Sukta 1.139
ऋषिपरुच्छेपो दैवोदासिः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र11
छन्दअत्यष्टिः
अस्तु॒ श्रौष॑ट् पु॒रो अ॒ग्निं धि॒या द॑ध॒ आ नु तच्छर्धो॑ दि॒व्यं वृ॑णीमह इन्द्रवा॒यू वृ॑णीमहे । यद्ध॑ क्रा॒णा वि॒वस्व॑ति॒ नाभा॑ सं॒दायि॒ नव्य॑सी । अध॒ प्र सू न॒ उप॑ यन्तु धी॒तयो॑ दे॒वाँ अच्छा॒ न धी॒तय॑: ॥
अस्तु॑ । श्रौष॑ट् । पु॒रः । अ॒ग्निम् । धि॒या । द॒धे॒ । आ । नु । तत् । शर्धः॑ । दि॒व्यम् । वृ॒णी॒म॒हे॒ । इ॒न्द्र॒वा॒यू इति॑ । वृ॒णी॒म॒हे॒ । यत् । ह॒ । क्रा॒णा । वि॒वस्व॑ति । नाभा॑ । स॒म्ऽदायि॑ । नव्य॑सी । अध॑ । प्र । सु । नः॒ । उप॑ । य॒न्तु॒ । धी॒तयः॑ । दे॒वान् । अच्छ॑ । न । धी॒तयः॑ ॥
अहं पुरः पुरत उत्तरवेद्याम् अग्निम् आहवनीयाख्यं धिया प्रणयनादिकर्मणा दधे धारितवानस्मि । तच्छर्धः तादृशं बलवन्तं वा अग्निं यद्वा तच्छर्धः तादृशं मरुतां स्वरूपं बलं दिव्यं दिवि भवं नु क्षिप्रम् आ वृणीमहे आभिमुख्येन संभजामहे । किंच इन्द्रवायू वृणीमहे । यत् यस्मात् कारणात् विवस्वति दीप्तिमति नाभा नाभौ भूम्या नाभिस्थाने देवयजने वेदिरूपे । यद्वा । नाभौ सर्वफलस्य संबन्धके यज्ञे । ‘ यज्ञमाहुर्भुवनस्य नाभिम् ' (तै. सं. ७.४.१८. २) इति श्रुतेः । क्राणा कुर्वाणा स्वार्थप्रकाशनं नव्यसी नवतरा स्तुतिरूपा वाक् संदायि संबध्यते ॥ छान्दसः कर्मणि लुङ् ॥ अस्माभिः प्रयुज्यते इत्यर्थः। यस्मात् स्तुतिः क्रियते तस्मात् अस्तु श्रौषट् अस्याः स्तुतेः श्रवणं भवतु । श्रोता भवतु वा मरुतां गणोऽग्निर्वा । इन्द्रवायुपक्षे प्रत्येकापेक्षा एकवचनम् । अध अनन्तरं नः धीतयः अस्मदीयानि कर्माणि स्तुत्यादिरूपाणि प्र सु उप यन्तु प्रकर्षेण सुष्ठु युष्मानुपगच्छन्तु । किंच देवाँ अच्छा न अग्न्यादिदेवान् आभिमुख्येन प्राप्तमिव धीतयः अस्मदीयानि कर्माणि उप यन्तु ते समीपं प्राप्नुवन्तु ॥
“May our prayers be heard, I plural ce before (me) Agni with reverence; we have recourse to his celestial might; we have recourse to Indra and to Vāyu; which doing, a new (hymn) has been addressed (by us) to the radiant navel (of the earth); and thereupon may our pious rites attain the gods; may our pious rites attain the presence of the gods.”
HEARD be our prayer! In thought I honour Agni first: now straightway we elect this heavenly company, Indra and Vayu we elect.
For when our latest thought is raised and on Vivasvan centred well,
Then may our holy songs go forward on their way, our songs as 'twere unto the Gods.
(Cry) “Let it be; he will hear.” I place Agni in front through my insight. Now we choose that heavenly troop—we choose Indra and Vāyu.
Since our (umbilical tie) has been effectively bound anew to the umbilical tie in Vivasvant’s (sphere),
then let our thoughts go forth—our thoughts (going) as if to the gods.
Erhörung sei. – Den Agni fleh' zuerst ich an; nun wünschen wir uns diese Himmelsschar herbei, den Indra, Vaju wünschen wir; Wenn an des Glanzes Stätte sich gefügt hat unser neustes Lied, Dann mögen unsre Bitten eilig vorwärts gehn, hin zu den Göttern gleichsam gehn.
Alles lausche! Mit Bedacht stelle ich Agni an die Spitze. Wir erküren jetzt die himmlische Heerschar, Indra und Varuna erküren wir uns. Wenn die bei Vivasvat geschlossene Verwandtschaft aufs neue an unsere Verwandtschaft angeknüpft wird, dann sollen fein unsere frommen Gedanken zu ihnen gehen, wie sich´s zu den Göttern ziemt, die frommen Gedanken.
Пусть внемлет (все)! Молитвой помещаю Агни во главе.
Вот эту небесную толпу мы выбираем себе,
Индру-Ваю мы выбираем себе.
А поскольку на Вивасвате как на сердцевине
Деятельно сосредоточилась новая (молитва),
Пусть дальше легко продвигаются наши молитвы,
Словно к богам, (к ним – наши) молитвы!
यद्ध॒ त्यन्मि॑त्रावरुणावृ॒तादध्या॑द॒दाथे॒ अनृ॑तं॒ स्वेन॑ म॒न्युना॒ दक्ष॑स्य॒ स्वेन॑ म॒न्युना॑ । यु॒वोरि॒त्थाधि॒ सद्म॒स्वप॑श्याम हिर॒ण्यय॑म् । धी॒भिश्च॒न मन॑सा॒ स्वेभि॑र॒क्षभि॒: सोम॑स्य॒ स्वेभि॑र॒क्षभि॑: ॥
यत् । ह॒ । त्यत् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒ । ऋ॒तात् । अधि॑ । आ॒द॒दाथे॒ इत्या॑ऽद॒दाथे॑ । अनृ॑तम् । स्वेन॑ । म॒न्युना॑ । दक्ष॑स्य । स्वेन॑ । म॒न्युना॑ । यु॒वोः । इ॒त्था । अधि॑ । सद्म॑ऽसु । अप॑श्याम । हि॒र॒ण्यय॑म् । धी॒भिः । च॒न । मन॑सा । स्वेभिः॑ । अ॒क्षऽभिः॑ । सोम॑स्य । स्वेभिः॑ । अ॒क्षऽभिः॑ ॥
हे मित्रावरुणौ ऋतात् आदित्यात् त्यत् तदुदकं यत् यस्मात् कारणात् अधि अधिकम् । आददाथे सर्वतो ददथः । कीदृशमुदकम् । अनृतं नश्वरं शोषणस्वभावम् । केन साधनेन । स्वेन मन्युना स्वकीयेन तेजसा । अहोरात्राभिमानिदेवौ मित्रावरुणौ खलु वृष्टिं मोचयतः । ‘ अहोरात्रे वा' इत्यादिश्रुतिः पूर्वमेवोदाहृता । मन्युर्विशेष्यते । दक्षस्य समर्थस्य स्वेन मन्युना आत्मभूतेन मननीयेन सामर्थ्येन। किंच हे मित्रावरुणौ युवोः ॥ अन्त्यलोपश्छान्दसः ॥ युवयोः संबन्धि हिरण्ययं हिरण्मयं रूपम् ॥ ‘ ऋत्व्यवास्त्व्यवास्त्व° ' ( पा. सू. ६. ४. १७५ ) इत्यादौ मयटो मशब्दलोपो निपात्यते ॥ इत्था इत्थं वक्ष्यमाणप्रकारेण सद्मसु यज्ञसदनेषु अधि अपश्याम पश्येम । केन साधनेनेति तदुच्यते । धीभिः त्वदुद्देश्यैः कर्मभिर्यज्ञादिरूपैः मनसा चन त्वदासक्तेन चेतसा च स्वेभिरक्षभिः आत्मीयैः अनन्यैश्चक्षुरादीन्द्रियैः। किंच सोमस्य सोम स्वेभिरक्षभिः अस्मदीयैरिन्द्रियैः ॥ नासाद्यपेक्षया बहुवचनम् ॥
“Mitra and Varuṇa, bestow (upon us) abundantly that unenduring water which you obtain from the sun, through your own energy; through the inherent energy of the vigorous; may we thus behold your golden (forms) in our halls of sacrifice, (brought thither) by our sacred rites, and by our thoughts and senses (intent upon you); by our senses (intent upon offering) the Soma.”
As there ye, Mitra, Varuna, above the true have taken to yourselves the untrue with your mind, with wisdom's mental energy,
So in the seats wherein ye dwell have we beheld the Golden One,
Not with our thoughts or spirit, but with these our eyes, yea, with the eyes that Soma gives.
Since, Mitra and Varuṇa, you took untruth away from truth by your own fervor—by your own fervor of skill—
just in this way among the seats we saw the golden (throne) of you two, just with our insights and with our mind, with our own eyes—with our own eyes of soma.
Wie ihr ja, Mitra, Varuna, zum Schutz des Rechts das Unrecht packt mit eures eignen Zornes Macht, mit eures Geistes innerm Zorn, So haben wir auf euerm Sitz fürwahr geschaut das goldne Recht, Mit Geist und Sinn, ja mit den eignen Augen auch, mit Soma's eignen Augen auch.
Als ihr beide, Mitra und Varuna, da vom Rechten das Unrechte wegnahmet mit eurem Eifer, mit dem eurer Willenskraft eignen Eifer, da sahen wir dort an euren Sitzen, den goldenen Stuhl, wenn auch nur im Gedanken, im Geiste, mit eigenen Augen, durch die eigenen Augen des Soma.
С тех самых пор, о Митра-Варуна, когда за пределы Закона
Вы поместили Беззаконие – своим рвением,
(Рвением) силы действия, своим рвением,
Там, на ваших местах сиденья,
Мы увидели золотой (трон) –
Пусть силами прозрения мыслью, (но) своими глазами,
Своими глазами, (глазами) сомы!
यु॒वां स्तोमे॑भिर्देव॒यन्तो॑ अश्विनाश्रा॒वय॑न्त इव॒ श्लोक॑मा॒यवो॑ यु॒वां ह॒व्याभ्या॒३॒॑यव॑: । यु॒वोर्विश्वा॒ अधि॒ श्रिय॒: पृक्ष॑श्च विश्ववेदसा । प्रु॒षा॒यन्ते॑ वां प॒वयो॑ हिर॒ण्यये॒ रथे॑ दस्रा हिर॒ण्यये॑ ॥
यु॒वाम् । सोमे॑भिः । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । आ॒श्रा॒वय॑न्तःऽइव । श्लोक॑म् । आ॒यवः॑ । यु॒वाम् । ह॒व्या । अ॒भि । आ॒यवः॑ । यु॒वोः । विश्वाः॑ । अधि॑ । श्रियः॑ । पृक्षः॑ । च॒ । वि॒श्व॒ऽवे॒द॒सा॒ । प्रु॒षा॒यन्ते॑ । वा॒म् । प॒वयः॑ । हि॒र॒ण्यये॑ । रथे॑ । द॒स्रा॒ । हि॒र॒ण्यये॑ ॥
हे अश्विना अश्विनौ देवौ युवां स्तोमेभिः स्तोत्रैः देवयन्तः युवाम् आत्मनः इच्छन्तः आयवः । मनुष्यनामैतत् । यजमानाः श्लोकं युष्मदीयस्तुतिरूपां वाचम् आश्रावयन्तइव सर्वतः श्रवणविषयां कुर्वन्त इव स्तुवन्ति । श्लोक इति वाङ्नाम, ‘ श्लोकः धारा ' ( नि. १. ११. १ ) इति तन्नासूक्तत्वात् । कीदृशास्ते । युवां हव्या हविषा आज्यादिना अभ्यायवः आभिमुख्येन गन्तारः । प्रीणयितुमिति शेषः । हवींषि आभिमुख्येन प्रापयन्तो वा । किंच हे विश्ववेदसा सर्वधनौ युवोः युवयोः संबन्धिन्यः विश्वाः श्रियः सेवनीयाः सर्वा लक्ष्मीर्धनकनकादिरूपाः अधि अधिकं भजन्ते इति शेषः । किंच पृक्षश्च अन्नमपि युष्मत्प्रसादात् अधि अधिकं लभन्ते । किंच हे दस्रा शत्रूणामुपक्षपयितारौ वां हिरण्यये रथे हिरण्मये मधुपूर्णे रथे पवयः तन्नेमयः प्रुषायन्ते क्षरन्ति स्रवन्ति ॥ ‘ प्रुष प्लुष स्नेहनसेचनपूरणेषु ' । 'छन्दसि शायजपि' इत्यहावपि श्नः शायजादेशः ॥ मधुपूर्णपात्रोपेतत्वात् शीघ्रगमनेन चक्रेषु मधूनि स्रवन्तीति भावः । ‘ पवी रथनेमिर्भवति यद्विपुनाति भूमिम् ' ( निरु. ५. ५. ) इति निरुक्तम् । अश्विनोः रथस्य मधुपूर्णत्वं त्रयः पवयो मधुवाहने रथे (ऋ. सं. १, ३४. २) इत्यादिषु प्रसिद्धम् । किंच तादृशे हिरण्यये हृदयरमणे रथे मधुरं हविर्वहतमिति शेषः ॥।
“Aśvins, men who desire to glorify you with (their) hymns, cause, as it were, their praises to be heard, propitiating you with oblations; for, from you, who are possessed of all opulence, (they obtain) every kind of wealth and abundant food. Dasras, the fellies (of the wheels) of your honey-laden car drop honey, (carried) in your golden (car).”
Asvins, the pious call you with their hymns of praise, sounding their loud song forth to you, these living men, to their oblations, living men.
All glories and all nourishment, Lords of all wealth! depend on you.
The fellies of your golden chariot scatter drops, Mighty Ones! of your golden car.
O Aśvins, the Āyus, seeking the gods, with their praise songs are causing you two to hear, as if making the signal-call (of the pressing stone)
heard—the Āyus (are causing) you two (to hear) about the oblations.
In you two are all splendors and nourishments, o you who grant all possessions.
The wheel-rims on your golden one spray (honey)—on your golden chariot, wondrous ones.
Euch Ritter laden durch Gesang die Frommen ein, euch hören lassend Preisgesang, die eifrigen, zum Opfer euch die eifrigen; Euch wohnet aller Segen bei und Nahrung, allbegüterte, Die Schienen triefen an dem goldnen Wagen euch, o herrliche, am goldenen.
Euch, Asvin, laden die gottergebenen Ayu´s, mit ihren Lobliedern gleichsam einen taktmäßigen Ruf ertönen lassend, euch beide zu den Opferspenden die Ayu´s. Bei euch sind alle Herrlichkeiten und Kräfte, ihr Allwissende. Eure Radschienen am goldnen Wagen triefen von Süßigkeit, am goldnen Wagen, ihr Meister.
Вас, о Ашвины, (приглашают) восхвалениями преданные богам
Аю, издавая подобие крика,
Вас – жертвенными возлияниями Аю.
У вас – все красоты
И силы наполнения, о всезнающие!
Сочатся (медом) ободья вашей золотой
Колесницы, о удивительные, вашей золотой.
अचे॑ति दस्रा॒ व्यु१॒॑ नाक॑मृण्वथो यु॒ञ्जते॑ वां रथ॒युजो॒ दिवि॑ष्टिष्वध्व॒स्मानो॒ दिवि॑ष्टिषु । अधि॑ वां॒ स्थाम॑ व॒न्धुरे॒ रथे॑ दस्रा हिर॒ण्यये॑ । प॒थेव॒ यन्ता॑वनु॒शास॑ता॒ रजोऽञ्ज॑सा॒ शास॑ता॒ रज॑: ॥
अचे॑ति । द॒स्रा॒ । वि । ऊँ॒ इति॑ । नाक॑म् । ऋ॒ण्व॒थः॒ । यु॒ञ्जते॑ । वा॒म् । र॒थ॒ऽयुजः॑ । दिवि॑ष्टिशु । अ॒ध्व॒स्मानः॑ । दिवि॑ष्टिषु । अधि॑ । वा॒म् । स्थाम॑ । व॒न्धुरे॑ । रथे॑ । द॒स्रा॒ । हि॒र॒ण्यये॑ । प॒थाऽइ॑व । यन्तौ॑ । अ॒नु॒ऽशास॑ता । रजः॑ । अञ्ज॑सा । सास॑ता । रजः॑ ॥
हे दस्रा दस्रावश्विनौ अचेति वक्ष्यमाणं युष्मच्चेष्टितं ज्ञायते सर्वैः । किं तदिति तदुच्यते । नाकं स्वर्गं वि ऋण्वथः विशेषेण गच्छथः ॥ ‘ ऋणु गतौ । तानादिकः । लेटि अडागमः । यज्ञसंपूर्त्यनन्तरमिति यावत् । उशब्दोऽवधारणे । यद्वा । नाकम् । अकं दुःखम् । तद्रहितं यज्ञमृण्वथः। विशेषेण गच्छथ एव । तदर्थं वां रथयुजः युष्मत्संबन्धिनो रथस्य योजयितारः सारथथः दिविष्टिषु स्वर्गस्यैषणेषु द्योतनात्मकस्य यज्ञस्यैषणेषु गमनेषु वा निमित्तभूतेषु युञ्जते अश्वान् योजयन्ति रथे । युक्ते रथे वा युष्मान् । ते एव विशेष्यन्ते । दिविष्टिषु दिवो गमनेषु निरालम्बाकाशगमनेषु अध्वस्मानः रथस्य तदाश्रितस्य च ध्वंसमकुर्वाणाः । किंच हे दस्रा अश्विनौ वां युवयोः बन्धुरे बन्धुरत्रययुक्ते। युगबन्धनाधारः काष्ठविशेषो बन्धुरम् । तादृशत्रययुक्तत्वं रथो यो वां त्रिवन्धुरः' (ऋ. सं. ८. २२. ५) इत्यादिषु प्रसिद्धम् । हिरण्यये हिरण्मये रथे अधि तादृशस्य रथस्योपरि स्थाम अस्थापयाम ॥ छान्दसे लङि ‘ बहुलं छन्दसि ' इति अडभावः। आद्युदात्तश्छान्दसः ॥ कीदृशौ'। पथेव सुपथेन मार्गेण निरालम्बे आकाशे’ रजः रञ्जनात्मकं स्वर्गं प्रति यन्तौ गच्छन्तौ । ‘लोका रजांस्युच्यन्ते । इत्युक्तत्वात् । अनुशासता अननुकूलाञ्छत्रून् अनुशासतौ विधेयीकुर्वन्तौ ॥ शासेः शतरि • जक्षित्यादयः' इति अभ्यस्तत्वात् ‘ अभ्यस्तानामादिः' इत्याद्युदात्तत्वम् ॥ किंच अञ्जसा मुख्यत्वेन प्रकृष्टं रजः उदकं वृष्टिलक्षणं शासता शासतौ बलाद्विधेयीकुर्वन्तौ ॥
“Dasras, your purpose is known; you would repair to heaven; your charioteers harness (your steeds) for your heavenward journey; the horses that injure not (the car) on your journey to heaven. We have plural ced you, Dasras, in your golden three-shafted chariot, going by an (easy) road to heaven, humiliators (of enemies), and principal regulators of the rain.”
Well is it known, O Mighty Ones: ye open heaven; for you the chariot-steeds are yoked for morning rites, unswerving steeds for morning rites,
We set you on the chariot-seat, ye Mighty, on the golden car.
Ye seek mid-air as by a path that leads aright, as by a path that leads direct.
It has appeared, wondrous ones: you two unclose the firmament; your chariot-horses are yoked at the rituals of daybreak—the
unbesmirched ones at the rituals of daybreak.
Your station is on your chariot box, on your golden chariot,
wondrous ones—
(you two) going as if on a path, directing (the chariot) through the dusky realm—directing (it) straightway through the dusky realm.
Man nimmt es wahr, ihr schönen schliesst den Himmel auf, und schirrt bei Festen eure Wagenrosse an, die unbefleckten bei dem Fest; Ihr steht auf hohem Wagensitz, auf goldnem Wagen, herrliche; Die Luft durchfahrt ihr auf der Bahn, die richtig führt, den Luftraum wie auf grader Bahn.
Er ist sichtbar geworden, o Meister. Ihr schließet den Himmel auf; eure Wagenrosse schirren sich an zu den Opfern des heutigen Tags. Euer Stand ist auf dem Wagensitz, auf dem goldnen Wagen, o Meister. Wie auf der rechten Straße geht ihr die Richtung weisend durch die Luft, richtig weisend durch die Luft.
Она показалась, о удивительные. Вы раскрываете небосвод.
(Кони,) запряженные в вашу колесницу, запрягаются для сегодняшних обрядов,
Незапятнанные – для сегодняшних обрядов.
Ваше место для стояния – в кузове,
В золотой колеснице, о удивительные.
(Вы-) словно двое идущих (прямой) дорогой, указывая путь по воздуху,
Прямо указывая путь по воздуху.
शची॑भिर्नः शचीवसू॒ दिवा॒ नक्तं॑ दशस्यतम् । मा वां॑ रा॒तिरुप॑ दस॒त्कदा॑ च॒नास्मद्रा॒तिः कदा॑ च॒न ॥
शची॑भिः । नः॒ । श॒ची॒व॒सू॒ इति॑ शचीऽवसू । दिवा॑ । नक्त॑म् । द॒श॒स्य॒त॒म् । मा । वा॒म् । रा॒तिः । उप॑ । द॒स॒त् । कदा॑ । च॒न । अ॒स्मत् । रा॒तिः । कदा॑ । च॒न ॥
हे शचीवसू । शचीति कर्मनाम । अस्मदनुष्ठितज्योतिष्टोमादिकर्मधनौ युवां शचीभिः अस्मदीयैः कर्मभिर्यागादिभिर्निमित्तभूतैः दिवा नक्तं अहनि रात्रौ च दशस्यतम् अभिमतं ददेथाम् ॥ ‘ दाशृ दाने' इत्यस्येदं छान्दसं रूपम् । यद्वा । दशस्यतिर्दानार्थः कण्ड्वादिषु द्रष्टव्यः ॥ वां युवयोः रातिः दानं कदा चन सर्वदा यागकाले अयागकालेऽपि मा उप दसत् मा उपक्षीणं भूत् ॥ ‘ दसु उपक्षये ' । लुङि ‘पुषादिद्युतात् ' इति च्लेः अङ्॥ न केवलं युष्मदीयम् अपि त्वस्माकमपि रातिः दानं हविरादिप्रदानं सर्वविषयदानं वा अर्थिभ्यः कदा चन सर्वावस्थायामपि मा उप दसत् उपक्षीणं मा भूत् सर्वदा वर्तताम् । अहमपि सर्वदा युष्मानुद्दिश्य दद्यां युवामपि अभिमतं सर्वदा दत्तमित्यर्थः॥ ॥ ३ ॥
“Enriched by holy rites, grant us, by day and night, (all good things), on account of our pious acts; never may your donations, never may our (donations), be withheld.”
O Rich in Strength, through your great power vouchsafe us blessings day and night.
The offerings which we bring to you shall never fail, gifts brought by us shall never fail.
With your powers, you two whose goods are powers, favor us by day and by night.
Let your giving never give out—let your giving never give out from us.
Durch eure Kräfte, o kraftreiche, seid uns hülfreich Tag und Nacht; nie gehe eure Gabe aus, nie uns eure Gabe.
Mit euren Künsten, ihr Kunstreichen, seid uns Tag und Nacht gefällig! Nicht soll eure Gabe jemals mangeln, niemals eure Gabe mangeln.
. О богатые силами, силами нас
Наделяйте день и ночь!
Да не иссякнет ваш дар никогда,
Дар – для нас никогда!
वृष॑न्निन्द्र वृष॒पाणा॑स॒ इन्द॑व इ॒मे सु॒ता अद्रि॑षुतास उ॒द्भिद॒स्तुभ्यं॑ सु॒तास॑ उ॒द्भिद॑: । ते त्वा॑ मन्दन्तु दा॒वने॑ म॒हे चि॒त्राय॒ राध॑से । गी॒र्भिर्गि॑र्वाह॒: स्तव॑मान॒ आ ग॑हि सुमृळी॒को न॒ आ ग॑हि ॥
वृष॑न् । इ॒न्द्र॒ । वृ॒ष॒ऽपाना॑सः । इन्द॑वः । इ॒मे । सु॒ताः । अद्रि॑ऽसुतासः । उ॒त्ऽभिदः॑ । तुभ्य॑म् । सु॒तासः॑ । उ॒त्ऽभिदः॑ । ते । त्वा॒ । म॒न्द॒न्तु॒ । दा॒वने॑ । म॒हे । चि॒त्राय॑ । राध॑से । गीः॒ऽभिः । गि॒र्वा॒हः॒ । स्तव॑मानः । आ । ग॒हि॒ । सु॒ऽमृ॒ळी॒कः । नः॒ । आ । ग॒हि॒ ॥
हे इन्द्र वृषन् वर्षितः कामानाम् इमे पुरतो दृश्यमानाः इन्दवः सोमाः सुताः त्वदर्थमभिषुताः । कीदृशास्ते । वृषपानासः अभिमतवर्षकेण त्वया पातव्याः अद्रिसुतासः अद्रिभिर्दृढैः पाषाणैरभिषवसाधनैः सुताः उद्भिदः उद्भेदका वर्षस्य' । त एव पुनर्विशेष्यन्ते । उद्भिदः बलस्य उद्भेदका उद्भिन्ना वा पर्वतादौ तादृशाः सोमाः तुभ्यं सुतासः त्वदर्थमेवाभिषुताः। किंच ते तादृशाः सोमाः त्वा त्वां मन्दन्तु तर्पयन्तु । कुत्रेति तदुच्यते । दावने दानवति यागे। अभिमतदानाय वा । तथा महे महते चित्राय चायमानाय विचित्राय नानाविधाय वा राधसे धनाय । किंच हे गिर्वाहः गिरां स्तुतीनामस्मदीयानां वोढः ॥ ‘ वहिहाधाञ्भ्यः' इति असुन् ॥ गीर्भिः अस्मत्स्तुतिभिः स्तवमानः सन् आ गहि आगच्छ । नः अस्मान् सुमृळीकः सुष्ठु मृडयिता सन् आ गहि आगच्छ ॥
“Indra, showerer (of blessings), these effused Soma, (expressed) by stones, and which have sprung (from mountain), are for your drinking; these libations have burst forth for you; may they satisfy you as an offering presented (in the hope of receiving) great and wonderful riches. Acceptor of laudations, come to us, glorified by our hymns; come to us well plural ased.”
These Soma-drops, strong Indra! drink for heroes, poured, pressed out by pressing-stones, are welling forth for thee, for thee the drops are welling forth.
They shall make glad thy heart to give, to give wealth great and wonderful.
Thou who acceptest praise come glorified by hymns, come thou to us benevolent.
O bull Indra—these pressed drops, the drink of a bull, pressed by the stones, are bursting out—for you are the pressed (drops) bursting out.
Let them invigorate you to giving, to great, glittering generosity. Being praised with songs, you whose vehicle is songs, come here—very compassionate to us, come here.
O Indra, Stier, die stiergetrunknen Indu's sind vom Stein gepresst die Säfte hier, die quellenden, gekeltert dir die quellenden Zum Geben mögen sie erfreun zu grosser reicher Gabe dich; Durch Lied gepriesen komme her, o Liederfreund, o komme huldreich her zu uns.
Bullengleicher Indra, diese bullentränkenden Somasäfte sind ausgepreßt, mit Steinen ausgepreßt, die hervorbrechenden, für dich ausgepreßt die hervorbrechenden. Die sollen dich begeistern zum Schenken, zu großer, ansehnlicher Gabe. Mit Liedern gepriesen, von Lobliedern Angezogener, komm her, komm gnädig her zu uns!
О бык – Индра, эти соки – напиток быка,
Выжаты, выжаты камнями, бурлящие через край,
Выжаты для тебя, бурлящие через край.
Пусть опьянят они тебя для давания,
Для великого, яркого дарения!
О тот, кого везут песни, приди, восхваляемый!
Приди к нам очень милостивый!
ओ षू णो॑ अग्ने शृणुहि॒ त्वमी॑ळि॒तो दे॒वेभ्यो॑ ब्रवसि य॒ज्ञिये॑भ्यो॒ राज॑भ्यो य॒ज्ञिये॑भ्यः । यद्ध॒ त्यामङ्गि॑रोभ्यो धे॒नुं दे॑वा॒ अद॑त्तन । वि तां दु॑ह्रे अर्य॒मा क॒र्तरी॒ सचाँ॑ ए॒ष तां वे॑द मे॒ सचा॑ ॥
ओ इति॑ । सु । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । शृ॒णु॒हि॒ । त्वम् । ई॒ळि॒तः । दे॒वेभ्यः॑ । ब्र॒व॒सि॒ । य॒ज्ञिये॑भ्यः । राज॑ऽभ्यः । य॒ज्ञिये॑भ्यः । यत् । ह॒ । त्याम् । अङ्गि॑रःऽभ्यः । धे॒नुम् । दे॒वाः॒ । अद॑त्तन । वि । ताम् । दु॒ह्रे॒ । अ॒र्य॒मा । क॒र्तरि॑ । सचा॑ । ए॒षः । ताम् । वे॒द॒ । मे॒ । सचा॑ ॥
हे अग्ने त्वं नः अस्मदीयमावाहनं स्तुतिं वा ईळितः अस्माभिः स्तुतः सन् ओ षु शृणुहि । ओ इति निपातद्वयसमुदायात्मकः एको निपातः । आभिमुख्येनैव सुष्ठु शृणु ॥ ‘ उतश्च प्रत्ययात्° ' इति ‘ छन्दसि वावचनम् ' इति हेर्लुगभावः ॥ श्रुत्वा च देवेभ्यः देवनशीलेभ्यः यज्ञियेभ्यः यज्ञार्हेभ्यो हविर्भाग्भ्यः स्तुतिभाग्भ्यश्चेत्यर्थः ॥ ‘ यज्ञर्त्विग्भ्याम् । इति घः ॥ तेभ्यः यज्ञियेभ्यः यज्ञार्हेभ्यो यजमानेभ्यः संबन्धि कर्म ब्रवसि ब्रूहि ॥ ब्रवीतेर्लेटि अडागमः ॥ कीदृशेभ्यः । राजभ्यः राजमानेभ्यः । इदानीं देवाः प्रत्यक्षेणोच्यन्ते । अत्रेतिहासमाहुः -– अङ्गिरसो नाम महर्षयः पूर्वं यज्ञार्थं देवान् स्तुत्या प्रीणयित्वा गा अयाचन्त । ते प्रीताः कामदुघां प्रादुः । लब्धां च तां धेनुं क्षीरं दोग्धुमशक्नुवाना अर्यमणं देवं प्रार्थयन् । स च प्रार्थितोऽग्निहोत्राद्यर्थं क्षीरं दुदोहेति । तदिदमत्रोच्यते । यत् यां त्या तां प्रसिद्धां धेनुं क्षीरादिना प्रीणयित्रीं गां ह देवाः अङ्गिरोभ्यः तदर्थम् अदत्तन दत्तवन्तः ॥ ‘ तप्तनप्तनथनाश्च ' इति तनादेशः ॥ तां धेनुम् अर्यमा सर्वस्य नियमिता देवः कर्तरि सर्वस्योत्पादके त्वय्यग्नौ सचा इतरदेवेभ्यः साकं वि दुह्रे विविधं दुग्धवान् । दुहेर्लिटि ‘ बहुलं छन्दसि ' इति । छन्दसि वा ' इति वचनात् द्विर्वचनाभावः । लटि एव वा ' लोपस्त°' इति तलोपः ॥ एषः एष एव अर्यमा तां धेनुं मे सचा मत्समवायेन वेद जानाति अर्यमा अहमपि जानामीत्यर्थः । ईदृशी धेनुस्त्वदर्थमेव दुह्यते इत्यग्नेः स्तुतिः ॥
“Agni, listen attentively when you are praised by us, and repeat (those praises) to the gods who are entitled to worship; to the royal (deities) entitled to worship; on which accoun tthe gods gave to the Aṅgirasas the cow which Aryaman milked for (you), the maker (of all), together with the gods; that cow (the nature of which you have said), he, along with me, comprehends.”
Quickly, O Agni, hear us: magnified by us thou shalt speck for us to the Gods adorable yea, to the Kings adorable:
When, O ye Deities, ye gave that Milch-cow to the Angirases,
They milked her: Aryaman, joined with them, did the work: he knoweth her as well as I.
Listen to us, Agni: Reverently invoked, you will say to the gods worthy of the sacrifice—to the kings worthy of the sacrifice:
“Since, gods, you have given this milk-cow to the Aṅgirases,
they milk her dry. Aryaman is in partnership with the performer [=Agni/priest]—he knows her (too), in partnership with me
[=Agni].”
Auch du, o Agni, hör auf uns, gepriesener, du mögest sprechen zu den heil'gen Göttern nun, zu den ehrwürd'gen Königen: »Als jene Milchkuh, Götter, ihr den Angiras zum Lohne gabt, Da molken sie und Arjaman beim Priester sie;er kennt die Kuh so gut als ich.«
Hör uns recht, Agni; du sollst berufen den opferwürdigen Göttern melden, den opferwürdigen Königen: Seit ihr Götter diese Milchkuh den Angiras´ geschenkt habt, melken diese der reiche Patron in Gemeinschaft mit dem ausübenden Priester aus; er weiß sie bei mir.
Услышь нас хорошенько, о Агни! Призванный, ты
Должен сказать богам, достойным жертв,
Царям, достойным жертв:
С тех пор как ту дойную корову
Вы, о боги, отдали Ангирасам,
Арьяман вместе с действующим (жрецом) ее выдаивали;
Он знает, что она у меня.
मो षु वो॑ अ॒स्मद॒भि तानि॒ पौंस्या॒ सना॑ भूवन्द्यु॒म्नानि॒ मोत जा॑रिषुर॒स्मत्पु॒रोत जा॑रिषुः । यद्व॑श्चि॒त्रं यु॒गेयु॑गे॒ नव्यं॒ घोषा॒दम॑र्त्यम् । अ॒स्मासु॒ तन्म॑रुतो॒ यच्च॑ दु॒ष्टरं॑ दिधृ॒ता यच्च॑ दु॒ष्टर॑म् ॥
मो इति॑ । सु । वः॒ । अ॒स्मत् । अ॒भि । तानि॑ । पौंस्या॑ । सना॑ । भू॒व॒न् । द्यु॒म्नानि॑ । मा । उ॒त । जा॒रि॒षुः॒ । अ॒स्मत् । पु॒रा । उ॒त । जा॒रि॒षुः॒ । यत् । वः॒ । चि॒त्रम् । यु॒गेऽयु॑गे । नव्य॑म् । घोषा॑त् । अम॑र्त्यम् । अ॒स्मासु॑ । तत् । म॒रु॒तः॒ । यत् । च॒ । दुः॒ऽतर॑म् । दि॒धृ॒त । यत् । च॒ । दुः॒ऽतर॑म् ॥
हे मरुतः वः युष्मत्संबन्धीनि तानि प्रसिद्धानि पौंस्या पौंस्यानि बलानि सना सदातनानि नित्यानि द्युम्नानि प्रकाशयुक्तानि । यद्वा । सना संभजनीयानि द्युम्नानि धनवन्ति यशोवन्ति वा ॥ मत्वर्थीयो लुप्यते । मो इति निपातद्वयसमुदाये उशब्दोऽवधारणे ॥ अस्मत् अस्मान् मो षु अभि भूवन् सुष्ठु मैवाभिभवन् । यद्वा । अस्मत्तोऽपगतानि मा भूवन् । उत अपि च । यद्वा । द्युम्नानीत्येतदुत्तरत्र संबध्यते । द्युम्नानि धनानि यशांसि वा अस्मदीयानि मा जारिषुः क्षीणानि मा भूवन् । उत अपि च अस्मत् पुरा पुराणि लक्षणया तत्रस्थाः प्राणिनः मा जारिषुः जीर्णा नष्टा मा भूवन् । किंच वः युष्मत्संबन्धि चित्रं चायनीयं नानाविधं नव्यं नूतनं स्तोतव्यं वा अमर्त्यम् अमरणधर्मकं मर्त्येषु दुर्लभं वा यत् अस्ति घोषात् घोषाः ॥ व्यत्ययेन पञ्चमी ॥ शब्दोपेता गवादयो घोषोपलक्षिता ग्रामनगरादयो वा ये सन्ति तत् सर्वं युगेयुगे युगशब्दोपलक्षिते तत्तत्काले अस्मासु अस्मास्वेव भवन्विति शेषः नान्यस्य । किंच हे मरुतः यच्च दुस्तरं दुःखेन तरणीयं संपादनीयं धनं दिधृत धारयत तदस्मासु । किंच दुस्तरं शत्रुभिरहिंसितं तत्सर्वमपि विशेषेणास्मासु स्थापयत ॥
“Never, Maruts, may your glorious energies be exerted against us; may our (riches) never diminish; never may our towns decay; and may whatever is wonderful, admirable immortal, or (whatever is recognized to be living), from its sound, that has been yours from age to age, (devolve) upon us; whatever is most difficult (of attainment) bestow upon us; whatever is most difficult (to be attained).”
Ne'er may these manly deeds of yours for us grow old, never may your bright glories fall into decay, never before our time decay.
What deed of yours, new every age, wondrous, surpassing man, rings forth,
Whatever, Maruts! may be difficult to gain, grant us, whate'er is hard to gain.
Let these manly deeds of yours not get old because of us, and let the brilliant deeds not age—let them not age before us.
What glittering, immortal (deed) of yours shall sound anew in every generation,
o Maruts, fix that firm in us as well as (brilliance) difficult to surpass— and what is difficult to surpass.
Nie werden diese Thaten, die ihr uns erwiest, veralten, noch erlöschen eure Herrlichkeit, erlöschen nicht vor unsrer Zeit; Was an euch herrlich war von je, das tönet neu und ewig fort; Was unbezwinglich bei uns ist, o Maruts, das macht fest, das unbezwingliche.
Diese eure Mannestaten sollen von uns aus ja nicht veralten und nicht soll eure Herrlichkeit alt werden, noch vor uns alt werden. Das wundervolle, unsterbliche Wort, das für euch in jedem Menschengeschlecht aufs neue erklingen soll, dieses Wort enthaltet in uns, ihr Marut, und das unübertroffen ist, dies erhaltet uns, und das unübertroffen ist!
Так пусть же без нас эти ваши мужественные деяния
Не станут старыми, блистательные пусть не обветшают,
Пусть не обветшают без нас!
Та яркая (речь,) что из поколения в поколение
Звучит для вас, (всегда) новая, бессмертная,
(Та,) что непобедима, о Маруты, в нас ее
Удержите, ту, что непобедима!
द॒ध्यङ्ह॑ मे ज॒नुषं॒ पूर्वो॒ अङ्गि॑राः प्रि॒यमे॑ध॒: कण्वो॒ अत्रि॒र्मनु॑र्विदु॒स्ते मे॒ पूर्वे॒ मनु॑र्विदुः । तेषां॑ दे॒वेष्वाय॑तिर॒स्माकं॒ तेषु॒ नाभ॑यः । तेषां॑ प॒देन॒ मह्या न॑मे गि॒रेन्द्रा॒ग्नी आ न॑मे गि॒रा ॥
द॒ध्यङ् । ह॒ । मे॒ । ज॒नुष॑म् । पूर्वः॑ । अङ्गि॑राः । प्रि॒यऽमे॑धः॑ । कण्वः॑ । अत्रिः॑ । मनुः॑ । वि॒दुः॒ । ते । मे॒ । पूर्वे॑ । मनुः॑ । वि॒दुः॒ । तेषा॑म् । दे॒वेषु॑ । आऽय॑तिः । अ॒स्माक॑म् । तेषु॑ । नाभ॑यः । तेषा॑म् । प॒देन॑ । महि॑ । आ । न॒मे॒ । गि॒रा । इ॒न्द्रा॒ग्नी इति॑ । आ । न॒मे॒ । गि॒रा ॥
दध्यङ् अथर्वगोत्रोत्पन्नः एतन्नामको महर्षिः स च पूर्वः पूरकः सर्वस्य पुरातनो वा अङ्गिराः अङ्गारः तद्वत्तेजस्वीत्यर्थः । यद्वा । अङ्गारा एवाङ्गिरसोऽभवन् ‘ येऽङ्गारा आसंस्तेऽङ्गिरसोऽभवन्' ( ऐ. ब्रा. ३. ३४ ) इति श्रुतेः । ‘ अङ्गिरा अङ्गारा अङ्कना अञ्चनाः' ( निरु. ३. १७.) इति निरुक्तम् । एतन्नामा महर्षिश्च प्रियमेधः मेधाप्रियः । ‘ प्रियमेधः प्रिया अस्य मेधाः' (निरु. ३.१७) इति यास्कः । स च कण्वः मेधावी स च अत्रिः दुःखत्रयरहितः । अत्रिर्न श्रयः ' (निरु.३.१७) इति निरुक्तम् । मनुः मननवान् एतन्नामा महर्षिः। एते सर्वे महात्मानो महर्षयः मे जनुषं दिवोदासपुत्रस्य परुच्छेपस्य जन्म विदुः जानन्ति ॥ वेत्तेः ‘ विदो लटो वा ' इति झेः उसादेशः ॥ किंच ते पूर्वोक्ताः पूर्वे पूर्वकालीनाः मे अस्मत्पित्रादीन् जानन्त इत्यर्थः। मनुः मनवो ज्ञानवन्तो यतस्ते पूर्वे मनवश्च अतो विदुः इति भावः ॥ ‘ सुपां सुलुक्' इति जसो लुक् ॥ तेषां ज्ञाने उपपत्तिमाह। तेषां दध्यङ्ङादीनां देवेषु इतरेषु देवनशीलेषु महर्षिषु मध्ये आयतिः दीर्घकालसंबन्धोऽस्ति । अतो विदुरित्यर्थः । ततश्च किमित्याह । अस्माकं नाभयः जीवेन सह बन्धवन्तः प्राणाः फलेन संबद्धा यागा वा तेषु तेष्वेव वर्तन्ते । असौ विशिष्टजन्मा अतो यज्ञयोग्यः इति तैर्वक्तव्यत्वेन तदधीनत्वम् । तेषां दध्यङ्ङादीनां पदेन आस्पदेन महत्त्वेन निमित्तेन गिरा स्तुतिरूपया वाचा महि महदत्यधिकं नमे नमति सर्वो जनः । किंच तेषामनुग्रहात् यज्ञयोग्यः सन् इन्द्राग्नी गिरा स्तुतिरूपया वाचा युक्तः सन् आ नमे आभिमुख्येन नमामि स्तौमि नमामि चेत्यर्थः ॥ नमेर्व्यत्ययेन आत्मनेपदम् ॥ यद्वा । कर्मकर्तरि ‘ न दुहस्नुनमाम्' इति यकः प्रतिषेधः । स्वयमेव नतोऽस्मि ॥
“The ancient Dadhyañc, Aṅgiras, Priyamedha, Kaṇva, Atri, Manu, have known my birth; they who were of old and Manu have known (my progenitors); for of them is long life amongst the gods, and in them is our existence; for the sake of their nigh station, I adore (the gods) with praise; I worship Indra and Agni with praise.”
Dadhyac of old, Angiras, Priyamedha these, and Kanva, Atri, Manu knew my birth, yea, those of ancient days and Manu knew.
Their long line stretcheth to the Gods, our birth-connexions are with them.
To these, for their high station, I bow down with song, to Indra, Agni, bow with song.
Dadhyañc, the earlier Aṅgiras, Priyamedha, Kaṇva, Atri, and Manu know my birth—these earlier ones and Manu know mine.
Their attachment is to the gods; our umbilical ties are to them
[=ancient seers].
(Following) along their track I bend (them) here greatly with a song—I bend Indra and Agni here with a song.
Prijamedha, Dadhjank, der alte Angiras, und Kanva, Atri, Manu kennen mein Geschlecht, die alten kennen mein Geschlecht; Zu Göttern reicht ihr Ursprung hin, und hin zu ihnen unser Stamm; Nach ihrem Vorgang ehr' ich hoch mit meinem Lied, den Indra, Agni mit dem Lied.
Dahyac, der älteste Angiras, Priyamedha, Kanva, Atri, Manu kennen mein Geschlecht; diese meine Vorfahren und Manu kennen sie. Ihre Zugehörigkeit ist zu den Göttern, bei diesen ist unser Ursprung. In ihren Fußtapfen ziehe ich mit meiner Lobrede mächtig an, ziehe ich mit meiner Lobrede Indra und Agni an.
Дадхьянч, древний Ангирас, Приямедха,
Канва, Атри, Ману знают мой род.
Эти древние (и) Ману знают мой (род).
У них связь с богами.
У нас с ними родство.
Благодаря их месту я склоняю к себе хвалебной песней,
Индру-Агни я склоняю к себе хвалебной песней.
होता॑ यक्षद्व॒निनो॑ वन्त॒ वार्यं॒ बृह॒स्पति॑र्यजति वे॒न उ॒क्षभि॑: पुरु॒वारे॑भिरु॒क्षभि॑: । ज॒गृ॒भ्मा दू॒रआ॑दिशं॒ श्लोक॒मद्रे॒रध॒ त्मना॑ । अधा॑रयदर॒रिन्दा॑नि सु॒क्रतु॑: पु॒रू सद्मा॑नि सु॒क्रतु॑: ॥
होता॑ । य॒क्ष॒त् । व॒निनः॑ । व॒न्त॒ । वार्य॑म् । बृह॒स्पतिः॑ । य॒ज॒ति॒ । वे॒नः । उ॒क्षऽभिः॑ । पु॒रु॒ऽवारे॑भिः । उ॒क्षऽभिः॑ । ज॒गृ॒म्भ । दू॒रेऽआ॑दिशम् । श्लोक॑म् । अद्रेः॑ । अध॑ । त्मना॑ । अधा॑रयत् । अ॒रि॒रिन्दा॑नि । सु॒ऽक्रतुः॑ । पु॒रु । सद्मा॑नि । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥
अयं होता दैव्योऽग्निर्मनुषो वा देवानामाह्वाता यक्षत् याज्यां पठतु ॥ यजेर्लेटि अडागमः ॥ ‘ सिब्बहुलम्' इति सिप् ॥ वनिनः वननवन्तः हविः कामयमाना वा देवाः वार्यं वरणीयं सोमं वन्त संभजन्ताम् ॥ वनतेश्छान्दसे लङि व्यत्ययेन आत्मनेपदम् । ‘ बहुलं छन्दसि ' इति शपो लुक् । छान्दसोऽन्त्यलोपः । तदर्थं बृहस्पतिः बृहतो मन्त्रस्य हविषो वा पालकोऽध्वर्युर्दैव्यो बृहस्पतिर्वा स्वयमेव यजति यागं करोति । कीदृशः सः । वेनः कामयमानः । केन साधनेनेति तदुच्यते । उक्षभिः सेचकैः सोमैः पुरुवारेभिः बहुभिर्वरणीयैः तथा उक्षभिः सेचनसमर्थैरुदकैः तन्निमित्तभूतैर्हूयमानैराहुतिभिरादित्यद्वारा वृष्ट्युत्पनैः। वयं यजमानाः दूरआदिशं दूरदेश आदिक् आदेशो यस्य तादृशम् ॥ ‘ हलदन्तात्सप्तम्या:०' (पा. सू. ६.३.९ ) इति अलुक् ॥ अद्रेः । जातावेकवचनम् । अभिषवसाधनस्य ग्राव्णः श्लोकं वाचं ध्वनिं जगृभ्म गृह्णीमः श्रोत्राभ्याम् । पूजार्थं बहुवचनम् । इदानीं परोक्षकृतः । सुक्रतुः शोभनकर्मा अयं यजमानः अध अथ यागसंपूर्त्यनन्तरम् अररिन्दानि । उदकनामैतत् , ' अररिन्दानि ध्वस्मन्वत् ' (नि. १. १२. २६ ) इति तन्नामसु पाठात् । वृष्टिलक्षणान्युदकानि त्मना आत्मना अधारयत् धारयति ॥ ररिर्दाता । नास्त्यन्यो ररिरस्य पिपासोपशमनस्य तादृशं पिपासोपशमनं ददतीत्यररिन्दानि । यद्वा । अररिः इतश्चेतश्च गमनम् । औणादिकः अरिप्रत्यय:। ‘ आतोऽनुपसर्गे कः' । पृषोदरादित्वात् अभिमतस्वरूपस्वरसिद्धिः । तद्ददतीत्यररिन्दानि उदकानि । चेष्टाप्रदानीत्यर्थः । ‘ आपोमयः प्राणः' (छा. उ. ६. ५. ४) इति श्रुतेः। यद्वा । ररिर्दानम् । न विद्यते तादृशं दानमितरभूतेषु तत् अररि । तद्ददतीत्यररिन्दानि । अन्यैरदेयं लोकोपकारिभोगं ददतीत्यर्थः । तादृशान्युदकानि यागेनोत्पादितवानित्यर्थः । किंच सुक्रतुः शोभनकर्मा अयं पुरु पुरूणि बहूनि सद्मानि सदनानि सुखनिवासयोग्यानि गृहाणि अधारयत् । यद्वा । बृहस्पतिः सुक्रतुश्च अयमध्वर्युः अररिन्दानि उक्तलक्षणानि अभिषवसाधनान्युदकानि अधारयत् । धारितवान् । तथा सुक्रतुः शोभनप्रज्ञः पुरु सद्मानि सदनानि हविरासादनस्थानान्यधारयत् ॥
“Let the invoker (of the gods) offer sacrifice, and may they, desirous of the offering, (partake of) the acceptable (libation); Bṛhaspati himself, desiring (the libation), celebrates worship with libations; with copious and excellent libations. We catch from a distant quarter the sound of the stones, whereby the performer of pious acts has of himself secured the waters (of the clouds); the performer of pious acts (has secured) many habitations.”
Let the Invoker bless: let offerers bring choice gifts; Brhaspati the Friend doth sacrifice with Steers, Steers that have many an excellence.
Now with our ears we catch the sound of the press-stone that rings afar.
The very Strong hath gained the waters by himself, the strong gained many a resting-place.
(Crying) “The Hotar-priest shall sacrifice,” he wins what is choice of the wooden (cup) [=soma]. Br̥haspati the seeker sacrifices with the bulls [=soma drinks?]—with the bulls with their many choice gifts.
By ourselves we have grasped the signal-call of the pressing-stone signaling its intentions afar. The very resolute one upheld the fittings [?]—the very resolute one
(upheld) the many seats.
Der Priester bete und die Spender spenden Gut, und mit den Stieren opfert hold Brihaspati mit reichgeschweiften Stieren er; Und wir vernehmen schon den Schall des Presssteins, welcher weithin tönt, Der weise hat befestigt die Verschlüsse rings, der weise viele Wohnungen.
Der Hotri spreche den Weihspruch; er beansprucht das beste des Holzgefäßes. Brihaspati, der Seher, bringt ein Opfer mit Stieren, mit kostbaren Stieren. Wir haben nun selbst erfasst den taktmäßigen Klang des Preßsteins, dessen Mahnung in die Ferne geht. Der Einsichtsvolle befestigt die ....., der Einsichtsvolle die vielen Sitze.
Пусть хотар произнесет жертвенные слова! Желающие добыть пусть добудут лучший дар!
Брихаспати, провидец, жертвует вместе с быками,
Вместе с теми, у кого много даров, вместе с быками.
Вот мы сами услышали далеко разносящийся
Звук давильного камня.
(Бог) с прекрасной силой духа основал...
Многие места для сиденья, (бог) с прекрасной силой духа.
ये दे॑वासो दि॒व्येका॑दश॒ स्थ पृ॑थि॒व्यामध्येका॑दश॒ स्थ । अ॒प्सु॒क्षितो॑ महि॒नैका॑दश॒ स्थ ते दे॑वासो य॒ज्ञमि॒मं जु॑षध्वम् ॥
ये । दे॒वा॒सः॒ । दि॒वि । एका॑दश । स्थ । पृ॒थि॒व्याम् । अधि॑ । एका॑दश । स्थ । अ॒प्सु॒ऽक्षितः॑ । म॒हि॒ना । एका॑दश । स्थ । ते । दे॒वा॒सः॒ । य॒ज्ञम् । इ॒मम् । जु॒ष॒ध्व॒म् ॥
हे देवासः देवा द्योतनशीलाः ये यूयं दिवि द्युलोके एकादश स्थ एकं च दश चेत्येतत्संख्याका भवथ तथा पृथिव्यामधि उपरि एकादश स्थ एतत्संख्याका भवथ किंच अप्सुक्षितः । तद्धेतुत्वात् ताच्छब्द्यम् । अप्सु अन्तरिक्षे क्षियन्ति निवसन्तीत्यप्सुक्षितः ॥ क्षियतेः क्विप् । तत्पुरुषे कृति° ' इति अलुक् ॥ अन्तरिक्षवासिनो देवाः एकादश स्थ तत्संख्याका भवथ । यद्वा । अन्तरिक्षस्येयं संज्ञा । ‘ आपः पृथिवी ' ( नि. १. ३. ८ ) इति अन्तरिक्षनामसु पाठात् । यद्यपि ‘ तिस्रः एव देवताः' (निरु. ७.५) इत्युक्तत्वात् क्षित्याद्यभिमानिन्यो देवतास्तिस्र एव तथापि महिना महत्त्वेन स्वस्वविभूत्या त्रयस्त्रिंशत्संख्याका भवन्ति । तत्तत्स्थाना अन्यास्तद्विभूतयः इत्युक्तत्वात् । महिना देवासः इत्येते सर्वत्र संबध्येते । ते यूयं हे देवासः मिलित्वा उक्तसंख्याका देवाः इमम् अस्मदीयं यज्ञं जुषध्वं संभजध्वम् । तत्संबन्धि हविर्वा सेवित्वा प्रीणयध्वम् ॥ एकं च दश चैकादश । ‘ प्रागेकादशभ्यः० ' ( पा. सू. ५, ३. ४९ ) इति निपातनात् दीर्घः । ‘ संख्या ' इति पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् ॥ ४ ॥ ॥ २० ॥
“Gods who are eleven in heaven; who are eleven on earth; and who are eleven dwelling with glory in mid-air; may you be plural ased with our sacrifice.”
O ye Eleven Gods whose home is heaven, O ye Eleven who make earth your dwelling,
Ye who with might, Eleven, live in waters, accept this sacrifice, O Gods, with pleasure.
O gods, the eleven of you who are in heaven, the eleven who are on the earth,
the eleven who dwell in the waters in their greatness—(all) of you, gods, take pleasure in this sacrifice here.
Hymns I.140–164 are attributed to Dīrghatamas, the son of Ucatha, who calls himself Māmateya, the son of Mamatā, in I.147.3, 152.6, and 158.6. The name Dīrghatamas means the one “of long darkness.” The Br̥haddevatā IV.14–15 (Macdonell) explains that he received this name because he was born blind, and the poet himself refers to his blindness in I.147.3. According to the Br̥haddevatā his sight was later restored by the gods. His name is also an appropriate reflection of the difficulty of many of his hymns. His affection for word play, symbolic language, syntactic anomaly, and ambiguous reference makes his hymns distinctive, original, and often highly elusive. He is one of the most challenging, but at the same time one of the most interesting poets of the R̥gveda.
His hymns also present an unusual sequence of divinities. The list begins con ventionally enough with I.140–150, which are dedicated to Agni, but the ordinar ily expected series to Indra is missing. Instead 151–153 are to Mitra and Varuṇa, 154–156 to Viṣṇu or to Viṣṇu and Indra, 157–158 to the Aśvins, 159–160 to Heaven and Earth, and 161 to the R̥bhus. Then 162 and 163 are praises of the sacrificial horse, and 164, the climax of the collection, is a very long and very puzzling riddle hymn, which explores the mysteries of several Vedic rites. The second Aśvin hymn, I.158, is of particular interest because it is ostensibly an autobiographical hymn, composed when the poet was an old man and on the verge of being pushed aside. Partly on the basis of this hymn Br̥haddevatā IV.21–25 gives a second legend that his servants tried to drown Dīrghatamas. But he floated downstream and was res cued in Aṅga where he married and then gave birth to the poet Kakṣīvant.
Die ihr elf Götter in dem Himmel und elf auf der Erde seid, und elf in Wassern wohnende in Herrlichkeit, ihr Götter nehmt dies Opfer huldreich an.
Ihr Götter, die ihr elf im Himmel seid, elf auf der Erde, elf im Wasser wohnt mit eurer Macht, ihr Götter, lasset euch dieses Opfer gefallen!
О боги, (вы) которых на небе пребывает одиннадцать,
На земле пребывает одиннадцать,
Живущих в водах со (своей) мощью пребывает одиннадцать, -
О боги, примите благосклонно эту жертву!