Sukta 1.175
ऋषिअगस्त्यो मैत्रावरुणिः
देवताइन्द्रः
मन्त्र6
छन्दस्कन्धोग्रीवी बृहती
मत्स्यपा॑यि ते॒ मह॒: पात्र॑स्येव हरिवो मत्स॒रो मद॑: । वृषा॑ ते॒ वृष्ण॒ इन्दु॑र्वा॒जी स॑हस्र॒सात॑मः ॥
मत्सि॑ । अपा॑यि । ते॒ । महः॑ । पात्र॑स्यऽइव । ह॒रि॒ऽवः । म॒त्स॒रः । मदः॑ । वृषा॑ । ते॒ । वृष्णे॑ । इन्दुः॑ । वा॒जी । स॒ह॒स्र॒ऽसात॑मः ॥
हे हरिवः हरिभ्यां तद्वन्निन्द्र महः महान् पूज्योऽयं सोमः पात्रस्येव तत्पात्रेणेव सोमपात्रेण यथा धार्यते सोमस्तत्सदृशेन ते त्वया । तृतीयार्थे षष्ठी । यद्वा । पात्रस्येव ते तव स्वभूतो महो महान् सोम इति वा योजना । अपायि पीयते ॥ आशंसाया विवक्षितत्वाद्भूतवत्प्रयोगः ॥ यतः पिबसि अतः मत्सि माद्यसि मादयस्व वा । पात्रे यथा सोमः पूर्यते तथा अत्यधिकं पिब पीत्वा च मादयस्वेत्यर्थः । किंच वृष्णे ते अभिमतवर्षित्रे तुभ्यम् । चतुर्थ्यर्थे षष्ठी। मत्सरः मदसाधनः मदः तर्पयिता वृषा वर्षिता इन्दुः क्लेदयिता आह्लादकारीत्यर्थः। वाजी अन्नवान् । अन्नवा(का)र्यतृप्तिसद्भावादन्नवानित्युच्यते । सहस्रसातमः अपरिमितदातृतमः सहस्रपुरुषसंभजनपर्याप्तशक्त्यतिशयो वा एवंमहानुभावः सोमः संपादितः । तं पिबेत्यर्थः ॥
“Lord of steeds, you are exhilarated when the sacred (Soma) has been imbibed by you as by its (appropriate) vessel; for to you, showerer (of benefits), it is exhilarating, inebriating, invigorating, the yielder of delight, (satisfying as) food, and the giver of a thousand (plural asures).”
GLAD thee: thy glory hath been quaffed, Lord of Bay Steeds, as 'twere the bowl's enlivening mead.
For thee the Strong there is strong drink, mighty, omnipotent to win.
Become exhilarated: might has been drunk by you, like the cup’s exhilarating exhilaration, you of the fallow bays.
The bullish drop is for you the bull, the drop that is the competitor that best wins thousands.
Berausch dich Füchseherr, du hast des grossen Kelches Trank gezecht; Den starken Indu, starker du, den kräft'gen, tausend spendenden.
Berausche dich! Du hast den berauschenden Rauschtrank getrunken, so viel das Trinkgeschirr faßt, o Falbenlenker. Der bullenhafte Saft gehört dir, dem Bullen, der siegreiche größte Tausendgewinner.
Опьяняйся! Ты выпил столько
Хмельного пьянящего напитка, о обладатель буланых коней, сколько входит в сосуд.
Для тебя, быка, этот бык – сок,
Приносящий награды, лучше всех завоевывающий тысячи.
आ न॑स्ते गन्तु मत्स॒रो वृषा॒ मदो॒ वरे॑ण्यः । स॒हावाँ॑ इन्द्र सान॒सिः पृ॑तना॒षाळम॑र्त्यः ॥
आ । नः॒ । ते॒ । ग॒न्तु॒ । म॒त्स॒रः । वृषा॑ । मदः॑ । वरे॑ण्यः । स॒हऽवा॑न् । इ॒न्द्र॒ । सा॒न॒सिः । पृ॒त॒ना॒षाट् । अम॑र्त्यः ॥
हे इन्द्र ते त्वां नः अस्मदीयः मत्सरः मर्षणसाधनः सोमः आ गन्तु आगच्छतु । कीदृशोऽयम् । वृषा वर्षकः मदः तर्पयिता वरेण्यः वरणीयः सहावान् सहायवान् सहसा बलेन तद्वान् वा सानसिः संभजनीयः पृतनाषाट् शत्रुसेनायाः अभिभविता अमर्त्यः अविनाशी । ईदृशः सोमस्त्वामागच्छतु । यद्वा । उत्तरार्धं इन्द्रपरतया व्याख्येयः । हे इन्द्र सहवान् अस्मद्दत्तसोमसहायवान् बलवान् वा सानसिरस्माभिः संभजनीयः पृतनाषाडमर्त्यश्च भवसि ॥
“May our soma libation reach you, (for it is) exhilarating, invigorating, inebriating, most precious; it is companionable, Indra, enjoyable, the over-thrower of hosts, immortal.”
Let our strong drink, most excellent, exhilarating, come to thee,
Victorious, Indra! bringing gain, immortal conquering in fight,
Let it come here to us—your exhilarating bullish exhilaration worthy to be chosen,
possessing victorious power, winning, victorious in battle, immortal.
Uns helfe dein berauschender, der starke Trank, der herrliche, Der mächtig, Indra, beutereich, unsterblich ist und Schlacht gewinnt.
Uns soll dein rauschiger, bulliger, vorzüglicher Rausch zugute kommen, der überwältigende, vielgewinnende, im Kampf siegende, unsterbliche, o Indra.
Пусть придет к нам твой хмельной
Пьянящий напиток, бык, избранный,
Одолевающий, о Индра, несущий добычу,
Побеждающий в сражениях, бессмертный!
त्वं हि शूर॒: सनि॑ता चो॒दयो॒ मनु॑षो॒ रथ॑म् । स॒हावा॒न्दस्यु॑मव्र॒तमोष॒: पात्रं॒ न शो॒चिषा॑ ॥
त्वम् । हि । शूरः॑ । सनि॑ता । चो॒दयः॑ । मनु॑षः । रथ॑म् । स॒हऽवा॑न् । दस्यु॑म् । अ॒व्र॒तम् । ओषः॑ । पात्र॑म् । न । शो॒चिषा॑ ॥
हे इन्द्र त्वं खलु शूरः शौर्योपेतः सनिता दातासि । अतः मनुषः मनुष्यस्य मे रथं रंहणं स्पन्दनं मनोरथं वा स्वर्गगमनसाधनं यज्ञाख्यं रथं वा चोदयः प्रेरय । किंच त्वं सहावान् सोमसहायवान् बलवान् वा भूत्वा दस्युम् उपक्षपयितारम् अव्रतम् अकर्माणमननुष्ठायिनम् ओषः दह । किमिव शोचिषा दीप्त्या ज्वालया अग्निः पात्रं न स्वाधारं पात्रविशेषमिव । यागाधिकारी सन् यो न यजते तं दहेत्यर्थः ॥
“You are a hero, a benefactor, accelerate the vehicle of man (that bears him to heaven); consume, mightyone, the irreligious Dasyu, as a (woode) vessel is burnt by fire.”
Thou, Hero, winner of the spoil, urgest to speed the car of man.
Burn, like a vessel with the flame, the lawless Dasyu, Conqueror!
For you are a champion, a winner; you impel the chariot of Manu. Possessing victorious power, you fire the Dasyu who follows no
commandment, like a cup with flame.
Denn du erbeutest als ein Held und treibst des Menschen Wagen vor, Du starker brenn wie ein Gefäss mit Glut den ungerechten Feind.
Denn du bist der gewinnende Held; du sollst des Menschen Wagen antreiben. Überwältigend brenne den unbotmäßigen Dasyu wie ein Geschirr durch Feuersglut.
Ведь ты – герой-завоеватель.
Ты должен погонять колесницу человека.
Одолевая дасью, лишенного обета,
Спали его, как сосуд – пламенем!
मु॒षा॒य सूर्यं॑ कवे च॒क्रमीशा॑न॒ ओज॑सा । वह॒ शुष्णा॑य व॒धं कुत्सं॒ वात॒स्याश्वै॑: ॥
मु॒षा॒य । सू॒र्य॒ । क॒वे॒ । च॒क्रम् । ईशा॑नः । ओज॑सा । वह॑ । शुष्णा॑य । व॒धम् । कुत्स॑म् । वात॑स्य । अश्वैः॑ ॥
हे कवे क्रान्तदर्शिन्निन्द्र ईशानः समर्थः सन् सूर्यं सूर्यस्य ॥ ‘सुपां सुपो भवन्ति । इति षष्ठ्येकवचनस्य द्वितीयैकवचनादेशः ॥ तत्संबन्धि चक्रम् एकम् ओजसा बलेन सामर्थ्यातिशयेन मुषाय अमुष्णाः ॥ ‘छन्दसि शायजपि ' इति शायजादेशः ॥ पूर्वं सूर्यरथस्य चक्रद्वयमस्ति एकमिन्द्रो मुमुष इतीतिहासः । तथा च मन्त्रान्तरं-' प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यत् ' ( ऋ. सं. ५. २९, १०) इति । किंच शुष्णाय एतन्नामकायासुराय तद्वधार्थम् । द्वितीयार्थे वा चतुर्थी । शुष्णं हन्तुमित्यर्थः । कुत्सं कर्तनसाधनं वधं वज्रं वातस्य वायोः अश्वैः वायुवेगैर्वाश्वैर्युक्तः सन् वह अवहः शुष्णं हन्तुं वज्रमधारयः । यद्वा । शुष्णवधाय वज्रमवहः । तं च हत्वा तदीयैर्वायुवेगैरश्वैस्तदुपलक्षितैस्तदीयैर्धनैः कुत्सं महर्षिमगमः शुष्णासुरधनं कुत्सायादा इत्यर्थः । तथा चान्यत्र ‘त्वं कुत्सं शुष्णहत्येष्वाविथ ' ( ऋ. सं. १. ५१. ६ ), ' कुत्साय शुष्णमशुषम् ' (ऋ. सं. ४. १६. १२ ) इत्यादीति ॥
“Sage Indra, who are the lord, you have carried off by your strength one wheel of (the chariot of) the sun. Take up your bolt for the death of Śuṣṇa, and proceed with your horses, swift as the wind, to Kutsa.”
Empowered by thine own might, O Sage, thou stolest Surya's chariot wheel.
Thou barest Kutsa with the steeds of Wind to Susna as his death.
Steal the wheel from the Sun, o poet, showing mastery with your strength.
Convey Kutsa, bane for Śuṣṇa, with the horses of the Wind.
O weiser, hüll die Sonne ein, das Rad, der du mit Macht gebeust, Auf Çuschna lenke das Geschoss, den Kutsa fahr mit Windgespann.
Raube der Sonne das Rad, o Kavi, der du das durch deine Kraft vermagst. Fahre den Tod für Susna, den Kutsa, mit den Rossen des Vata!
Отними колесо у солнца,
О поэт, владея силой!
Отвези смертельное оружие для Шушны –
Кутсу на конях Ваты!
शु॒ष्मिन्त॑मो॒ हि ते॒ मदो॑ द्यु॒म्निन्त॑म उ॒त क्रतु॑: । वृ॒त्र॒घ्ना व॑रिवो॒विदा॑ मंसी॒ष्ठा अ॑श्व॒सात॑मः ॥
शु॒ष्मिन्ऽत॑मः । हि । ते॒ । मदः॑ । द्यु॒म्निन्ऽत॑मः । उ॒त । क्रतुः॑ । वृ॒त्र॒ऽघ्ना । व॒रि॒वः॒ऽविदा॑ । मं॒सी॒ष्ठाः । अ॒श्व॒ऽसात॑मः ॥
हे इन्द्र ते तव मदः सोमपानजनितः शुष्मिन्तमः बलवत्तमः। उत अपि च ते क्रतुः कर्म व्यापारोऽस्मदर्थः द्युम्निन्तमः अतिशयेनान्नवान् यशोवान् वा ॥ उभयत्र ‘अयस्मयादीनि च्छन्दसि ' इति भसंज्ञया बाधितत्वात् न लोपः ॥ हे इन्द्र अश्वसातमः अश्वोपलक्षितबहुधनदास्त्वं वृत्रघ्ना वृत्रघातिनौ वरिवोविदा धनस्य परिचरणस्य वा वेदयितारौ लम्भयितारौ तव मदक्रतू मंसीष्ठाः अनुज्ञातवानसि । शत्रुघातिनौ धनदातारौ च स्यातामित्यनुग्रहमकरोरित्यर्थः ॥
“Your inebriety is most intense; nevertheless, your acts (for our good) are most beneficent. You desire, bountiful giver of horses, that (both your inebriety and your beneficence should be the means of) destroying enemies and distributing riches.”
Most mighty is thy rapturous joy, most splendid is thine active power,
Wherewith, foe-slaying, sending bliss, thou art supreme in gaining steeds.
For most unbridled is your exhilaration and most brilliant your resolve. By reason of (the exhilaration?) that smashes Vr̥tra and (the resolve?) that finds wide space, might you be thought the best winner of horses.
Dein Rausch ist ja der kräftigste, dein Wille der gewaltigste, Der Feinde tilgt und Segen schenkt, durch ihn gib reichlich Rosse uns.
Denn dein Rausch ist der ungestümste und deine Einsicht die erleuchtetste. Mit dem feindetötenden, befreienden Rausch darfst du dich dünken, der erste Rossegewinner zu sein.
Ведь твое опьянение – самое буйное,
А сила духа – самая блистательная.
Благодаря (этому опьянению), сметающему преграды, создающему широкий простор,
Ты можешь считаться лучше всех добывающим коней.
यथा॒ पूर्वे॑भ्यो जरि॒तृभ्य॑ इन्द्र॒ मय॑ इ॒वापो॒ न तृष्य॑ते ब॒भूथ॑ । तामनु॑ त्वा नि॒विदं॑ जोहवीमि वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम् ॥
यथा॑ । पूर्वे॑भ्यः । ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । इ॒न्द्र॒ । मयः॑ऽइव । आपः॑ । न । तृष्य॑ते । ब॒भूथ॑ । ताम् । अनु॑ । त्वा॒ । नि॒ऽविद॑म् । जो॒ह॒वी॒मि॒ । वि॒द्याम॑ । इ॒षम् । वृ॒जन॑म् । जी॒रऽदा॑नुम् ॥
हे इन्द्र पूर्वेभ्यो जरितृभ्यः पुरातनेभ्यो गरितृभ्यः स्तोतृभ्यः मयइव बभूथ । मयः सुखम् । सुखस्वरूपमिवाभवः । तद्वत् स्तोतृभ्योऽस्मभ्यं सुखो भव । तत्र दृष्टान्तः । तृष्यते आपो न तृषार्तस्योदकानि यथा सुखकराणीति तद्वत् । तस्मात् तां निविदं त्वत्प्रीतिकरीं प्रसिद्धां स्तुतिं त्वा तुभ्यम् अनु जोहवीमि पुनःपुनः करोमि । यद्वा । तां निविदमनु । ' तृतीयार्थे ' (पा. सू. १. ४. ८५) इत्यनोः कर्मप्रवचनीयत्वम् ॥ तया स्तुत्या त्वां जोहवीमि । पुनःपुनराह्वयामि । विद्याम इति व्याख्यातम् ॥ ॥ १८ ॥
“Inasmuch Indra, as you have been the (giver of) happiness to your ancient encomiasts, like water to one who is thirsty, therefore I constantly repeat this your praise, that I may thence obtain food, strength and long life.”
As thou, O Indra, to the ancient singers wast ever joy, as water to the thirsty,
So unto thee I sing this invocation. May we find strengthening food in full abundance.
Just as for the previous singers, Indra, you became like joy, like waters for the thirsty,
(so) I keep invoking you according to the formal invocation [/nivid]. – May we know refreshment and a community having lively waters.
Wie du ein Labsal warst den alten Sängern, wie Wassertrunk dem dürstenden, o Indra, Nach diesem Vorgang rufe ich auch jetzt dich. Gebt Labung uns und wasserreiche Fluren.
Wie du, Indra, den früheren Sängern wie ein Labsal gewesen bist, wie Wasser für den Dürstenden, so rufe ich dich nach diesem Einladungsspruch. - Wir möchten einen gastfreien Opferbündler kennen lernen, der rasch schenkt.
Так как для прежних певцов, о Индра,
Ты был словно утешение, словно вода для жаждущего,
Я громко обращаюсь к тебе с этим приглашением.
Мы хотим найти щедрую общину, легко дарящую!