Sukta 1.187
ऋषिअगस्त्यो मैत्रावरुणिः
देवताअन्नम्
मन्त्र11
छन्दअनुष्टुब्गर्भोष्णिक्
पि॒तुं नु स्तो॑षं म॒हो ध॒र्माणं॒ तवि॑षीम् । यस्य॑ त्रि॒तो व्योज॑सा वृ॒त्रं विप॑र्वम॒र्दय॑त् ॥
पि॒तुम् । नु । स्तो॒ष॒म् । म॒हः । ध॒र्माण॑म् । तवि॑षीम् । यस्य॑ । त्रि॒तः । वि । ओज॑सा । वृ॒त्रम् । विऽप॑र्वम् । अ॒र्दय॑त् ॥
अहमगस्त्यः नु क्षिप्रं पितु पालकमन्नं स्तोषं स्तौमि। महः महान्तं धर्माणं सर्वस्य धारकं तविषीं बलात्मकम् । यद्वा । महतो लोकस्य धारकम् । यस्य अन्नस्य ओजसा बलेन सामर्थ्येन त्रितः विस्तीर्णतमः प्रख्यातकीर्तिः त्रिषु क्षित्यादिस्थानेषु तायमानोऽपि इन्द्रः वृत्रं विपर्वं विच्छिन्नसंधिकं यथा तथा अर्दयत् हिंसितवान् ।
“I glorify Pitu, the great, the upholder, the strong, by whose invigorating power Trita slew themutilated Vṛtra.”
Now will I glorify Food that upholds great strength,
By whose invigorating power Trita rent Vrtra limb from limb.
Now I shall praise food, the support and power of the great,
by whose might Trita shook Vr̥tra apart till his joints were parted.
Den Trank, der kräftigt, preise ich, durch dessen Wirkung Trita einst Den hieb-gestählten Vritra schlug.
Die Speise will ich jetzo preisen, die mächtige Erhalterin der Stärke, kraft deren Trita den Vritra gliedweise zerlegte.
Пищу я хочу сейчас прославить, могучую
Поддерживательницу силы,
Благодаря которой Трита
Расчленил Вритру на суставы.
स्वादो॑ पितो॒ मधो॑ पितो व॒यं त्वा॑ ववृमहे । अ॒स्माक॑मवि॒ता भ॑व ॥
स्वादो॒ इति॑ । पितो॒ इति॑ । मधो॒ इति॑ । पि॒तो॒ इति॑ । व॒यम् । त्वा॒ । व॒वृ॒म॒हे॒ । अ॒स्माक॑म् । अ॒वि॒ता । भ॒व॒ ॥
हे स्वादो आस्वादनीय पितो पालक मधो माधुर्योपेत पितो हे पानसाधनान्न वयं त्वा त्वां ववृमहे सेवामहे ॥ अत्र सर्वत्र अननुदात्तानां पूर्वस्य असामान्यवचनत्वेनानिघातत्वम् । अनुदात्तानां तु विशेषवचनत्वान्निघातत्वम् ॥ असकृत्पितुशब्दश्रवणं तस्य प्राशस्त्यज्ञापनार्थम् । हे पितो अस्माकमविता तर्पयिता भव ॥
“Savoury Pitā; sweet pitā; we worship you; become our protector.”
O pleasant Food, O Food of meath, thee have we chosen for our own,
So be our kind protector thou.
O sweet food, honeyed food, we have chosen you:
for us be a helper.
O süsser Trank, o Honigtrank, dich lieben haben wir erwählt, Du mögest unser Helfer sein.
Wohlschmeckende Speise, süße Speise, wir haben dich erwählt. Sei unser Helfer!
О вкусная пища, сладкая пища,
Мы выбрали себе тебя,
Будь нашей помощницей!
उप॑ नः पित॒वा च॑र शि॒वः शि॒वाभि॑रू॒तिभि॑: । म॒यो॒भुर॑द्विषे॒ण्यः सखा॑ सु॒शेवो॒ अद्व॑याः ॥
उप॑ । नः॒ । पि॒तो॒ इति॑ । आ । च॒र॒ । शि॒वः । शि॒वाभिः॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ । म॒यः॒ऽभुः । अ॒द्वि॒षे॒ण्यः । सखा॑ । सु॒ऽशेवः॑ । अद्व॑याः ॥
हे पितो यतः त्वं शिवः मङ्गलः अतः शिवाभिः मङ्गलयुक्ताभिः ऊतिभिः रक्षणैः नः अस्मान् आ चर आगच्छ। आगत्य च मयोभुः सुखस्य भावयिता अद्विषेण्यः अद्वेष्यरसः प्रियरस इत्यर्थः । सखा सखिवत्प्रियकारी सुशेवः अत एव सुष्ठु सुखकरः अद्वयाः द्वयरहितः उक्तगुण एव न तु तद्विपरितो भवेत्यर्थः । अथवा दृष्टान्तवादोऽयम् । सुशेवोऽद्वया मनःकर्मविसंवादरहितः सखा यथा मयोभुः अद्वेष्यश्च भवति तद्वत् त्वमपि भवेत्यर्थः ॥
“Come to us, Pitā, auspicious with auspicious aids; a source of delight;not unpalatable; a friend well respected, and having none (but agreeable properties).”
Come hitherward to us, O Food, auspicious with auspicious help,
Health-bringing, not unkind, a dear and guileless friend.
Draw near to us, food—kindly with your kindly help,
joy itself, not to be despised, a very kind companion without duplicity.
Komm her zu uns, o Opfertrank, mit holden Hülfen, holder du, Erquickung bringend, wohlgesinnt, ein lieber Freund und ohne Falsch.
Komm zu uns, o Speise, freundlich mit deinen freundlichen Hilfen, als erfreulicher, nicht unverträglicher Freund, als liebevoller, unzweideutiger!
Приди к нам, о пища,
Добрая, с добрыми поддержками, –
Радующий, чуждый предательства
Друг, очень добрый, не обманчивый!
तव॒ त्ये पि॑तो॒ रसा॒ रजां॒स्यनु॒ विष्ठि॑ताः । दि॒वि वाता॑ इव श्रि॒ताः ॥
तव॑ । त्ये । पि॒तो॒ इति॑ । रसाः॑ । रजां॑सि । अनु॑ । विऽस्थि॑ताः । दि॒वि । वाताः॑ऽइव । शृइ॒ताः ॥
हे पितो तव त्वत्संबन्धिनः त्ये ते स्वाद्वम्लादि षट् रसाः रजांसि लोकान् लोकस्थानार्थान् अनु आनुकूल्येन विष्ठिताः विविधं स्थिताः । विविधस्थितौ दृष्टान्तः । दिवि द्युलोकेऽन्तरिक्षे श्रिताः वाताः वायवः ते यथा व्याप्तास्तद्वत् ॥
“Your flavours, Pitā, are diffused through the regions, as the winds are spread through the sky.”
These juices which, O Food, are thine throughout the regions are diffused.
like winds they have their place in heaven.
These juices of yours, food, are dispersed throughout the realms, adjoined to heaven like the winds.
Ja deine Säfte, Opfertrank, sind durch die Räume rings vertheilt, Zum Himmel Winden gleich gelangt.
Deine Säfte, o Speise, sind durch die Räume verbreitet, bis zum Himmel reichen sie wie die Winde.
Эти соки твои, о пища,
Распространились через пространства
Они достигли неба, словно ветры.
तव॒ त्ये पि॑तो॒ दद॑त॒स्तव॑ स्वादिष्ठ॒ ते पि॑तो । प्र स्वा॒द्मानो॒ रसा॑नां तुवि॒ग्रीवा॑ इवेरते ॥
तव॑ । त्ये । पि॒तो॒ इति॑ । दद॑तः । तव॑ । स्वा॒दि॒ष्ठ॒ । ते । पि॒तो॒ इति॑ । प्र । स्वा॒द्मानः॑ । रसा॑नाम् । तु॒वि॒ग्रीवाः॑ऽइव । ई॒र॒ते॒ ॥
हे पितो पालकान्न त्ये ते त्वदर्थिनो नराः तव भोक्तारो भवन्तीति शेषः । के ते नराः । स्वादिष्ट स्वादुतम पितो पालक तव त्वदनुग्रहात् ते त्वां ददतः प्रयच्छन्तो भवन्ति । यद्वा। ते पितो इत्यादरार्थम् । अभ्यासे हि भूयांसमर्थं मन्यन्ते । किंच तव रसानां स्वाद्वम्लादीनां षण्णां
“स्वाद्मानः स्वादयितारो भक्षयितार एव तुविग्रीवाइव । तुवीति बहुनाम । प्रवृद्धग्रीवा एव प्र ईरते प्रकर्षेण गच्छन्ति संचरन्ति । इवशब्द एवकारार्थः पूरणो वा । भूलोके अत्तार एव दृढाङ्गा भवन्तीति प्रसिद्धम् । अनशने हि ग्रीवा अधो लम्बन्ते । यद्वा । तव रसानामत्तारः असंख्यातग्रीवा इव भवन्ति रसानां बाहुल्यादिति भावः । एवं वहुरसोपेतमन्नमिति तस्य स्तुतिः ॥ ॥ ६ ॥
“Those (men), Pitā, (are the enjoyers of your bounty), who are your distributors, most sweet Pitā, (to others); they who are the relishers of your flavours, are as if they had stiff necks.”
These gifts of thine, O Food, O Food most sweet to taste,
These savours of thy juices work like creatures that have mighty necks.
These (juices) are those that yield you, o food, and they also are part of you, sweetest food.
Those who receive the sweetness of your juices press forward like
strong-necked (bulls).
O Opfertrank, du süssester, die Süssigkeiten deines Safts, Die spendereichen, drangen vor, wie Stiere, deren Nacken stark.
Diese deine Verschenker, o Speise, diese deine Genießer, o süßeste Speise, die Genießer deiner Säfte kommen vorwärts wie starknackige Stiere.
Эти дающие тебя, о пища,
Эти твои, о сладчайшая пища, (соки),
Сладкие глотки соков,
Рвутся вперед, словно жестковыйные (быки).
त्वे पि॑तो म॒हानां॑ दे॒वानां॒ मनो॑ हि॒तम् । अका॑रि॒ चारु॑ के॒तुना॒ तवाहि॒मव॑सावधीत् ॥
त्वे । पि॒तो॒ इति॑ । म॒हाना॑म् । दे॒वाना॑म् । मनः॑ । हि॒तम् । अका॑रि । चारु॑ । के॒तुना॑ । तव॑ । अहि॑म् । अव॑सा । अ॒व॒धी॒त् ॥
हे पितो महानां पूज्यानां महतां वा देवानाम् इन्द्रादीनां मनः त्वे त्वयि हितं निहितम् अकारि कृतम् । अमृतमपि विहाय त्वय्येव वर्तते । हे पितो तव चारु समीचीनेन केतुना त्वत्कृतेन प्रज्ञानलक्षणेन अवसा रक्षणेन अहिं मेघं वृत्रं वा अवधीत हतवानिन्द्रः । ‘अन्नमयं हि सोम्य मनः ' ( छा. उ. ६. ५. ४) इति श्रुतेः । अथवा त्वत्केतुना जगद्गक्षणेन निमित्तेनेति योज्यम् । जगद्रक्षणार्थं हि इन्द्रेणाहिर्भिद्यते ॥
“The thoughts of the mighty gods are fixed, Pitā, upon you; by your kind and intelligent assistance, (Indra) slew Ahi.”
In thee, O Food, is set the spirit of great Gods.
Under thy flag brave deeds were done he slew the Dragon with thy help.
On you, food, is the mind of the great gods set.
A dear (deed) was done at your signal: he smashed the serpent with
your help.
Der grossen Götter hoher Sinn ist auf dich, Opfertrank, gestellt, Vollbracht ist schönes durch dein Licht, durch dich erschlug die Schlang' der Gott.
Nach dir, o Speise, steht der Sinn der großen Götter. Schönes ist in deinem Zeichen getan worden. Mit deiner Hilfe hat Indra den Drachen erschlagen.
К тебе, о пища, прикована
Мысль великих богов.
Прекрасное создано под (твоим) знаком.
С твоей помощью он убил змея.
यद॒दो पि॑तो॒ अज॑गन्वि॒वस्व॒ पर्व॑तानाम् । अत्रा॑ चिन्नो मधो पि॒तोऽरं॑ भ॒क्षाय॑ गम्याः ॥
यत् । अ॒दः । पि॒तो॒ इति॑ । अज॑गन् । वि॒वस्व॑ । पर्व॑तानाम् । अत्र॑ । चि॒त् । नः॒ । म॒धो॒ इति॑ । पि॒तो॒ इति॑ । अर॑म् । भ॒क्षाय॑ । ग॒म्याः॒ ॥
हे पितो अन्न त्वां यत् यदा विवस्व ॥ सुपो लुक् । अन्त्यलोपश्छान्दसः ॥ विवासनवतां विद्युद्रूपप्रकाशनवताम् । विवो धनमुदकलक्षणम् । धनवतां वा पर्वतानां मेघानां संबन्धि अदः प्रसिद्धं तदुदकम् अजगन् अगमत् गच्छेत् । अत्र चित् अस्मिन्काले नः अस्मान् हे मधो हे पितो माधुर्योपेतान्न त्वं नोऽस्मान् अरम् अलं संपूर्णं भक्षाय भक्षणाय गम्याः गच्छ संनिहितो भव ॥
यद्पामोषधीनां परिंशमरिशामहे । वातापे पीव इर्द्धव ॥ ८ ॥
“When, Pitā, this (product) of the water-wealthy clouds, (the rain), arrives; then do you, sweet Pitā, be at hand with sufficiency for our eating.”
If thou be gone unto the splendour of the clouds,
Even from thence, O Food of meath, prepared for our enjoyment, come.
When yonder dawning light of the mountains has come, o food, then you should also come here to us, honeyed food, fit for our portion.
Wenn als der Berge Leuchte du, o Opfertrank, erschienen bist, Dann komme auch, o süsser Trank, zu unserem Genuss herbei.
Wenn jener Morgenschimmer der Berge gekommen ist, o Speise, dann sollst du uns hier, du süße Speise, zum Genießen geschickt kommen.
Когда, о пища, пришло то
Сияние гор,
Вот тогда, о сладкая пища, ты должна прийти
К нам сюда, чтобы (мы) вкусили (тебя)!
यद॒पामोष॑धीनां परिं॒शमा॑रि॒शाम॑हे । वाता॑पे॒ पीव॒ इद्भ॑व ॥
यत् । अ॒पाम् । ओष॑धीनाम् । प॒रिं॒शम् । आ॒ऽरि॒शाम॑हे । वाता॑पे । पीवः॑ । इत् । भ॒व॒ ॥
यत् येन अपामोषधीनां संबन्धि परिंशं परिलेशं परितः सुखकरमन्नम् आरिशामहे आस्वादयामः भक्षयामः तेन अन्नोदकसारेण हे वातापे । वातेन प्राणेन आप्नोति स्वनिर्वाहमिति वातेनाप्यायत इति वा वातापि शरीरम् । हे शरीर त्वं पीव इत् आप्यायित एव भव । अन्नोदकाभ्यां शरीरवृद्धिः प्रसिद्धा । यद्वा । यद्यपि अपामोषधीनां परिंशं लेशमास्वादयामः तथापि हे वातापे वातवत्सर्वव्यापक पितो त्वम् अल्पमपि पीवः पीवानेव भव ॥
“And since we enjoy the abundance of the waters and the plural nts; therefore, Body, do you grow fat.”
Whatever morsel we consume from waters or from plants of earth, O Soma, wax thou fat thereby.
When we bite off a full share of the waters and plants,
o you friend of the winds—become just the fat.
Wenn wir der Kräuter schönsten Theil und der Gewässer an uns ziehn, Dann werde fett, du schwellender!
Wenn wir den Rahm der Wasser, der Pflanzen kosten, dann werde uns, du Freund des Vata zu Speck.
Если мы отведаем лучшее (?).
(Что есть) у вод, у растений,
Превратись в жир (для нас), о друг Ваты (?)!
यत्ते॑ सोम॒ गवा॑शिरो॒ यवा॑शिरो॒ भजा॑महे । वाता॑पे॒ पीव॒ इद्भ॑व ॥
यत् । ते॒ । सो॒म॒ । गोऽआ॑शिरः । यव॑ऽआशिरः । भजा॑महे । वाता॑पे । पीवः॑ । इत् । भ॒व॒ ॥
पूर्वम् अन्नसामान्येन स्तुत्वा इदानीं सोमलक्षणमन्नं स्तौति । हे सोम ते तव यत् यम् अंशं गवाशिरः गोविकारक्षीराद्याश्रयणद्रव्यं यवाशिरः यवविकाराश्रयणद्रव्यं भजामहे सेवामहे तेन हे वातापे शरीर पीवः भव ॥
“And since we enjoy, Soma, your mixture with boiled milk or boiled barley; therefore, Body, do you grow fat.”
What Soma, we enjoy from thee in milky food or barley-brew, Vatapi, grow thou fat thereby.
When we take a share of you when mixed with milk or mixed with grain, o Soma,
o you friend of the winds—become just the fat.
Wenn, Soma, wir dein Milchgemisch geniessen und dein Korngebräu, Dann werde fett, o, schwellender!
Wenn wir, o Soma, von dir, dem milchgemischten, gerstegemischten, genießen, so werde uns, du Freund des Vata, zu Speck!
Если, о Сома, мы попробуем тебя,
Смешанного с молоком, смешанного с ячменем,
Превратись в жир (для нас), о друг Ваты (?)!
क॒र॒म्भ ओ॑षधे भव॒ पीवो॑ वृ॒क्क उ॑दार॒थिः । वाता॑पे॒ पीव॒ इद्भ॑व ॥
क॒र॒म्भः । ओ॒ष॒धे॒ । भ॒व॒ । पीवः॑ । वृ॒क्कः । उ॒दा॒र॒थिः । वाता॑पे । पीवः॑ । इत् । भ॒व॒ ॥
करम्भः यः करम्भादिरूपः सक्तुपिण्डोऽस्ति तदात्मक हे ओषधे त्वं पीवः स्थौल्यवान् वृक्कः व्याधेर्वर्जयिता भव । उदारथिः ऊर्ध्वगमः इन्द्रियाणामुद्दीपयिता भव । शिष्टो गतः ॥
“Vegetable cake of fried meal, do you be substantial, wholesome, and invigorating; and, Body, do you grow fat.”
O Vegetable, Cake of meal, he wholesome, firm, and strengthening: Vatapi, grow thou fat thereby.
Become the gruel, o plant, the fat, the steaming [?] suet [?],
o you friend of the winds—become just the fat.
Als Gerstenbrei erschein, o Kraut, als Nierenfett, als Gärungstrank, Dann werde fett, du schwellender!
Werde, du Pflanze, zu Grütze, Speck, Nierenfett, ......, werde uns, du Freund des Vata, zu Speck.
Превратись в кашу, о растение,
В жир, в почечное сало..!
Превратись в жир (для нас), о друг Ваты!
तं त्वा॑ व॒यं पि॑तो॒ वचो॑भि॒र्गावो॒ न ह॒व्या सु॑षूदिम । दे॒वेभ्य॑स्त्वा सध॒माद॑म॒स्मभ्यं॑ त्वा सध॒माद॑म् ॥
त्वम् । त्वा॑ । व॒यम् । पि॒तो॒ इति॑ । वचः॑ऽभिः । गावः॑ । न । ह॒व्या । सु॒सू॒दि॒म॒ । दे॒वेभ्यः॑ । त्वा॒ । स॒ध॒ऽमाद॑म् । अ॒स्मभ्य॑म् । त्वा॒ । स्ध॒ऽमाद॑म् ॥
हे पितो अन्न सोमरूप तं तादृशं स्तुतं त्वा त्वां महानुभावं वचोभिः स्तुतिवाग्भिः वयं सुषूदिम क्षारयामो रसान् । तत्र दृष्टान्तः । गावो न हव्या गाव इव हवींष्युत्पादयन्ति तथा त्वत्सकाशात् सोमं सुषूदिम । किमर्थं कीदृशं च इति चेत् उच्यते । देवेभ्यः इन्द्रादिभ्यः तदर्थं सधमादं तेषां सह मादयितारम् । न केवलं देवेभ्य एव किंतु सधमादम् अस्माभिः सह मादयितारं हुतशेषरूपं त्वा त्वाम् अस्मभ्यम् अस्मदर्थमपि ॥ ॥ ७ ॥
“We extract from you, Pitā, by our praises, (the sacrificial food), as cows yield butter for oblation; from you, who are exhilarating to the gods; exhilarating also to us.”
O Food, from thee as such have we drawn forth with lauds, like cows, our sacrificial gifts,
From thee who banquetest with Gods, from thee who banquetest with us.
We have sweetened you with words, o food, as cows [=milk] (do) the oblations—
you as feasting companion for the gods, you as feasting companion
for us.
So haben wir dich, o Trank, durch Lieder verschönt, wie Milch den Opferguss versüsst, dich, den Festgenossen der Götter, dich, unsern Festgenossen.
Wir haben dich, o Speise, mit Reden schmackhaft gemacht wie Kühe die Opferspenden, dich den Göttern zum gemeinsamen Mahle, dich für uns zum gemeinsamen Mahle.
Тебя, о пища, с помощью речей
Мы сделали вкусной, как коровы – жертвенные возлияния,
Тебя – богам на общем пиру,
Тебя – нам на общем пиру.