Sukta 1.188
ऋषिअगस्त्यो मैत्रावरुणिः
देवताइध्मः समिद्धोग्निर्वा
मन्त्र11
छन्दगायत्री
समि॑द्धो अ॒द्य रा॑जसि दे॒वो दे॒वैः स॑हस्रजित् । दू॒तो ह॒व्या क॒विर्व॑ह ॥
सम्ऽइ॑द्धः । अ॒द्य । रा॒ज॒सि॒ । दे॒वः । दे॒वैः । स॒ह॒स्र॒ऽजि॒त् । दू॒तः । ह॒व्या । क॒विः । व॒ह॒ ॥
हे अग्ने देवैः व्यवहर्तृभिर्ऋत्विग्भिः समिद्धः सम्यग्दीपितः देवः अत एव दीप्यमानः समिद्धैः वा देवैः सहितः समिद्धः सन् अद्य अस्मिन् यागदिने राजसि ईशिषे । हे सहस्रजित् सहस्रस्य धनस्य एतत्संख्याकानां शत्रूणां वा जेतः ततः दूतः देवानां दूतः तद्यज्ञादिवार्ताहरः आह्वाता वा । ‘ अग्निर्देवानां दूत आसीत् ' (तै. सं. २. ५. ८. ५) इति श्रुतेः। कविः क्रान्तदर्शी ईदृशस्त्वं हव्या अस्मदीयानि हवींषि वह देवेभ्यः प्रापय ॥
“You shine today, divine conqueror of thousands, kindled by the priests; do you, who are the sapient messenger (of the gods), convey (to them) our oblation.”
WINNER of thousands, kindled, thou shinest a God with Gods to-day.
Bear out oblations, envoy, Sage.
Being kindled thou reignest to-day, a god with the gods, O conqueror of thousandfold (wealth)! As messenger, as a sage, carry the oblations (to the gods).
Kindled today you rule as a god with the gods, o conqueror of
thousands.
As messenger and poet, convey the oblations.
Ein Gott bei Göttern leuchtest du entflammt, besiegend tausende, Fahr Opfer, weiser Bote du.
Entflammt schaltest du heute als Gott mit den Göttern, du Tausendgewinner. Als Bote und Seher fahre die Opferspenden!
Зажженный
, ты царствуешь сегодня
Как бог вместе с богами, о завоевывающий тысячу.
Как вестник, поэт, отвези жертвы!
तनू॑नपादृ॒तं य॒ते मध्वा॑ य॒ज्ञः सम॑ज्यते । दध॑त्सह॒स्रिणी॒रिष॑: ॥
तनू॑ऽनपात् । ऋ॒तम् । य॒ते । मध्वा॑ । य॒ज्ञः । सम् । अ॒ज्य॒ते॒ । दध॑त् । स॒ह॒स्रिणीः॑ । इषः॑ ॥
तनूनपात् यज्ञशरीरस्य नपातयिता । यद्वा । आपोऽत्र तन्व उच्यन्ते इत्युक्तत्वात् अपां नपातयिता तासां नप्ता वा । अद्भ्य ओषधयः ओषधीभ्योऽग्निरिति नप्तृत्वम् । यज्ञः पूज्यः । यज्ञनिर्वाहकत्वाद्वा यज्ञः । ईदृशोऽग्निः ऋतं यज्ञं यते गच्छते अनुतिष्ठते । यजमानाय तदभिमतार्थम् । मध्वा मधुरेणाज्यसोमादिद्रव्येण समज्यते । किं कुर्वन् अयम् । सहस्रिणीः एतत्संख्याकान् इषः अन्नानि दधत् यजमानेभ्यो धारयन् ॥
“The adorable Tanūnapāt proceeds to the rite and combines with the oblation, bearing (for the sacrificer) infinite (abundance of) food.”
Child of Thyself the sacrifice is for the righteous blent with meath,
Presenting viands thousandfold.
O Tanûnapât! For him who walks in righteousness the sacrifice is anointed with honey. May he 1 grant thousandfold food.
O Tanūnapāt, for the one following truth the sacrifice is anointed with honey,
while providing refreshments in thousands.
Sohn deiner selbst, das Opfer wird mit Milch gesalbt dem kommenden, Austheilend tausendfachen Trank.
Tanunapat! Für den Rechtwandelnden wird das Opfer mit Süßigkeit besalbt, das tausendfältige Genüsse bringt.
Танунапат
, для идущего (путем) закона
Медом обмазывается жертва.
Дающая тысячные услады.
आ॒जुह्वा॑नो न॒ ईड्यो॑ दे॒वाँ आ व॑क्षि य॒ज्ञिया॑न् । अग्ने॑ सहस्र॒सा अ॑सि ॥
आ॒ऽजुह्वा॑नः । नः॒ । ईड्यः॑ । दे॒वान् । आ । व॒क्षि॒ । य॒ज्ञिया॑न् । अग्ने॑ । स॒ह॒स्र॒ऽसाः । अ॒सि॒ ॥
हे अग्ने आजुह्वानः अस्माभिराहूयमानः सन् ईड्यः अस्माभिः स्तुत्यः इण्नामकः त्वं नः अस्मदर्थं यज्ञियान् यज्ञभाजः देवान आ वक्षि आवह । हे अग्ने त्वं सहस्रसा असि अपरिमितधनस्य दातासि ॥
“Agni, who are to be glorified, bring hither, being invoked by us, the adorable gods, for you are the donor of thousands.”
Invoked and worthy of our praise bring Gods whose due is sacrifice:
Thou, Agni, givest countless gifts.
Receiving libations, worthy of being magnified 1 bring hither to us the worshipful gods. Agni! Thou art a winner of thousandfold (bliss).
Being libated, as the one to be solemnly invoked, convey to us the gods worthy of the sacrifice.
O Agni, you are the winner of thousands.
Die hehren Götter fahr uns her, getränkter Agni, preisenswerth, Du schenkest tausendfaches Gut.
Mit Schmalz begossen fahr als unser berufener Fahrer die opferwürdigen Götter her. Agni, du bist ein Tausendgewinner.
Политый (маслом), достойный наших
призывов
Привези богов, достойных жертв!
О Агни, ты – захватчик тысяч!
प्रा॒चीनं॑ ब॒र्हिरोज॑सा स॒हस्र॑वीरमस्तृणन् । यत्रा॑दित्या वि॒राज॑थ ॥
प्रा॒चीन॑म् । ब॒र्हिः । ओज॑सा । स॒हस्र॑ऽवीरम् । अ॒स्तृ॒ण॒न् । यत्र॑ । आ॒दि॒त्याः॒ । वि॒ऽराज॑थ ॥
प्राचीनं प्रागग्रं सहस्रवीरं सहस्रसंख्याका वीराः शत्रूणां विशेषेण ईरयितारो देवाः यस्य तत्तादृक् । यद्वा । अपरिमितवीराः पुत्रादयो येन तादृक् । बर्हिः ओजसा मन्त्रलक्षणबलेन उपेताः ऋत्विजः अस्तृणन् आच्छादयन् । यत्र यस्मिन् बर्हिषि आदित्याः अदितेः पुत्राः यूयं विराजथ विविधं राजध्वे तद्बर्हिः अस्तृणन् ।
“By the power (of their prayers) they have strewn the sacred grass, the seat of numerous heroes, pointing to the east; on which, Ādityas, you are manifest.”
To seat a thousand Heroes they eastward have strewn the grass with might,
Whereon, Adityas, ye shine forth.
They have spread with might the eastward-turned sacrificial grass, blessing (our tribe) with a thousand men 1, (at the place) where you reign, O Âdityas!
With their power they strewed the ritual grass, which brings a thousand heroes, toward the east,
where, o Ādityas, you rule widely.
Den Sitz im Osten streuten sie, der tausend Männer fasst mit Kraft, Auf dem, Aditja's, ihr euch zeigt.
Ostwärts haben sie das Barhis, das tausend Männer faßt, nach Kräften ausgebreitet, auf dem ihr Aditya´s den Vorrang habt.
С силой они разостлали обращенную к востоку
Жертвенную солому
, достаточную для тысячи мужей,
Где вы, о Адитьи, царите.
वि॒राट् स॒म्राड्वि॒भ्वीः प्र॒भ्वीर्ब॒ह्वीश्च॒ भूय॑सीश्च॒ याः । दुरो॑ घृ॒तान्य॑क्षरन् ॥
वि॒राट् । स॒म्राट् । वि॒भ्वीः । प्र॒ऽभ्वीः । ब॒ह्वीः । च॒ । भूय॑सीः । च॒ । याः । दुरः॑ । घृ॒तानि॑ । अ॒क्ष॒र॒न् ॥
विराट् । विशेषेण राजन्त इति व्यत्ययेनैकवचनम् ॥ सम्राट् सम्यगिति पूज्यतरं राजमानाः ॥ अत्रापि व्यत्ययेनैकवचनम् ॥ विभ्वीः विभ्व्यो विविधं भवित्र्यः प्रभ्वीः प्रभ्व्यः प्रकर्षेण भवित्र्यः बह्वीः बह्व्यः भूयसीः लोकप्रसिद्धसंख्याभिः च भूयस्यश्च याः दुरः यज्ञगृहद्वारः सन्ति ताः घृतानि उदकानि प्राण्युपकारार्थम् अक्षरन् क्षरन्ति । यद्वा । बह्वीर्भूयसीरित्येते संख्यावचने । शिष्टानि तासां नामधेयानि ॥ ॥ ८ ॥
“They have sprinkled water on the doors (of the hall of sacrifice), which are variously and perfectly radiant, manifold, excellent, many, and numerous.”
The sovran all-imperial Doors, wide, good, many and manifold,
Have poured their streams of holy oil.
The Prince, the Sovereign, the mighty ones, the eminent ones 1, the (Divine) Doors, which are many and more than many, have sent forth streams of ghee.
Wide-ruler and Complete-ruler, wide-ranging and preeminent, those which are many and many more—
the Doors flowed ghee.
Die Thore, herrschend weit und hoch, gewaltig, kräftig, gross an Zahl, In grösster Menge strömten Fett.
Viraj, (Herrscherin), Samraj (Allbeherrscherin), die ausreichenden, reichlichen, die viel und noch mehr sind, die Tore träuften Schmalz.
Царящие отдельно, царящие вместе, просторные, могучие,
Многие и (те,) кого еще больше. –
Врата
истекали струями жира.
सु॒रु॒क्मे हि सु॒पेश॒साधि॑ श्रि॒या वि॒राज॑तः । उ॒षासा॒वेह सी॑दताम् ॥
सु॒रु॒क्मे॒ इति॑ सु॒ऽरु॒क्मे । हि । सु॒ऽपेश॑सा । अधि॑ । श्रि॒या । वि॒ऽराज॑तः । उ॒षसौ॑ । आ । इ॒ह । सी॒द॒ता॒म् ॥
सुरुक्मे शोभनदीप्ताभरणे प्रसिद्धे सुपेशसा शोभनरूपे ईदृश्यौ अहोरात्रदेवते अधि अधिकं श्रिया सौन्दर्येण विराजतः विशेषेण दीप्येते ॥ हियोगादनिघातः । तादृश्यौ उषसौ । एतत् रात्रेरप्युपलक्षणम् । उषःशब्दो दिवसस्योपलक्षकः । रात्रिरुषाश्च उभे इह अस्मिन् दिने आ सीदताम् आगत्य तिष्ठताम् आगच्छतां वा ॥
“Let the brilliant and beautiful Day and Night, who shine with surpassing lustre, sit down here (upon the sacred grass).”
With gay adornment, fair to see, in glorious beauty shine they forth:
Let Night and Morning rest them here.
Adorned with gold, wearing beautiful ornaments you verily reign high 1 in your splendour. Sit down here, ye two Dawns 2.
Because, having lovely ornaments and lovely adornments, the two rule [/shine] widely with splendor,
let Dawn (and Night) take their seats here.
Die reich geschmückten, prächtigen, von Schönheit strahlend mögen sich hier setzen, Nacht und Morgenroth.
Mit schönem Geschmeide, schönverziert haben ja beide durch Schönheit den Vorrang: Morgen und Nacht sollen hier Platz nehmen!
С прекрасными золотыми ожерельями, прекрасно убранные
(Эти) две царствуют благодаря (своей) красоте.
Пусть
Ушас и (Ночь)
усядутся здесь!
प्र॒थ॒मा हि सु॒वाच॑सा॒ होता॑रा॒ दैव्या॑ क॒वी । य॒ज्ञं नो॑ यक्षतामि॒मम् ॥
प्र॒थ॒मा । हि । सु॒ऽवाच॑सा । होता॑रा । दैव्या॑ । क॒वी इति॑ । य॒ज्ञम् । नः॒ । य॒क्ष॒ता॒म् । इ॒मम् ॥
प्रथमा । मुख्यनामैतत् । प्रतमौ प्रकृष्टतमौ । हिः प्रसिद्धौ । सुवाचसा प्रियवचनौ दैव्या देवार्हौ होतारा देवानामाह्वातारौ होमनिष्पादकौ वा कवी मेधाविनौ एतौ नः अस्मदीयम् इमं यज्ञं यक्षतां यजतां गच्छतां वा ॥
“Let these two chief, well-spoken, divine sages, the invokers (of the gods), perform this our sacrifice.”
Let these two Sages first of all, heralds divine and eloquent,
Perform for us this sacrifice.
May the two fine-voiced divine Hotris, the sages, perform as the first this sacrifice for us.
Because they are the two foremost Divine Hotars, poets possessing lovely speech,
let them perform this sacrifice of ours.
Der Götterpriester weises Paar, das erste vielgepriesene, Vollbringe unser Opfer hier.
Sie sind ja die ersten schönredenden göttlichen Hotri und Seher; sie sollen für uns dies Opfer opfern.
Ведь (это) два первых сладкоречивых
Хотара
, два божественных поэта –
Пусть пожертвуют они эту нашу жертву!
भार॒तीळे॒ सर॑स्वति॒ या व॒: सर्वा॑ उपब्रु॒वे । ता न॑श्चोदयत श्रि॒ये ॥
भार॑ति । इळे॑ । सर॑स्वति । याः । वः॒ । सर्वाः॑ । उ॒प॒ऽब्रु॒वे । ताः । नः॒ । चो॒द॒य॒त॒ । श्रि॒ये ॥
हे भारति । भरतः आदित्यः । तस्य संबन्धिनी भारती । तादृशि द्युलोकदेवते हे इळे भूदेवि हे सरस्वति । सरः वागुदकं वा । तद्वत्यन्तरिक्षदेवते तादृशि देवि । एताः क्षित्यादिदेवताः । एतास्तिस्र आदित्यप्रभावविशेषरूपा इत्याहुः । याः तिस्रः सर्वाः वः युष्मान् उपब्रुवे उपेत्य स्तौमि ताः यूयं नः अस्मान् श्रिये संपदे चोदयत प्रेरयत ।
“Bhāratī, Iḷā, Sarasvatī, I invoke you all, that you may direct us to prosperity.”
You I address, Sarasvati, and Bharati, and Ila, all:
Urge ye us on to glorious fame.
Bhâratî! Ilâ! Sarasvatî! All ye (goddesses) whom I invoke, promote us to splendour.
O Bhāratī, Iḍā, and Sarasvatī—all of you whom I implore—
spur us on to splendor.
Euch drei Ida, Sarasvati und Bharati ruf ich herbei, Ihr möget fördern uns zum Heil.
Bharati, Ila, Sarasvati, die ich euch alle herbitte, eifert uns zur Vortrefflichkeit an!
О Бхарати, Ида, Сарасвати,
Вы все (те
богини
,) к кому я обращаюсь,
Поощрите нас к красоте!
त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ हि प्र॒भुः प॒शून्विश्वा॑न्त्समान॒जे । तेषां॑ नः स्फा॒तिमा य॑ज ॥
त्वष्टा॑ । रू॒पाणि॑ । हि । प्र॒ऽभुः । प॒शून् । विश्वा॑न् । स॒म्ऽआ॒न॒जे । तेषा॑म् । नः॒ स्फा॒तिम् । आ । य॒ज॒ ॥
त्वष्टा यज्ञसाधनपात्राभिमानी देवः रूपाणि योनौ सृष्टानि रेतांसि रूपाणि कर्तुं प्रभुः हि । हिशब्दः श्रुत्यन्तरप्रसिद्धिद्योतनार्थः । ‘यावच्छो वै रेतसः सिक्तस्य', त्वष्टा रूपाणि विकरोति' (तै. सं. १. ५. ९. १-२ ) इति श्रुतेः । स देवः विश्वान् सर्वानपि पशून् अस्मदीयान् गवादिकान् समानजे सम्यगनक्ति व्यक्तीकरोति ॥ संपूर्वादनक्तेर्लिटि तस्मात् नुड्' इति नुट् ॥ अथ प्रत्यक्षः । तेषाम् अक्तानां पशूनां स्फातिं वृद्धिं नः अस्मदर्थम् आ यन सर्वतः पूजय कुर्वित्यर्थः ॥
“Tvaṣṭā, who is the master (in fashioning) the forms (of beings), has made all animals distinct; grant us, (Tvaṣṭa), their increase.”
Tvastar the Lord hath made all forms and all the cattle of the field
Cause them to multiply for us.
Tvashtri indeed, the eminent (god) has shaped all forms, all cattle. Do thou by sacrifice produce their increase.
Because preeminent Tvaṣṭar anointed all the beasts (with) their forms, by sacrifice win their fat for us.
Der mächt'ge Tvaschtar hat geschmückt Gestalten und die Heerden all; Durch Opfer mache sie uns fett.
Tvastri, der die Formen bemeistert, hat ja alle Tiere fertiggemacht. Erbitte uns deren Gedeihen!
Ведь
Тваштар
– могучий (творец) видов –
Он создал всех животных.
Пожертвуй нам их процветание!
उप॒ त्मन्या॑ वनस्पते॒ पाथो॑ दे॒वेभ्य॑: सृज । अ॒ग्निर्ह॒व्यानि॑ सिष्वदत् ॥
उप॑ । त्मन्या॑ । व॒न॒स्प॒ते॒ । पाथः॑ । दे॒वेभ्यः॑ । सृ॒ज॒ । अ॒ग्निः । ह॒व्यानि॑ । सि॒स्व॒द॒त् ॥
हे वनस्पते यूपाभिमानिदेव त्मन्या आत्मनैव देवेभ्यः अग्न्यादिभ्यः पाथः पशुरूपमन्नम् उप सृज उत्पादय । यूपाभावे पशुनियोजनाभावेन हविषोऽभावात् । त्वयि एवं कृतवति सति अग्निः हव्यानि हवींषि सिस्वदत् स्वदयतु स्वादूकरोतु ॥
“Vanaspati, deliver of yourself the victim to the gods, so that Agni may taste the oblation.”
Send to the Gods, Vanaspati, thyself, the sacrificial draught:
Let Agni make the oblations sweet.
Yield up by thyself, O tree, (the sacrificial food) to the abode of the gods 1. May Agni make the offerings relishable.
By yourself send (the sacrificial animal) to the fold of the gods, o Lord of the Forest.
Agni will sweeten the oblations.
Benetz den Göttern, Waldesherr, nach deiner Art den Himmelspfad; Die Tränke mache Agni schön.
Entlaß von selbst, o Baum, das Opfertier zu den Göttern in deren Obhut! Agni möge die Opfer schmackhaft machen.
Само по себе, о
дерево
Отпусти (жертвенное животное) под защиту к богам!
Пусть Агни сделает жертвы вкусными!
पु॒रो॒गा अ॒ग्निर्दे॒वानां॑ गाय॒त्रेण॒ सम॑ज्यते । स्वाहा॑कृतीषु रोचते ॥
पु॒रः॒ऽगाः । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । गा॒य॒त्रेण॑ । सम् । अ॒ज्य॒ते॒ । स्वाहा॑ऽकृतीषु । रो॒च॒ते॒ ॥
अयम् अग्निः देवानां पुरोगाः असुरयुद्धं प्रति पुरोगामी । यद्वा । देवानां मध्ये यज्ञं प्रति अग्निरेव पुरोगामी । अत एव अग्रणीत्वादेव अग्निशब्दो निष्पन्नः । ‘अग्निः कस्मादग्रणीर्भवति' ( निरु. ७. १४ ) इति निरुक्तम् । तादृशोऽयं गायत्रेण एतदुपलक्षितेन मन्त्रेण समज्यते सम्यग्लक्ष्यते । स्वाहाकृतीषु स्वाहाकारेषु सत्सु हविःषु दीयमानेषु रोचते अत्यर्थं दीप्यते । एता: प्रयाजदेवताः यज्ञावयवाभिमानिन्यः । तद्द्वारा यज्ञ एव स्तूयते इति केषांचित् मतम् । अग्नेरेव नामान्तरमित्यन्ये ॥ ॥ ९ ॥
“Agni, the preceder of the gods”
Agni, preceder of the Gods, is honoured with the sacred song:
He glows at offerings blest with Hail!
Agni going in front of the gods is anointed with this Gâyatra song; he shines when Svâhâ is pronounced (over the oblations).
Agni, the leader of the gods, is anointed by the gāyatrī-chant.
He shines at the svāhā-calls.394 I.189
Die Götter führet Agni an, er wird mit Jubellied begrüsst, Bei Weihe-rufen strahlt er hell.
Agni, der Anführer der Götter, wird mit einem Sange eingesalbt; er erstrahlt unter Svaharufen.
Агни, идущий впереди богов,
Умащается пением гаятри.
Он сверкает под возгласы:
Свага!