Sukta 1.191
ऋषिअगस्त्यो मैत्रावरुणिः
देवताअप्तृणसूर्याः
मन्त्र16
छन्दअनुष्टुप्
कङ्क॑तो॒ न कङ्क॒तोऽथो॑ सती॒नक॑ङ्कतः । द्वाविति॒ प्लुषी॒ इति॒ न्य१॒॑दृष्टा॑ अलिप्सत ॥
कङ्क॑तः । न । कङ्क॑तः । अथो॒ इति॑ । स॒ती॒नऽक॑ङ्कतः । द्वौ । इति॑ । प्लुषी॒ इति॑ । इति॑ । नि । अ॒दृष्टाः॑ । अ॒लि॒प्स॒त॒ ॥
कङ्कतः अल्पविषः कश्चित् न कङ्कतः तद्विपरीतोऽनल्पविषो महोरगादिः ॥ तकतेर्गत्यर्थस्य वर्णव्यत्ययेन कङ्कत इति सरन् भवति । अथो अपि च सतीनकङ्कतः । सतीनमित्युदकनाम 'सतीनं गहनम्' (नि. १. १२.५९) इति तन्नामसु पाठात् । उदकचारी अल्पविषवान् कश्चिद्दुन्दुभादिः । एवं द्वाविति अल्पविषमहाविषभेदेन जलस्थलभेदेन वा द्विप्रकाराविति। प्लुषी इति प्लोषणाविति । प्रकारद्वैविध्यदाहकत्वयोः प्रतिपादनाय इतिकारद्वयम् । तथा अदृष्टाः अदृश्यमानरूपा एतत्संज्ञकाश्च केचिद्विषधराः एवमुक्तप्रकारा ये सन्ति ते नूनं मां नि अलिप्सत विशेषेण लिम्पन्ति । सर्वाण्यङ्गानि विषमावृणोति । केन एवं कृतमिति न ज्ञायते इति भावः ॥
“Some creature of little venom, some creature of great venom; or some venomous aquatic reptile; creatures of two kinds, both destructive (of life),or (poisonous) unseen creatures, have anointed me with their poison.”
VENOMOUS, slightly venomous, or venomous aquatic worm,--
Both creatures, stinging, unobserved, with poison have infected me.
The stinger that isn’t a stinger, and the one that’s a real stinger—
these are the two—they’re called fleas. The no-see-ums have been
wiped out.
Der Kankata-wurm ist nicht ein Kankata geblieben (?) und ebenso der Satīna-kankata; die beiden Giftwürmer, so nenne ich sie, das unbemerkte Gewürm ist verschwunden.
Der Kankata, nicht der eigentliche Kantaka und der echte Kantaka, diese beiden meine ich, die Plusi heißen - die unsichtbaren Gifttiere sind angeschmiert.
Канката – неканката,
А также настоящий канката –
Двое (их считается), (зовут их) плуши-
(Эти) двое невидимых замазаны.
अ॒दृष्टा॑न्हन्त्याय॒त्यथो॑ हन्ति पराय॒ती । अथो॑ अवघ्न॒ती ह॒न्त्यथो॑ पिनष्टि पिंष॒ती ॥
अ॒दृष्टा॑न् । ह॒न्ति॒ । आ॒ऽय॒ती । अथो॒ इति॑ । ह॒न्ति॒ । प॒रा॒ऽय॒ती । अथो॒ इति॑ । अ॒व॒ऽघ्न॒ती । ह॒न्ति॒ । अथो॒ इति॑ । पि॒न॒ष्टि॒ । पिं॒ष॒ती ॥
अनेन विषघ्न्योषधिः स्तूयते । आयती विषदष्टस्य सकाशमागच्छन्ती विषनिर्हरणसाधनौषधिः अदृष्टान् अदृश्यमानान्विषधरान् हन्ति हिनस्ति । अथो अपि च परायती परागच्छन्ती संमार्जनसमये अर्वाक्प्रवृत्ता हन्ति नाशयति जलचरविषधरान् । अथो अपि च अवघ्नती । कर्मणि
कर्तृप्रत्ययः ॥ अवहन्यमानौषधिः स्वगन्धेन हन्ति बहुविषान् । यद्वा । काचिदोषधिर्दंशकान्मारयत्येव । अथो अपि च पिंषती पेषणकर्त्री दृषत्पिष्यमाणा वौषधिः पिनष्टि चूर्णीकरोत्यल्पविषान् । अथवा सर्वेषु वाक्येष्वविशेषेण सर्वविषकारिणां नाश उक्तः ॥
“(the antidote), coming (to the bitten person n), destroys the unseen (venomous creatures); departing (it destroys them); deprived (of substance), it destroys them (by its odour); being ground, it pulverises them.”
Coming, it kills the unobserved; it kills them as it goes away,
It kills them as it drives them off, and bruising bruises them to death.
As she comes, she smashes the no-see-ums, and as she goes away, she smashes them.
Smashing them down, she smashes them, and crushing, she
crushes them.
Die herankommende tödtet das unbemerkte Gewürm und[461] ebenso die fortgehende, die dreschende zerdrischt es, die zermalmende zermalmt es.
Kommend tötet sie die Unsichtbaren und gehend tötet sie, und sie tötet zerstoßend und sie zermahlt zermalmend.
Невидимых она убивает приходя,
И также убивает уходя,
И также низвергаясь убивает,
И также давит давя.
श॒रास॒: कुश॑रासो द॒र्भास॑: सै॒र्या उ॒त । मौ॒ञ्जा अ॒दृष्टा॑ वैरि॒णाः सर्वे॑ सा॒कं न्य॑लिप्सत ॥
श॒रासः॑ । कुश॑रासः । द॒र्भासः॑ । सै॒र्याः । उ॒त । मौ॒ञ्जाः । अ॒दृष्टाः॑ । वै॒रि॒णाः । सर्वे॑ । सा॒कम् । नि । अ॒लि॒प्स॒त॒ ॥
अन्यांश्च विषहेतूनाह । शरासः शरा वेणुदण्डसदृशा अन्तश्छिद्रास्तृणविशेषाः । कुशरासः कुत्सितशराः अन्तश्छिद्राः शरसदृशास्तृणविशेषाः । दर्भासः दर्भाः कुशाः । सैर्याः तटाकादिप्रान्तोद्भवास्तृणविशेषा अश्ववाला इति प्रसिद्धाः। मौञ्जाः मुञ्जाः प्रसिद्धाः । वैरिणाः वीरणप्रकाराः। एतेषु वर्तमानाः अदृष्टाः उक्तरूपाः सर्वे विषधराः साकं मिलित्वा न्यलिप्सत निलिम्पन्ति स्म ॥
“(Blades of) śarā grass, (of) kuśarā, (of) darbha, (of) sairyā, (of) muñja, (of) vīraṇa, all (the haunt) of unseen (venomous creatures), have together anointed me (with their venom).”
Sara grass, Darbha, Kusara, and Sairya, Muñja, Virana,
Where all these creatures dwell unseen, with poison have infected me.
The reeds and the damn reeds, the darbha-grasses and (the bugs) on the sira-plants [?],
the no-see-ums on the muñja-grass and on the vīraṇa-grass—all have been wiped out at once.
Das unbemerkte Gewürm, was auf Schilf und Schilfgestrüpp, auf Gräsern und Binsen, auf Rohr und Bartgras ist, das alles ist zugleich verschwunden
Die Rohrpflanzen, die Kusara´s, die Darbhagräser und die Sairya´s, die Unsichtbaren, die dem Munja- und dem Virinagras gleichen, alle zusammen sind angeschmiert.
Тростники, камыши,
Травы дарбха и сайрья,
Невидимые, связанные с (травой) мунджа, вирина –
Все они вместе замазаны.
नि गावो॑ गो॒ष्ठे अ॑सद॒न्नि मृ॒गासो॑ अविक्षत । नि के॒तवो॒ जना॑नां॒ न्य१॒॑दृष्टा॑ अलिप्सत ॥
नि । गावः॑ । गो॒ऽस्थे । अ॒स॒द॒न् । नि । मृ॒गासः॑ । अ॒वि॒क्ष॒त॒ । नि । के॒तवः॑ । जना॑नाम् । नि । अ॒दृष्टाः॑ । अ॒लि॒प्स॒त॒ ॥
गावो गोष्ठे नि असदन् निषीदन्ति । मृगासः मृगाः नि अविक्षत निविष्टाः । स्वस्वस्थाने उपरताः । जनानां प्राणिनां केतवः प्रज्ञानानि नि । उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः ॥ नीचान्यभवन् । एते अस्मिन्समये अदृष्टाः अदृश्यमानरूपाः सन्तः नि अलिप्सत निलिम्पन्ति विशेषेण ॥
“The cows had lain down in their stalls; the wild beasts had retreated (to their lairs); the senses of men were at rest; when the unseen (venomous creatures) anointed me (with their venom).”
The cows had settled in their stalls, the beasts of prey had sought their lairs,
Extinguished were the lights of men, when things unseen infected me.
The cows have sat down in the cowshed; the wild animals have settled down—
down (also) the lights of the peoples. The no-see-ums have been
wiped out.
Die Kühe haben sich in ihrem Stall niedergelassen, die Waldthiere sind eingekehrt, die Lichter der Menschen [sind erloschen], und das unbemerkte Gewürm ist verschwunden.
Die Kühe haben sich im Stall niedergelegt, das Wild ist zur Ruhe gegangen, zur Ruhe auch die Lichter des Menschen, die Unsichtbaren sind angeschmiert.
Зашли коровы в стойло.
Затихли дикие звери.
За (гасили) огни люди.
Замазаны невидимые.
ए॒त उ॒ त्ये प्रत्य॑दृश्रन्प्रदो॒षं तस्क॑रा इव । अदृ॑ष्टा॒ विश्व॑दृष्टा॒: प्रति॑बुद्धा अभूतन ॥
ए॒ते । ऊँ॒ इति॑ । त्ये । प्रति॑ । अ॒दृ॒श्र॒न् । प्र॒ऽदो॒षम् । तस्क॑राःऽइव । अदृ॑ष्टाः । विश्व॑ऽदृश्टाः । प्रति॑ऽबुद्धाः । अ॒भू॒त॒न॒ ॥
त्ये एते ते सर्पाः प्रत्यदृश्रन् प्रतिदृश्यन्ते रात्रौ श्वासादिलिङ्गेन । यद्वा । ते रात्रौ हन्तारो दिवा एते प्रतिदृश्यन्ते । तत्र दृष्टान्तः । प्रदोषम् । रात्रिर्दोषा । रात्रिं प्रति तमसाभिभूतासु रात्रिषु तस्कराइव हिंसकाश्चौरा दृश्यन्ते यथा तद्वत् । कीदृशास्ते । अदृष्टाः अपरिदृश्यमानाः विश्वदृष्टाः विश्वं दृष्टं यैस्ते तादृशाः प्रतिदृश्यन्ते । अतो हे नराः प्रतिबुद्धा अभूतन भवत ॥ ॥ १४ ॥
“Or they may be discovered (in the dark), as thieves in the (dusk of) evening; for although they be unseen, yet all are seen by them; therefore, men, be vigilant.”
Or these, these reptiles, are observed, like lurking thieves at evening time.
Seers of all, themselves unseen: be therefore very vigilant.
And these very ones have come into sight in the early evening, like thieves.
You no-see-ums seen by all, you have become recognized.
Und diese sind in der Nacht wieder sichtbar geworden, wie Diebe, ihr unbemerkten Gewürme seid von allen bemerkt und wahrgenommen.
Diese sind wieder erschienen bei Anbruch des Dunkels wie die Diebe. Ihr Unsichtbaren seid allgesehen, erkannt worden.
Эти самые же снова показались
К вечеру, словно воры.
Вы, невидимые, стали
Видимыми для всех, заметными!
द्यौर्व॑: पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता सोमो॒ भ्रातादि॑ति॒: स्वसा॑ । अदृ॑ष्टा॒ विश्व॑दृष्टा॒स्तिष्ठ॑ते॒लय॑ता॒ सु क॑म् ॥
द्यौः । वः॒ । पि॒ता । पृ॒थि॒वी । मा॒ता । सोमः॑ । भ्राता॑ । अदि॑तिः । स्वसा॑ । अदृ॑ष्टाः । विश्व॑ऽदृश्टाः । तिष्ठ॑त । इ॒लय॑त । सु । क॒म् ॥
अतःपरं विषविचिकित्सा । तत्र तावत् हे सर्पाः वः युष्माकं द्यौः पिता। पृथिवी माता । सोमो भ्राता । अदितिः देवमाता स्वसा। एवंमहानुभावा महोरगाः अदृष्टाः अन्यैरदृश्यमानरूपाः स्वयं तु विश्वदृष्टाः सर्वस्य द्रष्टारो यूयं तिष्ठत स्वस्वस्थाने। मां प्रति मा गच्छत । सु सुतरां कं सुखं यथा तथा इलयत ईरयत गच्छत । सोमशब्देन सोमाधारो द्युलोक उच्यते । पृथिव्यन्तरिक्षद्युस्थानस्थाः सर्पाः स्वस्वस्थानं प्राप्नुत अस्मद्बाधं मा कुरुतेत्यर्थः ॥
“Heaven, (serpents), is your father; Earth, your mother; Soma, your brother; Aditi, your sister; unseen all-seeing abide (in your own holes); enjoy (your own) good plural asure.”
Heaven is your Sire, your Mother Earth, Soma your Brother, Aditi
Your Sister: seeing all, unseen, keep still and dwell ye happily.
Your father is Heaven, and your mother the Earth. Your brother is Soma, and your sister Aditi.
You no-see-ums seen by all, stand still! come to rest!
Der Himmel ist euer Vater, die Erde eure Mutter, der Soma euer Bruder, Aditi eure Schwester; ihr unbemerkten Gewürme, von allen bemerkt, steht still und kommt zur Ruhe.
Der Himmel ist euer Vater, die Erde eure Mutter, Soma der Bruder, Aditi die Schwester. Ihr Unsichtbaren, von allen gesehen, stehet still, haltet fein Ruhe!
Небо – ваш отец, земля – мать,
Сома – брат, Адити – сестра.
О невидимые, оставайтесь
Видимыми для всех! Замрите!
ये अंस्या॒ ये अङ्ग्या॑: सू॒चीका॒ ये प्र॑कङ्क॒ताः । अदृ॑ष्टा॒: किं च॒नेह व॒: सर्वे॑ सा॒कं नि ज॑स्यत ॥
ये । अंस्याः॑ । ये । अङ्ग्याः॑ । सू॒चीकाः॑ । ये । प्र॒ऽक॒ङ्क॒ताः । अदृ॑ष्टाः । किम् । च॒न । इ॒ह । वः॒ । सर्वे॑ । सा॒कम् । नि । ज॒स्य॒त॒ ॥
ये अंस्याः अंसार्हाः अंसगाः अंसे भवा अंसाभ्यां खादन्तो वा । तथा ये अङ्ग्याः अङ्गगा अङ्गेन शरीरेण हन्तारो वा लूतिकादयः । सूचीकाः सूचीसदृशपुच्छरोमाणो वृश्चिकाद्याः । ये च प्रकङ्कताः प्रकृष्टविषाः प्रकृष्टगामिनो वा महोरगाः अदृष्टाः अदृश्यमानाः किं चन यत्किंचित्सर्पजातमस्ति । इह अस्मिन् समीपे वः युष्माकं किमस्ति । अतो यूयं सर्वे साकं सह नितरां जस्यत मुञ्चत अस्मान् ॥ ‘जसु मोक्षणे' । दैवादिकः ॥
“Those (who move with their) shoulders, those (who move with their) bodies, those who sting with sharp fangs, those who are virulently venomous; what do you here, you unseen, depart together far from us.”
Biters of shoulder or of limb, with needle-stings, most venomous,
Unseen, whatever ye may be, vanish together and be gone.
The ones on (my) shoulders, the ones on (my) limbs, the little needle bugs with their stingers out—
you no-see-ums, there is nothing at all for you here. All of you, get worn down at once!
Welch stechendes Gewürm an den Schultern, an den Gliedern ist, welch Ungeziefer, ihr unbemerkten Insekten, welcher Art ihr auch seid, verschwindet alle insgesammt.
Ihr Stechmücken, die ihr an der Schulter, an den Gliedern seid, ihr Prakankata´s, ihr Unsichtbaren, hier gibt es gar nichts für euch. Verschmachted alle zusammen!
(Те,) что на плечах, что на членах,
(Те,) что жалящие праканката,
О невидимые, нет здесь ничего для вас!
Исчезните все сразу!
उत्पु॒रस्ता॒त्सूर्य॑ एति वि॒श्वदृ॑ष्टो अदृष्ट॒हा । अ॒दृष्टा॒न्त्सर्वा॑ञ्ज॒म्भय॒न्त्सर्वा॑श्च यातुधा॒न्य॑: ॥
उत् । पु॒रस्ता॑त् । सूर्यः॑ । ए॒ति॒ । वि॒श्वऽदृ॑ष्टः । अ॒दृ॒ष्ट॒ऽहा । अ॒दृष्टा॑न् । सर्वा॑न् । ज॒म्भय॑न् । सर्वाः॑ । च॒ । या॒तु॒ऽधा॒न्यः॑ ॥
असौ सूर्यः पुरस्तात् पूर्वस्यां दिशि उत् एति । कीदृशः सः । विश्वदृष्टः । विश्वे द्रष्टव्या यस्य स तादृशः । अदृष्टहा । अदृष्टा विषविशेषा विषधरविशेषा वा । तेषां हन्ता । यद्वा । अदृष्टमदर्शनमज्ञानमन्धकारः । तस्य हन्ता । सूर्ये उदिते सति सर्वे विषधरा विषाणि वा पलायन्ते । किं कुर्वन्नुदेति इति चेत् उच्यते । सर्वान् अदृष्टान् अद्रष्टव्यान्विषराक्षसादीन् जम्भयन् हिंसयन् । तथा सर्वाः यातुधान्यः । यातवो यातनास्तीव्रवेदनाः । तासां धात्रीरुत्पादयित्रीर्महोरगीः राक्षसीर्वा जम्भयन पुरस्तादुदेति । अतोऽस्मत्तो नि जस्यत इति संबन्धः ॥
“The all-seeing Sun rises in the east, the destroyer of the unseen, driving away all the unseen (venomous creatures), and all evil spirits.”
Slayer of things unseen, the Sun, beheld of all, mounts, eastward, up,
Consuming all that are not seen, and evil spirits of the night.
Up from the east comes the Sun—the smasher of the no-see-ums, seen by all,
crushing all the no-see-ums and all the sorceries.
᳓
Vor euch geht die Sonne auf, die alles bemerkt und das unbemerkte Gewürm tödtet, alles unbemerkte Gewürm verschlingend und alle Hexen.
Im Osten geht die Sonne auf, die allgesehene, die Unsichtbaren tötend, alle Unsichtbaren erwürgend und alle Zauberinnen.
С востока восходит солнце
Видимое для всех, убивающее невидимых,
Загрызающее всех невидимых
И всех колдуний.
उद॑पप्तद॒सौ सूर्य॑: पु॒रु विश्वा॑नि॒ जूर्व॑न् । आ॒दि॒त्यः पर्व॑तेभ्यो वि॒श्वदृ॑ष्टो अदृष्ट॒हा ॥
उत् । अ॒प॒प्त॒त् । अ॒सौ । सूर्यः॑ । पु॒रु । विश्वा॑नि । जूर्व॑न् । आ॒दि॒त्यः । पर्व॑तेभ्यः । वि॒श्वऽदृ॑ष्टः । अ॒दृ॒ष्ट॒ऽहा ॥
असौ पुरस्तात् दृश्यमानः सूर्यः सर्वस्य प्रेरकः आदित्यः उदपप्तत् ऊर्ध्वं गच्छति ॥ पततेर्लुङि पुमागमे रूपम् ॥ किं कुर्वन् । विश्वानि बहूनि विषाणि पुरु प्रभूतं जूर्वन् हिंसन् । कीदृशोऽसौ । पर्वतेभ्यः पर्ववद्भ्यः प्राणिभ्यः तेषामुपकाराय आदित्यः विपोदकादीनामदनशीलः विश्वदृष्टः विश्वं दृष्टं येन तादृशः अदृष्टहा अदृष्टानां विषविशेषाणां हन्ता । एवंमहानुभावः सूर्यः ऊर्ध्वमारोहति । अतो विषशङ्का न कार्या ॥
“The Sun has risen on high, destroying all the many (poisons); Āditya, the all-seeing, the destroyer of the unseen, (rises) for (the good of) living beings.”
There hath the Sun-God mounted up, who scorches much and everything.
Even the Aditya from the hills, all-seen, destroying things unseen.
Up has flown yonder Sun, incinerating all the many—
the Āditya (up) from the mountains, the smasher of the no-see-ums, seen by all.
᳓
Emporgeflogen ist dort der Sonnengott, vielfach alles versengend, der Aditja vom Berge herab von allen bemerkt, tödtend das unbemerkte Gewürm.
Jene Sonne ist aufgeflogen viel, alles versengend, der Aditya von den Bergen, der allgesehene, die Unsichtbaren tötend.
Взлетело то солнце,
Много, все спаляя,
Адитья с гор,
Видимый для всех, убивающий невидимых.
सूर्ये॑ वि॒षमा स॑जामि॒ दृतिं॒ सुरा॑वतो गृ॒हे । सो चि॒न्नु न म॑राति॒ नो व॒यं म॑रामा॒रे अ॑स्य॒ योज॑नं हरि॒ष्ठा मधु॑ त्वा मधु॒ला च॑कार ॥
सूर्ये॑ । वि॒षम् । आ । स॒जा॒मि॒ । दृति॑म् । सुरा॑ऽवतः । गृ॒हे । सः । चि॒त् । नु । न । म॒रा॒ति॒ । नो इति॑ । व॒यम् । म॒रा॒म॒ । आ॒रे । अ॒स्य॒ । योज॑नम् । ह॒रि॒ऽस्थाः । मधु॑ । त्वा॒ । म॒धु॒ला । च॒का॒र॒ ॥
आदित्यमण्डले चतुर्थेनाङ्गुलिना विषमादाय मधुकृत्य योजयित्वा निर्विषो भवेदिति यदेतद्विषविद्यायामुक्तं तदिदमत्रोच्यते । अहं विषावृतोऽगस्त्यः सूर्ये सर्वस्य प्रेरयितरि मधुविद्यारूपे सूर्यमण्डले विषम् आवृत्य वर्तमानं सूर्ये आ सजामि आसक्तं करोमि । तत्र दृष्टान्तः । सुरावतो गृहे सुरानिर्मातृसदने दृतिम् इव चर्ममयं सुरापात्रमिव । यथा तत्कर्तुः न दोषाय भवति तद्वद्विषम् आदित्यस्य न बाधकमित्यर्थः । सो चित् । चित् पूजायाम् । नुः प्रसिद्धौ । पूज्यः सः सूर्यः खलु न मराति न म्रियते । नो वयं मराम । तदनुग्रहात्तत्रैव विषस्य योजितत्वात् वयमपि न म्रियामहे । उभयोरमरणे कारणमाह । हरिष्ठाः । हरयोऽश्वाः । तेषु स्थित आदित्यः आरे दूरे अस्य विषस्य योजनं प्रापणं चकार । तदेवाच्यते । हे विष त्वा त्वां मधु अमृतं चकार । विषस्य विषभावं दूरेऽपनोद्य अमृतीचकारेति । एषैव मधुला मधुदात्री निर्विषीकर्त्री मधुविद्या । यदेतदादित्यस्य विषयोजनं तेन च अमृतीकरणं यदस्ति एषा मधुविद्या ॥ ॥ १५ ॥
“I deposit the poison in the solar orb, like a leather bottle in the house of a vendor of spirits; verily, that adorable (Sun) never dies; nor, (through his favour), shall we die (of the venom); for, though afar off, yet drawn by his coursers, he will overtake (the poison); the science of antidoes converted you, (Poison), to ambrosia.”
I hang the poison in the Sun, a wine-skin in a vintner's house,
He will not die, nor shall we die: his path is far: he whom Bay Horses bear hath turned thee to sweet meath.
I fasten the poison on the Sun, the skin (containing it) on the house of the possessor of liquor [=Indra].
Even now he will not die, and we will not die.
The mounter of the fallow bays [=Indra] has (made) its [=poison’s] trek far in the distance; the honeyed (plant) has made you honey.
Dem Sonnengotte hänge ich das Gift an, wie einen Schlauch an das Haus des mit Rauschtrank versehenen; er wird doch daran nicht sterben; auch wir werden nicht sterben; der auf goldfarbenem Rosse reitende [Sonnengott] trieb weithin sein Gespann, und dich [o Gift] hat er in süssen Honig verwandelt.
Dem Sonnengott hänge ich das Gift auf wie einen Schlauch im Hause des Branntweinbesitzers. Er wird gewiß nicht daran sterben, noch werden wir sterben. Der Falbenlenker hat seine Verwendung beseitigt. Die süße Pflanze hat dich zu Honig gemacht.
К солнцу я прикрепляю яд,
(Как) мехи – в доме у обладателя браги.
Ни он не умрет,
Ни мы не умрем!
Правящий булаными конями уничтожил его суть.
Медовая (трава) медом сделала тебя.
इ॒य॒त्ति॒का श॑कुन्ति॒का स॒का ज॑घास ते वि॒षम् । सो चि॒न्नु न म॑राति॒ नो व॒यं म॑रामा॒रे अ॑स्य॒ योज॑नं हरि॒ष्ठा मधु॑ त्वा मधु॒ला च॑कार ॥
इ॒य॒त्ति॒का । श॒कु॒न्ति॒का । स॒का । ज॒घा॒स॒ । ते॒ । वि॒षम् । सो इति॑ । चि॒त् । नु । न । म॒रा॒ति॒ । नो इति॑ । व॒यम् । म॒रा॒म॒ । आ॒रे । अ॒स्य॒ । योज॑नम् । ह॒रि॒ऽस्थाः । मधु॑ । त्वा॒ । म॒धु॒ला । च॒का॒र॒ ॥
इयत्तिका इयत्तां कुर्वाणा इयत्तावती वा । बालेत्यर्थः । शकुन्तिका । शकुन्तः शकुनः । तस्य स्त्री । तां कपिञ्जलीमाहुः । सका सा ते तव विषं जघास भक्षितवती । सा विषहर्त्रीति प्रसिद्धा । सो चित् ॥ सा उ इति निपातसमुदायः एकं पदम् । सापि शकुन्तिका न म्रियते नित्यप्रतिपक्षत्वाद्विषस्य । शिष्टं व्याख्यातचरम् । अनेन विद्यायां यद्देहावृतं विषं तस्य शकुनेभ्यः आदित्याय च प्रदानमस्तीत्युक्तं भवति ।
“That little insignifcant bird has swallowed your venom; she does not die; nor shall we die; for, although afar off, yet drawn by his coursers, (the Sun) will overtake (the poison); the science of antidotes has converted you, (Poison), to ambrosia.”
This little bird, so very small, hath swallowed all thy poison up.
She will not die, nor shall we die: his path is far: he whom Bay Horses bear hath turned thee to sweet meath.
Such a little teeny śakunti-bird—that itty-bitty thing has eaten your poison.
Even now she will not die, and we will not die.
The mounter of the fallow bays [=Indra] has (made) its [=poison’s] trek far in the distance; the honeyed (plant) has made you honey.
Dies so winzige Vögelchen hat dein Gift verschlungen, und wird doch daran nicht sterben; auch wir werden nicht sterben u.s.w. (wie Vers 10.)
Dieses winzige Vögelchen, dies kleine hat dein Gift gefressen. Dies wird gewiß nicht daran sterben, noch werden wir sterben. Der Falbenlenker hat seine Verwendung beseitigt. Die süße Pflanze hat dich zu Honig gemacht.
Такусенькая птичка –
Вот эта малюсенькая склевала твой яд.
Ни она не умрет,
Ни мы не умрем!
Правящий булаными конями, уничтожил его суть.
Медовая (трава) медом сделала тебя.
त्रिः स॒प्त वि॑ष्पुलिङ्ग॒का वि॒षस्य॒ पुष्य॑मक्षन् । ताश्चि॒न्नु न म॑रन्ति॒ नो व॒यं म॑रामा॒रे अ॑स्य॒ योज॑नं हरि॒ष्ठा मधु॑ त्वा मधु॒ला च॑कार ॥
त्रिः । स॒प्त । वि॒ष्पु॒लि॒ङ्ग॒काः । वि॒षस्य॑ । पुष्य॑म् । अ॒क्ष॒न् । ताः । चि॒त् । नु । न । म॒र॒न्ति॒ । नो इति॑ । व॒यम् । म॒रा॒म॒ । आ॒रे । अ॒स्य॒ । योज॑नम् । ह॒रि॒ऽस्थाः । मधु॑ । त्वा॒ । म॒धु॒ला । च॒का॒र॒ ॥
त्रिः सप्त त्रिगुणिताः सप्तसंख्याकाः विष्पुलिङ्गकाः विविधाः विष्पुलिङ्गकाः । सप्तसु जिह्वासु लोहितशुक्लकृष्णभेदेन एकविंशतिर्यासां ताः। यद्वा । त्रिः सप्त एकविंशतिभेदा विष्पुलिङ्गकाः सूक्ष्मचटकिका विषप्रतिपक्षभूताः । विषस्य अस्मदावरकस्य पुष्यं पोषम् अक्षन् अदन्तु नाशयन्तु । ताः च न मरन्ति न वयम् अपि । शिष्टमविशिष्टम् ॥
“May the thrice-seven sparks (of Agni) consume the influence of the venom; they verily do not perish;nor shall we die; for, although afar off, the Sun, drawn by his coursers, will overtake the poison; the science of antidotes has converted you, (Poison), to ambrosia.”
The three-times-seven bright sparks of fire have swallowed up the poison's strength.
They will not die, nor shall we die: his path is far: he whom Bay Horses bear hath turned thee to sweet meath.
Three times seven, the little sparks [=small birds?] have swallowed the bloom of poison.
Even now they will not die, and we will not die.
The mounter of the fallow bays [=Indra] has (made) its [=poison’s] trek far in the distance; the honeyed (plant) has made you honey.
Die dreimal sieben Funkensprühenden (?) haben die Essenz des Giftes verschlungen und werden doch daran nicht sterben, auch wir werden nicht sterben u.s.w. (wie Vers 10.)
Die dreimal sieben Fünkchen haben die Blume des Giftes gefressen. Die sterben gewiß nicht daran, noch werden wir sterben. Der Falbenlenker hat seine Verwendung beseitigt. Die süße Pflanze hat dich zu Honig gemacht.
Трижды семь воробышков (?)
Склевали цветок яда.
Ни они не умрут,
Ни мы не умрем!
Правящий булаными конями, уничтожил его суть.
Медовая (трава) медом сделала тебя.
न॒वा॒नां न॑वती॒नां वि॒षस्य॒ रोपु॑षीणाम् । सर्वा॑सामग्रभं॒ नामा॒रे अ॑स्य॒ योज॑नं हरि॒ष्ठा मधु॑ त्वा मधु॒ला च॑कार ॥
न॒वा॒नाम् । न॒व॒ती॒नाम् । वि॒षस्य॑ । रोपु॑षीणाम् । सर्वा॑साम् । अ॒ग्र॒भ॒म् । नाम॑ । आ॒रे । अ॒स्य॒ । योज॑नम् । ह॒रि॒ऽस्थाः । मधु॑ । त्वा॒ । म॒धु॒ला । च॒का॒र॒ ॥
नवानां नवतीनां नवाधिकानां नवतिसंख्याकानां नदीनाम् । पुनः कीदृशीनाम् । विषस्य अस्मद्व्यापकस्य सर्वस्य विषस्य रोपुषीणां लोपयित्रीणां छेत्त्रीणाम् । सर्वासाम् उक्तानां गङ्गादिनदीनां नाम अग्रभं गृह्णामि संकीर्तयामि ॥ गृहेश्छन्दसे लुङि छान्दसः च्लेर्लुक् । हृग्रहोर्भः ॥ अस्य योजनमित्यादि गतम् ॥
“I recite the names of ninety and nine (rivers), the destroyers of poison; although afar off, (the Sun), drawn by his coursers, will overtake the poison; the science of antidotes has converted you, (Poison), to ambrosia.”
Of ninety rivers and of nine with power to stay the venom's course,--
The names of all I have secured: his path is far: he whom Bay Horses bear hath turned thee to sweet meath.
Of the nine and ninety tormentors of poison,
I have mentioned the names of all.
The mounter of the fallow bays [=Indra] has (made) its [=poison’s] trek far in the distance; the honeyed (plant) has made you honey.
Ich habe die Essenz von allen neunundneunzig giftzerstörenden Pflanzen genommen; der auf goldfarbenem Rosse reitende [Sonnengott] trieb weithin sein Gespann und dich [o Gift] hat er in süssen Honig verwandelt.
Von den neunundneunzig Zerstörerinnen des Giftes, von allen habe ich die Namen genannt. Der Falbenlenker hat seine Verwendung beseitigt. Die süße Pflanze hat dich zu Honig gemacht.
У девяносто девяти
Разрушительниц яда
У всех я захватил имя.
Правящий булаными конями, уничтожил его суть.
Медовая (трава) медом сделала тебя.
त्रिः स॒प्त म॑यू॒र्य॑: स॒प्त स्वसा॑रो अ॒ग्रुव॑: । तास्ते॑ वि॒षं वि ज॑भ्रिर उद॒कं कु॒म्भिनी॑रिव ॥
त्रिः । स॒प्त । म॒यू॒र्यः॑ । स॒प्त । स्वसा॑रः । अ॒ग्रुवः॑ । ताः । ते॒ । वि॒षम् । वि । ज॒भ्रि॒रे॒ । उ॒द॒कम् । कु॒म्भिनीः॑ऽइव ॥
त्रिः सप्त एकविंशतिसंख्याकाः मयूर्यः मयूरस्त्रियः । ता विषकारिसर्पद्वेषिण्यः इति प्रसिद्धाः नागद्वेषिगरुडपक्षादुत्पन्नत्वात् । तथा सप्त एतसंख्याकाः सर्पणस्वभावाः स्वसारः स्वयमेव सरणाः अग्रुवः । नदीनामैतत् । सुरगङ्गाद्याः प्रसिद्धाः सप्त नद्यः सन्ति । तास्ते हे देह तव विषं वि जभ्रिरे विशेषेण हरन्तु । तत्र दृष्टान्तः । उदकं कुम्भिनीः कुम्भिन्यः कुम्भवत्यः कुम्भेन जलहारिण्यः इव । ता यथा तद्धरन्ति तद्वत् नद्यो मयूर्यश्च अतिप्रभूतं हरन्तु ॥
“May the thrice-seven peahens, the seven-sister rivers, carry off, (O Body), your poison, as maidens, with pitchers, carry away water.”
So have the peahens three-times-seven, so have the maiden Sisters Seven
Carried thy venom far away, as girls bear water in their jars.
The three-times-seven peahens, the seven spinster sisters,
these have carried away your poison, like women with jugs
(carrying) water.
Die dreimal sieben Pfauhennen, die sieben verschwisterten Jungfrauen [die sieben Ströme] haben dein Gift hinweggenommen, wie Wasser die Krugträgerinnen.
Die dreimal sieben Pfauhennen, die sieben unvermählten Schwestern, die haben dein Gift weggetragen wie die Krugtägerinnen das Wasser.
Трижды семь пав,
Семь сестер незамужних
Унесли они твой яд,
Словно носильщицы кувшинов – воду.
इ॒य॒त्त॒कः कु॑षुम्भ॒कस्त॒कं भि॑न॒द्म्यश्म॑ना । ततो॑ वि॒षं प्र वा॑वृते॒ परा॑ची॒रनु॑ सं॒वत॑: ॥
इ॒य॒त्त॒कः । कु॒षु॒म्भ॒कः । त॒कम् । भि॒न॒द्मि॒ । अश्म॑ना । ततः॑ । वि॒षम् । प्र । व॒वृ॒ते॒ । परा॑चीः । अनु॑ । स॒म्ऽवतः॑ ॥
इयत्तकः कुत्सितेयत्तः अल्पप्रमाण इत्यर्थः । कुषुम्भकः कुं पृथ्वीं सुम्भति विलिखतीति सर्पाणां कुत्सितं सुम्भयिता निग्रहीता' कुषुम्भको नकुलः । स ते विषं हरत्विति शेषः । यदि न तथा स करोति तकं कुत्सितं तं नकुलम् अश्मना भिनद्मि विदारयामि । विषनिर्हरणप्रयोगे यावद्विषापगमं तं पाषाणानुघातमनुतिष्ठन्ति तद्विदः । तदिदमत्रोक्तम् । ततः एवं प्रयोगे सति विषं प्र वावृते विषावृताद्देहात् विषं प्रवर्तते निर्गच्छतु । काः प्रति । उच्यते । पराचीः परागञ्चनवतीः अतिदूरगाः संवतः संविभागवतो दिशः अनु लक्षीकृत्य दिगन्तं प्रति गच्छतु न मां प्रति गच्छत्वित्यर्थः ॥
“May the insignificant mongoose (carry off) your venom, (Poison); if not, I will crush the vile (creature) with a stone; so may the poison depart (from my body) and go to distant regions.”
The poison-insect is so small; I crush the creature with a stone.
I turn the poison hence away, departed unto distant lands.
Such a little teeny kuṣumbha-bug—I split that itty-bitty thing with a rock.
Thence has the poison rolled forth, following channels facing away (from us).
᳓
So winzig das Giftinsekt ist, so klein es ist, ich zerschlage es mit dem Steine, davon ist das Gift weggewandt in ferne Gegenden hin.
Gar winzig ist der Kusumbhaka; den kleinen zerschlage ich mit dem Steine. Daraus ist das Gift fortgegangen in den von uns abgewandten Richtungen.
Такусенький кушумбхака –
Вот такого малюсенького я разбиваю камнем.
Из него улетучился яд
По (разным) сторонам прочь от нас.
कु॒षु॒म्भ॒कस्तद॑ब्रवीद्गि॒रेः प्र॑वर्तमान॒कः । वृश्चि॑कस्यार॒सं वि॒षम॑र॒सं वृ॑श्चिक ते वि॒षम् ॥
कु॒षु॒म्भ॒कः । तत् । अ॒ब्र॒वी॒त् । गि॒रेः । प्र॒ऽव॒र्त॒मा॒न॒कः । वृश्चि॑कस्य । अ॒र॒सम् । वि॒षम् । अ॒र॒सम् । वृ॒श्चि॒क॒ । ते॒ । वि॒षम् ॥
एवं महानुभावेन अगस्त्यमहर्षिणा उच्यमाने सति गिरेः सकाशात् प्रवर्तमानकः प्रवर्तमानः अतिशीघ्रमभिगच्छन् कुषुम्भकः नकुलः तदब्रवीत् तद्वाक्यमाचख्यौ। किं तदिति उच्यते । वृश्चिकस्य एतत् विषम् अरसम् असारं बाधकं न भवतीत्यर्थः । तथा लोकेऽपि सर्पदष्टमपि क्रिम्यादिदंशनमेव अतो न बाधः इति हि वदन्ति । एवमभिवचनेन सोऽपि निर्विषोऽभवत् । अथ तं वृश्चिकं प्रति नकुल आह । हे वृश्चिक ते विषम् अरसम् । अतस्तमृषिं किं करिष्यति । तस्मात् परिहरेति । यदा एवमवादीत् तदाप्रभृति वृश्चिकविषम् असारमभवत् । एषा विषनिर्हरण्युपनिषत् ॥ ॥ १६ ॥
“Hastening forth at the command (of Agastya), thus spoke the mongoose: the venom of the scorpion is innocuous; scorpion, your venom is innocuous.”
Forth issuing from the mountain's side the poison-insect spake and said:
Scorpion, they venom is but weak.
The little teeny kuṣumbha-bug said this, as it made its teeny turn forth from the mountain:
“Without juice is the poison of the little scorpion, without juice is your poison, little scorpion.”
᳓
Das winzige Giftinsekt, als es vom Berge herab sich wandte, sprach dies Wort: Das Gift des Skorpions ist wirkungslos, dein Gift, o Skorpion, ist wirkungslos.
Kusumbhaka sprach also, da er vom Gebirge ausging: "Kraftlos ist das Gift des Skorpions, kraftlos ist dein Gift du Skorpion.
Кушумбхака сказал это,
Улетучиваясь с горы:
Яд скорпиона лишен сока.
Лишен сока, скорпион, твой яд.