Sukta 10.133
ऋषिसुदाः पैजवनः
देवताइन्द्रः
मन्त्र7
छन्दशक्वरी
प्रो ष्व॑स्मै पुरोर॒थमिन्द्रा॑य शू॒षम॑र्चत । अ॒भीके॑ चिदु लोक॒कृत्सं॒गे स॒मत्सु॑ वृत्र॒हास्माकं॑ बोधि चोदि॒ता नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
प्रो इति॑ । सु । अ॒स्मै॒ । पु॒रः॒ऽर॒थम् । इन्द्रा॑य । शू॒षम् । अ॒र्च॒त॒ । अ॒भीके॑ । चि॒त् । ऊँ॒ इति॑ । लो॒क॒ऽकृत् । स॒म्ऽगे । स॒मत्ऽसु॑ । वृ॒त्र॒ऽहा । अ॒स्माक॑म् । बो॒धि॒ । चो॒दि॒ता । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
अस्मै इन्द्राय । षष्य् र्थे चतुर्थी । अस्येन्द्रस्य पुरोरथं रथस्य पुरः पुरतः । ‘पुरोऽव्ययम्' इति गतित्वाद्गतिसमासः । रथस्याग्रतो वर्तमानं शूषं बलं सु प्रो अर्चत । हे स्तोतारः सुष्ठु प्रपूजयत । प्र उ इति निपातसमुदायः प्रो इति । ‘ओत्' इति प्रगृह्यसंज्ञम् । इन्द्रो विशेष्यते । समत्सु । समानं माद्यन्यत्रेति समदः संग्रामाः । औणादिकोऽधिकरणे क्विप्। समानस्य छन्दसि० इति सभावः । समत्सु संग्रामेषु संगे संगमनीये शत्रुबले। ‘डोऽन्यत्रापि दृश्यते ' (पा. सू. ३. २. ४८) इति गमेर्डः। अभीके चित् अभ्यर्णेऽपि निकटं प्राप्तेऽपि केशाकेश्यवस्थायामपि लोककृत् स्थितिकृन्न पलायिता स्थित्वा च वृत्रहा वृत्राणामावरकाणां हन्ता एवंविधः स इन्द्रः अस्माकं स्तोतॄणां चोदिता धनानां प्रेरिता सन् बोधि । अस्माभिः कृतानि परिचरणानि बुध्यताम् । बुधेश्छान्दसे लुङि ‘ दीपजनबुध°' इत्यादिना कर्तरि च्लेश्चिणादेशः । ‘ बहुलं छन्दस्यमाङ्योगेऽपि इत्यडभावः । अपि च अन्यकेषां कुत्सितानामन्येषां शत्रूणाम् अधि धन्वसु धनुःष्वधिरोपिता ज्याकाः कुत्सिता ज्या नभन्तां हिंस्यन्तां नश्यन्तु। ज्याशब्दात् कुत्सायां प्रागिवात्कः ( पा. सू. ५. ३. ७०; ७४ )। ‘नभ तुभ हिंसायाम्' । क्रैयादिकः । व्यत्ययेन शप् ॥
“Adore fervently the might of that Indra which goes before his chariot; he who makes room for us in the(the adoration paid by us); may the bowstrings on the bows of our enemies be destroyed.”
SING strength to Indra that shall set his chariot in the foremost place.
Giver of room in closest fight, slayer of foes in shock of war, be thou our great encourager. Let the weak bowstrings break upon the bows of feeble enemies.
Chant forth to him a leading chariot (of a hymn), a fortifying (hymn) to Indra.
As a maker of wide space even in close quarters, a Vr̥tra-smiter in
combat and conflicts, become our inciter.
– Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Auf, diesem Indra singet schön ein Lied, das alles überholt, Der Raum uns schafft im Schlachtgewühl, der Feinde schlägt in Kampf und Streit, Sei du es, der uns Kraft verleiht; zerreissen soll den anderen Die Sehne, die den Bogen spannt.
Stimmet fein auf ihn, auf Indra, ein anfeuerndes Lied an, dessen Wagen den Vorsprung gewinnt. Auch im dichten Kampfe Raum schaffend, im Zusammenstoß, in den Schlachten der Feindetöter, sei unser Aneiferer! Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Исполните-ка этому Индре громкую песнь,
Чья колесница приходит первой!
(Ты,) даже в ближнем бою создающий пространство,
Убивающий врагов при столкновении в сражениях,
Будь нашим вдохновителем!
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
त्वं सिन्धूँ॒रवा॑सृजोऽध॒राचो॒ अह॒न्नहि॑म् । अ॒श॒त्रुरि॑न्द्र जज्ञिषे॒ विश्वं॑ पुष्यसि॒ वार्यं॒ तं त्वा॒ परि॑ ष्वजामहे॒ नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
त्वम् । सिन्धू॑न् । अव॑ । अ॒सृ॒जः॒ । अ॒ध॒राचः॑ । अह॑न् । अहि॑म् । अ॒श॒त्रुः । इ॒न्द्र॒ । ज॒ज्ञि॒षे॒ । विश्व॑म् । पु॒ष्य॒सि॒ । वार्य॑म् । तम् । त्वा॒ । परि॑ । स्व॒जा॒म॒हे॒ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
हे इन्द्र त्वं सिन्धून स्यन्दनशीलान् जलपूरान् अधराचः अधरमधोमुखमञ्चतो गन्तॄन् अवासृजः मेघान्निरगमयः । यतस्त्वम् अहिम् अन्तरिक्षे गतं मेघम् अहन् हतवानसि । यद्वा । अहिमागत्य हन्तारं सर्वस्य जगत आवरकं वृत्रमसुरमहन् हतवानसि । अतो हे इन्द्र त्वम् अशत्रुः शत्रुरहितः जज्ञिषे जायसे । न सन्ति शत्रवोऽस्येति बहुव्रीहौ ‘ नञ्सुभ्याम् ' इत्युत्तरपदान्तोदात्तत्वम् । जनेर्लिटि ‘ गमहन इत्यादिनोपधालोपः। द्विर्वचनेऽचि' इति स्थानिवद्भावात् द्विर्वचनम् । तथा विश्व सर्वं वार्यं वरणीयं संभजनीयं धनं पुष्यसि वर्धयसि । वृङ् संभक्तौ । ऋहलोर्ण्यत् । ‘ ईडवन्दवृशंसदुहां ण्यतः' इत्याद्युदात्तत्वम् । तं तादृशं त्वा त्वां परि ष्वजामहे हविर्भिः स्तुतिभिश्चालिङ्गनं कुर्मः । वशीकुर्म इत्यर्थः। ‘ ष्वन्ज परिष्वङ्गे'। दंशसञ्जष्वञ्जां शपि' (पा. सू. ६. ४, २५ ) इत्यनुनासिकलोपः । गतमन्यत् ॥
“You have sent the rivers away downwards, you have slain Ahi; you are born, Indra, without an enemy,you grant all that is desirable, as such we embrace you; may the bowstrings on the bows of our enemies bedestroyed.”
Thou didst destroy the Dragon: thou sentest the rivers down to earth.
Foeless, O Indra, wast thou born. Thou tendest well each choicest thing. Therefore we draw us close to thee. Let the weak bowstrings break upon the bows of feeble enemies.
You sent the rivers surging downward; you smashed the serpent. You were born without a rival, Indra; you foster everything of value. We embrace you.
– Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Die Ströme gossest du herab zur Erde, schlugst den Drachen todt, Du, Indra, bist's, dem keiner trotzt; du erntest reichlich alles Gut, Drum halten wir uns fest an dich; zerreissen soll den anderen Die Sehne, die den Bogen spannt.
Du ließest die Flüsse abwärts laufen; du erschlugst den Drachen. Ohne ebenbürtigen Gegner bist du, Indra, geboren. Alles Wünschenswerte hast du in Fülle; dich umklammern wir. - Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Ты выпустил течь реки
Вниз. Ты убил змея.
Ты, о Индра, родился, не имея (достойного) врага.
Все желанное ты приводишь к процветанию.
Тебя такого хотим мы охватить со всех сторон.
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
वि षु विश्वा॒ अरा॑तयो॒ऽर्यो न॑शन्त नो॒ धिय॑: । अस्ता॑सि॒ शत्र॑वे व॒धं यो न॑ इन्द्र॒ जिघां॑सति॒ या ते॑ रा॒तिर्द॒दिर्वसु॒ नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
वि । सु । विश्वा॑ । अरा॑तयः । अ॒र्यः । न॒श॒न्त॒ । नः॒ । धियः॑ । अस्ता॑ । अ॒सि॒ । शत्र॑वे । व॒धम् । यः । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । जिघां॑सति । या । ते॒ । रा॒तिः । द॒दिः । वसु॑ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
विश्वाः सर्वाः अरातयः अदात्र्यः अर्यः अभिगन्त्र्यः नः अस्माकं शत्रुभूताः प्रजाः सु सुष्ठु वि नशन्त विनश्यन्तु । हे इन्द्र त्वदर्थं धियः कर्माणि स्तुतयो वा प्रवर्तन्ताम् । हे इन्द्र यः नः अस्मान् जिघांसति हन्तुमिच्छति । हन्तेः सनि अज्झनगमां सनि' इति दीर्घः । अभ्यासाच्च' इति कुत्वम् । तस्मै शत्रवे वधं हननसाधनमायुधम् अस्तासि क्षेप्ता भवसि । असु क्षेपणे । ताच्छीलिकस्तृन् । ते तव या रातिः धनप्रदानहेतुर्हस्तः । रा दाने । करणे क्तिन् । ‘ मन्त्रे वृषेषपचमनविदभूवीरा उदात्त: ' इति क्तिन उदात्तत्वम् । सा रातिः वसु धनं ददिः अस्मभ्यं दाता भवतु । ‘ आदृगमहन' इति ददातेः किप्रत्ययः । ‘ न लोकाव्यय°' इति वसुशब्दात् षष्ठ्यभावः । सिद्धमन्यत् ॥
“May all our assailants, who make no offerings, quickly perish, may our praises (be successful); you,Indra, hurl the weapon at the foe who seeks to slay us, may that liberal (hand) of yours be the giver of wealth (tous); may the bowstrings on the bows of our enemies be destroyed.”
Destroyed be all malignities and all our enemy's designs.
Thy bolt thou castest, at the foe, O Indra, who would srnite us dead: thy liberal bounty gives us wealth.
All the hostilities of the stranger will disappear, while our poetic insights will reach beyond (those) of the stranger.
You are wont to shoot the murderous weapon at the rival who wishes to smite us, Indra. Your generosity—(that is just) giving goods.
– Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Bald schwinde hin der Bösen Schar und unsres Gegners Pläne all', Die Waffe wirfst du auf den Feind, der uns, o Indra, tödten will; Du schenkst uns Gut nach deiner Huld; zerreissen soll den anderen Die Sehne, die den Bogen spannt.
Alle Mißgunst der Nebenbuhler soll fein zu Schanden werden; unsere Gebete mögen die Nebenbuhler einholen. Du schießest deine Waffe auf den Feind, der uns töten will, Indra. Was deine Freigebigkeit ist, die schenkt Gut. - Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Пусть ис(чезнут) совсем все враждебные силы,
Пусть наши мысли настигнут (мысли) врага!
Ты стреляешь смертельным оружием во врага.
Который хочет нас убить, о Индра.
Дар, который у тебя, дает благо.
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
यो न॑ इन्द्रा॒भितो॒ जनो॑ वृका॒युरा॒दिदे॑शति । अ॒ध॒स्प॒दं तमीं॑ कृधि विबा॒धो अ॑सि सास॒हिर्नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
यः । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । अ॒भितः॑ । जनः॑ । वृ॒क॒ऽयुः । आ॒ऽदिदे॑शति । अ॒धः॒ऽप॒दम् । तम् । ई॒म् । कृ॒धि॒ । वि॒ऽबा॒धः । अ॒सि॒ । स॒स॒हिः । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
हे इन्द्र यः जनः वृकायुः । वृको हिंसकोऽरण्यश्वा स्तेनो वा । स इवाचरन् नः अस्मान् अभितः सर्वतः आदिदेशति अभिलक्ष्य आयुधान्यतिसृजति । दिशतेर्लेट्यडागमः । छान्दसः शपः श्लुः । नाभ्यस्तस्याचि पिति' इत्यत्र ‘ बहुलं छन्दसीति वक्तव्यम्' इति वचनात् प्रतिषेधाभावे लघूपधगुणः । ‘ अभ्यस्तानामादिः' इत्याद्युदात्तत्वम् । तमीं तमिमं जनम् अधस्पदं पादस्याधस्ताद्वर्तमानं कृधि कुरु। करोतेश्छान्दसो विकरणस्य लुक् ।' श्रुशृणुपॄकृवृभ्यः' इति हेर्धिः। यतस्त्वं विबाधः विशेषेण बाधिता शत्रूणां सासहिः अभिभविता च असि। सिद्धः शेषः ॥
“The man who, like a wolf, prowls around us, O Indra, cast him beneath our feet, for you are theresister, the overcomer (of foes); may the bowstrings on the bows of our enemies be destroyed.”
The robber people round about, Indra, who watch and aim at us,-
Trample them down beneath thy foot; a conquering scatterer art thou.
Indra, the folk all about who, acting the wolf, will set their sights on us, set them beneath our feet. You are an overpowering oppressor.
– Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Das Volk was, Indra, um uns her voll Mordlust feindlich uns bedroht, Das stürze unter deinen Fuss, du bists, der siegreich es verjagt; Zerreissen soll den anderen die Sehne, die den Bogen spannt.
Welches Volk allenthalben in räuberischer Absicht uns bedroht, Indra, das tritt unter die Füße; du bist ein überlegener Verscheucher. - Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Какой свирепый народ, о Индра,
Со всех сторон на нас нацеливается,
Наступи на него –
Ты победоносный вытеснитель!
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
यो न॑ इन्द्राभि॒दास॑ति॒ सना॑भि॒र्यश्च॒ निष्ट्य॑: । अव॒ तस्य॒ बलं॑ तिर म॒हीव॒ द्यौरध॒ त्मना॒ नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
यः । नः॒ । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि॒ऽदास॑ति । सऽना॑भिः । यः । च॒ । निष्ट्यः॑ । अव॑ । तस्य॑ । बल॑म् । ति॒र॒ । म॒हीऽइ॑व । द्यौः । अध॑ । त्मना॑ । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
हे इन्द्र यः सनाभिः समानजन्मा शत्रुः नः अस्मान् अभिदासति उपक्षयति यश्च निष्ट्यः निकृष्टजन्मा अस्मानुपक्षयति ॥ जातार्थे निकृष्टवाचिनो निःशब्दादव्ययात्त्यप् (पा. सू. ४० २. १०४ )। ह्रस्वात्तादौ तद्धिते ' (पा. सू. ८. ३. १०१ ) इति षत्वम् ॥ अध अनन्तरमेव महीव द्यौः महती द्यौरिव विस्तृतं तस्य शत्रोः बलं त्मना आत्मना। ‘ मन्त्रेष्वाङ्यादेरात्मनः इत्याकारलोपः । स्वयमेव अव तिर जहि अवतिरतिर्वधकर्मा । गतमन्यत् ॥
“He who assails us, Indra, whether he be of the same caste or of degraded caste-- scatter of yourselfhis host, (though it be vast) as the wide heaven; may the bowstrings on the bows of our enemies be destroyed.”
Whoso assails us, Indra, be the man a stranger or akin,
Bring down, thyself, his strength although it be as vast as are the heavens.
Indra, whoever of the same lineage assails us and whoever outside the pale— bring his power low. (You are) like great Heaven in your own person. – Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Wer, Indra, uns zu schaden sucht, sei fremde er, sei er verwandt, Die Kräfte dessen tilge aus, und sei dem hohen Himmel gleich; Zerreissen soll den anderen die Sehne, die den Bogen spannt.
Welcher Verwandte, o Indra, und welcher Fernstehende uns nachstellt, dessen Stärke halte nieder, und sei dann wie der große Himmel selbst! - Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Какой родственник, о Индра,
Нам угрожает, и какой чужой,
Подави его силу,
А сам (будь), как великое небо!
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
व॒यमि॑न्द्र त्वा॒यव॑: सखि॒त्वमा र॑भामहे । ऋ॒तस्य॑ नः प॒था न॒याति॒ विश्वा॑नि दुरि॒ता नभ॑न्तामन्य॒केषां॑ ज्या॒का अधि॒ धन्व॑सु ॥
व॒यम् । इ॒न्द्र॒ । त्वा॒ऽयवः॑ । स॒खि॒ऽत्वम् । आ । र॒भा॒म॒हे॒ । ऋ॒तस्य॑ । नः॒ । प॒था । न॒याति॑ । विश्वा॑नि । दुः॒ऽइ॒ता । नभ॑न्ताम् । अ॒न्य॒केषा॑म् । ज्या॒काः । अधि॑ । धन्व॑ऽसु ॥
हे इन्द्र त्वायवः त्वामात्मन इच्छन्तः वयं सखित्वं सखिकर्म यज्ञात्मकम्, आ रभामहे उपक्रमामहे। ऋतस्य सत्यस्य यज्ञस्य पथा मार्गेण । भस्य टेर्लोपः । उदात्तनिवृत्तिस्वरेण तृतीयाया उदात्तत्वम् । विश्वानि सर्वाणि दुरिता दुरितानि दुर्गमनानि पापानि तत्फलानि च नः अस्मान अति नय अतिपारय । गतमन्यत् ॥
“Devoted to you, Indra, we strive after your friendship; lea\d us by the path of sacrifice beyond all evils;may the bowstrings on the bows of our enemies be destroyed.”
Close to thy friendship do we cling, O Indra, and depend, or, thee.
Lead us beyond all pain and grief along the path of holy Law.
We, seeking you, seize hold of your companionship, Indra.
Lead us along the path of truth, across all difficult passages.
– Let the little bowstrings of the other squirts burst on their bows.
Wir, Indra, sind dir treu gesinnt, an deiner Freundschaft halten wir; Führ du uns auf des Rechtes Pfad durch alles Leid und Ungemach; Zerreissen soll den anderen die Sehne, die den Bogen spannt.
Als deine Anhänger. O Indra, klammern wir uns an deine Freundschaft. Führ uns auf rechtem Wege über alle Fährlichkeiten hinweg! - Die Sehnchen der anderen Schwächlinge sollen an dem Bogen entzwei gehen!
Преданные тебе, Индра,
Мы цепляемся за дружбу (с тобой).
Веди нас путем закона
Через все трудности!
Пусть лопнут у других людишек
(Их) жалкие тетивы на луках!
अ॒स्मभ्यं॒ सु त्वमि॑न्द्र॒ तां शि॑क्ष॒ या दोह॑ते॒ प्रति॒ वरं॑ जरि॒त्रे । अच्छि॑द्रोध्नी पी॒पय॒द्यथा॑ नः स॒हस्र॑धारा॒ पय॑सा म॒ही गौः ॥
अ॒स्मभ्य॑म् । सु । त्वम् । इ॒न्द्र॒ । ताम् । शि॒क्ष॒ । या । दोह॑ते । प्रति॑ । वर॑म् । ज॒रि॒त्रे । अच्छि॑द्रऽऊध्नी । पी॒पय॑त् । यथा॑ । नः॒ । स॒हस्र॑ऽधारा । पय॑सा । म॒ही । गौः ॥
हे इन्द्र त्वं तां गाम् अस्मभ्यं स्तोतृभ्यः सु शिक्ष प्रदेहि । शिक्षतिर्दानकर्मा । या गौः जरित्रे स्तोत्रे वरं वरणीयं पयः प्रति दोहते प्रतिदिनं नैरन्तर्येण दुग्धे ॥ दुहेः ' बहुलं छन्दसि' इति शपो लुगभावः । अदुपदेशात् लसार्वधातुकानुदात्तत्वे शपः पित्त्वादनुदात्तत्वम् । धातुस्वरः शिष्यते । वरम् । वृञ् वरणे' इत्यस्मात् ' ग्रहवृदृनिश्चिगमश्च ' इति कर्मण्यप् ॥ सा प्रत्ता गौः अच्छिद्रोध्नी निबिडोधस्का अत एव सहस्रधारा बहुभिः क्षीरधाराभिरुपेता मही महती सती यथा नः अस्मान् पयसा क्षीरेण पीपयत् प्रवर्धयेत् तथा तां कुर्विति शेषः ॥ ‘ ओप्यायी वृद्धौ । ण्यन्ताच्छान्दसो लुङ् । व्यत्ययेन धातोः पीभावः । अडभावश्छान्दसः ॥ ॥२१॥
“Give to us, Indra, (the cow) who gives milk to the worshipper according to his desire, so that themighty cow, possessed of an unfailing udder, the shedder of a thousand streams, may supply us plural ntifully withmilk.”
Do thou bestow upon us her, O Indra, who yields according to the singer's longing,
That the great Cow may, with exhaustless udder, pouring a thousand streams, give milk to feed us.
O Indra, for us exert your power over her who will milk out a choice thing for the singer—
so that the great cow with unsplit udder will swell with milk for us, in a thousand streams.
Schenke du uns, o Indra, die Kuh, welche dem Sänger, so oft er wünscht, Milch gibt, dass uns die grosse Kuh mit unversehrtem Euter anschwelle von Milch, uns tausend Ströme ergiessend.
Such du uns fein, Indra, die Kuh zu verschaffen, die nach Wunsch dem Sänger ihre Milch spende, auf daß sie mit niemals undichtem Euter für uns strotze, die große Kuh, die mit ihrer Milch tausend Strahlen Milch gibt.
Нам, о Индра, постарайся ты хорошенько подарить такую (корову),
Которая доилась бы для певца по (его) желанию,
Чтобы она со здоровым выменем набухала для нас,
Великая корова с молоком в тысячу потоков!