Sukta 10.137
ऋषिभरद्वाजः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र7
छन्दअनुष्टुप्
उ॒त दे॑वा॒ अव॑हितं॒ देवा॒ उन्न॑यथा॒ पुन॑: । उ॒ताग॑श्च॒क्रुषं॑ देवा॒ देवा॑ जी॒वय॑था॒ पुन॑: ॥
उ॒त । दे॒वाः॒ । अव॑ऽहितम् । देवाः॑ । उत् । न॒य॒थ॒ । पुन॒रिति॑ । उ॒त । आगः॑ । च॒क्रुष॑म् । दे॒वः॒ । देवाः॑ । जी॒वय॑थ । पुन॒रिति॑ ॥
उत अपि च हे देवाः अवहितम् उन्नयथ । उत अपि च हे देवाः आगः अपराधं चक्रुषं कृतवन्तं मां तस्मादागसो रक्षत । हे देवाः रक्षित्वा च पुनः पश्चात् जीवयथ चिरजीविनं कुरुत ॥
“O gods, raise again the man, O gods, who has sunk; O gods, give life again to the man, O gods, who”
YE Gods, raise up once more the man whom ye have humbled and brought low.
O Gods, restore to life again the man who hatb committed sin.
O gods, the one who has been put down, o gods, you lead him up again. and, o gods, the one who has committed an offense, o gods, you make him live again.
Ihr Götter, den gesunkenen hebt ihr, o Götter, wieder auf, Und den, der Sünde hat verübt, macht ihr, o Götter, wieder neu.
Auch den Untergetauchten, ihr Götter, holet ihr Götter wieder herauf; auch dem, ihr Götter, der eine Sünde getan hat, schenket ihr Götter das Leben wieder.
Даже, о боги, опустившегося на дно
Вы, о боги, снова поднимаете вверх.
Даже совершившего грех, о боги,
О боги, вы снова возвращаете к жизни.
द्वावि॒मौ वातौ॑ वात॒ आ सिन्धो॒रा प॑रा॒वत॑: । दक्षं॑ ते अ॒न्य आ वा॑तु॒ परा॒न्यो वा॑तु॒ यद्रप॑: ॥
द्वौ । इ॒मौ । वातौ॑ । वा॒तः॒ । आ । सिन्धोः॑ । आ । प॒रा॒ऽवतः॑ । दक्ष॑म् । ते॒ । अ॒न्यः । आ । वा॒तु॒ । परा॑ । अ॒न्यः । वा॒तु॒ । यत् । रपः॑ ॥
इमौ दृश्यमानौ द्वौ वातौ पुरोवातः पश्चाद्वातश्च आ सिन्धोः आ समुद्रात् । मर्यादायामाकारः । यद्वा आ परावतः समुद्रादपि यो दूरदेशः तं देशमवधीकृत्य वातः गच्छतः । ‘वा गतिगन्धनयोः । आदादिकः । तयोर्वातयोः अन्यः एको हे स्तोतः ते तव दक्षं बलम् आ वातु आगमयतु । अन्यः च त्वदीयं यद्रपः पापं तत् परा वातु परागमयतु ॥
“These two winds blow to the regions which are far beyond the ocean; may the one bring you vigour,may the other blow away all evil.”
Two several winds are blowing here, from Sindhu, from a distant land.
May one breathe energy to thee, the other blow disease away.
These two winds blow from the river to the far distance.
Let the one blow skill here for you; let the other blow far away what is malady.
Zwei Winde sind es hier, die wehn, vom Meere und vom fernen Land; Der eine wehe Kraft dir zu, der andre dein Gebrechen fort.
Diese beiden Winde wehen von der Sindhu her in die Ferne. Der eine soll dir Kraft zuwehen, der andere soll das Gebreste fortwehen.
Два эти ветра дуют
С реки (и) с дальней стороны.
Силу пусть навеет тебе один,
Другой пусть развеет (то,) что повреждение!
आ वा॑त वाहि भेष॒जं वि वा॑त वाहि॒ यद्रप॑: । त्वं हि वि॒श्वभे॑षजो दे॒वानां॑ दू॒त ईय॑से ॥
आ । वा॒त॒ । वा॒हि॒ । भे॒ष॒जम् । वि । वा॒त॒ । वा॒हि॒ । यत् । रपः॑ । त्वम् । हि । वि॒श्वऽभे॑षजः । दे॒वाना॑म् । दू॒तः । ईय॑से ॥
हे वात भेषजं सुखं व्याध्युपशमनमौषधं वा आ वाहि आगमय । हे वात यद्रपः अस्मदीयं पापं तत् वि वाहि विगमय । अस्मत्तो विश्लेषय । त्वं हि खलु देवानां दूतः विश्वभेषजः । विश्वानि भेषजानि यस्मिन् । 'बहुव्रीहौ विश्वं संज्ञायाम् ' इति पूर्वपदान्तोदात्तत्वम् । ईदृशश्च सन् ईयसे सततं गच्छसि ॥ ‘ ईङ् गतौ ' । दैवादिकः । श्यनो नित्त्वात् ञ्नित्यादिर्नित्यम् ' इत्याद्युदात्तत्वम् । ' हि च' इति निघातप्रतिषेधः ॥
“Breathe, wind, medicinal balm; blow away, wind, all evil; for you are the universal medicine, you moveas the messenger of the gods.”
Hither, O Wind, blow healing balm, blow all disease away, thou Wind;
For thou who hast all medicine comest as envoy of the Gods.
O Wind, blow healing here; o Wind, blow away what is malady,
for you, possessing all healing, speed as the messenger of the gods.
Wind, wehe Arzenei herbei, Wind, wehe das Gebrechen fort; Denn du hast alle Arzenei und eilst als Götterbote her.
Wind, wehe das Heilmittel her! Wind, wehe das Gebreste fort, denn du, der Allheiler, gehst als der Götter Bote!
Навей, о ветер, целебное средство,
Развей, о ветер, (то,) что повреждение!
Ведь ты, всеисцеляющий,
Движешься как вестник богов.
आ त्वा॑गमं॒ शंता॑तिभि॒रथो॑ अरि॒ष्टता॑तिभिः । दक्षं॑ ते भ॒द्रमाभा॑र्षं॒ परा॒ यक्ष्मं॑ सुवामि ते ॥
आ । त्वा॒ । अ॒ग॒म॒म् । शन्ता॑तिऽभिः । अथो॒ इति॑ । अ॒रि॒ष्टता॑तिऽभिः । दक्ष॑म् । ते॒ । भ॒द्रम् । आ । अ॒भा॒र्ष॒म् । परा॑ । यक्ष्म॑म् । सु॒वा॒मि॒ ते ॥
हे स्तोतः त्वा त्वां शंतातिभिः सुखकरैः अथो अपि च अरिष्टतातिभिः अहिंसाकरैश्च रक्षणैः आ अगमम् आगतवानस्मि । ‘शिवशमरिष्टस्य करे' (पा. सू. ४. ४. १४३ ) इत्युभयत्र तातिल्प्रत्ययः । ‘ लिति ' इति प्रत्ययात् पूर्वस्योदात्तत्वम् । अपि च भद्रं कल्याणं ते तव दक्षं बलम् आभार्षम् आहार्षं वायुसकाशादानैषम् । तथा ते तव यक्ष्मं रोगं च परा सुवामि विनाशयामि ॥
“(The wind speaks). I have come to you with plural asures and with protections; I have brought youfortunate vigour, I drive away your disease.”
I am come nigh to thee with balms to give thee rest and keep thee safe.
I bring thee blessed strength, I drive thy weakening malady away.
I have come to you with beneficial things, and also with noninjurious things.
I have brought auspicious skill for you; I drive your disease far away.
»Ich bin mit dem, was Segen bringt, mit Unversehrtheit dir genaht; Ich führe frische Kraft dir zu und treibe deine Krankheit fort.«
Ich bin zu dir mit Gesundheitsmitteln und mit Heilmitteln gekommen. Heilsame Kraft habe ich dir gebracht, die Auszehrung vertreibe ich dir.
Я пришел к тебе с благополучием,
А также с невредимостью.
Силу радующую я принес тебе,
Прочь гоню я твою чахотку.
त्राय॑न्तामि॒ह दे॒वास्त्राय॑तां म॒रुतां॑ ग॒णः । त्राय॑न्ता्॒ विश्वा॑ भू॒तानि॒ यथा॒यम॑र॒पा अस॑त् ॥
त्राय॑न्ताम् । इ॒ह । दे॒वाः । त्राय॑ताम् । म॒रुता॑म् । ग॒णः । त्राय॑न्ताम् । विश्वा॑ । भू॒तानि॑ । यथा॑ । अ॒यम् । अ॒र॒पाः । अस॑त् ॥
इह अस्मिन् देशे सर्वे देवाः त्रायन्ताम् अस्मान् पालयन्ताम् । तथा मरुतां गणः संघः स त्रायताम् । विश्वा विश्वानि सर्वाण्यन्यानि च भूतानि भूतजातानि त्रायन्ताम् अस्मान् रक्षन्तु । यथायम् अस्मदीयः शरीरादिः अरपाः असत् पापरहितो भवति तथेत्यर्थः । रप इति पापनाम । नञा बहुव्रीहौ ‘नञ्सुभ्याम्' इत्युत्तरपदान्तोदात्तत्वम् । अस्तेर्लेट्यडागमः । ‘ याव द्यथाभ्याम् ' ( पा. सू. ८. १. ३६ ) इति निघाताभावः ॥
“May the gods give (us) protection in this world, may the company of the Maruts protect us, may allbeings grant protection so that this (person n) may be free from sin.”
Here let the Gods deliver him, the Maruts' band deliver him:
All things that be deliver him that he be freed from his disease.
Let the gods bring rescue here; let the troop of Maruts bring rescue; let all beings bring rescue, so that this one here will be without malady.
Die Götter mögen helfen hier, es helfe auch der Maruts Schar, Und alle Wesen insgesammt, dass dieser frei von Krankheit sei.
Rettung sollen hier die Götter bringen, Rettung der Marut Schar, Rettung alle Wesen, auf daß diese gesund werden.
Да спасут (тебя) здесь боги,
Да спасет толпа Марутова,
Да спасут все существа,
Чтобы был ты без повреждения!
आप॒ इद्वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः । आप॒: सर्व॑स्य भेष॒जीस्तास्ते॑ कृण्वन्तु भेष॒जम् ॥
आपः॑ । इत् । वा॒ । ऊँ॒ इति॑ । भे॒ष॒जीः । आपः । अ॒मी॒व॒ऽचात॑नीः । आपः॑ । सर्व॑स्य । भे॒ष॒जीः । ताः । ते॒ । कृ॒ण्व॒न्तु॒ । भे॒ष॒जम् ॥
आप इद्वै आप एवं खलु भेषजीः भेषजभूताः । स्नानपानादिना सुखहेतवः । यद्वा । ओषधिरूपेण परिणता रोगोपशमनहेतवो भवन्ति। ‘ केवलमामक° ' (पा. सू. ४. १. ३०) इत्यादिना भेषजशब्दात् ङीप् । उदात्तनिवृत्तिस्वरेण ङीप उदात्तत्वम्। जसि वा छन्दसि इति पूर्वसवर्णदीर्घत्वम् । यत एवमतः कारणात् आपः अमीवचातनीः अमीवचातन्यः रोगाणां नाशयित्र्यो भवन्ति । चातयतिर्वधकर्मा। किंच आपः सर्वस्य प्राणिजातस्य भेषजीः भेषजभूता भवन्ति न कतिपयस्य । ताः तथाविधा आपः ते तव भेषजं कृण्वन्तु कुर्वन्तु ॥
“Waters verily are medicinal; waters are the dissipators of disease; waters are the medicines foreverything; may they act as medicine to you.”
The Waters have their healing power, the Waters drive disease away.
The Waters have a balm for all: let them make medicine for thee.
These very waters are truly remedies; the waters banish affliction.
The waters are remedies for everything. Let them create a remedy
for you.
Heilkräftig ist des Wassers Flut; die Wasser treiben Krankheit fort, Die Wasser heilen alles Leid, sie mögen Heilung bringen dir.
Die Wasser sind fürwahr die Heilenden, die Wasser die Krankheitvertreibenden. Die Wasser heilen alles; die sollen dir ein Heilmittel bereiten!
Воды поистине исцеляют,
Воды изгоняют болезни,
Воды исцеляют все –
Пусть создадут они тебе целебное средство!
हस्ता॑भ्यां॒ दश॑शाखाभ्यां जि॒ह्वा वा॒चः पु॑रोग॒वी । अ॒ना॒म॒यि॒त्नुभ्यां॑ त्वा॒ ताभ्यां॒ त्वोप॑ स्पृशामसि ॥
हस्ता॑भ्याम् । दश॑ऽशाखाभ्याम् । जि॒ह्वा । वा॒चः । पु॒रः॒ऽग॒वी । अ॒ना॒म॒यि॒त्नुऽभ्या॑म् । त्वा॒ । ताभ्या॑म् । त्वा॒ । उप॑ । स्पृ॒शा॒म॒सि॒ ॥
दशशाखाभ्यां दशाङ्गुलयः शाखाभूता ययोः तादृशाभ्यां प्रजापतेः हस्ताभ्यां सृज्यमाना जिह्वा रसना वाचः शब्दस्य पुरोगवी पुरतो गन्त्री जाता। यत्र यत्र शब्दस्तत्र सर्वत्र तस्य शब्दस्योच्चारणाय पुरतो व्याप्रियत इत्यर्थः । अनामयित्नुभ्यां सम्यगारोग्यहेतुभ्यां ताभ्यां हस्ताभ्यां हे स्तोतः त्वा त्वाम उप स्पृशामसि उपस्पृशामः । इदन्तो मसिः। त्वा इति पुनरुक्तिः पादपूरणार्था ॥ ॥ २५॥
“The tongue (being cleansed) by the ten-branched hands (of Prajāpati is) the forerunner of speech;with those (hands) the removers of disease we touch you.”
The tongue that leads the voice precedes. Then with our ten-fold branching hands,
With these two chasers of disease we stroke thee with a gentle touch.
With two hands with their ten branches—my tongue is the lead-cow of speech —
with the two that free you from affliction, with these two, we touch you.
Den zehngespaltnen Händen eilt die Zunge vor mit ihrem Spruch, Die Hände bringen Heilung dir, mit beiden rühre ich dich an.
Mit den zehnzweigigen Händen - während die Zunge die Führerin der Rede ist - mit den beiden gesundmachenden dich, mit diesen beiden berühren wir dich.
Двумя руками с десятью ветвями –
А язык ведет речь вперед –
(Этими) двумя лишающими тебя болезни
Ими мы касается тебя.