Sukta 10.154
ऋषियमी
देवताभाववृत्तं
मन्त्र5
छन्दअनुष्टुप्
सोम॒ एके॑भ्यः पवते घृ॒तमेक॒ उपा॑सते । येभ्यो॒ मधु॑ प्र॒धाव॑ति॒ ताँश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात् ॥
सोमः॑ । एके॑भ्यः । प॒व॒ते॒ । घृ॒तम् । एके॑ । उप॑ । आ॒स॒ते॒ । येभ्यः॑ । मधु॑ । प्र॒ऽधाव॑ति । तान् । चि॒त् । ए॒व । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥
एकेभ्यः केभ्यश्चित् पितृभ्यः सोमः पवते । उपभोगाय कुल्यारूपेण प्रवहति । एषां गोत्रजाः सामानि ब्रह्मयज्ञसमयेऽधीयते । श्रूयते हि -- यत्सामानि सोम एभ्यः पवते ' (तै. आ. २. १० ) इति । एके अन्ये पितरः घृतम् आज्यम् उपासते उपगच्छन्ति । उपभुञ्जत इत्यर्थः । एषां पुत्रादयो यजूंषि ब्रह्मयज्ञकालेऽधीयते । श्रुतिश्च भवति – 'यद्यजूंषि घृतस्य कुल्या ' इति । येभ्यः पितृभ्यः । तादर्थ्ये चतुथीं । उपभोगार्थं मधु क्षौद्रं प्रधावति प्रवाहरूपेण शीघ्रं गच्छति । य अथर्वणान् मन्त्रान् ब्रह्मयज्ञार्थमधीयते तेषां पितॄन् मधुकुल्या प्रवहति । तथा चाम्नायते-- यदाथर्वणाङ्गिरसो मधोः कुल्या ' इति । तांश्चिदेव तान् पूर्वोक्तान् सर्वानेव हे प्रेत त्वं अपि गच्छतात् अपिगच्छ प्राप्नुहि ॥
“Soma is filtered for some (of the Pitrṣ), others accept clarified butter; go (O dead one) to those towhom the honey flows.”
FOR some is Soma purified, some sit by sacrificial oil:
To those for whom the meath flows forth, even to those let him depart.
Soma purifies himself for some; others reverently approach ghee.
Those for whom honey flows forth—right to them let him go now.
Den einen rieselt Somatrank, die andern lieben fette Kost; Auch sie, für die der Honig rinnt, – zu diesen allen gehe hin.
Für die einen wird Soma geläutert, andere sitzen bei dem Schmalz. Für die der Met rinnt, auch zu diesem soll er gelangen.
Сома очищается для одних,
Другие сидят возле жира.
Для кого струится мед,
К ним-то пусть он и отправится.
तप॑सा॒ ये अ॑नाधृ॒ष्यास्तप॑सा॒ ये स्व॑र्य॒युः । तपो॒ ये च॑क्रि॒रे मह॒स्ताँश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात् ॥
तप॑सा । ये । अ॒ना॒धृ॒ष्याः । तप॑सा । ये । स्वः॑ । य॒युः । तपः॑ । ये । च॒क्रि॒रे । महः॑ । तान् । चि॒त् । ए॒व । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥
ये जनाः तपसा कृच्छ्रचान्द्रायणादिना युक्ताः सन्तः अनाधृष्याः पापैरप्रधृष्या भवन्ति । ये च तपसा यागादिरूपेण साधनेन स्वर्ययुः स्वर्गं यान्ति प्राप्नुवन्ति । ये च महः महत् तपः अन्यैर्दुष्करं राजसूयाश्वमेधादिकं हिरण्यगर्भाद्युपासनं वा चक्रिरे कुर्वन्ति एतेषु प्रवर्तन्ते तेषु लोकेषु । तांश्चित् तानेव तपस्विनो हे प्रेत अपिगच्छ ॥
“To those who through penance are unassailable (by sin), to those who through penance have gone toheaven, to those who have performed abundant penance, do you (O dead one) go.”
Invincible through Fervour, those whom Fervour hath advanced to heaven,
Who showed great Fervour in their lives, -even to those let him depart.
Those who were unassailable because of their fervor, who have gone to the sun because of their fervor,
who have made their own fervor into greatness—right to them let him go now.
Die, unerreicht durch Büsserwerk, die Busse zu dem Himmel hob, Die grosses Büsserwerk vollbracht, zu diesen allen gehe hin.
Die durch Kasteiung unbezwingbar waren, die durch Kasteiung zum Sonnenlicht gegangen sind, die die Kasteiung zu ihrer Herrlichkeit gemacht haben, auch zu diesem soll er gelangen.
Кто благодаря пылу стал непобедимым,
Кто благодаря пылу достиг неба,
Кто благодаря пылу создал себе величие.
К ним-то пусть он и отправится.
ये युध्य॑न्ते प्र॒धने॑षु॒ शूरा॑सो॒ ये त॑नू॒त्यज॑: । ये वा॑ स॒हस्र॑दक्षिणा॒स्ताँश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात् ॥
ये । युध्य॑न्ते । प्र॒ऽधने॑षु । शूरा॑सः । ये । त॒नू॒ऽत्यजः॑ । ये । वा॒ । स॒हस्र॑ऽदक्षिणाः । तान् । चि॒त् । ए॒व । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥
प्रधनेषु । प्रकीर्णान्यस्मिन् धनानि भवन्तीति प्रधनाः संग्रामाः । तेषु शूरासः शौर्यवन्तः ये युध्यन्ते शत्रून् संप्रहरन्ति । ये च तनूत्यजः शरीराणां तत्र त्यक्तारो भवन्ति । ये वा ये च सहस्रदक्षिणाः सहस्रदक्षिणान् क्रतून् अनुष्ठितवन्तः । तान् सर्वान् एव त्वमपिगच्छ । येषूत्तमेषु
लोकेषु ते निवसन्ति तं लोकं प्राप्नुहीत्यर्थः ॥
“To those who engage in battles, heroes who have given up their lives, or who have presentedthousands of offerings, to them (O dead one) go.”
The heroes who contend in war and boldly cast their lives away,
Or who give guerdon thousandfold, -even to those let him depart.
Those who fight in prize-contests, who as champions abandon their bodies,
or who confer a thousand priestly gifts—right to them let him go now.
Die kämpfen in so mancher Schlacht, ihr Leben lassen, Helden kühn, Die Opfer lohnen tausendfach, zu denen allen gehe hin.
Die in den Kämpfen als Helden streiten, die ihr Leben opfern, oder die Tausend als Daksina schenken, auch zu diesem soll er gelangen.
Кто сражается в битвах,
Как герои, кто жертвует собой,
Или кто дает тысячу как дакшину,
К ним-то пусть он и отправится.
ये चि॒त्पूर्व॑ ऋत॒साप॑ ऋ॒तावा॑न ऋता॒वृध॑: । पि॒तॄन्तप॑स्वतो यम॒ ताँश्चि॑दे॒वापि॑ गच्छतात् ॥
ये । चि॒त् । पूर्वे॑ । ऋ॒त॒ऽसापः॑ । ऋ॒तऽवा॑नः । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ । पि॒तॄन् । तप॑स्वतः । य॒म॒ । तान् । चि॒त् । ए॒व । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥
ये चित् ये च पूर्वे पूर्वपुरुषाः ऋतसापः ऋतं सत्यं यज्ञं वा स्पृशन्तः अत एव ऋतावानः ऋतेन युक्ताः ऋतावृधः ऋतस्य वर्धकाश्च भवन्ति तपस्वतः तपसा युक्तान् तान् एव पितॄन् हे यम नियत त्वमपिगच्छ ॥
“Go, Yama, to those ascetic Pitaras, who are ancient, obsevers of truth, speakers of truth, andaugmenters of truth.”
Yea, the first followers of Law, Law's pure and holy strengtheners,
The Fathers, Yama! Fervour-moved,even to those let him depart.
Also those ancients who were servers of truth, truthful, strong
through truth,
the forefathers full of fervor, o Yama—right to them let him go now.
Die Alten, die das Recht gewahrt und Recht geübt und Recht gemehrt, Jama! der frommen Väter Schar, – zu denen allen gehe hin.
Die die ersten Pfleger der Wahrheit, die wahrhaften Mehrer der Wahrheit waren, zu den Kasteiung übenden Vätern, o Yama, auch zu diesem soll er gelangen.
Кто (были) прежние защитники закона,
Преданные закону, умножающие закон,
К отцам, славящимся пылом, о Яма,
К ним-то пусть он и отправится.
स॒हस्र॑णीथाः क॒वयो॒ ये गो॑पा॒यन्ति॒ सूर्य॑म् । ऋषी॒न्तप॑स्वतो यम तपो॒जाँ अपि॑ गच्छतात् ॥
स॒हस्र॑ऽनीथाः । क॒वयः॑ । ये । गो॒पा॒यन्ति॑ । सूर्य॑म् । ऋषी॑न् । तप॑स्वतः । य॒म॒ । त॒पः॒ऽजान् । अपि॑ । ग॒च्छ॒ता॒त् ॥
सहस्रनीथाः सहस्रनयनाः कवयः क्रान्तदर्शिनः ये सूर्यम् अमुमादित्यं गोपायन्ति रक्षन्ति तपस्वतः तपसा युक्तान् तपोजान् तपसः सकाशादेवोत्पन्नान् तान् ऋषीन् हे यम नियत त्वमपिगच्छ ॥ ॥ १२ ॥
“Go, Yama, to those ascetic Ṛṣis, the sons of penance, who protect the sun, being leaders ofthousands, and intelligent.”
Skilled in a thousand ways and means, the sages who protect the Sun,
The Rsis, Yama! Fervour-moved,-even to those let him depart.
The poets of a thousand devices who protect the sun,
the seers full of fervor, o Yama—to those born of fervor let him go now.
Die Sänger, die an Weisen reich, sie, die der Sonne Hüter sind, Jama! der frommen Dichter Schar, zu all den frommen gehe hin.
Die als Seher tausend Weisen kennen, die die Sonne behüten, zu den Kasteiung übenden Rishi´s, o Yama, zu den durch Kasteiung neu geborenen soll er gelangen!
Знающие тысячу путей поэты,
Что охраняют солнце, –
К риши, славящимся пылом, о Яма,
К рожденным пылом, пусть он и отправится!