Sukta 10.159
ऋषिशची पौलोमी
देवताशची पौलोमी
मन्त्र6
छन्दअनुष्टुप्
उद॒सौ सूर्यो॑ अगा॒दुद॒यं मा॑म॒को भग॑: । अ॒हं तद्वि॑द्व॒ला पति॑म॒भ्य॑साक्षि विषास॒हिः ॥
उत् । अ॒सौ । सूर्यः॑ । अ॒गा॒त् । उत् । अ॒यम् । मा॒म॒कः । भगः॑ । अ॒हम् । तत् । वि॒द्व॒ला । पति॑म् । अ॒भि । आ॒सा॒क्षि॒ । वि॒ऽस॒स॒हिः ॥
असौ द्युलोकस्थः सूर्यः उत् अगात् उदयं प्राप्तवान् । मामकः मदीयः भगः भजनीयः अयम् इन्द्रश्च सूर्यात्मनोदगात् । यद्वा मामको भगो मदीयमिदं सौभाग्यमुदगात् । तत् उद्यतं सूर्यस्य तेजः विद्वला ज्ञातवती यद्वा पतिं भर्तारं बिद्वला लब्धवती अहं विषासहिः विशेषेणाभिभवित्री सती अभ्यसाक्षि अभ्यभूवम् । सपत्नीरिति शेषः । सहतेरभिभवार्थस्य लुङ्येतद्रूपम् । यद्वा । विषासहिः सपत्नीनामभिभवित्री सती पतिमभ्यसाक्षि । भर्तारमप्यभ्यभूवम् । यथा मय्येव वशीकृतश्चिरं वर्तते तथाकार्षमित्यर्थः ॥
“The sun has risen; my good fortune has dawned; I, knowing this, have obtained my husbandtriumphing (over my rivals).”
YON Sun hath mounted up, and this my happy fate hate mounted high.
I knowing this, as conqueror have won my husband for mine own.
Up has gone yonder sun; up this good fortune of li’l ole me.
I, a cunning woman, now have gained victory over my husband, (so that I am) victorious.
Dort ist die Sonne aufgetaucht, und aufgegangen ist mein Glück; Ersiegt hab' ich als Siegerin, ich listige mir den Gemahl.
Dort ist die Sonne aufgegangen, hier ist mein Glück aufgegangen. Ich, die Kluge, habe als Bezwingerin den Gatten bezwungen.
Там взошло солнце –
Тут взо(шло) мое счастье.
Ведь я, умная, мужа
Покорила, покорительница.
अ॒हं के॒तुर॒हं मू॒र्धाहमु॒ग्रा वि॒वाच॑नी । ममेदनु॒ क्रतुं॒ पति॑: सेहा॒नाया॑ उ॒पाच॑रेत् ॥
अ॒हम् । के॒तुः । अ॒हम् । मू॒र्धा । अ॒हम् । उ॒ग्रा । वि॒ऽवाच॑नी । मम॑ । इत् । अनु॑ । क्रतु॑म् । पतिः॑ । से॒हा॒नायाः॑ । उ॒प॒ऽआच॑रेत् ॥
अहं केतुः केतयित्री सर्वस्य ज्ञात्री भवामि । अहं मूर्धा सर्वेष्वप्यवेषु शिर इव प्रधानभूता च भवामि । अहम् उग्रा उद्गूर्णा सती विवाचनी विशेषेण पतिं वाचयित्री भवामि । क्रोधाविष्टमपि पतिं मयि सर्वदा प्रियवचनयुक्तं करोमीत्यर्थः । सेहानायाः सपत्नीनामभिभवित्र्याः ममेत् ममैव क्रतुं कर्म बुद्धिं वा अनुलक्ष्य पतिः पालयिता भर्ता उपाचरेत् उपागच्छेत् । नान्यासां पत्नीनाम् ॥
“I am the banner, I am the head, I am exalted, soothing (my lord); my husband must conform to my will,as I am victorious over my rivals.”
I am the banner and the head, a mighty arbitress am I:
I am victorious, and my Lord shall be submissive to my will.
I am the beacon; I am the head; I am the powerful debater.
Only my will should my husband follow, when I am victorious.
Ich bin das Licht nun, bin das Haupt, ich bin die strenge Richterin, Nach meinem Siegerwillen nur muss jetzt sich richten mein Gemahl.
Ich bin das Banner, ich das Oberhaupt, ich die Mächtige, die das entscheidende Wort hat. Nur meinem , der Bezwingerin, Sinn soll sich der Gatte unterordnen.
Я – знамя, я – глава,
Я грозная, за мною последнее слово.
Только мою волю, покорившей (его жены),
Муж должен исполнять.
मम॑ पु॒त्राः श॑त्रु॒हणोऽथो॑ मे दुहि॒ता वि॒राट् । उ॒ताहम॑स्मि संज॒या पत्यौ॑ मे॒ श्लोक॑ उत्त॒मः ॥
मम॑ । पु॒त्राः । श॒त्रु॒ऽहनः॑ । अथो॒ इति॑ । मे॒ । दु॒हि॒ता । वि॒राट् । उ॒त । अ॒हम् । अ॒स्मि॒ । स॒म्ऽज॒या । पत्यौ॑ । मे॒ । श्लोकः॑ उ॒त्ऽत॒मः ॥
मम एव पुत्राः तनयाः शत्रुहणः शत्रूणां सपत्नानां हन्तारो भवन्ति । अथो अपि च मे मदीया दुहिता पुत्री विराट् विशेषेण राजमाना भवति । उत अपि च अहं संजया सम्यग्जेत्री सपत्नीनाम् अस्मि । ता अभिभवामि । अतो हेतोः पत्यौ भर्तरीन्द्रे मे मम श्लोकः उपश्लोकनीयं यशः उत्तमः उद्गततममतिशयेनोत्कृष्टं विद्यते । ।
“My sons are the destroyers of my enemies, my daughter is an empress; and I am victorious, my fameis most precious to my husband.”
My Sons are slayers of the foe, my Daughter is a ruling Queen:
I am victorious: o'er my Lord my song of triumph is supreme.
My sons are rival-smiters, and my daughter is a wide ruler.
And I am a complete conqueror. To my husband my signal-call is the highest.
Feindtilger sind die Söhne mein, und meine Tochter Königin, Ich selbst bin eine Siegerin; beim Gatten wird mir höchster Ruhm
Meine Söhne sind Feindetöter und meine Tochter ist eine Herrscherin, und ich bin die vollständige Siegerin. Bei dem Gatten ist mein Ruf der höchste.
Мои сыновья – убийцы врагов,
А моя дочь – властительница.
Я же – победительница:
Для мужа мой зов самый высший.
येनेन्द्रो॑ ह॒विषा॑ कृ॒त्व्यभ॑वद्द्यु॒म्न्यु॑त्त॒मः । इ॒दं तद॑क्रि देवा असप॒त्ना किला॑भुवम् ॥
येन॑ । इन्द्रः॑ । ह॒विषा॑ । कृ॒त्वी । अभ॑वत् । द्यु॒म्नी । उ॒त्ऽत॒मः । इ॒दन्म् । तत् । अ॒क्रि॒ । दे॒वाः॒ । अ॒स॒प॒त्ना । किल॑ । अ॒भु॒व॒म् ॥
येन हविषा इन्द्रः मम भर्ता कृत्वी कर्मणां कर्ता अभवत् 'भवति । तथा द्युम्नी । द्युम्नं द्योतमानं यशोऽन्नं वा । तद्वान् उत्तमः उत्कृष्टतमश्च येन हविषा भवति । हे देवाः स्तोतार ऋत्विजः तत् इदं हविः अक्रि अकारि ॥ जयार्थिभिर्भवद्भिः क्रियताम् । यद्वा । हे यष्टव्या देवाः तदिदं हविरक्र्यहमपि । करोतेर्लुङीटि ' मन्त्रे घस इति च्लेर्लुक् । अत एव कारणादहम् असपत्ना किल शत्रुरहिता खलु अभुवम् अभूवम् । छान्दसो ह्रस्वः ॥
“That oblation, O gods, has been offered by which Indra offering it has become renowned and mostpowerful; I freed myself from my rival wives.”
Oblation, that which Indra gave and thus grew glorious and most high,-
This have I offered, O ye Gods, and rid me of each rival wife.
The oblation through which Indra, when he performed it, became the highest brilliant one,
that (oblation) I have now performed, o gods: I have therefore become without cowives.
Dasselbe Opfer habe ich vollbracht, durch welches Indra auch, O Götter, einst sich Glanz erwarb; nun bin ich frei von Nebenfraun.
Mit welcher Opferspende Indra opferte und der Glänzende, Höchste wurde, diese habe ich, ihr Götter, jetzt vollzogen. Ich ward wirklich ohne Nebenbuhlerinnen.
(Та) жертва, совершив которую, Индра
Стал сверкающим, самым высшим,
Ее я совершила для себя, о боги.
Воистину не стало у меня соперниц!
अ॒स॒प॒त्ना स॑पत्न॒घ्नी जय॑न्त्यभि॒भूव॑री । आवृ॑क्षम॒न्यासां॒ वर्चो॒ राधो॒ अस्थे॑यसामिव ॥
अ॒स॒प॒त्ना । स॒प॒त्न॒ऽघ्नी । जय॑न्ती । अ॒भि॒ऽभूव॑री । आ । अ॒वृ॒क्ष॒म् । अ॒न्यासा॑म् । वर्चः॑ । राधः॑ । अस्थे॑यसाम्ऽइव ॥
असपत्ना अशत्रुका भवामि । कुत इत्यत आह । सपत्नघ्नी शत्रूणां हन्त्री अत एव जयन्ती जयं प्राप्नुवती अभिभूवरी अभिभवित्री ॥ भवतेः ' अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते ' इति क्वनिप् । ' वनो र च ' इति ङीब्रेफौ ॥ ईदृश्यहम् अन्यासां सपत्नीनां वर्चः तेजः राधः धनं च आवृक्षम्
आ समन्तादवृक्षम् । अवृश्चिषम् । अच्छिदम् ॥ व्रश्चेर्लुङि ऊदित्त्वादिडभावे संयोगादिलोपे छान्दसं संप्रसारणम् ॥ तत्र दृष्टान्तः । अस्थेयसामिव । अस्थिरतराणां शत्रूणां यथा धनमप्रयत्नेन वृश्च्यते तथेत्यर्थः ॥ स्थिरशब्दादीयसुनि ' प्रियस्थिर० इत्यादिना स्थादेशः ॥
“Free from rivals, the destructress of rivals, victorious, triumphant, I cut up the brilliance and wealth ofthe other (wives of Indra) as if it were the wealth of (enemies) who do not endure long.”
Destroyer of the rival wife, Sole Spouse, victorious, conqueror,
The others' glory have I seized as 'twere the wealth of weaker Dames.
Without cowives, smiting cowives, conquering, overcoming—
I have ripped off the luster of the other women, like the gifts of the
feckless.
Mitfrauen schlug ich, trieb sie fort, besiegend, überwindend sie, Der andern Ansehn riss ich jetzt an mich wie Gut der Wanderer.
Ohne Nebenbuhlerinnen, die Nebenbuhlerinnen schlagend, siegend, überlegen. Ich habe den Glanz der anderen Frauen an mich gerissen wie eine Schenkung derer, die nicht hartherzig sind.
Нет у меня соперниц! Я – убийца соперниц,
Побеждающая, (всех) превосходящая!
Я отняла блеск у других (женщин),
Как дар – у неуверенных.
सम॑जैषमि॒मा अ॒हं स॒पत्नी॑रभि॒भूव॑री । यथा॒हम॒स्य वी॒रस्य॑ वि॒राजा॑नि॒ जन॑स्य च ॥
सम् । अ॒जै॒ष॒म् । इ॒माः । अ॒हम् । स॒ऽपत्नीः॑ । अ॒भि॒ऽभूव॑री । यथा॑ । अ॒हम् । अ॒स्य । वी॒रस्य॑ । वि॒ऽराजा॑नि । जन॑स्य । च॒ ॥
अभिभूवरी अभिभवित्री अहम् इमाः सपत्नीः समजैषं सम्यगभ्यभूवम् । यथा येन प्रकारेण अहमस्य वीरस्य इन्द्रस्य तदीयपरिजनस्य च विराजानि विशेषेण राजमाना भवानि । तथा समजैषमित्यर्थः ॥ ॥ १७ ॥
“Triumphant, I conquered these my rivals so that I might rule this hero and his people.”
I have subdued as conqueror these rivals, these my fellow-wives,
That I may hold imperial sway over this Hero and the folk.
I have completely conquered them, overcoming the cowives,
so that I will rule widely over this hero and over his people.
Ich habe alle sie besiegt, die Nebenfrauen übermannt, Damit ich über diesen Mann gebiete und die Leute hier.
Ich habe alle diese Nebenbuhlerinnen besiegt, ich die Überlegene, auf daß ich über diesen Mann und seine Leute herrschen kann.
Всех вместе этих соперниц
Победила я, превзойдя (их),
Чтобы стала править я
Этим мужем и родом (его)!