Sukta 10.17
ऋषिदेवश्रवा यामायनः
देवतासरण्यूः
मन्त्र14
छन्दत्रिष्टुप्
त्वष्टा॑ दुहि॒त्रे व॑ह॒तुं कृ॑णो॒तीती॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ समे॑ति । य॒मस्य॑ मा॒ता प॑र्यु॒ह्यमा॑ना म॒हो जा॒या विव॑स्वतो ननाश ॥
त्वष्टा॑ । दु॒हि॒त्रे । व॒ह॒तुम् । कृ॒णो॒ति॒ । इति॑ । इ॒दम् । विश्व॑म् । भुव॑नम् । सम् । ए॒ति॒ । य॒मस्य॑ । मा॒ता । प॒रि॒ऽउ॒ह्यमा॑ना । म॒हः । जा॒या । विव॑वस्वतः । न॒ना॒श॒ ॥
त्वष्टा एतन्नामको देवः दुहित्रे । षष्ठयर्थे चतुर्थी। दुहितुः सरण्यूनामिकायाः वहतुं वहनं विवाहम् । एधिवह्योश्चतुः' (उ.सू. १.७९) इति वहेश्चतुप्रत्ययः । तं कृणोति करोति । इति एतेन हेतुना इदं विश्वं सर्वं भुवनं भूतजातं समेति तं विवाहं समागमत् । पर्युह्यमाना विवस्वतोद्वोढव्या यमस्य यम्याश्च माता महः महतः विवस्वतः जाया भार्या सरण्यूः ननाश । उत्तरान् कुरून् प्रति नष्टा । अगच्छदित्यर्थः ॥
“Tvaṣṭā celebrates the marriage of his daughter; therefore, the whole world is assembled; but themother of Yama, the newly-married wife of the mighty Vivasvat, disappeared.”
TVASTAR prepares the bridal of his Daughter: all the world hears the tidings and assembles.
But Yama's Mother, Spouse of great Vivasvan, vanished as she was carried to her dwelling.
“Tvaṣṭar is arranging a wedding for his daughter”: (on hearing) thus, all this world comes together.
The mother of Yama, the wife of great Vivasvant, while being conveyed around (on her wedding journey), went missing.
Tvaschtar richtet seiner Tochter die Hochzeit aus, dazu versammelt sich diese ganze Welt; des Jama Mutter als Gattin dem grossen Vivasvat vermählt, hat sich davon gemacht.
Tvastri richtet seiner Tochter die Hochzeit aus", auf solche Kunde kommt diese ganze Welt zusammen. Die Mutter des Yama, die heimgeführte Ehefrau des großen Vivasvat, verschwand.
Тваштар устраивает свадьбу для дочери, –
И вот сюда собирается весь свет.
Мать Ямы, привезенная домой
Жена великого Вивасвата исчезла.
अपा॑गूहन्न॒मृतां॒ मर्त्ये॑भ्यः कृ॒त्वी सव॑र्णामददु॒र्विव॑स्वते । उ॒ताश्विना॑वभर॒द्यत्तदासी॒दज॑हादु॒ द्वा मि॑थु॒ना स॑र॒ण्यूः ॥
अप॑ । अ॒गू॒ह॒न् । अ॒मृता॑म् । मर्त्ये॑भ्यः । कृ॒त्वी । सऽव॑र्णाम् । अ॒द॒दुः॒ । विव॑स्वते । उ॒त । अ॒श्विनौ॑ । अ॒भ॒र॒त् । यत् । तत् । आसी॑त् । अज॑हात् । ऊँ॒ इति॑ । द्वा । मि॒थु॒ना । स॒र॒ण्यूः ॥
अमृतां मरणधर्मरहितामेतां सरण्यूं मर्त्येभ्यः मनुष्येभ्यस्तदुत्पत्यर्थम् अपागूहन् अपगूहितवन्तः संवृतवन्तः । देवा उपनीतवन्त इत्यर्थः । किंच सवर्णा सरण्यूसदृशीमन्यां स्त्रियं कृत्वी कृत्वा तस्मै विवस्वते देवाः अददुः प्रायच्छन् । उत अपि च साश्वरूपिणी सरण्यूस्तदा अश्विनावभरत् । स्वोदरे गर्भभूतौ धारितवती । यत् यदा तत् जायापतिभ्यामश्वरूपात्मना संभोगकाले रेतः पतितम् आसीत् तदाश्विनौ जनयामासेत्यर्थः। तथा सरण्यूः सरणवत्येतन्नामिका द्वा मिथुना द्वौ मिथुनौ यमयम्यौ अजहात् त्यक्तवती । जनितवतीत्यर्थः । यद्वा । सरण्यूरेतन्नामिका मध्यमस्थाना देवता मध्यममग्निं माध्यमिकां वाचं चोत्पादितवती ॥
“The gods concealing the immortal (Sarṇyū) for th esake of mortals and having formed her, gave herto Vivasvat. She bore the two Aśvins when this had happened and then Saraṇyū gave birth to two twins.”
From mortal men they hid the Immortal Lady, made one like her and gave her to Vivasvan.
Saranyu brought to him the Asvin brothers, and then deserted both twinned pairs of children.
They hid her away, the immortal, from the mortals. Having made a female of the same appearance, they gave her to Vivasvant.
And she was carrying the Aśvins (in the womb), as it happened, and she left behind the two, the paired ones [=Yama and Yamī?]—Saraṇyū.
[Die Götter] verbargen die Unsterbliche vor den Sterblichen; und eine ähnlich aussehende bildend gaben sie dieselbe dem Vivasvat, und als dies geschah trug Saranju die beiden Açvinen als Leibesfrucht und gebar die beiden Zwillinge.
Sie verbargen die Unsterbliche vor den Sterblichen, machten eine Gleichaussehende und gaben sie dem Vivasvat. Auch ging sie mit den beiden Asvin schwanger, als dies geschah, und sie ließ die Zwei, die ein Paar waren, im Stich, die Saranyu.
Они спрятали бессмертную от смертных.
Создав (женщину) такого же вида, они дали (ее) Вивасвату.
А также она носила двоих Ашвинов, когда это случилось.
И Саранью покинула двоих, образующих пару.
पू॒षा त्वे॒तश्च्या॑वयतु॒ प्र वि॒द्वानन॑ष्टपशु॒र्भुव॑नस्य गो॒पाः । स त्वै॒तेभ्य॒: परि॑ ददत्पि॒तृभ्यो॒ऽग्निर्दे॒वेभ्य॑: सुविद॒त्रिये॑भ्यः ॥
पू॒षा । त्वा॒ । इ॒तः । च्य॒व॒य॒तु॒ । प्र । वि॒द्वान् । अन॑ष्टऽपशुः । भुव॑नस्य । गो॒पाः । सः । त्वा॒ । ए॒तेभ्यः॑ । परि॑ । द॒द॒त् । पि॒तृऽभ्यः॑ । अ॒ग्निः । दे॒वेभ्यः॑ । सु॒ऽवि॒द॒त्रिये॑भ्यः ॥
पूषा पोषयितैतन्नामको देवः त्वा त्वाम् इतः अस्माद्देशाल्लोकात् प्र च्यावयतु प्रकर्षेणोत्तमलोकं गमयतु । कीदृशः । विद्वान् अस्मद्भक्ततां विजानानः अनष्टपशुः अविनश्वरपशुयुक्तः । यस्मिन् सर्वे पशवस्तिष्ठन्ति न तु नश्यन्तीत्यर्थः। भुवनस्य भूतजातस्य गोपाः गोपायिता । किंच प्रक्रमय्य सः पूषा एतेभ्यः पितृभ्यः त्वा त्वां परि ददत् परिप्रयच्छतु । तथा अग्निः च सुविदत्रियेभ्यः । सुविदत्रं ज्ञानं धनं वा । तदर्हाः सुविदत्रियाः। छान्दसो घप्रत्ययः । शोभन ज्ञानेभ्यः सुधनेभ्यो वा देवेभ्यः त्वां प्रयच्छतु । तेषां लोके स्थापयत्वित्यर्थः ॥
“May the discriminating Pūṣan, whose cattle are never lost, the protector of all beings, transfer youhence (to a better world); may he give you to these Pitṛs; may Agni (give) you to the beneficent gods.”
Guard of the world, whose cattle ne'er are injured, may Pusan bear thee hence, for he hath knowledge.
May he consign thee to these Fathers' keeping, and to the gracious Gods let Agni give thee.
Let Pūṣan stir you forth from here—the wise one, whose livestock doesn’t get lost, the herdsman of the world.
He will deliver you to these forefathers; Agni (will deliver you) to the gods who are good to find.
Dich führe Puschan fort von hier, der kund'ge, der Hirt der Welt, der nie ein Reich verlieret, Dich mög' er diesen Ahnen übergeben, und Agni dich den gabenreichen Göttern.
Pusan soll dich von hier befördern, der Kundige, dem kein Vieh verloren geht, der Hirt der Welt. Er übergebe dich diesen Vätern, Agni den leichtauffindbaren Göttern.
Пушан препроводит тебя отсюда, (он,) знаток,
У кого скот не пропадет, пастух мироздания.
Пусть передаст тебя этим отцам
Агни – отцам, которых легко найти.
आयु॑र्वि॒श्वायु॒: परि॑ पासति त्वा पू॒षा त्वा॑ पातु॒ प्रप॑थे पु॒रस्ता॑त् । यत्रास॑ते सु॒कृतो॒ यत्र॒ ते य॒युस्तत्र॑ त्वा दे॒वः स॑वि॒ता द॑धातु ॥
आयुः॑ । वि॒श्वऽआ॑युः । परि॑ । पा॒स॒ति॒ । त्वा॒ । पू॒षा । त्वा॒ । पा॒तु॒ । प्रऽप॑थे । पु॒रस्ता॑त् । यत्र॑ । आस॑ते । सु॒ऽकृतः॑ । यत्र॑ । ते । य॒युः । तत्र॑ । त्वा॒ । दे॒वः । स॒वि॒ता । द॒धा॒तु॒ ॥
विश्वायुः सर्वान्नः सर्वत्र गमनशीलो वा आयुः । वकारलोपश्छान्दसः। वायुः । यद्वा । ‘छन्दसीणः' इत्युण्प्रत्यये वृद्धौ च कृतायां रूपम् । गन्ता वायुः । त्वा त्वां परि पासति परिपातु । पूषानुज्ञया परितो रक्षतु । 'पा रक्षणे '। लेटि सिप्यडागमः। प्रपथे प्रकृष्टे मार्गे स्वर्गे पुरस्तात् सर्वेषां प्रथममेव वर्तमानः पूषा स्वयमेव त्वा त्वां प्रमितं यजमानं पातु रक्षतु । सुकृतः पुण्यकर्माणः यत्र यस्मिन् देशे आसते तिष्ठन्ति यत्र वा ते सुकृतः ययुः प्राप्ताः तत्र तस्मिन् स्थाने देवः दीप्यमानः सविता सर्वस्य स्वस्वकर्मणि प्रेरक एतन्नामको देवः त्वा त्वां दधातु निदधातु ॥
“May the all-pervading Vāyu protect you, may Pūṣan (preserve) you, (going) first on the excellentpath (to heaven); may the divine Savitā plural ce you, where the virtuous abide, whither they have gone.”
May Ayu, giver of all life, protect thee, and bear thee forward on the distant pathway.
Thither let Savitar the God transport thee, where dwell the pious who have passed-before thee.
Āyu (“Lifetime”) having a complete lifetime will protect you all around. Let Pūṣan protect you from in front on the path forward.
Where those of good action sit, where they have gone, there let god
Savitar place you.
Es schütze dich der Allbeleber Aju, und Puschan vor dir her auf deinem Wege, Wohin die Frommen gingen, wo sie weilen, dahin soll dich Gott Savitar versetzen.
Ayus möge dich lebenslänglich schützen, Pusan soll dich auf der weiten Reise von vorne behüten. Wo die Frommen ihren Sitz haben, wohin sie gegangen sind, dorthin soll dich Gott Savitri bringen.
Аю, наделенный полным сроком жизни, пусть защищает тебя со всех сторон!
Пушан пусть защищает тебя спереди на дальнем пути!
Где сидят свершители благих деяний, куда они ушли,
Туда пусть поместит тебя бог Савитар.
पू॒षेमा आशा॒ अनु॑ वेद॒ सर्वा॒: सो अ॒स्माँ अभ॑यतमेन नेषत् । स्व॒स्ति॒दा आघृ॑णि॒: सर्व॑वी॒रोऽप्र॑युच्छन्पु॒र ए॑तु प्रजा॒नन् ॥
पू॒षा । इ॒माः । आशाः॑ । अनु॑ । वे॒द॒ । सर्वाः॑ । सः । अ॒स्मान् । अभ॑यऽतमेन । ने॒ष॒त् । स्व॒स्ति॒ऽदाः । आघृ॑णिः । सर्व॑ऽवीरः । अप्र॑ऽयुच्छन् । पु॒रः । ए॒तु॒ । प्र॒ऽजा॒नन् ॥
पूषा देवः इमाः सर्वाः आशाः प्राच्याद्या दिशः अनु वेद आनुपूर्व्येण जानाति । इमाः सुखेन गन्तव्या असुखेनेति वैवमनुक्रमेण जानातीत्यर्थः । एवं सति अस्मान् प्रमिते यजमानो ब्रवीति पुत्रमुखेन याजकमुखेन वा। अस्मान्न अभयतमेन अत्यन्तं भयरहितेन मार्गेण नेषत् नयतु । कथम् । स्वस्तिदाः कल्याणस्य दाता अघृणिः आगतदीप्तियुक्तः सर्ववीरः सर्वैर्वीरैः कर्मणि समर्थैर्ऋत्विग्भिरुपेतः अप्रयुच्छन् अप्रमाद्यन् प्रजानन् अस्माकं फलाफले विजानानः सन् पुरः एतु अस्माकं पुरस्ताद्गच्छतु । यथास्माकं भयं न भवति तथा गच्छत्वित्यर्थः ॥ ॥ २३ ॥
“Pūṣan knows all these regions severally; met him conduct us by (the path) that is most free fromperil; let him precede us, who is the giver of prosperity, endowed with radiance, accompanied by all pious men,ever vigilant, and knowing our (deserts).”
Pusan knows all these realms: may he conduct us by ways that are most free from fear and danger.
Giver of blessings, glowing, all-heroic, may he, thewise and watchful, go before us.
Pūṣan knows all these regions through and through: he will lead us along the least perilous (way).
Granting well-being, the glowing one, possessing hale heroes—not
keeping distant, let him go in front, foreknowing.
Es kennet Puschan alle diese Orte, er führe uns mit sicherstem Geleite Mit ganzer Schar, erstrahlend, Segen spendend, er geh voran mit Achtsamkeit, der kund'ge.
Pusan kennt diese Gegenden alle genau; er möge uns auf gefahrlosestem Wege führen, der Glückverleihende, ........, dessen Mannen vollzählig sind, soll aufmerksam vorausgehen, des Weges kundig.
Пушан знает все эти стороны света.
Пусть поведет он нас самым безопасным (путем)!
Дающий счастье, пылающий, с целыми мужами,
Внимательный, пусть идет он впереди, зная путь!
प्रप॑थे प॒थाम॑जनिष्ट पू॒षा प्रप॑थे दि॒वः प्रप॑थे पृथि॒व्याः । उ॒भे अ॒भि प्रि॒यत॑मे स॒धस्थे॒ आ च॒ परा॑ च चरति प्रजा॒नन् ॥
प्रऽप॑थे । प॒थाम् । अ॒ज॒नि॒ष्ट॒ । पू॒षा । प्रऽप॑थे । दि॒वः । प्रऽप॑थे । पृ॒थि॒व्याः । उ॒भे इति॑ । अ॒भि । प्रि॒यऽत॑मे । स॒धऽस्थे॑ । आ । च॒ । परा॑ । च॒ । च॒र॒ति॒ । प्र॒ऽजा॒नन् ॥
पथाम् अन्तरिक्षगमनहेतुभूतानां मार्गाणां मध्ये प्रपथे यः प्रकृष्टः पन्थास्ति तत्र पूषा अजनिष्ट प्रादुरभूत् । पुण्यकर्मणां सुगतिप्रापणार्थमवस्थित इति भावः । तथा दिवः द्युलोकस्य च मार्गाणां मध्ये प्रपथे प्रकृष्टे मार्गे जातः । तथा पृथिव्याः प्रपथे प्रकृष्टे मार्गे मनुष्याणां तत्तत्कर्मणि प्रवर्तनार्थं प्रादुर्भूत इत्यर्थः । सोऽयं पूषा प्रियतमे सर्वस्येष्टतमे सधस्थे सर्वेषां सहावस्थानभूते उभे द्यावापृथिव्यावभिलक्ष्य आ चरति आभिमुख्येन चरति । सुकृतिनां सुकृतफलप्रदर्शनायानुकूलं चरतीत्यर्थः। तथा परा चरति । दुष्कर्मणां प्रतिकूलं गच्छति । किं कुर्वन् । प्रजानन् अनेनेदं कर्म कृतमस्य कर्मण इदं फलमित्यविशेषेण जानानः ॥
“Pūṣan has been born on the best path of paths, on the best path of heaven on the best path ofearth, he goes forward and backward over both (worlds), the assemblies longed for by all, discriminating (themerits of the dead).”
Pusan was born to move on distant pathways, on the road far from earth and far from heaven.
To both most wonted places of assembly he travels and returns with perfect knowledge.
On the forward path of paths was Pūṣan born, on the forward path of heaven, on the forward path of earth.
He wanders back and forth to both the dearest seats, foreknowing.
Erzeugt ist Puschan auf der Bahn der Pfade auf Himmels Bahn und auf der Bahn der Erde, Zu beiden Stätten, zu den liebsten Sitzen geht hin er und zurück, des Weges kundig.
In der Ferne der Wege ist Pusan geboren, in der Ferne des Himmels, in der Ferne der Erde. Zu beiden liebsten Stätten geht er hin und her, des Weges kundig.
В дальнем краю родился Пушан,
В дальнем краю неба, в дальнем краю земли.
К обоим самым приятным местам
Странствует он туда и сюда, зная путь.
सर॑स्वतीं देव॒यन्तो॑ हवन्ते॒ सर॑स्वतीमध्व॒रे ता॒यमा॑ने । सर॑स्वतीं सु॒कृतो॑ अह्वयन्त॒ सर॑स्वती दा॒शुषे॒ वार्यं॑ दात् ॥
सर॑स्वतीम् । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । ह॒व॒न्ते॒ । सर॑स्वतीम् । अ॒ध्व॒रे । ता॒यमा॑ने । सर॑स्वतीम् । सु॒ऽकृतः॑ । अ॒ह्व॒य॒न्त॒ । सर॑स्वती । दा॒शुषे॑ । वार्य॑म् । दा॒त् ॥
देवयन्तः देवान् यष्टुं स्तोतुं च कामयमाना यजमानाः सरस्वतीम् एतन्नामिकां मध्यमस्थानदेवतां हवन्ते कर्मावयवत्वाय आह्वयन्ति । तथा तायमाने स्तुतिभिर्हविभिश्च विस्तीर्यमाणे अध्वरे यज्ञे सरस्वतीं यजन्तीति शेषः। सुकृतः पुण्यकर्माणः सरस्वतीम् अह्वयन्त फलप्रदानाय ह्वयन्ते । यत एवमतः कारणात् सरस्वती देवी दाशुषे हवींषि दत्तवते यजमानाय वार्यं वरणीयं कर्मफलं दात् प्रयच्छतु ।
“The devout invoke Sarasvatī; they worship Sarasvatī at the strewn sacrifice; the virtuous call uponSarasvatī; may Sarasvatī bestow blessings upon the donor (of the oblation).”
The pious call Sarasvati, they worship Sarasvati while sacrifice proceedeth.
The pious called Sarasvati aforetime. Sarasvati send bliss to him who giveth.
Sarasvatī do those seeking the gods invoke, Sarasvatī when the ceremony is being extended.
Sarasvatī did those of good action invoke. Sarasvatī will give a thing of value to the pious.
Sarasvati, sie rufen an die Frommen, Sarasvati, wenn sie das Opfer weben, Sarasvati rief einst die Schar der Sel'gen, Sarasvati verleihe Gut dem Opfrer.
Sarasvati rufen die Gottverlangenden an, die Sarasvati, während die heilige Handlung vollzogen wird. Die Sarasvati riefen die Frommen, Sarasvati möge dem Opferspender Wünschenswertes geben.
Сарасвати зовут (люди,) стремящиеся к богам,
Сарасвати, когда тянется обряд.
Сарасвати позвали свершители благих деяний,
Сарасвати пусть даст почитателю избранный дар!
सर॑स्वति॒ या स॒रथं॑ य॒याथ॑ स्व॒धाभि॑र्देवि पि॒तृभि॒र्मद॑न्ती । आ॒सद्या॒स्मिन्ब॒र्हिषि॑ मादयस्वानमी॒वा इष॒ आ धे॑ह्य॒स्मे ॥
सर॑स्वति । या । स॒ऽरथ॑म् । य॒याथ॑ । स्व॒धाभिः॑ । दे॒वि॒ । पि॒तृऽभिः॑ । मद॑न्ती । आ॒ऽसद्य॑ । अ॒स्मिन् । ब॒र्हिषि॑ । मा॒द॒य॒स्व॒ । अ॒न॒मी॒वाः । इषः॑ । आ । धे॒हि॒ । अ॒स्मे इति॑ ॥
हे सरस्वति हे देवि या त्वं सरथं पितृभिः सह समानेन रथेन युक्तं यथा भवति तथा ययाथ। अस्मदीयं यज्ञं प्राप्तासि । किं कुर्वती। पितृभिः सह स्वधाभिः हविर्लक्षणैरन्नैः मदन्ती माद्यन्ती यज्ञं गच्छसीति संबन्धः । स त्वं बर्हिषि अस्मिन् वेदिस्तरणे यज्ञे आसद्य उपविश्य मादयस्व हविर्भिस्तृप्ता भव । आत्मानं तर्पय वा । ततस्तृप्ता सती त्वम् अनमीवाः । अमीवा रोगः । तद्वर्जितान्यारोग्यजननानि इषः अन्नानि अस्मे अस्मभ्यम् आ धेहि पर्याप्तं प्रयच्छ ॥ ।
“Divine Sarasvatī, who rides in the same chariot with the Pitṛs, and delighted (along with them) by the(sacrificial) viands, seated on the sacred grass gratified (by our offering, and grant us wholesome food. worshippers at this sacrifice a portion of food fit for thousands, and increase of riches.”
Sarasvati, who camest with the Fathers, with them rejoicing thee in our oblations,
Seated upon this sacred grass be joyful, and give us strengthening food that brings no sickness.
O Sarasvatī, you who drove on the same chariot with the forefathers, becoming exhilarated at the svadhā(-calls), o goddess—
having taken your seat here on this ritual grass, bring yourself to
exhilaration. Provide us refreshments that bring no disease.
Sarasvati, die du auf gleichem Wagen dich mit den Vätern gern berauschend, nahtest, Setz heute dich auf diese Streu, berausch dich, gesunde Tränke spende uns, o Göttin.
O Sarasvati, die du auf gleichem Wagen gekommen bist mit den Vätern nach eigenem Ermessen dich ergötzend, o Göttin, setze dich auf dieses Barhis und schwelge und gewähre uns Speisegenüsse, die keine Krankheit bringen.
О Сарасвати, (ты,) которая приехала на одной колеснице
По собственной склонности, о богиня, радуясь вместе с отцами,
Радуйся, сев на эту жертвенную солому!
Надели нас жертвенными усладами, дающими здоровье!
सर॑स्वतीं॒ यां पि॒तरो॒ हव॑न्ते दक्षि॒णा य॒ज्ञम॑भि॒नक्ष॑माणाः । स॒ह॒स्रा॒र्घमि॒ळो अत्र॑ भा॒गं रा॒यस्पोषं॒ यज॑मानेषु धेहि ॥
सर॑स्वतीम् । याम् । पि॒तरः॑ । हव॑न्ते । द॒क्षि॒णा । य॒ज्ञम् । अ॒भि॒ऽनक्ष॑माणाः । स॒ह॒स्र॒ऽअ॒र्घम् । इ॒ळः । अत्र॑ । भा॒गम् । रा॒यः । पोष॑म् । यज॑मानेषु । धे॒हि॒ ॥
यां त्वां सरस्वतीं पितरो हवन्ते आह्वयन्ति। कीदृशाः । दक्षिणा । दक्षिणादाच्', (पा.सू. ५. ३.३६) इत्याच्प्रत्ययः । दक्षिणत आगत्य यज्ञमभिनक्षमाणाः अभितो गच्छन्तो व्याप्नुवन्तः । अत्र अस्मिन् यज्ञे सहस्रार्घं बहुभिः पूजनीयमुपयोज्यम् इळ: अन्नस्य भागं रायः धनस्य पोषं पुष्टिं च यजमानेषु त्वं धेहि स्थापय ॥”
Thou, called on as Sarasvati by Fathers who come right forward to our solemn service,
Give food and wealth to present sacrificers, a portion, worth a thousand, of refreshment.
Sarasvatī, whom the forefathers invoke, as they arrive at the sacrifice in the south—
provide here a portion of refreshment worth thousands and thriving of wealth among the sacrificers.
Sarasvati, die unsre Ahnen rufen, die rechter Hand zum Opfer jetzt erscheinen, Gib tausendfachen Antheil an der Labung und Reichthums Mehrung denen, die dir opfern.
Sarasvati, die die Väter anrufen, von rechts zum Opfer antretend, gib du dabei den tausendwertigen Teil der Opferspende, gib den Opfernden Zunahme des Reichtums!
Сарасвати, которую призывают отцы,
Приближаясь к жертве справа,
(Дай) тут долю в жертвенной усладе ценой в тысячу,
Дай жертвователям процветание богатства!
आपो॑ अ॒स्मान्मा॒तर॑: शुन्धयन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒प्व॑: पुनन्तु । विश्वं॒ हि रि॒प्रं प्र॒वह॑न्ति दे॒वीरुदिदा॑भ्य॒: शुचि॒रा पू॒त ए॑मि ॥
आपः । अ॒स्मान् । मा॒तरः॑ । शु॒न्ध॒य॒न्तु॒ । घृ॒तेन॑ । नः॒ । घृ॒त॒ऽप्वः॑ । पु॒न॒न्तु॒ । विश्व॑म् । हि । रि॒प्रम् । प्र॒ऽवह॑न्ति । दे॒वीः । उत् । इत् । आ॒भ्यः॒ । शुचिः॑ । आ । पू॒तः । ए॒मि॒ ॥
मातरः जगतो मातृस्थानीयाः आपः अस्मान् शुन्धयन्तु प्रोक्षणेन शोधयन्तु। तथा घृतप्वः। घृतमुदकम् । तेनान्यान् पुनन्तीति । तास्तथोक्ता आपः। यद्वा घृतप्वः । घृतं गव्यम् । तेन पुनन्ति । तथा ब्राह्मणं-- घृतेन नो घृतप्वः पुनन्तीति तद्वै सुपूतं यद्घृतेन पूयते' (श. ब्रा. ३.१.२.११ ) इति । ता आपः घृतेन प्रत्यक्षेणोदकेन नः अस्मान् पुनन्तु । हि यस्मात् देवीः देव्यो देवनशीला आपः विश्वं सर्वं रिप्रं पापं प्रवहन्ति पुरुषसकाशात् प्रगमयन्ति । अपनयन्तीति यावत् । अनन्तरम् आभ्यः अद्भ्यः आ पूतः अभिमुख्येन शुद्धः सन् स्तोताहम् उत् एमि उद्गच्छामि । ऊर्ध्वं स्वर्गं गच्छामीत्यर्थः ॥ ॥ २४ ॥
“May the maternal waters, purify us; may the shedders of water purify us with the effusion; for thedivine (waters) bear away all sin; I come away from them purified (to heaven).”
The Mother Floods shall make us bright and shining, cleansers of holy oil, with oil shall cleanse us:
For, Goddesses, they bear off all defilement: I, rise up from them purified and brightened.
Let the waters, the mothers cleanse us; let them, ghee-pure, purify us with their ghee,
for the goddesses carry forth every defilement. I rise up from them
gleaming, purified.
Die Gewässer, die Mütter, mögen uns reinigen, die Butter läuternden mögen uns mit Butter läutern; denn sie, die Göttinnen, führen jede Unreinigkeit hinweg; aus ihnen gehe ich rein geklärt hervor.
Die mütterlichen Gewässer sollen uns reinigen, sie sollen uns mit Schmalz läutern, die wie Schmalz Geläuterten, denn alles Unreine führen die Göttinnen fort, aus ihnen komme ich rein und lauter heraus.
Воды-матери пусть сделают нас чистыми!
Пусть очистят нас жиром (эти) очищающие жиром!
Ведь все грязное увозят богини,
И выхожу я из них очищенный и чистый!
द्र॒प्सश्च॑स्कन्द प्रथ॒माँ अनु॒ द्यूनि॒मं च॒ योनि॒मनु॒ यश्च॒ पूर्व॑: । स॒मा॒नं योनि॒मनु॑ सं॒चर॑न्तं द्र॒प्सं जु॑हो॒म्यनु॑ स॒प्त होत्रा॑: ॥
द्र॒प्सः । च॒स्क॒न्द॒ । प्र॒थ॒माम् । अनु॑ । द्यून् । इ॒मम् । च॒ । योनि॑म् । अनु॑ । यः । च॒ । पूर्वः॑ । स॒मा॒नम् । योनि॑म् । अनु॑ । स॒म्ऽचर॑न्तम् । द्र॒प्सम् । जु॒हो॒मि॒ । अनु॑ । स॒प्त । होत्राः॑ ॥
द्रप्सः अभिषूयमाणस्य सोमस्य रसः प्रथमान् पूर्वभाविनः पार्थिवाल्ँलोकान् द्यून् दीप्यमानान् द्युलोकांश्च अनु लक्षीकृत्य चस्कन्द स्कन्नवान् गतवान् । तदेवाह । इमं परिदृश्यमानं योनिं स्थानभूतं लोकं च यश्च अस्मात् पूर्वः अस्ति तम् अनु गतवान्। समानं साधारणं योनिं द्यावापृथिवीलक्षणं स्थानम् अनु संचरन्तं सम्यग्गच्छन्तं द्रप्सं सोमरसं विप्रुड्लक्षणं सप्त होत्राः सप्तसंख्याका विप्रुड्ढोमस्य कर्तारो होतृप्रभृतयो वयम् अनु आनुपूर्व्येण जुहोमि जुहुमः । यद्वा । होत्राः । सप्तहोतृभिः क्रियमाणा यागक्रिया होत्राः। ता अनु पश्चादध्वर्युरहं जुहोमि । यद्वा । द्रप्सः । द्रुतगामित्वाद्द्रप्स आदित्य उच्यते । स आदित्यः पृथिवीं च दिवं च गच्छति समानं योनिमन्तरिक्षं लक्षीकृत्य । सम्यक्चरन्तं तं द्रप्समादित्यमुद्दिश्य सप्त होत्राः सप्तसंख्याका दिशः । यस्यां दिशि सूर्यों वर्तते तद्व्यतिरिक्ताः सप्तसंख्याका दिशः । अनु पश्चाज्जुहोमि । यत्र यत्र वर्तते तां तां दिशं द्रव्यत्वेन प्रयच्छामि । प्रतिष्ठापयामीत्यर्थः । अत्र वाजसनेयकम्-' असौ वा आदित्यो द्रप्सः स दिवं च पृथिवीं च स्कन्दतीमं च योनिमनु यश्च पूर्वं इतीमं च लोकममुं चेत्येतत् समानं योनिमनु संचरन्तमिति समानं ह्येष एतं योनिमनु संचरति द्रप्सं जुहोम्यनु सप्त होत्रा इत्यसौ वा आदित्यो द्रप्सो दिशः सप्त होत्रा अमुं तदादित्यं दिक्षु प्रतिष्ठापयति' ( श. ब्रा. ७. ४. १. २०) इति ।
“The Soma has risen to the earthly and heavenly (worlds), both this visible world, and that which(existed) before (it); I offer that Soma flowing through the common region (of heaven and earth) after the sacrifice(offered by the) seven (officiating priests).”
Through days of earliest date the Drop descended on this place and on that which was before it.
I offer up, throughout the seven oblations, the Drop which still to one same place is moving.
The drop spurted through the first days, both through this womb here and the former one.
I offer the drop circling around through the same womb, according to the seven priestly functions.
Der Tropfen ist wie in den ersten Tagen herabgefallen in diesen Schooss, und in den der früher war; die Tropfen, die nach dem gleichen Schoosse gemeinsam wandern, giesse ich aus gemäss den [üblichen] sieben Opfergüssen.
Der Tropfen fiel daneben an den ersten Tagen, in diesen Schoß und in den, der es vorher war. Den Tropfen, der dem gemeinsamen Schoße zustrebt, den opfere ich für jedes der sieben Priesterämter.
Капля падала в первые дни
На это лоно и на (то,) что прежнее.
Стремящуюся присоединиться к общему лону каплю
Я возливаю в соответствии с семью обязанностями хотара.
यस्ते॑ द्र॒प्सः स्कन्द॑ति॒ यस्ते॑ अं॒शुर्बा॒हुच्यु॑तो धि॒षणा॑या उ॒पस्था॑त् । अ॒ध्व॒र्योर्वा॒ परि॑ वा॒ यः प॒वित्रा॒त्तं ते॑ जुहोमि॒ मन॑सा॒ वष॑ट्कृतम् ॥
यः । ते॒ । द्र॒प्सः । स्कन्द॑ति । यः । ते॒ । अं॒शुः । बा॒हुऽच्यु॑तः । धि॒षणा॑याः । उ॒पऽस्था॑त् । अ॒ध्व॒र्योः । वा॒ । परि॑ । वा॒ । यः । प॒वित्रा॑त् । तम् । ते॒ । जु॒हो॒मि॒ । मन॑सा । वष॑ट्ऽकृतम् ॥
हे सोम ते त्वदीयः यः द्रप्सः रसः स्कन्दति अधिषवणचर्मणोऽन्यत्र गच्छति । यः च ते त्वदीयः अंशुः रसादितरः सन् स्कन्दति। बाहुच्युतः अध्वर्योर्बाहुभ्यां प्रच्युतः सन् स्कन्दति । यद्वा । बाहुवत्साधनभूता ग्रावाणः । तैः प्रच्युतोऽभिषुतः सन् धिषणायाः । धिषणेत्यधिषवणफलकनाम । प्रत्येकविवक्षयैकवचनम्। अधिषवणफलकयोः उपस्थात् समीपस्थात् प्रदेशादन्यत्र गच्छति। तथा अध्वर्योर्वा अभिषुण्वतोऽध्वर्योर्हस्तात् स्कन्दति। वा अपि वा पवित्रात् दशापवित्रात् परि स्कन्दति । तं सर्वं द्रप्सं ते त्वदीयं रसं मनसा अन्तःकरणेन स्तोत्रेण वा सह वषट्कृतं वषट्कारेण स्वाहाकारेण कृतं जुहोमि अग्नौ प्रक्षिपामि ॥
“Soma, which escapes (from the hide), your filaments which let fall from the hands (of the priestescape) from the vicinity of the plural nks (of the press), or (from the hand) of the Adhvaryu, or from the filter; I offer itall with my mind (to Agni) with the word vaṣat.”
The Drop that falls, thy stalk which arms have shaken, which from the bosom of the press hath fallen,
Or from the Adhvaryu's purifying filter, I offer thee with heart and cry of Vasat!
Your drop that spurts and your plant that is set in motion by the arms, from the lap of the Holy Place,
or from the Adhvaryu or from the filter, that one of yours I offer with my mind when the vaṣaṭ-cry is made.
Dein Tropfen, welcher herabfällt, dein von den Armen in Bewegung gesetzter Saft, der aus dem Schoosse der Schale herabfällt, sei es von dem Opferpriester her oder aus der Seihe, den giesse ich mit Verstand aus, den Opferruf sprechend. [Das Versmass verlangt vaṣaṭkŕt statt váṣaṭkṙtam].
Welcher Tropfen von dir daneben fällt, welche Stengel den Armen entfallen, aus dem Schoße der Dhisana oder aus der Hand des Adhvaryu oder von der Seihe, den opfere ich dir im Geiste mit Vasatrufe gesegnet.
Какая капля проливается у тебя, какой сок у тебя,
Приведенный в движение руками, (вылился) из лона Дхишаны,
Или же у адхварью, или из цедилки,
Его я мыслью приношу в жертву с возгласом: Вашат!
यस्ते॑ द्र॒प्सः स्क॒न्नो यस्ते॑ अं॒शुर॒वश्च॒ यः प॒रः स्रु॒चा । अ॒यं दे॒वो बृह॒स्पति॒: सं तं सि॑ञ्चतु॒ राध॑से ॥
यः । ते॒ । द्र॒प्सः । स्क॒न्नः । यः । ते॒ । अं॒शुः । अ॒वः । च॒ । यः । प॒रः । स्रु॒चा । अ॒यम् । दे॒वः । बृह॒स्पतिः॑ । सम् । तम् । सि॒ञ्च॒तु॒ । राध॑से ॥
हे सोम ते त्वदीयः यः द्रप्सः रसोऽन्यत्र स्कन्नः गतः यः च त्वदीयस्तव कारणभूतः अंशुः लताखण्डो रसादितरो भवति स्रुचा पात्रविशेषण गृहीतः सोमः अवः अवस्तात् स्कन्दते परः परस्ताद्वातिरिक्तो भवति तम् इमं सोमम् अयं बृहस्पतिः एतन्नामकः देवः सं सिञ्चतु सम्यक् प्रक्षारयतु । किमर्थम् । राधसे अस्माकं धनार्थम् । स्कन्ने हि सोमे प्रजापश्वादिकमपस्कन्नं भवति खलु ॥
“Your juice and your filaments, (Soma), which escape, and which fall from the ladle on this side or onthat; may this divine Bṛhaspati sprinkle it for our enrichment.”
That fallen Drop of thine, the stalk which from the ladle fell away,
This present God Brhaspati shall pour it forth to make us rich.
Your drop that has spurted, your plant, and what is below and what beyond the ladle—
let this god Br̥haspati pour it all together for benefit.
Dein Tropfen, dein Saft, der später und früher mit dem Löffel [ausgegossen ist], den möge dieser Gott Brihaspati strömen lassen zu reicher Gabe.
Dein Tropfen, der daneben fiel, dein Stengel, der vom Löffel herab oder über den Löffel hinaus fiel, den soll dieser Gott Brihaspati hinzugießen zur Opferspende.
Какая капля пролита у тебя,
Какой у тебя сок – (с ложки) вниз и какой через ложку, -
Этот бог Брихаспати
Пусть сольет его для жертвенного дара!
पय॑स्वती॒रोष॑धय॒: पय॑स्वन्माम॒कं वच॑: । अ॒पां पय॑स्व॒दित्पय॒स्तेन॑ मा स॒ह शु॑न्धत ॥
पय॑स्वतीः । ओष॑धयः । पय॑स्वत् । मा॒म॒कम् । वचः॑ । अ॒पाम् । पय॑स्वत् । इत् । पयः॑ । तेन॑ । मा॒ । स॒ह । शु॒न्ध॒त॒ ॥
इयं प्रत्यक्षकृता । हे आपः ओषधयः पयस्वतीः पयस्वत्यो वृष्टिलक्षणेनोदकेन सारवत्यो भवन्ति । मामकं मदीयं वचः वचनं वृष्टिप्रार्थनवचनं पयस्वत् सारवत् भवति । किं बहुना। यच्च इह किंचित् अपाम् उदकानां पयः क्षीरवत् सारभूतं यदस्ति तत्सर्वं पयस्वत् सारवदेव । तेन उदकसारेण सह मा मां शुन्धत यूयं शोधयत । ‘आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि' (ऋ. सं. १. २३. २३) इति निगमान्तरम् ॥ ॥ २५ ॥
“(Waters)! the plural nts flourish by means of water my prayer is effectual through water; the essence ofwater is vigorous through water; purify me with it.”
The plants of earth are rich in milk, and rich in milk is this my speech;
And rich in milk the essence of the Waters: make me pure therewith.
Full of milk are the plants, full of milk my little speech.
Full of milk indeed is the milk of the waters. With it cleanse me
altogether.
Nahrungsreich sind die Kräuter, nahrungsreich ist mein Lied, nahrungsreich auch ist der Saft der Gewässer, durch den reiniget mich allesammt.
Saftreich sind die Pflanzen, saftreich ist mein Wort; saftreich ist des Wassers Saft, mit dem zusammen reinigt mich!
Полны сока растения,
Полна сока речь моя,
И влага вод полна сока –
С его помощью сделайте меня чистым!