Sukta 10.18
ऋषिसङ्कुसुको यामायनः
देवतामृत्युः
मन्त्र14
छन्दत्रिष्टुप्
परं॑ मृत्यो॒ अनु॒ परे॑हि॒ पन्थां॒ यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना॑त् । चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते॑ ब्रवीमि॒ मा न॑: प्र॒जां री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥
पर॑म् । मृ॒त्यो॒ इति॑ । अनु॑ । परा॑ । इ॒हि॒ । पन्था॑म् । यः । ते॒ । स्वः । इत॑रः । दे॒व॒ऽयाना॑त् । चक्षु॑ष्मते । शृ॒ण्व॒ते । ते॒ । ब्र॒वी॒मि॒ । मा । नः॒ । प्र॒ऽजाम् । रि॒रि॒षः॒ । मा । उ॒त । वी॒रान् ॥
हे मृत्यो सर्वेषां मारकैतन्नामक देव परम् अन्यं पन्थां पन्थानम् अनु आनुपूर्व्येण परेहि पराङ्मुखो गच्छ। यजमानादिति शेषः । कोऽसौ पन्थाः । ते तव स्वः स्वभूतः देवयानात् । देवा अनेन मार्गेण गच्छन्तीति देवयानो देवमार्गः। तस्मात् इतरः यः पन्थाः तं प्रगच्छ । न केवलमतः परागच्छ अपि तु चक्षुष्मते दर्शनवते शृण्वते सर्वम् । अप्रतिहतसर्वेन्द्रियविज्ञानायेत्यर्थः । ते तुभ्यं ब्रवीमि कथयामि । नः अस्माकं प्रजां दुहितृदौहित्रात्मिकां मा रिरिषः मा हिंसीः । उत अपि च वीरान् पुत्रपौत्रादीन् मा हिंसीः । तत्परागमनेन रक्षेत्यर्थः ॥
“Depart, Mṛtyu, by a different path; by that which is your own, and distinct from the path of the gods; Ispeak to you who have eyes, who have ears; do no harm to our offspring, nor to our male progeny.”
Go hence, O Death, pursue thy special pathway apart from that which Gods are wont to travel.
To thee I say it who hast eyes and hearest: Touch not our offspring, injure not our heroes.
Depart, O Death, along the farthest pathway, Which is thine own, not that by mortals trodden. I speak to thee that hast both eyes and hearing: Do not our offspring injure nor our heroes.
Depart, Death, along the further path, which is your own, different from the one leading to the gods.
To you who possess eyes and who listen do I speak: do not harm our offspring nor our heroes.
Zieh weit von hier, o Tod, auf deine Strasse, die fern ist von dem gottbetretnen Pfade, Ich sprech' zu dir, der Augen hat und höret, Verletz uns nicht die Kinder noch die Männer.
Zieh, Tod, die andere Straße weiter, die deine eigene ist, verschieden von der gottbegangenen! Dir, der Augen hat und hört, sage ich: Schädige weder unsere Kinder noch die Mannen!
Прочь, о Смерть! Ступай другим путем!
Твой собственный (путь) иной, чей (путь,) исхоженный богами.
Тебе, зрящей и внемлющей, я говорю:
Не поражай ни наших детей, ни мужей!
मृ॒त्योः प॒दं यो॒पय॑न्तो॒ यदैत॒ द्राघी॑य॒ आयु॑: प्रत॒रं दधा॑नाः । आ॒प्याय॑मानाः प्र॒जया॒ धने॑न शु॒द्धाः पू॒ता भ॑वत यज्ञियासः ॥
मृ॒त्योः । प॒दम् । यो॒पय॑न्तः । यत् । ऐत॑ । द्राघी॑यः । आयुः॑ । प्र॒ऽत॒रम् । दधा॑नाः । आ॒प्याय॑मानाः । प्र॒ऽजया॑ । धने॑न । शु॒द्धाः । पू॒ताः । भ॒व॒त॒ । य॒ज्ञि॒या॒सः॒ ॥
हे मृतस्य ज्ञातयः मृत्योः परागच्छतः तस्य पदम् । पद्यतेऽस्मिन्निति पदं पितृयाणः । तं योपयन्तः विमोहयन्तः परिवर्जयन्तः यत् यस्मात् ऐत देवयानीयपथा गतवन्तः तस्मात् द्राघीयः दीर्घतरम् आयुः जीवनं प्रतरं प्रकृष्टतरमत्यर्थं दधानाः धारयन्तो भवथ। किंच हे
"यज्ञियासः यज्ञार्हा यज्ञसंपादिनो यजमानाः प्रजया पुत्रपौत्रादिकया धनेन गवाश्वादिकेन च आप्यायमानाः वर्धमानाः सन्तः शुद्धाः जन्मान्तरसंचितदुरितक्षयात् शुद्धाः भवत । पूताः वर्तमानजन्मोपचितदुरितक्षयाच्च पूता भवत ॥
“If, avoiding the path of death, you go (on the path of he gods), assuming a longer and better life, (myfriends), then may you, (O sacrificers), diligent in sacrifice, enriched with progeny and affluence, be cleansed andpure.”
As ye have come effacing Mrtyu's footstep, to further times prolonging your existence,
May ye be rich in children and possessions. cleansed, purified, and meet for sacrificing.
Since ye have come, the trace of death effacing, Till future days prolonging your existence: With offspring and with riches thriving greatly, Do ye, O pious men, be pure and holy.
Effacing the footprint of death when you have gone, establishing for yourselves a longer, more extended lifetime,
swelling up with offspring and wealth, become cleansed and purified, o you who are worthy of the sacrifice.
Des Todes Spur verwischend, als ihr kamet, und lange euer künft'ges Leben dehnend, An Reichthum wachsend und an Schar der Kinder, o fromme, werdet reinen Sinns und lauter.
Nachdem ihr gegangen seid, des Todes Spur verwischend und euer Leben noch weiter verlängernd, so werdet, an Kindern und Reichtum zunehmend, rein und lauter, ihr Opferwürdigen!
Когда вы уйдете, стирая след смерти,
Пронося дальше (свою) долгую жизнь,
Набухая от потомства (и) богатства,
Будьте чистыми (и) очищенными, о достойные жертвоприношения!
इ॒मे जी॒वा वि मृ॒तैराव॑वृत्र॒न्नभू॑द्भ॒द्रा दे॒वहू॑तिर्नो अ॒द्य । प्राञ्चो॑ अगाम नृ॒तये॒ हसा॑य॒ द्राघी॑य॒ आयु॑: प्रत॒रं दधा॑नाः ॥
इ॒मे । जी॒वाः । वि । मृ॒तैः । आ । अ॒व॒वृ॒त्र॒न् । अभू॑त् । भ॒द्रा । दे॒वऽहू॑तिः । नः॒ । अ॒द्य । प्राञ्चः॑ । अ॒गा॒म॒ । नृ॒तये॑ । हसा॑य । द्राघी॑यः । आयुः॑ । प्र॒ऽत॒रम् । दधा॑नाः ॥
इमे जीवाः जीवन्तः पुरुषाः मृतैः पित्रादिभिः । तेभ्य इत्यर्थः । वि आ अववृत्रन् व्यावृत्ता भवन्तु । एते न म्रियन्तामिति भावः । किंच अद्य अस्मिन् दिने नः अस्माकमशौचे विसृष्टे देवहूतिः देवानामाह्वानं यत्र स देवहूतिः पितृमेधाख्यो यज्ञः भद्रा कल्याणः अभूत् भवतु । तत उत्तरं वयं प्राञ्चः प्राङ्मुखाञ्चनाः अगाम गच्छेम । प्रत्यञ्च इति भावः। नृतये नर्तनाय कर्मणि गात्रविक्षेपाय । स्वकर्मानुष्ठानायेति भावः। हसाय हसनाय पुत्रादिभिः सह क्रीडनाय । कीदृशा वयम्। द्राघीय आयुः प्रतरं दधानाः ॥
“May those who are living remain separate from the dead; may our invocation of the gods today besuccessful; let us go forward to dancing and laughter, assuming a longer and better life.”
Divided from the dead are these, the living: now be our calling on the Gods successful.
We have gone forth for dancing and for laughter, tofurther times prolonging our existence.
These living men have from the dead been parted; Our calling of the gods is now auspicious. We have come near, prepared for dance and laughter, Till future days prolonging our existence.
These the living have turned aside from the dead. The invocation of the gods has become favorable for us today.
We have gone facing forward to dancing, to laughter, establishing for ourselves a longer, more extended lifetime.
Getrennt sind diese lebenden vom todten, der Gottesdienst ward heute uns zum Heile; Wir sind genaht bereit zu Tanz und Scherzen, auf lange unser künft'ges Leben dehnend.
Diese Lebenden haben sich jetzt von den Toten geschieden; die Götteranrufung ist uns heute geglückt. Wir sind dem Tanz und Lachen entgegen gegangen, unser Leben noch weiter verlängernd.
Эти живые отделились (сейчас) от мертвых.
Наш призыв богов оказался удачным сегодня.
Мы ушли навстречу пляске и смеху.
Пронося дальше (свою) долгую жизнь.
इ॒मं जी॒वेभ्य॑: परि॒धिं द॑धामि॒ मैषां॒ नु गा॒दप॑रो॒ अर्थ॑मे॒तम् । श॒तं जी॑वन्तु श॒रद॑: पुरू॒चीर॒न्तर्मृ॒त्युं द॑धतां॒ पर्व॑तेन ॥
इ॒मम् । जी॒वेभ्यः॑ । प॒रि॒ऽधिम् । दा॒धा॒मि॒ । मा । ए॒षा॒म् । नु । गा॒त् । अप॑रः । अर्थ॑म् । ए॒तम् । श॒तम् । जी॒व॒न्तु॒ । श॒रदः॑ । पु॒रू॒चीः । अ॒न्तः । मृ॒त्युम् । द॒ध॒ता॒म् । पर्व॑तेन ॥
अनया जीवरक्षार्थं पाषाणं परिधिरूपेण स्थापयन्ति । जीवेभ्यः जीवद्भ्यः पुत्रपौत्रादिभ्यस्तेषां रक्षणार्थमेवं परिधिं मृत्योः परिधानभूतं पाषाणं दधामि निदधामि । ततः एषां जीवतां मध्ये अपरः अन्यः एतम् इमम् अर्थम् । अर्तेरिदं रूपम् । गन्तव्यं मरणाख्यं मार्गं नु क्षिप्रं मा गात् मा गच्छतु । एतदर्थं परिधिं स्थापयामीति संबन्धः। किंच पुरूचीः बह्वञ्चना बहुगमनाः शतं शरदः एतत्संख्याकान् वर्षान् जीवन्तु स्वस्वप्राणान् धारयन्तु । तथा पर्वतेन शिलोच्चयेन मृत्युं सर्वेषां मारकमेतन्नामकम् अन्तः दधताम् अन्तर्हितं कुर्वन्तु । यथा नागच्छति तथा कुर्वतामित्यर्थः॥
“I erect this circle (of stones) for (the protection of) the living, that none other of them may approach thislimit; may they live a hundred years, occupied by many holy works, and keep death hidden by this mound.”
Here I erect this rampart for the living; let none of these, none other, reach this limit.
May they survive a hundred lengthened autumns, and may they bury Death beneath this mountain.
For those that live do I set up this limit, May now no other one this goal encounter. May they exist a hundred ample autumns: By this stone may they death remove far from them.
I set down this barrier here for the living. Let no one of these later go to this goal.
Let them live for a hundred ample autumns. Let them conceal death with a mountain.
Die Schutzwehr setz' ich hier für die, die leben, dass ihrer keiner lauf nach diesem Ziele, Sie mögen hundert reiche Herbste leben, durch diesen Stein den Tod von sich hinwegthun.
Diese Schranke setze ich für die Lebenden , nicht möge ein anderer unter ihnen zu diesem Ziele gelangen. Sie sollen hundert reichliche Herbste leben und den Tod mit diesem Berge absperren.
Эту преграду я устанавливаю для живых.
Пусть же никто другой среди них не отправится к этой цели!
Да проживут они сотню обильных осеней!
Да закроют они смерть (этой) горой!
यथाहा॑न्यनुपू॒र्वं भव॑न्ति॒ यथ॑ ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॒र्यन्ति॑ सा॒धु । यथा॒ न पूर्व॒मप॑रो॒ जहा॑त्ये॒वा धा॑त॒रायूं॑षि कल्पयैषाम् ॥
यथा॑ । अहा॑नि । अ॒नु॒ऽपू॒र्वम् । भव॑न्ति । यथा॑ । ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तुऽभिः॑ । य॒न्ति॑ । सा॒धु । यथा॑ । न । पूर्व॑म् । अप॑रः । जहा॑ति । ए॒व । धा॒तः॒ । आयूं॑षि । क॒ल्प॒य॒ । ए॒षाम् ॥
यथा येन प्रकारेण अहानि अहोरात्रात्मकानि दिनानि अनुपूर्वं पूर्वपूर्वमनुक्रमेण भवन्ति परिवर्तन्ते । यथा च ऋतवः वसन्तादयः ऋतुभिः सह साधु शोभनमविपर्यासेन यन्ति गच्छन्ति । यथा च पूर्वं पूर्वकालीनं पितरम् अपरः अर्वाक्कालीनः पुत्रः न जहाति न परित्यजति पूर्वमरणेन । एव एवं तेनैवोक्तप्रकारेण हे धातः सर्वेषां धारयितरेतन्नामक देव एषाम् अस्मत्कुलीनानां जीवानाम् आयूंषि जीवनानि कल्पय समर्थय। कुर्वित्यर्थः ॥ ॥ २६ ॥
“As days pass along in succession; as season are duly followed by seasons; as the successor doesnot abandon his predecessor, so, Dhātā, support the lives of these (my kinsmen).”
As the days follow days in close succession, as with the seasons duly come the seasons,
As each successor fails not his foregoer, so form the lives of these, O great Ordainer.
As days in order follow one another, As seasons duly alternate with seasons. And as the later ne'er forsakes the earlier, So settle thou the lives of these, Ordainer.
Just as the days follow each upon the last, just as the seasons follow straightaway upon the seasons,
so, o Ordainer, arrange their lifetimes, so that the later does not leave behind the earlier.
Wie Tag auf Tag in steter Reihe folget, wie Zeit auf Zeit in gradem Weg dahingeht, Die folgende sich eng der frühern anschliesst, so bild', o Schöpfer, ihre Lebenstage.
Wie die Tage in richtiger Folge erscheinen, wie die Jahreszeiten um Jahreszeiten richtig kommen, also, o Schöpfer, regle ihre Lebenszeiten, daß nicht der Jüngere den Älteren verlasse!
Как дни возникают один за другим,
Как времена года идут за временами года правильной чередой,
Так, о Создатель, соразмеряй сроки их жизни,
Чтобы последующий не покидал предыдущего!
आ रो॑ह॒तायु॑र्ज॒रसं॑ वृणा॒ना अ॑नुपू॒र्वं यत॑माना॒ यति॒ ष्ठ । इ॒ह त्वष्टा॑ सु॒जनि॑मा स॒जोषा॑ दी॒र्घमायु॑: करति जी॒वसे॑ वः ॥
आ । र॒ह॒त॒ । आयुः॑ । ज॒रस॑म् । वृ॒णा॒नाः । अ॒नु॒ऽपू॒र्वम् । यत॑मानाः । यति॑ । स्थ । इ॒ह । त्वष्टा॑ । सु॒ऽजनि॑मा । स॒ऽजोषाः॑ । दी॒र्घम् । आयुः॑ । क॒र॒ति॒ । जी॒वसे॑ । वः॒ ॥
हे मृतस्य स्वजनाः पुत्रपौत्रादयः जरसं जरां वृणानाः संभजमाना यूयम् आयुः जीवनम् आ रोहत अधितिष्ठत । अनुपूर्वम् आनुपूर्व्येण । अव्ययीभावः । पूर्वो ज्येष्ठः । ज्येष्ठानुपूर्व्या यतमानाः प्रयत्नं कुर्वन्तो यूयं यति स्थ यत्संख्याका भवथ । यच्छब्दाच्छान्दसो डतिः । सुजनिमा शोभनजननः त्वष्टा एतन्नामको देवः सजोषाः भवद्भिः संगतः सन् इह अस्मिन् कर्मणि प्रवृत्तानां वः युष्माकं जीवसे जीवनाय दीर्घं प्रभूतम् आयुः करति करोतु ॥
“(You kinsmen of the dead man), choosing old age, attain length of life, striving one after the other, howmany soever you may be; may Tvaṣṭā, the creator.”
Live your full lives ap! find old age delightful, all of you striving one behind the other.
May Tvastar, maker of fair things, be gracious and lengthen out the days of your existence.
Do ye attain long life, old age selecting, As many as you are combined in order. May Tvaṣṭar, well-disposed, the skilled creator, Produce forthwith long life for your existence.
Mount your lifetime, choosing old age, taking your place each following the last, as many as you are.
Here will Tvaṣṭar, affording good birth, in concert (with the Wives of the Gods), make a long lifetime for you to live.
Des Lebens Kraft erreicht zu hohem Alter, wie viel ihr seid, zu einem Zug verbunden; Der Gutes zeugt, mit euch vereinigt, Tvaschtar verschaffe lange Dauer eurem Leben.
Steiget auf, langes Leben, das Alter euch ausbittend, in der richtigen Reihenfolge euch anschließend, so viele wie ihr seid! Möge Tvastri, der gute Geburten gibt, damit einverstanden euch hienieden lange Frist zum Leben gewähren.
Поднимайтесь вы, выбирая себе (долгую) жизнь (и) старость,
В правильном порядке смыкая ряды, сколько (вас) есть!
Пусть согласится тут Тваштар, дающий хорошее рожденье,
Создать долгий срок вашей жизни!
इ॒मा नारी॑रविध॒वाः सु॒पत्नी॒राञ्ज॑नेन स॒र्पिषा॒ सं वि॑शन्तु । अ॒न॒श्रवो॑ऽनमी॒वाः सु॒रत्ना॒ आ रो॑हन्त॒ं जन॑यो॒ योनि॒मग्रे॑ ॥
इ॒माः । नारीः॑ । अ॒वि॒ध॒वाः । सु॒ऽपत्नीः॑ । आ॒ऽअञ्ज॑नेन । स॒र्पिषा॑ । सम् । वि॒श॒न्तु॒ । अ॒न॒श्रवः॑ । अ॒न॒मी॒वाः । सु॒ऽरत्नाः॑ । आ । रो॒ह॒न्तु॒ । जन॑यः । योनि॑म् । अग्रे॑ ॥
अविधवाः । धवः पतिः । अविगतपतिकाः । जीवद्भर्तृका इत्यर्थः । सुपत्नीः शोभनपतिकाः इमाः नारीः नार्यः आञ्जनेन सर्वतोऽञ्जनसाधनेन सर्पिषा घृतेन अक्तनेत्राः सत्यः सं विशन्तु स्वगृहान् प्रविशन्तु । तथा अनश्रवः अश्रुवर्जिता अरुदत्यः अनमीवाः । अमीवा रोगः। तद्वर्जिताः। मानसदुःखवर्जिता इत्यर्थः। सुरत्नाः शोभनधनसहिताः जनयः। जनयन्त्यपत्यमिति जनयो भार्याः । ताः अग्रे सर्वेषां प्रथमत एव योनिं गृहम् आ रोहन्तु आगच्छन्तु ॥
“Let these women who are not widows, who have good husbands, enter (anointed) with unguent andbutter. Let women without tears, without sorrow, and decorated with jewels, first proceed to the house.”
Let these unwidowed dames with noble husbands adorn themselves with fragrant balm and unguent.
Decked with fair jewels, tearless, free from sorrow, first let the dames go up to where he lieth.
These women here, non-widows, with good husbands, Let them provide themselves with fat and butter. Tearless and free from care, well-decked with jewels, Let first these wives ascend the place of mourning.
These women here, non-widows with good husbands—let them, with fresh butter as ointment, approach together.
Without tears, without afflictions, well-jeweled, let the wives first mount the womb.
Mit fettem Oel und Salben mögen kommen die Weiber hier, vermählt und nicht verwitwet, Die Stätte mögen sie zuerst beschreiten, die schöngeschmückten, ohne Leid und Thränen.
Diese Frauen, Nichtwitwen mit guten Gatten, sollen mit Butter als Augensalbe gesalbt sich niederlegen. Ohne Tränen, frei von Krankheit, mit schönen Kleinodien sollen die Frauen zuerst das Lager wieder besteigen.
Эти жены, не вдовые, счастливые в браке,
Пусть натрутся маслом как притиранием!
Без слез, без болезней, в красивых драгоценностях
Пусть взойдут сначала женщины на (супружеское) ложе!
उदी॑र्ष्व नार्य॒भि जी॑वलो॒कं ग॒तासु॑मे॒तमुप॑ शेष॒ एहि॑ । ह॒स्त॒ग्रा॒भस्य॑ दिधि॒षोस्तवे॒दं पत्यु॑र्जनि॒त्वम॒भि सं ब॑भूथ ॥
उत् । ई॒र्ष्व॒ । ना॒रि॒ । अ॒भि । जी॒व॒ऽलो॒कम् । ग॒तऽअ॑सुम् । ए॒तम् । उप॑ । शे॒षे॒ । आ । इ॒हि॒ । ह॒स्त॒ऽग्रा॒भस्य॑ । दि॒धि॒षोः । तव॑ । इ॒दम् । पत्युः॑ । ज॒नि॒ऽत्वम् । अ॒भि । सम् । ब॒भू॒थ॒ ॥
हे नारि मृतस्य पत्नि जीवलोकं जीवानां पुत्रपौत्रादीनां लोकं स्थानं गृहमभिलक्ष्य उदीर्ष्व अस्मात् स्थानादुत्तिष्ठ। ईर गतौ' आदादिकः । गतासुम् अपक्रान्तप्राणम् एतं पतिम् उप शेषे तस्य समीपे स्वपिषि । तस्मात्त्वम् एहि आगच्छ यस्मात्त्वं हस्तग्राभस्य पाणिग्राहं कुर्वतः दिधिषोः गर्भस्य निधातुः तव अस्य पत्युः संबन्धादागतम् इदं जनित्वं जायात्वमभिलक्ष्य सं बभूथ संभूतासि अनुमरणनिश्चयमकार्षीः तस्मादागच्छ ॥
“Rise, woman, (and go) to the world of living beings; come, this man near whom you sleep is lifeless;you have enjoyed this state of being the wife of your husband, the suitor who took you by the band.”
Rise, come unto the world of life, O woman: come, he is lifeless by whose side thou liest.
Wifehood with this thy husband was thy portion, who took thy hand and wooed thee as a lover.
Arise, come to the world of life, O woman; Thou liest here by one whose breath has left him. Come: thou hast entered upon the wifehood Of this thy lord who takes thy hand and woos thee.
“Arise, woman, to the world of the living. You lie beside him whose life is gone. Come here!
You have come into existence now as wife of a husband who has
grasped your hand and wishes to have you.”
Erhebe dich, o Weib, zur Welt des Lebens; du liegst vor dem, dess Hauch entflohn ist, komm nun; Der deine Hand einst fasste und dich freite, des Gatten Ehe hast du nun vollendet.
Erhebe dich, o Weib, zur Welt der Lebenden; du liegst bei diesem Entseelten, komm! Du bist eingetreten in diesen Ehestand mit einem Gatten, der deine Hand ergreift und dich besitzen will.
Восстань, о женщина, к миру живых!
Ты лежишь рядом с этим бездыханным, иди сюда!
Ты вступила в этот брак с мужем,
Взявшим (тебя) за руку (и) жаждущим тебя.
धनु॒र्हस्ता॑दा॒ददा॑नो मृ॒तस्या॒स्मे क्ष॒त्राय॒ वर्च॑से॒ बला॑य । अत्रै॒व त्वमि॒ह व॒यं सु॒वीरा॒ विश्वा॒: स्पृधो॑ अ॒भिमा॑तीर्जयेम ॥
धनुः॑ । हस्ता॑त् । आ॒ऽददा॑नः । मृ॒तस्य॑ । अ॒स्मे इति॑ । क्ष॒त्राय॑ । वर्च॑से । बला॑य । अत्र॑ । ए॒व । त्वम् । इ॒ह । व॒यम् । सु॒ऽवीराः॑ । विश्वाः॑ । स्पृधः॑ । अ॒भिऽमा॑तीः । ज॒ये॒म॒ ॥
मृतस्य क्षत्रियस्य हस्तात् धनुः आददानः । किमर्थम् । अस्मे अस्माकं क्षत्राय प्रजापालनसमर्थाय बलाय वर्चसे तेजसे बलाय सेनालक्षणाय च धनुराददानोऽहं ब्रवीमीति शेषः। किमिति । त्वम् अत्रैव अस्मिन् स्थान एव भव वयं च इह अस्मिल्ँलोके सुवीराः सुपुत्रयुक्ता भवन्तः विश्वाः सर्वान् अभिमातीः अभिमन्यमानान् स्पृधः संघर्षयितॄन् बाधकान् शत्रून् जयेम सहेमहि ॥
“Taking his bow from the hand of the dead man, for the sake of our vigour, energy and strength, (I say)you are there; may we (who are) here, blessed with male offspring, overcome all the enemies who assail us.”
From his dead hand I take the bow be carried, that it may be our power and might and glory.
There art thou, there; and here with noble heroes may we o'ercome all hosts that fight against us.
From the dead hand I take the bow he wielded, To win for us dominion, might, and glory. Thou there, we here, rich in heroic offspring, Will vanquish all assaults of every foeman.
Taking the bow from the hand of the dead for our dominion, luster, and strength,
you there and we here—may we with good heroes win all contests and hostile engagements.
Den Bogen nehm' ich aus der Hand des Todten, für uns zur Herrschaft, uns zu Glanz und Stärke; Du dort und wir hienieden tapfre Helden, wir wollen schlagen jedes Feindes Angriff.
Den Bogen aus der Hand des Toten nehmend, uns zur Macht, zum Ansehen, zur Stärke sage ich: Du dort, wir hier, wir wollen als Meister alle Eifersucht und Anschläge besiegen.
Беря лук из руки мертвого,
Ради нашего господства, ради почета, ради силы, (я говорю:)
Здесь вот – ты. Тут – мы. Храбрые герои,
Пусть победим мы всю враждебность (и) происки!
उप॑ सर्प मा॒तरं॒ भूमि॑मे॒तामु॑रु॒व्यच॑सं पृथि॒वीं सु॒शेवा॑म् । ऊर्ण॑म्रदा युव॒तिर्दक्षि॑णावत ए॒षा त्वा॑ पातु॒ निॠ॑तेरु॒पस्था॑त् ॥
उप॑ । स॒र्प॒ । मा॒तर॑म् । भूमि॑म् । ए॒ताम् । उ॒रु॒ऽव्यच॑सम् । पृ॒थि॒वीम् । सु॒ऽशेवा॑म् । ऊर्ण॑ऽम्रदाः । यु॒व॒तिः । दक्षि॑णाऽवते । ए॒षा । त्वा॒ । पा॒तु॒ । निःऽऋ॑तेः । उ॒पऽस्था॑त् ॥
मातरं मातृभूतां भूमिम् अस्माभिर्भूमौ निधीयमानस्त्वम् उप सर्प उपगच्छ । अनुप्रविशेत्यर्थः । कीदृशीम् । उरुव्यचसं बहुव्याप्तिकां पृथिवीं विस्तीर्णां सुशेवां सुसुखाम्। सर्वेषां सुखदात्रीमित्यर्थः। तामुपगच्छ । युवतिः यौवनान्विता स्त्रीरूपेयं भूमिः दक्षिणावते ऋत्विग्भ्यो देयत्वेन धनवते यजमानाय ऊर्णम्रदाः । ऊर्णेव ऊर्जास्तुक इव मृद्वी भवति । सुकुमारा भवति । न बाधयित्रीत्यर्थः । स एषा पृथिवी निर्ऋतेः मृत्युदेवतायाः उपस्थात् समीपस्थानात् त्वा त्वामस्थिरूपं यजमानं पातु रक्षतु ॥ ॥ २७ ॥
“Go to this your mother-earth, the wide-spread, delightful earth; this virgin (earth is) as soft as wool, tothe liberal (worshipper) may she protect you from the proximity of Nirṛti.”
Betake thee to the Iap of Earth the Mother, of Earth far-spreading, very kind and gracious.
Young Dame, wool-soft unto the guerdongiver, may she preserve tbee from Destruction's bosom.
Approach the bosom of the earth, the mother, This earth, the far-extending, most propitious; Young, soft as wool to bounteous givers, may she Preserve thee from the lap of dissolution.
Creep upon this mother earth, the broad earth of wide expanse, who is very kindly.
The young girl, soft as wool for the one who gives priestly gifts—let her protect you from the lap of Dissolution.
Nun gehe ein zur mütterlichen Erde, sie öffnet sich zu gütigem Empfange, Wie Wolle weich die Jungfrau reich an Gaben, sie halt' dich fern vom Sitze des Verderbens.
Kriech unter bei dieser Mutter Erde, bei der geräumigen, freundlichen Erde! Eine Jungfrau, weich wie Wolle für den, der Priesterlohn gibt, soll sie dich bewahren vor dem Schoße der Vernichtung.
Сползай в эту мать-землю,
Необьятную, дружелюбную землю!
Отроковица, нежная как шерсть, для того, кто дает награждение,
Да защитит она тебя от лона небытия!
उच्छ्व॑ञ्चस्व पृथिवि॒ मा नि बा॑धथाः सूपाय॒नास्मै॑ भव सूपवञ्च॒ना । मा॒ता पु॒त्रं यथा॑ सि॒चाभ्ये॑नं भूम ऊर्णुहि ॥
उत् । श्व॒ञ्च॒स्व॒ । पृ॒थि॒वि॒ । मा । नि । बा॒ध॒थाः॒ । सु॒ऽउ॒पा॒य॒ना । अ॒स्मै॒ । भ॒व॒ । सु॒ऽउ॒प॒व॒ञ्च॒ना । मा॒ता । पु॒त्रम् । यथा॑ । सि॒चा । अ॒भि । ए॒न॒म् । भू॒मे॒ । ऊ॒र्णु॒हि॒ ॥
हे पृथिवि उच्छ्वञ्चस्व । ऊर्ध्वंगतोच्छ्वासमेनं कुरु । अधस्तान्मा कृथा इत्यर्थः । किंच मा नि बाधथाः मा संपीडय । तथा अस्मै यजमानार्थं सूपायना शोभनोपगमना सूपचारिका भवेत्यर्थः । सूपवञ्चना। उपवञ्चनं प्रलम्भनम् । शोभनप्रलम्भा सुप्रतिष्ठा भव । अपि च माता पुत्रम् आत्मीयं बालकं सिचा वस्त्रान्तेन यथा आच्छादयति तद्वद्धे भूमि एनम् अस्थिरूपं यजमानं त्वम् अभि ऊर्णुहि आभिमुख्येनाच्छादय ॥
“Earth, rise up above him; oppress him not; be attentive to him (and) comfortable; cover him up, earth,as a mother covers her child with the skirt of her garment.”
Heave thyself, Earth, nor press thee downward heavily: afford him easy access, gently tending him.
Cover him, as a mother wraps her skirt about her child, O Earth.
Wide open, earth, O press not heavily on him; Be easy of approach to him, a refuge safe; As with a robe a mother hides Her son, so shroud this man, O earth.
Arch up, Earth; do not press down. Become easy to approach for him, easy to curl up in.
Like a mother her son with her hem, cover him, Earth.
Eröffne dich, o Erde; nicht bedränge ihn, gewähr ihm leichten Eingang, sichern Zufluchtsort, Umhüll ihn, Erde, wie den Sohn die Mutter hüllt in ihr Gewand.
Wölbe dich auf, o Erde, bedrücke ihn nicht, gib ihm guten Zugang und guten Unterschlupf! Wie die Mutter ihren Sohn mit einem Zipfel, so decke ihn zu, o Erde!
Расступись, земля! Не дави (его)!
Будь ему легким входом, легким прибежищем!
Как мать сына – краем одежды,
Укрой его, о земля!
उ॒च्छ्वञ्च॑माना पृथि॒वी सु ति॑ष्ठतु स॒हस्रं॒ मित॒ उप॒ हि श्रय॑न्ताम् । ते गृ॒हासो॑ घृत॒श्चुतो॑ भवन्तु वि॒श्वाहा॑स्मै शर॒णाः स॒न्त्वत्र॑ ॥
उ॒त्ऽश्वञ्च॑माना । पृ॒थि॒वी । सु । ति॒ष्ठ॒तु॒ । स॒हस्र॑म् । मितः॑ । उप॑ । हि । श्रय॑न्ताम् । ते । गृ॒हासः॑ । घृ॒त॒ऽश्चुतः॑ । भ॒व॒न्तु॒ । वि॒श्वाहा॑ । अ॒स्मै॒ । श॒र॒णाः । स॒न्तु॒ । अत्र॑ ॥
पांसुभिः प्रच्छाद्यैनां पठन्ति । उच्छ्वञ्चमाना अस्थिकुम्भमवष्टभ्योर्ध्वं गच्छन्ती पृथिवी सु तिष्ठतु प्रतिष्ठिता भवतु । किंच सहस्रं सहस्रसंख्याकाः मितः प्रक्षिप्ताः ॥ मिनोतेरौणादिके कर्मणि क्विपि तुगागमः । ततो जस् । यद्वा । सहस्रम् । तृतीयार्थे प्रथमा । मित इति निष्ठान्तं रूपम् । व्यत्ययेन बहुवचनस्यैकवचनम् । स्वरो वृषादित्वाद्द्रष्टव्यः ॥ सहस्रेण संमिता बहुसंख्याकाः । पार्थिवाः पांसवः उप श्रयन्ताम् । एनमुपसेवन्ताम् । संपरिवार्यं तिष्ठन्त्वित्यर्थः । हिरवधारणे । तथा ते पांसवोऽस्मै गृहासः गृहा भवन्तः घृतश्चुतः घृतस्योदकस्य सर्पिषो वा क्षारयितारः भवन्तु । अत्र अस्मिल्ँलोके विश्वाहा सर्वेष्वहःसु सर्वदा अस्मै अस्य शरणाः सन्तु आश्रयभूता भवन्तु ॥
“Bring them back again, render them obedient; may Indra restor ethem; may Agni bring them near.”
Now let the heaving earth be free from motion: yea,- let a thousand clods remain above him.
Be they to him a home distilling fatness, here let them ever be his place of refuge.
Now opening wide may here the earth stand steadfast, May here a thousand columns rise to prop her; May here those mansions ever drip with butter, And here be always shelter to protect him.
Let the earth stay arching up. For let a thousand (house)posts be fixed in (her).
Let the house be dripping with ghee. Let it always be sheltering to
him there.
Sich öffnend stehe fest ihm nun die Erde, von tausend Pfeilern werde sie getragen, Von Segen triefe dort ihm die Behausung, und immer sei ihm dort ein schützend Obdach.
Sich aufwölbend soll die Erde recht feststehen, denn tausend Pfosten sollen angebracht werden. Diese Wohnung soll schmalztriefend sein und allezeit ihm dort eine Zuflucht gewähren.
Расступаясь, пусть прочно стоит земля:
Ведь тысяча столбов должны быть воздвигнуты!
Пусть покои твои сочатся жертвенным маслом!
Да будет ему убежище здесь во веки веков!
उत्ते॑ स्तभ्नामि पृथि॒वीं त्वत्परी॒मं लो॒गं नि॒दध॒न्मो अ॒हं रि॑षम् । ए॒तां स्थूणां॑ पि॒तरो॑ धारयन्तु॒ तेऽत्रा॑ य॒मः साद॑ना ते मिनोतु ॥
उत् । ते॒ । स्त॒भ्ना॒मि॒ । पृ॒थि॒वीम् । त्वत् । परि॑ । इ॒मम् । लो॒गम् । नि॒ऽदध॑त् । मो इति॑ । अ॒हम् । रि॒ष॒म् । ए॒ताम् । स्थूणा॑म् । पि॒तरः॑ । धा॒र॒य॒न्तु॒ । ते । अत्र॑ । य॒मः । सद॑ना । ते॒ । मि॒नो॒तु॒ ॥
हे अस्थिकुम्भ त्वत्परि । परिशब्दयोगे पञ्चमी । तवोपरि ते त्वदीयेन कपालेन पृथिवीम् उत् स्तभ्नामि प्रतिबध्नामि । यथा पृथिवी तवोपरि मा गच्छति तथापिदधामीत्यर्थः। इमं लोग कपाललक्षणं लोष्टं निदधत् उपरि स्थापयन् अहं मो रिषं मा हिंसिषम्। किंच एतां मया निहितां स्थूणां ते त्वदीयां पृथिव्या धारयित्रीं कपाललक्षणां पितरः धारयन्तु निश्चलां कुर्वन्तु । ततः ते त्वदीये अस्मिन् स्थाने यमः पितृपतिः सदनानि स्थानानि मिनोतु परिच्छिनत्तु । करोत्वित्यर्थः ॥
“May they come back to me and be fostered under this (their) protector; do you Agni, keep them here;may whatever wealth (there is) remain here.”
I stay the earth from thee, while over thee I place this piece of earth. May I be free from injury.
Here let the Fathers keep this pillar firm for thee, and there let Yama make thee an abiding-place.
For thee I now prop up the earth around thee here; In lowering this clod may I receive no harm. May the Fathers hold up for thee this column, And Yama here provide for thee fit mansions.
I prop up the earth from you. Setting down this earth clod here, let me not be harmed.
Let the forefathers uphold this pillar for you. There let Yama fix your seats.
Rings um dich her befest'ge ich die Erde nun, nicht schad' es mir, wenn ich die Scholle senk' herab; Die Väter mögen diese Säule halten dir, dort aber Jama dir bereiten einen Sitz.
Ich stemme die Erde über dir empor. Wenn ich diese Scholle niederlege, möchte ich keinen Schaden nehmen. Diese Säule sollen die Väter dir festhalten. Yama soll dir dort eine Wohnstätte errichten!
Я укрепляю землю вокруг тебя.
Да не поврежу я (тебя), кладя этот ком (земли)!
Пусть отцы держат тебе этот столб!
Пусть Яма построит тебе жилье!
प्र॒ती॒चीने॒ मामह॒नीष्वा॑: प॒र्णमि॒वा द॑धुः । प्र॒तीची॑ध जग्रभा॒ वाच॒मश्वं॑ रश॒नया॑ यथा ॥
प्र॒ती॒चीने॑ । माम् । अह॑नि । इष्वाः॑ । प॒र्णम्ऽइ॑व । आ । द॒धुः॒ । प्र॒तीची॑म् । ज॒ग्र॒भ॒ । वाच॑म् । अश्व॑म् । र॒श॒नया॑ । य॒था॒ ॥
अनया प्रजपतिः प्रार्थ्यते हे प्रजापते प्रतीचीने प्रतिपूज्ये अहनि तदुपलक्षिते संवत्स- सङ्कुसुकमृषिं आदधुः निहितवन्तः सर्वे देवाः । किमिव इष्वाः बाणस्य पर्णमिव पक्षमिव पक्षं यथा बाणस्य मूले स्थापयन्ति तद्वत् जगत्मूले त्वयि मां स्थापितवन्तः अतोमदीयां प्रतीचीं पूज्यां वाचं स्तुतिरूपां जगृभ गृहाण । कतमित्युच्यते अश्वं आशुगामिनं हयं रशनया रज्ज्वा यथा गृह्णन्ति तद्वत् कर्णाभ्यां मत्कृतां स्तुतिं गृहाणेत्यर्थः ॥ १४ ॥वेदार्थस्य प्रकाशेन तमोहार्दं निवारयन् । पुमर्थांश्चतुरोदेयाद्विद्यातीर्थमहेश्वरः ॥ १ ॥इतिश्रीमद्राजाधिराजपरमेश्वरवैदिकमार्गप्रवर्तकश्रीवीरबुक्कभूपालसाम्राज्यधुरन्धरण सा- यणाचार्येण विरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे ऋक्संहिताभष्ये सप्तमाष्टके षष्ठोध्यायः ॥ ६ ॥
“I invoke the knowledge of the plural ce, of their going, of their coming, of their departure, of theirwandering, of their returning; (I invoke) him who is their keeper.”
Even as an arrow's feathers, they have set me on a fitting day.
The fit word have I caught and held as 'twere a courser with the rein.
On the day facing me [=today] they have set (him=dead man) down like a feather from an arrow.
The speech facing me I have grasped, like a horse by its halter.
Am nächstvergangnen Tage hat man mich wie Federn an den Pfeil gefügt; ich halte das Wort zurück wie ein Ross am Zügel.
An einem nachfolgenden Tage setzen sie mich bei, wie man die Feder des Pfeils feststeckt. Ich habe die Rede zurückgehalten wie ein Roß mit dem Zügel.
В (какой-нибудь) грядущий день (и) меня
Положат (в землю), как перо стрелы.
Я сдерживаю грядущую речь,
Как (сдерживают) уздой коня.