Sukta 10.2
ऋषित्रित आप्त्यः
देवताअग्निः
मन्त्र7
छन्दत्रिष्टुप्
पि॒प्री॒हि दे॒वाँ उ॑श॒तो य॑विष्ठ वि॒द्वाँ ऋ॒तूँॠ॑तुपते यजे॒ह । ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने॒ त्वं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥
पि॒प्री॒हि । दे॒वान् । उ॒श॒तः । य॒वि॒ष्ठ॒ । वि॒द्वान् । ऋ॒तून् । ऋ॒तु॒ऽप॒ते॒ । य॒ज॒ । इ॒ह । ये । दैव्याः॑ । ऋ॒त्विजः॑ । तेभिः॑ । अ॒ग्ने॒ । त्वम् । होतॄ॑णाम् । अ॒सि॒ । आऽय॑जिष्ठः ॥
हे यविष्ठ युवतमाग्ने उशतः स्तुतीः श्रोतुं कामयमानान् देवान् पिप्रीहि हविर्भिः प्रीणय । हे ऋतुपते ऋतूनां देवयागकालानां स्वामिन्नग्ने ऋतून् यागकालान् विद्वान् जानानस्त्वम् इह अस्मिन् यज्ञे तान् यज पूजय । किंच हे अग्ने दैव्याः देवेषु भवाः “ अग्निर्होताश्विनावध्वर्यू त्वष्टाग्नीन्मिन्न उपवक्ता' (तै. आ. ३. ३) इत्यत्रोक्ताः ये ऋत्विजः सन्ति तेभिः तैः सह देवान् यज । यद्वा । दैव्या देवेषु भवा ऋत्विज आश्वलायनेनोक्ताः चन्द्रमा ब्रह्मादित्योऽध्वर्युः पर्जन्य उद्गाता (आश्व. गृ. १. २३. ८-९) इति । तैः सह यज । यस्मात् त्वं होतॄणां मध्ये आयजिष्ठः अभिमुख्येन देवानां यष्टृतमः असि भवसि ॥
“Agni, youngest (of the deities), propitiate the desiring gods; lord of seasons, cognizant of seasons,here offer worship; worship with those who are the priests of the celestials; among the ministrant priests you arethe best offerer.”
GLADDEN the yearning Gods, O thou Most Youthful: bring them, O Lord of Seasons, knowing seasons,
With all the Priests Celestial, O Agni. Best worshipper art thou of all Invokers.
Please the gods, who are eager for it, o youngest one. Knowing the ritual sequences, o lord of the sequences, perform the sacrifice here.
Those divine sequential-sacrificers—along with them, o Agni, you are the best sacrificer among the Hotars.
Erfreu, o jüngster, die begier'gen Götter, der Zeiten kundig opfre, Herr der Zeiten, O Agni, mit den Götterpriestern allen, denn du bist aller Opferpriester bester.
Stelle die verlangenden Götter zufrieden, du Jüngster; der Opferzeiten kundig, du Herr der Zeiten, opfere hier! Welche die göttlichen Opferpriester sind, mit denen zusammen bist du, Agni, unter den Hotri´s der beste Fürbitter.
Сделай довольными жаждущих богов, о самый юный!
Зная время (жертвоприношений), о господин (этого) времени, принеси здесь жертвы!
Какие (есть) божественные жрецы, о Агни, с ними вместе
Ты лучше всех добываешь жертвой среди хотаров!
वेषि॑ हो॒त्रमु॒त पो॒त्रं जना॑नां मन्धा॒तासि॑ द्रविणो॒दा ऋ॒तावा॑ । स्वाहा॑ व॒यं कृ॒णवा॑मा ह॒वींषि॑ दे॒वो दे॒वान्य॑जत्व॒ग्निरर्ह॑न् ॥
वेषि॑ । हो॒त्रम् । उ॒त । पो॒त्रम् । जना॑नाम् । म॒न्धा॒ता । अ॒सि॒ । द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । ऋ॒तऽवा॑ । स्वाहा॑ । व॒यम् । कृ॒णवा॑म । ह॒वींषि॑ । दे॒वः । दे॒वान् । य॒ज॒तु॒ । अ॒ग्निः । अर्ह॑न् ॥
हे अग्ने जनानां यजमानार्थं होत्रं होतुः कर्म तेन क्रियमाणं स्तोत्रं वेषि कामयसे। उत अपि च पोत्रं पोतुः कर्म तेन क्रियमाणां स्तुतिं कामयसे। किंच मन्धाता मेधावी ऋतावा सत्यवांस्त्वं द्रविणोदाः असि धनस्य प्रदाता भवसि । अथ परोक्षकृतः । वयं देवेभ्यः हवींषि स्वाहा कृणवाम स्वाहा करवाम। प्रयच्छाम । ततः देवः दीप्यमानः अर्हन् प्रशंस्यो यजमानयोग्यो वा अग्निः देवान यजतु । तैर्हविर्भिः पूजयतु ।
“Whether, Agni, you prefer the office of hotā or potā among men, you are wise, the giver of wealth,the observer of truth, let us offer the oblations with the (sacred) svāhā, and may the most excellent and divineAgni present them to the gods.”
Thine is the Herald's, thine the Cleanser's office, thinker art thou, wealth-giver, true to Order.
Let us with Svaha offer up oblations, and Agni, worthy God, pay the Gods worship.
Pursue the office of Hotar and of Potar of the peoples. You are the Establisher of Thought and the Giver of Wealth, possessing the truth. (When) at the svāhā-call we shall make the oblations, let Agni the god sacrifice to the gods, (himself) deserving it.
Du treibst das Werk des Läuterers und Priesters; du bist voll Andacht, heilig, Reichthum schenkend; Mit Heilsruf wollen wir dir Tränke weihen, den Göttern opfre Agni, gleich an Gottheit.
Du trittst das Hotri- und Potri-Amt für die Menschen an. Du bist der Merker, der Schatzspender, der an dem Gesetz festhält. Wann wir unter Svaharuf die Opfer vollziehen werden, soll Gott Agni als der Würdige die Götter verehren.
Ты исполняешь службу хотара, а также потара у людей.
Ты молитвенник, даритель богатств, верный закону.
Когда мы будем (под возглас:) Свага! Совершать жертвенные возлияния,
Пусть бог Агни как достойный почтит богов!
आ दे॒वाना॒मपि॒ पन्था॑मगन्म॒ यच्छ॒क्नवा॑म॒ तदनु॒ प्रवो॑ळ्हुम् । अ॒ग्निर्वि॒द्वान्त्स य॑जा॒त्सेदु॒ होता॒ सो अ॑ध्व॒रान्त्स ऋ॒तून्क॑ल्पयाति ॥
आ । दे॒वाना॑म् । अपि॑ । पन्था॑म् । अ॒ग॒न्म॒ । यत् । श॒क्नवा॑म । तत् । अनु॑ । प्रऽवो॑ळ्हुम् । अ॒ग्निः । वि॒द्वान् । सः । य॒ज॒त् । सः । इत् । ऊँ॒ इति॑ । होता॑ । सः । अ॒ध्व॒रान् । सः । ऋ॒तून् । क॒ल्प॒याति ॥
देवानां देवलोकादिगमनसाधनं देवानां स्वभूतं पन्थां पन्थानं तम् अपि वैदिकमार्गं वयम् आ अगन्म आगतवन्तो भवेम येन देवान् प्राप्नुमः । तथा वयं यत् कर्म अनुष्ठातुं शक्नवाम शक्नुमः समर्था भवामः तत् कर्म अनुक्रमेण प्रवोळ्हुं प्रकर्षेण वोढुं समाप्तिं प्रापयितुं समर्था भवेम । अनन्तरं विद्वान् तं पन्थानं जानानः सः अग्निः यजात् देवान् यजतु । सेदु स एव खलु होता मनुष्याणां होमनिप्पादकः । ततः सः एवाग्निः अध्वरान् यज्ञान् किंच ऋतून् कालान् कल्पयाति कल्पयतु करोतु ॥
“May we pursue the path that leads to the gods to convey that (worship) which we may be able (tooffer). May that wise Agni minister, for he verily is the ministrant priest, and let him prescribe the ceremonies andthe seasons.”
To the Gods' pathway have we travelled, ready to execute what work we may accomplish.
Let Agni, for he knows, complete the worship. He is the Priest: let him fix rites and seasons.
We have come to the path of the gods
To accomplish that which we have power to do;
Let wise Agni sacrifice [3], let him be Hotr
Let him arrange the offerings him the seasons.
We have come along the path of the gods, to carry forward along it what we can.
Agni is the one who knows: he will perform the sacrifice; just he is the Hotar. He will arrange the rites, he the ritual sequences.
Zum Pfad der Götter sind wir nun gekommen, um drauf zu wandern, wie wir es vermögen; Der kund'ge Agni opfre und sei Priester; er ordne Feste und der Opfer Zeiten.
Wir haben den Weg der Götter beschritten, um, soviel wir vermögen, vor uns zu bringen. Agni ist der Kundige, er soll opfern; er allein ist der Hotri, er soll die Opfer, er die Zeiten einteilen.
(Вот) вступили мы на путь самих богов,
Чтобы проводить то, что мы сможем.
Этот Агни-знаток пусть жертвует – ведь он хотар!
Он пусть распределяет обряды, он – время (жертвоприношений)!
यद्वो॑ व॒यं प्र॑मि॒नाम॑ व्र॒तानि॑ वि॒दुषां॑ देवा॒ अवि॑दुष्टरासः । अ॒ग्निष्टद्विश्व॒मा पृ॑णाति वि॒द्वान्येभि॑र्दे॒वाँ ऋ॒तुभि॑: क॒ल्पया॑ति ॥
तत् । वः॒ । व॒यम् । प्र॒ऽमि॒नाम॑ । व्र॒तानि॑ । वि॒दुषा॑म् । दे॒वाः॒ । अवि॑दुःऽतरासः । अ॒ग्निः । तत् । विश्व॑म् । आ । पृ॒णा॒ति॒ । वि॒द्वान् । येभिः॑ । दे॒वान् । ऋ॒तुऽभिः॑ । क॒ल्पया॑ति ॥
हे देवाः अविदुष्टरासः अविद्वत्तरा अत्यन्तमजानन्तः वयं वः युष्माकं यत् यत्किंचित् व्रतानि कर्माणि विदुषां भवतां जानतामेव प्रमिनाम प्रहिंसितवन्तः। भवत्सु जानत्सु नित्यनैमित्तिककर्माणि विलोपितवन्त इत्यर्थः । विद्वान् एतत् सर्वं जानानः अग्निः स्विष्टकृत् तत् एतत् विश्वं सर्वं कर्मजातम् आ पृणाति आपूरयतु। फलसहितं करोत्वित्यर्थः । केनापूरयतु तत्राह। येभिः ऋतुभिः यागयोग्यैः कालैः देवान् कल्पयाति कल्पयति कर्माङ्गभावाय समर्थयति तैरापूरयतु ।
“O gods, when we who are most ignorant neglect the offices addressed to you who are wise, may thewise Agni complete the whole by (appointing) those seasons by which he regulates the worship of the godṣ”
When we most ignorant neglect the statutes of you, O Deities with whom is knowledge,
Wise Agni shall correct our faults and failings, skilled to assign each God his fitting season.
If laws of you wise ones, O gods,
In our ignorance we transgress,
May Agni make good all that,
He that knoweth the seasons wherein he may satisfy the gods.
If we shall confound the commandments of you who know, o gods—we who are so very unknowing—
knowing Agni fulfills all this through the ritual sequences by which he will arrange the gods.
Wenn wir, o Götter, eur Gesetz verletzen, o ihr verständ'gen, wir die unverständ'gen, Dann gleicht dies alles Agni aus, wohl wissend, wie rechter Zeit die Götter er vertheile.
Wenn wir eure Gebote verfehlen sollten, die gar Unwissenden die der Wissenden, o Götter, so möge der kundige Agni das alles wieder gutmachen nach den Zeiten, auf die er die Götter verteilen wird.
Если мы нарушим ваши заветы,
Совсем несведущие среди сведущих, о боги,
Пусть Агни-знаток все это сделает приятным
В соответствии с (тем) временем (жертвоприношений), по которому он распределяет богов!
यत्पा॑क॒त्रा मन॑सा दी॒नद॑क्षा॒ न य॒ज्ञस्य॑ मन्व॒ते मर्त्या॑सः । अ॒ग्निष्टद्धोता॑ क्रतु॒विद्वि॑जा॒नन्यजि॑ष्ठो दे॒वाँ ऋ॑तु॒शो य॑जाति ॥
यत् । पा॒क॒ऽत्रा । मन॑सा । दी॒नऽद॑क्षाः । न । य॒ज्ञस्य॑ । म॒न्व॒ते । मर्त्या॑सः । अ॒ग्निः । तत् । होता॑ । क्र॒तु॒ऽवित् । वि॒ऽजा॒नन् । यजि॑ष्ठः । दे॒वान् । ऋ॒तु॒ऽशः । य॒जा॒ति॒ ॥
दीनदक्षाः सततयाजनेन दीनबला दीनोत्साहा वा मर्त्यासः मर्त्या मनुष्या ऋत्विजः पाकत्रा पाकेन । बहुलग्रहणादस्मादपि तृतीयार्थे त्राप्रत्यर्थः । पाकेन पक्तव्येन विशिष्टज्ञानरहितेनाल्पेन वा मनसा युक्ताः सन्तो यज्ञसंबन्धि यत् कर्म न मन्वते न जानन्ति तत् कर्म विजानन् होता देवानामाह्वाता होमनिष्पादको वा क्रतुवित् कर्मवित् यजिष्ठः देवानामतिशयेन यष्टा सः अग्निः स्विष्टकृत् ऋतुशः ऋतावृतौ स्वे स्वे यागयोग्ये काले देवान् यजाति यजतु हविर्भिः पूजयतु ॥
“Since men of feeble energies, with mind yet immature, are unacquainted with (the ritual of) thesacrifice, may Agni, the invoker (of the gods), the skilled in rites, well-knowing (what is to be done), the bestofferer, offer worship according to the fit season to the gods.”
When, weak in mind, of feeble understanding, mortals bethink them not of sacrificing,
Then shall the prudent and discerning Agni worship the Gods, best worshipper, in season.
If, naively in their thinking and scant in skill, mortals do not pay heed to the sacrifice,
discerning Agni, the Hotar, finding the resolve, will sacrifice to the gods as best sacrificer according to the ritual sequence.
Wenn Sterbliche, im Geiste schwach an Einsicht in Thorheit nicht des Gottesdiensts gedenken, So opfre weise, dies erkennend Agni, der beste Opfrer rechter Zeit den Göttern.
Was die Sterblichen aus Einfalt im Herzen, in ihrem schwachen Verstand von dem Opfer nicht in acht nehmen, das soll Agni, der ratfindende Hotri, herauskennen, und dann als bester Opferer nach der Zeitfolge den Göttern opfern.
Чего смертные не разберут в жертвоприношении
От незрелой мысли (и) слабого разумения,
(Все) это пусть выяснит Агни-хотар
И почтит богов в должное время как лучший жертвователь!
विश्वे॑षां॒ ह्य॑ध्व॒राणा॒मनी॑कं चि॒त्रं के॒तुं जनि॑ता त्वा ज॒जान॑ । स आ य॑जस्व नृ॒वती॒रनु॒ क्षा स्पा॒र्हा इष॑: क्षु॒मती॑र्वि॒श्वज॑न्याः ॥
विश्वे॑षाम् । हि । अ॒ध्व॒राणा॑म् । अनी॑कम् । चि॒त्रम् । के॒तुम् । जनि॑ता । त्वा॒ । ज॒जान॑ । सः । आ । य॒ज॒स्व॒ । नृ॒ऽवतीः॑ । अनु॑ । क्षाः । स्पा॒र्हाः । इषः॑ । क्षु॒ऽमतीः॑ । वि॒स्वऽज॑न्याः ॥
हे अग्ने विश्वेषां सर्वेषाम् अध्वराणां यज्ञानाम् अनीकं मुखं प्रधानं चित्रं चायनीयं नानारूपं वा केतुं प्रज्ञापकं त्वा त्वां जनिता जनयिता प्रजापतिर्यजमानो वा जजान जनयामास । उत्पादितः सः त्वं नृवतीः दासादियुक्ताः क्षाः । पृथिवीनामैतत् । क्षयन्त्यत्रेति क्षा भूमिः। अनु आ यजस्व अनुप्रयच्छ । यद्वा । नृवतीनृभिः संस्कृतानि क्षा अनु पृथिवीं वेदिलक्षणामनुगतानि वेद्यामासादितानि स्पार्हाः स्पृहणीयानि क्षुमतीः स्तुतिमन्त्रलक्षणशब्दवन्ति विश्वजन्याः सर्वजनहितानि वृष्ट्यन्नहेतुत्वात् तानि इषः अन्नानि हविर्लक्षणानि यजस्व देवेभ्यः
प्रयच्छ॥
“The progenitor has engendered you the chief of all sacrifices, variegated, illuminating (all); do youoffer (to the gods) the desirable all- sustaining praise-accompanied viands growing upon man-occupied earth.”
Because the Father hath produced thee, Leader of all our solemn rites, their brilliant Banner:
So win by worship pleasant homes abounding in heroes, and rich food to nourish all men.
Because the begetter has begotten you as the face of all the rites, their brilliant beacon,
so win by sacrifice, throughout the lands filled with superior men, eagerly sought cattle-rich refreshments belonging to all peoples.
Denn als das Antlitz aller Opferfeste und lichte Fahne zeugte dich der Zeuger, So bring durch Opfer zu den Männersitzen für alle Menschen liebe reiche Nahrung.
Denn dich hat der Erzeuger als Sinnbild und augenfälliges Erkennungszeichen aller Opfer erzeugt. Als solcher erbitte nach einander männerreiche Wohnsitze, beneidenswerte Speisegenüsse nebst Vieh, für alle Leute ausreichend!
Ведь родитель породил тебя как лик
Всех обрядов, как яркое знамя.
Приноси с помощью жертв одно за другим поселения, богатые мужами,
Желанные жертвенные услады, сопровождаемые скотом, принадлежащие всем людям!
यं त्वा॒ द्यावा॑पृथि॒वी यं त्वाप॒स्त्वष्टा॒ यं त्वा॑ सु॒जनि॑मा ज॒जान॑ । पन्था॒मनु॑ प्रवि॒द्वान्पि॑तृ॒याणं॑ द्यु॒मद॑ग्ने समिधा॒नो वि भा॑हि ॥
यम् । त्वा॒ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । यम् । त्वा॒ । आपः॑ । त्वष्टा॑ । यम् । त्वा॒ । सु॒ऽजमि॑मा । ज॒जान॑ । पन्था॑म् । अनु॑ । प्र॒ऽवि॒द्वान् । पि॒तृ॒ऽयान॑म् । द्यु॒ऽमत् । अ॒ग्ने॒ । स॒म्ऽइ॒धा॒नः । वि । भा॒हि॒ ॥
हे अग्ने ये त्वा त्वां द्यावापृथिवी जनितवत्यौ आदित्यात्मनाग्न्यात्मना वा । तथा यं त्वाम् आपः मेघोदरगता विद्युदात्मना स्थितं जनितवत्यः । यद्वा । आप इत्यन्तरिक्षनाम । द्यावापृथिवी अन्तरिक्षं चेमे त्रयो लोका यं त्वामजीजनन् । किंच सुजनिमा शोभनजननः त्वष्टा प्रजापतिः यं त्वां जजान जनयामास हे अग्ने पितृयाणं पितरो येन मार्गेण गच्छन्ति ते पन्थां हविर्वहनमार्गम् अनु प्रविद्वान् प्रजानंस्त्वं समिधानः समिध्यमानः सन् द्युमत् दीप्तियुक्तं यथा भवति तथा वि भाहि विशेषेण दीप्यसे ॥ ॥ ३० ॥
“Do you, Agni, whom the earth and heaven, whom the waters, whom Tvaṣṭā, the glorious creator,engendered, who are cognizant of the path, the road of the Pitṛs, shine brilliantly, being kindled.”
Thou whom the Heaven and Earth, thou whom the Waters, and Tvastar, maker of fair things, created,
Well knowing, all along the Fathers' pathway, shine with resplendent light, enkindled, Agni.
You whom Heaven and Earth, you whom the waters, you whom Tvaṣṭar, the good begetter, has begotten,
you, knowing the way along the path leading to the forefathers—once kindled, beam brilliantly in all directions, o Agni.
Du, welchen Erd' und Himmel, den die Wasser, du, welchen Tvaschtar schön erzeugend zeugte, Den Pfad wohl kennend, den die Väter gingen, o Agni, strahle glänzend, du entflammter.
Du, den Himmel und Erde, den die Gewässer, den Tvastri, der Schöpfer guter Dinge, erschaffen hat, der du den väterbegangenen Weg entlang Bescheid weißt, leuchte du, Agni, hell, wann du entflammt wirst!
Ты, кого Небо-и-Земля, кого воды,
Кого Тваштар, порождающий прекрасное, породили,
Точно зная путь, исхоженный предками,
Ярко свети, о Агни, когда (тебя) зажгут!