Sukta 10.26
ऋषिविमद ऐन्द्रः प्राजापत्यो वा वसुकृद्वा वासुक्रः
देवतापूषा
मन्त्र9
छन्दउष्णिक्
प्र ह्यच्छा॑ मनी॒षा स्पा॒र्हा यन्ति॑ नि॒युत॑: । प्र द॒स्रा नि॒युद्र॑थः पू॒षा अ॑विष्टु॒ माहि॑नः ॥
प्र । हि । अच्छ॑ । म॒नी॒षाः । स्पा॒र्हाः । यन्ति॑ । नि॒ऽयुतः॑ । प्र । द॒स्रा । नि॒युत्ऽर॑थः । पू॒षा । अ॒वि॒ष्टु॒ । माहि॑नः ॥
हि यस्मात्कारणात् मनीषाः अस्मदीयाः स्तुतिलक्षणा वाचः अच्छ गुणग्रहणद्वारेण पूषणमभिप्राप्तुं प्र यन्ति प्रकर्षेण गच्छन्ति । कीदृश्यः । स्पार्हाः सर्वगुणोपेतत्वात्स्पृहणीयाः नियुतः । नियमनाद्वा नियोजनाद्वेत्येतद्रूपम् । अस्माभिर्नियमिता वा नियुक्ता वा । उच्चारिता इत्यर्थः । एतत् ज्ञात्वोपकारस्य प्रत्युपकारं कर्तुं दस्रा दर्शनीयः नियुद्रथः गमनाय सर्वदा नियतरथो नियुक्तरथो वा माहिनः महान् पूषा देवः प्राविष्टु अस्मान् प्रकर्षेण रक्षतु । यद्वा । दस्रा दंसयितारौ कर्मणामुपक्षपयितारौ । परिसमापयितारावित्यर्थः । एवंभूतौ पत्नीयजमानौ पूषा रक्षत्विति योज्यम् ॥
“Since our appointed and acceptable prayers proceed to him, may the mighty Pūṣan, of plural asingaspect, whose care is ever harnessed, protect us.”
FORWARD upon their way proceed the ready teams, the lovely songs.
Further them glorious Pusan with yoked chariot, and the Mighty Twain!
Because our inspired thoughts, the cherished teams, go forth toward (them),
[/Because their cherished teams go forth toward our inspired thoughts,] let the two wondrous ones—(Vāyu,) who possesses a chariot with teams, and mighty Pūṣan—help (them).
Es eilen den Gebeten ja die lieben Vielgespanne zu, Der starke mit dem Vielgespann, der Helfer Puschan sei uns hold.
So ziehen denn unsere Dichtungen hin: die begehrten Gespanne. Die beiden Meister, Vayu mit den Niyut am Wagen und der mächtige Pusan sollen helfen!
Ведь желанные дары-упряжки движутся
Ведь к нашим произведениям.
Двое удивительных: (Ваю) с колесницей из даров-упряжек
(И) Пушан могучий, пусть (нам) помогут!
यस्य॒ त्यन्म॑हि॒त्वं वा॒ताप्य॑म॒यं जन॑: । विप्र॒ आ वं॑सद्धी॒तिभि॒श्चिके॑त सुष्टुती॒नाम् ॥
यस्य॑ । त्यत् । म॒हि॒ऽत्वम् । वा॒ताप्य॑म् । अ॒यम् । जनः॑ । विप्रः॑ । आ । वं॒स॒त् । धी॒तिऽभिः॑ । चिके॑त । सु॒ऽस्तु॒ती॒नाम् ॥
विप्रः मेधावी अयं जनः यजमान: यस्य पूष्णः संबन्धि त्यत् तत् प्रसिद्ध महित्वं महत्त्वं वाताप्यं मण्डले संभृतं परिपक्वमुदकं धीतिभिः यागादिकर्मभिः आ वंसत् संभजते स देवः सुष्टुतीनां तदीयाः शोभनाः स्तुतीः चिकेत जानातु ॥
“(May e) whose greatness (manifested as) the matured rain, this pious man celebrates with piousrites-- may he be cognizant of such excellent praises.”
With sacred hymns let this man here, this singer, win the God to whom
Belong this majesty and might. He hath observed our eulogies.
He [=Pūṣan] to whom belong this greatness, the friendship with the Wind [/sought-after friendship], this people here—
the inspired poet will strive to win (him) with his hymnic visions. He [=Pūṣan] has taken cognizance of the good praise hymns.
Der diese hohe Grösse hat, den rufe hier der Mensch herbei, Der Sänger mit Gebeten ihn; er achte auf den Lobgesang.
Dessen Größe, die mit dem Vata befreundet ist, unsereins, der Sänger, durch seine Gedichte gewinnen möchte; er versteht sich auf Loblieder.
Чьего величия (и) желанного расположения
Этот человек, вдохновенный (поэт),
Хочет добиться молитвами,
(Тот) замечает прекрасные восхваления.
स वे॑द सुष्टुती॒नामिन्दु॒र्न पू॒षा वृषा॑ । अ॒भि प्सुर॑: प्रुषायति व्र॒जं न॒ आ प्रु॑षायति ॥
सः । वे॒द॒ । सु॒ऽस्तु॒ती॒नाम् । इन्दुः॑ । न । पू॒षा । वृषा॑ । अ॒भि । प्सुरः॑ । प्रु॒षा॒य॒ति॒ । व्र॒जम् । नः॒ । आ । प्रु॒षा॒य॒ति॒ ॥
य उक्तगुणः सः पूषा सुष्टुतीनां शोभनस्तोत्राणाम् । स्वरूपमिति शेषः । वेद जानाति । अपि च इन्दुर्न सोम इव तथायं पूषा वृषा कामानां वर्षिता भवति । प्सुरः . रूपवान् सः। अभि अस्मानभिलक्ष्य प्रुषायति सिञ्चति । तथा नः अस्माकं व्रजं गोष्ठं च आ प्रुषायति आभिमुख्येन सिञ्चति । अस्मभ्यं हिरण्यपश्वादिकं ददातीत्यर्थः ॥
“He, Pūṣan, is cognizant of such excellent praises; like Soma he is the showerer (of benefits); thegraceful deity rains down upon us, he rains upon our cow-pastures.”
Pusan the Strong hath knowledge of sweet praises even as Indu hath.
He dews our corn with moisture, he bedews the pasture of our kine.
He knows the good praise hymns. Pūṣan the bull, like a drop,
sprinkles sprinklings [?], sprinkles on our enclosure.
Er merke auf den Lobgesang, Puschan, der Held wie Indu stark, Er strömet reiche Nahrung aus, beströme unsern Kuhstall reich.
Er kennt die Loblieder, der Bulle Pusan wie der Somasaft; er benetzt unsere ......., er besprengt unsere Hürde.
Он знает прекрасные восхваления.
Пушан-бык, подобный соку сомы.
Он кропит (наш) урожай (?),
Он окропляет наш загон (для скота).
मं॒सी॒महि॑ त्वा व॒यम॒स्माकं॑ देव पूषन् । म॒ती॒नां च॒ साध॑नं॒ विप्रा॑णां चाध॒वम् ॥
मं॒सी॒महि॑ । त्वा॒ । व॒यम् । अ॒स्माक॑म् । दे॒व॒ । पू॒ष॒न् । म॒ती॒नाम् । च॒ । साध॑नम् । विप्रा॑णाम् । च । आ॒ऽध॒वम् ॥
हे देव द्योतमान पूषन् वयं स्तोतारः त्वा त्वां मंसीमहि स्तुमः । कीदृशम् । अस्माकम् अस्मदीयानां मतीनां च अभिलषितानां च साधनं साधयितारं विप्राणां च मेधाविनामपि आधवं परिचर्याद्वारेण कम्पयितारम् ॥
“We glorify you, divine Pūṣan, the accomplisher of our desires, who make the pious to quake.”
We will bethink ourselves of thee, O Pusan, O thou God, as One.
Who brings fulfilment of our hymns, and stirs the singer and the sage.
We would contemplate you. For us, god Pūṣan, (you are)
both the means to realize our thoughts and to stir up our inspired poets,
Wir wollen dein gedenken nun, o Puschan, der du uns, o Gott, Der Andacht Bitten gern erfüllst, die Sänger zum Gesang erregst.
Wir möchten deiner gedenken, Gott Pusan, als des Wirkers unserer frommen Gedanken und als Aufrüttler der Beredsamen.
Мы хотим думать о тебе
Как о нашем, о бог Пушан,
Как о том, кто ведет к цели молитвы
И возбуждает вдохновенных (поэтом).
प्रत्य॑र्धिर्य॒ज्ञाना॑मश्वह॒यो रथा॑नाम् । ऋषि॒: स यो मनु॑र्हितो॒ विप्र॑स्य यावयत्स॒खः ॥
प्रति॑ऽअर्धिः । य॒ज्ञाना॑म् । अ॒श्व॒ऽह॒यः । रथा॑नाम् । ऋषिः॑ । सः । यः । मनुः॑ऽहितः । विप्र॑स्य । य॒व॒य॒त्ऽस॒खः ॥
ऋषिः सर्वस्य द्रष्टा सः पूषा यज्ञानां प्रत्यर्धिः अर्धभाक् रथानां अश्वहयः । हयतिर्गतिकर्मा। रथानां संबन्धिभिरश्वैर्गमनशीलो भवति । अश्वयुक्तेन रथेन सदा गन्तेत्यर्थः । मनुर्हितः मनुष्यहितः यः विप्रस्य मेधाविनः स्तोतुः यावयत्सखः शत्रूणां पृथक्कर्ता सखा भवति स इति पूर्वेण संबन्धः ॥ ॥ १३ ॥
joint-sharer of each sacrifice, the driver of the chariot steeds;
The Rsi who is good to man, the singer's Friend and faithful Guard.
Half-sharer of sacrifices, horse-driver of chariots,
seer—he who was established by Manu as the companion who wards off (hatred) for the inspired poet—
Ihm kommt der Opfer Hälfte zu; er, der der Wagen Rosse treibt, Ist Dichter, den sich Manu schuf, des Sängers Freund, der Feinden wehrt.
Der bei den Opfern mit den Göttern halbpart macht, der die Wagenrosse antreibt, der von Manu bestimmte Rishi, der abwehrende Freund des Beredsamen.
Он, получающий полжертвы (вместе с другими богами),
Поторапливающий коней при колесницах,
Этот риши, который поставлен Манусом,
Друг, отвращающий (врагов) вдохновенного (поэта):
आ॒धीष॑माणाया॒: पति॑: शु॒चाया॑श्च शु॒चस्य॑ च । वा॒सो॒वा॒योऽवी॑ना॒मा वासां॑सि॒ मर्मृ॑जत् ॥
आ॒ऽधीष॑माणायाः । पतिः॑ । शु॒चायाः॑ । च॒ । शु॒चस्य॑ । च॒ । वा॒सः॒ऽवा॒यः । अवी॑नाम् । आ । वासां॑सि । मर्मृ॑जत् ॥
आधीषमाणायाः आत्मार्थं धीयमानायाः शुचायाश्च दीप्ताया अजायाश्च पतिः स्वामी । न केवलं स्त्रीमात्रस्य किंतु शुचस्य दीप्तस्य पुंपशोः च पतिरित्यर्थः । एवंभूतः पूषा देवः अवीनाम् उरणानां संबन्धिभी रोमभिः वासोवायः दशापवित्रादीनि वस्त्राणि प्रेरयन वासांसि रजकशोध्यानि तानि वस्त्राणि आ मर्मृजत् आ समन्तात् प्रकाशोष्णाभ्यां शोधयन् भवति ॥
“Lord both of the pure desirable (she-goat), and of the pure (he-goat); weave3r of the cloth (of thewool) of the sheep; he has cleansed the vestments.”
One who is Lord of Suca, Lord of Suca caring for herself:
Weaving the raiment of the sheep and making raiment beautiful.
The husband of her who cares [?] [=Sūryā?], (companion) of the gleaming (female [=Dawn?]) and the gleaming (male [=Agni, Soma, Sun?]),
weaver of garments of sheep [=wool], always rubbing [=cleaning] the garments.
Der Schützer, der verlangenden, der reinen Frau, des reinen Manns, Er, der der Schafe Hüllen webt, und rein erhällt ihr wollnes Kleid.
Der Gatte der sich Sehnenden, der Tröster der Trauernden und des Trauernden; der den Schafen das Gewand webt und die Gewänder reinigt;
Муж тоскующей,
Горюющей и (друг) горюющего;
Ткущий одежду из овец,
Очищащающий одежду:
इ॒नो वाजा॑नां॒ पति॑रि॒नः पु॑ष्टी॒नां सखा॑ । प्र श्मश्रु॑ हर्य॒तो दू॑धो॒द्वि वृथा॒ यो अदा॑भ्यः ॥
इ॒नः । वाजा॑नाम् । पतिः॑ । इ॒नः । पु॒ष्टी॒नाम् । सखा॑ । प्र । श्मश्रु॑ । ह॒र्य॒तः । दू॒धो॒त् । वि । वृथा॑ । यः । अदा॑भ्यः ॥
इनः ईश्वरः पूषा वाजानां हविरादीनां सर्वेषामन्नानां पतिः स्वामी इनः प्रभुः पुष्टीनां सर्वेषां प्राणिनां स्वभूतानां पोषणानां करणे सखा मित्रभूतः । सर्वस्योपकारित्वात् । किंच हर्यतः कामयमानस्य यजमानस्य स्वभूतं सोमं पिबन्निति शेषः। श्मश्रु श्मश्रूणि वृथा अनायासेनाप्रयत्नेन प्र वि अदूधोत् प्रकर्षेण विविधं कम्पयति यः पूषा अदाभ्यः शत्रुभिरहिंस्यः स इति पूर्वेण संबन्धः ॥
“The ruler, the lord of viands, the soverign, the friend of the contentment (of all); he who isunassailable, genitive ly shakes his beard (when drinking the Soma of the sacrificer), desiring (his favour).”
The mighty Lord of spoil and wealth, Strong Friend of all prosperity;
He with light movement shakes his beard, lovely and ne'er to be deceived.
Powerful lord of prizes, powerful companion of prosperities,
the delightful one has shaken forth his beard, shaken it out at will—he who is not to be deceived.
Der starke Herr der Labungen, der starke Freund der Nahrungen, Den Schnurrbart schüttelt er mit Lust, der holde nicht zu täuschende.
Der gewaltige Herr der Gewinne, der gewaltige Freund des Wohlstands. Der Begehrte schüttelt seinen Bart, er schüttelt ihn nach Lust hin und her, der Unbetörbare.
Могучий хозяин наград,
Могучий друг процветаний,
Любимый, трясет он бородой туда-сюда
Сколько хочет, (этот) безобманный.
आ ते॒ रथ॑स्य पूषन्न॒जा धुरं॑ ववृत्युः । विश्व॑स्या॒र्थिन॒: सखा॑ सनो॒जा अन॑पच्युतः ॥
आ । ते॒ । रथ॑स्य । पू॒ष॒न् । अ॒जाः । धुर॑म् । व॒वृ॒त्युः॒ । विश्व॑स्य । अ॒र्थिनः॑ । सखा॑ । स॒नः॒ऽजाः । अन॑पऽच्युतः ॥
हे पूषन् देव ते त्वदीयस्य रथस्य धुरम् अजाः वाहनत्वेन आ ववृत्युः आवर्तयन्ति । आवहन्तीत्यर्थः । यस्त्वं विश्वस्य सर्वस्य अर्थिनः याचकस्य अभिलषितार्थप्रदातृत्वात्सखिभूतः सनोजाः चिरं जातः अनपच्युतः स्वाधिकारादनपगतः तस्य ते रथमिति संबन्धः ॥
“THe goats, Pūṣan, bear the burden of your car, who are the friend of every suppliant, born long ago,never-failing (in your duty).”
O Pusan, may those goats of thine turn hitherward thy chariot-pole.
Friend of all suppliants; art thou, born in old time, and arm and sure.
O Pūṣan, the goats should turn the pole of your chariot hither—
(you are) the companion of every striving man, born of old, not to be driven away.
Des Wagens Deichsel wandten dir, o Puschan, deine Ziegen her; Du urgeborner, fest und treu bist eines jeden Beters Freund.
Die Ziegenböcke mögen deines Wagens Deichsel herwärts richten, o Pusan. Du bist der Freund eines jeden, der ein Anliegen hat, vor alters geboren, nie wankend.
Пусть козлы направят сюда
Дышло твоей колесницы, о Пушан!
(Ты -) друг всякого, у кого есть дело,
(Бог,) издревлерожденный, неколебимый.
अ॒स्माक॑मू॒र्जा रथं॑ पू॒षा अ॑विष्टु॒ माहि॑नः । भुव॒द्वाजा॑नां वृ॒ध इ॒मं न॑: शृणव॒द्धव॑म् ॥
अ॒स्माक॑म् । ऊ॒र्जा । रथ॑म् । पू॒षा । अ॒वि॒ष्टु॒ । माहि॑नः । भुव॑त् । वाजा॑नाम् । वृ॒धः । इ॒मम् । नः॒ । शृ॒ण॒व॒त् । हव॑म् ॥
माहिनः महान् पूषा अस्माकं स्वभूतं रथम् ऊर्जा बलेन अन्नेन वा अविष्टु अवतु रक्षतु । किंच वाजानाम् अन्नानां वृधः वर्धकः भुवत् भवतु । नः अस्मदीयम् इमम् ईदृग्भूतं हवम् आह्वानं शृणवत् शृणोतु ॥ ॥ १४ ॥
“May the mighty Pūṣan protect our chariot by his might; may he be to us the augmenter of food; mayhe hear this our invocation.”
May the majestic Pusan speed our chariot with his power and might.
May he increase our store of wealth and listen to this call of ours.
Our chariot let Pūṣan the mighty aid with his vigor.
He will become the increaser of prizes; he will hear this call of ours.
The three hymns ascribed to Vasukra Aindra (X.27–29) are both very rich and very strange, and will repay concentrated study for untold time to come.
Den Wagen, der uns Nahrung bringt, ihn treib der starke Puschan her, Er sei der Labung Förderer, und höre diesen unsern Ruf.
Unserem Wagen soll der mächtige Pusan mit Kraft helfen. Er sei der Mehrer der Gewinne, er erhöre diesen Ruf von uns!
Нашу колесницу пусть поддержит
Пушан, великий (своей) питательный силой!
Да будет он (нам) умножителем наград!
Да услышит он этот наш зов!