Sukta 10.31
ऋषिकवष ऐलूषः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र11
छन्दत्रिष्टुप्
आ नो॑ दे॒वाना॒मुप॑ वेतु॒ शंसो॒ विश्वे॑भिस्तु॒रैरव॑से॒ यज॑त्रः । तेभि॑र्व॒यं सु॑ष॒खायो॑ भवेम॒ तर॑न्तो॒ विश्वा॑ दुरि॒ता स्या॑म ॥
आ । नः॒ । दे॒वाना॑म् । उप॑ । वे॒तु॒ । शंसः॑ । विश्वे॑भिः । तु॒रैः । अव॑से । यज॑त्रः । तेभिः॑ । व॒यम् । सु॒ऽस॒खायः॑ । भ॒वे॒म॒ । तर॑न्तः । विश्वा॑ । दुः॒ऽइ॒ता । स्या॒म॒ ॥
देवानां स्तोतॄणां नः अस्माकं शंसः स्तोतव्यः यजत्रः यष्टव्यः एवंभूत इन्द्रः तुरैः त्वरणशीलैः विश्वेभिः सर्वैः मरुद्भिः सह अवसे अस्मद्यज्ञरक्षणार्थम् आ उप वेतु उपागच्छतु । वयम् अपि तेभिः तैः सह सुसखायः शोभनसखायः भवेम स्याम । किंच विश्वा दुरिता विश्वानि दुरितानि पापानि तरन्तः स्याम ॥
“May he, who is to be praised by us, his worshippers, and to be adored, (Indra), come with all his swift(Maruts), for our protection, may we be excellent friends with them; may we be freed from all sins.”
MAY benediction of the Gods approach us, holy, to aid us with all rapid succours.
Therewith may we be happily befriended, and pass triumphant over all our troubles.
Let the laud of the gods, the means of sacrifice, come in quest of us, to help us, along with all the overpowering ones [=gods].
Might we come to have good fellowship with them. Might we be those who cross over all difficulties.
Es komme her zu uns der Preis der Götter, mit allen Helden hülfreich uns der hehre, Recht schön befreundet seien wir mit ihnen und mögen alles Unglück überwinden.
Das Lob der Götter soll uns mit allen Mächtigen aufsuchen, um uns zu helfen, das verehrungswürdige. An Ihnen wollen wir gute Freunde haben, alle Fährlichkeiten möchten wir überwinden.
Да придет к нам на помощь хвала богов,
Достойная жертв, вместе со всеми стремительными (богами)!
С ними мы хотим быть добрыми друзьями!
Да преодолеем мы все трудности!
परि॑ चि॒न्मर्तो॒ द्रवि॑णं ममन्यादृ॒तस्य॑ प॒था नम॒सा वि॑वासेत् । उ॒त स्वेन॒ क्रतु॑ना॒ सं व॑देत॒ श्रेयां॑सं॒ दक्षं॒ मन॑सा जगृभ्यात् ॥
परि॑ । चि॒त् । मर्तः॑ । द्रवि॑णम् । म॒म॒न्या॒त् । ऋ॒तस्य॑ । प॒था । न॒म॒सा । वि॒वा॒से॒त् । उ॒त । स्वेन॑ । क्रतु॑ना । सम् । व॒दे॒त॒ । श्रेयां॑सम् । दक्ष॑म् । मन॑सा । ज॒गृ॒भ्या॒त् ॥
मर्तः मनुष्यः यजमानः परि चित् सर्वतः द्रविणं विश्वेषां देवानां यागार्थं धनं ममन्यात् । मन्यतिः कान्तिकर्मा । कामयेत लब्धुमिच्छेत् । धनं लब्ध्वा च ऋतस्य यज्ञस्य पथा मार्गेण नमसा हविराख्येनान्नेन आ विवासेत् परिचरेत् । उत अपि च स्वेन आत्मीयेन क्रतुना प्रज्ञानेन । मनसेत्यर्थः । सं वदेत । संवादोऽत्र समाध्यानमुच्यते । हविर्गृहीत्वा वषट्करिष्यन् विश्वान् देवान् मनसाध्यायेदित्यर्थः । विश्वेषां देवानां यागानन्तरं च तत्प्रसादात् श्रेयांसम् अतिशयेन प्रशस्यमात्मानं दक्षं प्रवृद्धं सर्वव्यापिनं मनसा ध्यानसाधनेनान्तःकरणेन जगृभ्यात् गृह्णीयात् ॥
“Let a mortal be ever desirous of affluence, (having acquired it), let him worship with oblations on thepath of the sacrifice; and let him with his own intellect meditate upon (the gods); let him grasp with his mind thebest and most mighty (of the universal deities).”
A man should think on wealth and strive to win it by adoration on the path of Order,
Counsel himself with his own mental insight, and grasp still nobler vigour with his spirit.
A mortal should await material wealth along the path of truth; he should seek to win it through reverence.
And he should consult with his own resolve and grasp better skill with his mind.
Den Reichthum mag der Sterbliche erstreben, durch Andacht auf dem Opferpfad herbeiziehn, Und sich bereden mit dem eignen Herzen; dann wird im Geist er bessre Kraft erlangen.
Der Sterbliche sollte doch den Reichtum gering schätzen, er soll ihn auf dem Wege des Rechten demütig zu gewinnen suchen. Und er gehe mit seiner eigenen Einsicht zu Rate und fasse im Geiste besseren Entschluß.
(Если) смертный прозевает имущество,
Пусть поклонением на пути закона он постарается привлечь (богов),
А также если он посовещается со своим разумом,
То мыслью схватит лучший способ действия.
अधा॑यि धी॒तिरस॑सृग्र॒मंशा॑स्ती॒र्थे न द॒स्ममुप॑ य॒न्त्यूमा॑: । अ॒भ्या॑नश्म सुवि॒तस्य॑ शू॒षं नवे॑दसो अ॒मृता॑नामभूम ॥
अधा॑यि । धी॒तिः । अस॑सृग्रम् । अंशाः॑ । ती॒र्थे । न । द॒स्मम् । उप॑ । य॒न्ति॒ । ऊमाः॑ । अ॒भि । आ॒न॒श्म॒ । सु॒वि॒तस्य॑ । शू॒षम् । नवे॑दसः । अ॒मृता॑नाम् । अ॒भू॒म॒ ॥
धीतिः देवयागक्रिया अधायि निहिता स्थापिता । अस्माभिः प्रवर्तितेत्यर्थः । तदनन्तरम् ऊमाः अवितारस्तर्पयितारः अंशाः अस्माभिर्दत्ता हविर्भागाः दस्मं दर्शनीयं शत्रूणामुपक्षपयितारं वा अससृग्रम् असमानसृष्टिम् । उत्कृष्टजन्मानमित्यर्थः । एवंभूतं देवसंघम् उप यन्ति उपगच्छन्ति । तत्र दृष्टान्तः । तीर्थे न । यथा गङ्गादितीर्थे तर्पणमुखे विसृष्टा अपामंशाः देवसंघमुपगच्छन्ति तद्वत् । तदनन्तरं वयं सुवितस्य सु इतस्य सुष्ठु प्राप्तस्य स्वर्गादिकस्य शूषं सुखम् अभ्यानश्म अभिप्राप्नवाम। किंच वयम् अमृतानां देवानां नवेदसः । न वेदेत्येतस्मिन्नर्थे नवेदः शब्दो ‘नभ्राण्नपान्नवेदा' इति निपातितः । न न वेत्तारो वेत्तार एव । स्वरूपतो ज्ञातार एवेत्यर्थः । अभूम भवेमेत्याशास्महे ॥
“The sacrifice has been prepared; the invigorating portions (of thhe oblation) approach the beautiful(god) of excellent birth, as (the waters) at a holy spot (approach the gods); may we obtain the happiness ofheaven; may we have a real knowledge of the immortals.”
The hymn is formed, poured are the allotted portions: as to a ford friends come unto the Wondrous.
We have obtained the power of case and comfort, we haVe become acquainted, with Immortals.
The insightful thought has been set in place; the (sacrificial) portions have been sent surging. The helpers [=gods] come close to the
wondrous one [=Agni] as if to a ford.
We have attained the fortifying (hymn) for our good faring; we have
become cognizant of the immortals.
Geweiht ist Andacht, Tränke sind ergossen, zum hehren kommen wie zum Born die Freunde; Uns ward zu Theil die Kraft beglückten Lebens, wir wurden der Unsterblichen Vertraute.
Die Erkenntnis ist erfolgt; die Anteile des Soma sind eingegossen. Zu einem Meister kommen die Helfer wie zu einer Tränke. Wir haben den Ansporn zu guter Fahrt erreicht; wir sind die Mitwisser der Unsterblichen geworden.
Установлена сила видения. Налиты доли.
К удивительному подходят помощники, словно (коровы) на водопой.
Мы добились гимна для счастливого путешествия.
Мы стали посвященными у бессмертных.
नित्य॑श्चाकन्या॒त्स्वप॑ति॒र्दमू॑ना॒ यस्मा॑ उ दे॒वः स॑वि॒ता ज॒जान॑ । भगो॑ वा॒ गोभि॑रर्य॒मेम॑नज्या॒त्सो अ॑स्मै॒ चारु॑श्छदयदु॒त स्या॑त् ॥
नित्यः॑ । चा॒क॒न्या॒त् । स्वऽप॑तिः । दमू॑नाः । यस्मै॑ । ऊँ॒ इति॑ । दे॒वः । स॒वि॒ता । ज॒जान॑ । भगः॑ । वा॒ । गोभिः॑ । अ॒र्य॒मा । ई॒म् । अ॒न॒ज्या॒त् । सः । अ॒स्मै॒ । चारुः॑ । छ॒द॒य॒त् । उ॒त । स्या॒त् ॥
नित्यः कल्पावस्थायी प्रजापतिः चाकन्यात् । तस्मै दृष्टादृष्टफलं दातुं कामयतां । कीदृशः। स्वपतिः स्वीयानां प्रजानां स्वामी धनपतिर्वा दमूनाः दानमनाः । कस्मै कामयतामिति उच्यते । उ उत अपि च यस्मै यजमानाय मह्यं सविता सर्वस्य प्रेरको देव: जजान जनितवान् । दृष्टादृष्टफलं दत्तवानित्यर्थः । वाशब्दः समुच्चये । तथा भगः देवश्च गोभिः अस्मदीयाभिः स्तुतिरूपाभिः वाग्भिः स्तुतः अर्यमा देवश्च ईम् ईदृग्भूतं दृष्टादृष्टफलम् अनज्यात व्यक्तीकुर्यात् । दद्यादित्यर्थः । उत अपि च स्यात् अन्योऽपि यो देवगणोऽस्ति चारुः रमणीयः सः अपि देवगणः अस्मै यजमानाय मह्यं छदयत् दृष्टादृष्टफलं दातुं कामयतामित्येतदाशास्महे ॥ , इयं सा भूया उषसामिव क्षा यद्धं क्षुमन्तुः शवसा समार्यन् ॥
“May the eternal (Prajāpati), the lord of wealth, of genitive rous mind, be willing to bestow (benefits onhim) to whom the divine Savitā has given birth; may Bhaga (induced) by (our) praises, and the divine Aryamanunfold (future rewards); or may some (other) gracious (divinity) be inclined to favour this (instrumental tutor of the rite).”
Pleased be the Eternal Lord who loves the household with this man whom God Savitar created.
May Bhaga Aryaman grace him with cattle: may he appear to him, and be, delightful.
Our own constant lord and master of the house [=Agni?] should
find pleasure (in him [=sacrificer?]) for whom the god Savitar has
given birth,
or Bhaga and Aryaman should anoint him with cows. That one seems beloved to him, and so he should be.
Der ew'ge Herrscher sei erfreut, der Hausfreund, und wem Genuss Gott Savitar erzeugt hat; Ihn schmücke Bhaga, Arjaman mit Kühen; er möge lieb ihm dünken, lieb ihm sein auch.
Der ständige Eigentümer und Hausgebieter soll daran Gefallen haben, für den ihn Gott Savitri bestimmt hat. Oder Bhaga und Aryaman sollen ihn mit Kühen auszeichnen: er scheine ihm angenehm und sei es auch.
Пусть порадуется свой собственный господин, домашний (бог, тому),
Для кого породил бог Савитар.
Или же Бхага и Арьяман пусть украсит его коровами!
Пусть он покажется ему милым и будет (также таковым)!
इ॒यं सा भू॑या उ॒षसा॑मिव॒ क्षा यद्ध॑ क्षु॒मन्त॒: शव॑सा स॒माय॑न् । अ॒स्य स्तु॒तिं ज॑रि॒तुर्भिक्ष॑माणा॒ आ न॑: श॒ग्मास॒ उप॑ यन्तु॒ वाजा॑: ॥
इ॒यम् । सा । भू॒याः॒ । उ॒षसा॑म्ऽइव । क्षाः । यत् । ह॒ । क्षु॒ऽमन्तः॑ । शव॑सा । स॒म्ऽआय॑न् । अ॒स्य । स्तु॒तिम् । ज॒रि॒तुः । भिक्ष॑माणाः । आ । नः॒ । श॒ग्मासः॑ । उप॑ । य॒न्तु॒ । वाजाः॑ ॥
लुमन्तः । क्षुशब्दोऽन्नवाची शब्दवाची वा । अन्नवन्तः स्तुतिमन्तः कीर्तिमन्तो वेत्यर्थः । एवंभूता देवाः शवसा बलेन यत् यामस्मदीयां स्तुतिं प्रति समायन् समागच्छन् संप्राप्ताः सा इयं स्तुतिर्देवानां प्राप्या भूयाः भूयात् भवतु । उषसामिव क्षाः । यथा पृथिवी उषसां व्याप्त्या सर्वेषां प्राप्या भवति तद्वत् । किंच जरितुः स्तोतुः अस्य मम स्तुतिं भिक्षमाणाः याचमानाः शग्मासः । शग्ममिति सुखनाम । सुखाः सुखकराः वाजाः सुधन्वनः पुत्रास्त्रयोऽप्यृभुर्विभ्वा वाज इत्येते नः अस्मानाभिमुख्येन उप यन्तु उपगच्छन्तु ॥ ॥ २७ ॥
“May this (our praise) be accessible like the earth at dawn, when the glorious (gods) assemble in theirmight; may the Vājas, the dispensers of happiness, come to us, soliciting the laudation of this (their) adorer.”
Like the Dawns' dwelling-place be this assembly, where in their might men rich in food have gathered.
Striving to share the praises of this singer. To us come strengthening and effectual riches!
Might this earth here be like (the place) of the dawns. When the
possessors of livestock [=gods? patrons?] have assembled here with
their strength,
desiring to partake of the praise of this singer, let the powerful prizes approach us.
Dem Sitz der Morgen gleiche dieser Sitz hier, wo nahrungsreiche kräftig sich vereinten, Verlangend recht nach dieses Sängers Loblied; es möge kräft'ge Labung zu uns kommen.
Diese Stätte soll wie die der Morgenröten werden, da die Viehbesitzer mit ihrer Macht zusammenkamen, dessen Lobpreis vom Sänger erbittend. Es sollen uns rechtschaffene Belohnungen zukommen.
Пусть будет это место, как у утренних зорь,
Потому что владельцы скота пришли вместе со (своей) силой,
Прося его восхваления у певца.
Пусть достанутся нам хорошие награды!
अ॒स्येदे॒षा सु॑म॒तिः प॑प्रथा॒नाभ॑वत्पू॒र्व्या भूम॑ना॒ गौः । अ॒स्य सनी॑ळा॒ असु॑रस्य॒ योनौ॑ समा॒न आ भर॑णे॒ बिभ्र॑माणाः ॥
अ॒स्य । इत् । ए॒षा । सु॒ऽम॒तिः । प॒प्र॒था॒ना । अभ॑वत् । पू॒र्व्या । भूम॑ना । गौः । अ॒स्य । सऽनी॑ळाः । असु॑रस्य । योनौ॑ । स॒मा॒ने । आ । भर॑णे । बिभ्र॑माणाः ॥
इत् इदानीम् अस्य देवगणसंबन्धिनी एषा सुमतिः सुष्टुतिः पप्रथानाभवत् विस्तीर्यमाणाभूत् । अस्माभिः क्रियमाणेत्यर्थः । कीदृशी । पूर्व्या पूर्वकालीना भूमना भूम्ना बहुत्वेन युक्तेति शेषः । सर्वदेवसंबन्धित्वाद्भृशं जातेत्यर्थः । गौः देवान्प्रति गन्त्री । एतज्ज्ञात्वा सर्वे देवाः असुरस्य प्रजारूपबलवतः अस्य मम संबन्धिनि समाने सर्वदेवसाधारणे भरणे सर्वेषां देवानां पुष्टिकरे योनौ यज्ञाख्ये स्थाने सनीळाः समानस्थानाः बिभ्रमाणाः अस्मदर्थं दृष्टादृष्टफलं धारयन्तः आ गच्छन्त्विति शेषः ॥
“May this glorification, of this (assemly of the gods), ancient and frequent, approaching (the deities), bewidely diffused, (may the universal gods), collected together, bearing (future rewards, come) to the commonplace (of sacrifice) of this one who is mighty, which nourishes (them).”
This Bull's most gracious far-extended favour existed first of all in full abundance.
By his support they are maintained in common who in the Asura's mansion dwell together.
The good favor of just this one, spreading out, became the foremost cow throughout the land;
in the womb of this lord are those of the same nest, being borne in the same burden.
Es dehnte weit sich diese seine Huld aus; die erste Kuh entstand durch seine Fülle, Die in dem Sitz des höchsten Gottes wohnen, die werden, auch versorgt in gleicher Pflege.
Diese seine Gunst, die sich mit der Erde ausbreitete, ward zur ersten Kuh. In dieses Asura Schoße sind die Verschwisterten, in gleicher Tragung getragen.
Эта его милость, распространяясь
По земле, стала первой коровой.
В лоне этого асуры (находятся) (те, что) одного происхождения,
Что вынашиваются одинаковым вынашиванием.
किं स्वि॒द्वनं॒ क उ॒ स वृ॒क्ष आ॑स॒ यतो॒ द्यावा॑पृथि॒वी नि॑ष्टत॒क्षुः । सं॒त॒स्था॒ने अ॒जरे॑ इ॒तऊ॑ती॒ अहा॑नि पू॒र्वीरु॒षसो॑ जरन्त ॥
किम् । स्वि॒त् । वन॑म् । कः । ऊँ॒ इति॑ । सः । वृ॒क्षः । आ॒स॒ । यतः॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । निः॒ऽत॒त॒क्षुः । स॒न्त॒स्था॒ने इति॑ स॒म्ऽत॒स्था॒ने । अ॒जरे॒ इति॑ । इ॒तऊ॑ती॒ इती॒तःऽऊ॑ती । अहा॑नि । पू॒र्वीः । उ॒षसः॑ । ज॒र॒न्त॒ ॥
यतः यस्माद्वृक्षात् द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ निष्टतक्षुः देवाः निःशेषेण कृतवन्तः सः तादृशः वृक्षः क उ आस कीदृग्वा बभूव । तदुत्पादकं वनम् अरण्यं किं स्वित् । संतस्थाने सम्यक्तिष्ठन्त्यौ अजरे जरावर्जिते इतऊती इत एतेभ्यो देवेभ्यो रक्षणं ययोस्ते । किंच अहानि सर्वाणि दिनानि पूर्वीः बह्वीः उषसः च देवा निष्टतक्षुः । एवंभूतान् देवान् जरन्त स्तोतारः स्तुवन्ति ॥
“What is the forest, which is the tree, out of which (the gods) have fabricated heaven and earth,ever-stationary and undecaying, giving protection to the deities; through numerous days and dawns (men)praises (the gods for this).”
What was the tree, what wood, in sooth, produced it, from which they fashioned forth the Earth and Heaven?
These Twain stand fast and wax not old for ever: these have sung praise to many a day and morning.
What was the wood, and what the tree from which they carved out heaven and earth,
the two that stand together, unaging and enduring? But the days, the many dawns, grow old.
Welch Wald war es, und welches war der Baum doch, aus dem sie Erd' und Himmel zimmernd bauten, Die beide stehn, nicht altern ewig dauern, indess der Tage viel und Morgen schwinden?
Welches war denn das Holz, welches der Baum, woraus sie Himmel und Erde gezimmert haben, die bestehen ohne zu altern, fortdauernd; nur die Tage, die vielen Morgenröten werden alt.
Что было древесиной, а что тем деревом,
Из которого они вытесали небо и землю?
Вместе пребывают, не старея, двое вечно юных,
(А) дни (и) многие зори старятся.
नैताव॑दे॒ना प॒रो अ॒न्यद॑स्त्यु॒क्षा स द्यावा॑पृथि॒वी बि॑भर्ति । त्वचं॑ प॒वित्रं॑ कृणुत स्व॒धावा॒न्यदीं॒ सूर्यं॒ न ह॒रितो॒ वह॑न्ति ॥
न । ए॒ताव॑त् । ए॒ना । प॒रः । अ॒न्यत् । अ॒स्ति॒ । उ॒क्षा । सः । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । बि॒भ॒र्ति॒ । त्वच॑म् । प॒वित्र॑म् । कृ॒णु॒त॒ । स्व॒धाऽवा॑न् । यत् । ई॒म् । सूर्य॑म् । न । ह॒रितः॑ । वह॑न्ति ॥
द्यावापृथिव्योर्निर्माणरूपम् एतावत् देवजातं सामर्थ्येन युक्तमिति न अपि तु एना एतेभ्यो देवेभ्यः परः उत्कृष्टः अन्यत् अन्यो हिरण्यगर्भः अस्ति। उक्षा सेक्ता । प्रजानां स्रष्टेत्यर्थः । हिरण्यगर्भः परमसूक्ष्मो वायुरूपो लिङ्गात्मा अपः प्रविश्य द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ बिभर्ति धारयति । किंच स्वधावान् बलवानन्नवान् वा स हिरण्यगर्भः पवित्रं पवित्रमयं त्वचम् अत्मीयं शरीरं दीप्तं मन्त्रं वा कृणुत करोति । कदेति उच्यते । यत् यदा ईम् इमां त्वचं हरितः अश्वाः सूर्यं न वहन्ति न प्रापयन्ति तदेति । सृष्टेः प्रागित्यर्थः ॥
“Not such (is their power); there is another greater than they; the creator, he sustains heaven andearth; possessed of might, he makes a pure skin, before his horses bear it to the sun.”
Not only here is this: more is beyond us. He is the Bull, the Heaven's and Earth's supporter.
With power divine he makes his skin a filter, when the Bay Coursers bear him on as Surya.
There does not exist another of such kind beyond that. The ox bears heaven and earth.
With a will of his own, he makes his skin into a purifier, when they
convey him, as the tawny (horses) do the sun.
Nichts ist so gross, nichts anderes ist grösser, er ist der Stier, der Himmel trägt und Erde; Die Seihe macht der mächt'ge, sich zur Decke, wenn wie die Sonne ihn die Stuten fahren.
Nicht gibt es ein anderes Derartiges noch darüber hinaus: Der Stier trägt Himmel und Erde. Der Eigenmächtige macht seine Haut zur Seihe, wenn sie ihn fahren wie die Falben den Sonnengott.
Нет ничего другого, подобного этому, за его пределами:
Этот бык несет небо и землю.
Самосущий делает (свою) шкуру цедилкой,
Когда везут его, как буланые кобылицы – солнце.
स्ते॒गो न क्षामत्ये॑ति पृ॒थ्वीं मिहं॒ न वातो॒ वि ह॑ वाति॒ भूम॑ । मि॒त्रो यत्र॒ वरु॑णो अ॒ज्यमा॑नो॒ऽग्निर्वने॒ न व्यसृ॑ष्ट॒ शोक॑म् ॥
स्ते॒गः । न । क्षम् । अति॑ । ए॒ति॒ । पृ॒थ्वीम् । मिह॑म् । न । वातः॑ । वि । ह॒ । वाति॑ । भूम॑ । मि॒त्रः । यत्र॑ । वरु॑णः । अ॒ज्यमा॑नः । अ॒ग्निः । वने॑ । न । वि । असृ॑ष्ट । शोक॑म् ॥
स्तेगः । ‘ स्त्यै ष्ट्यै शब्दसंघातयोः'। रश्मिसंघाती आदित्यः पृथ्वीं विस्तीर्णां क्षां भूमि तेजसा न अत्येति नातिगच्छति । मर्यादया तिष्ठतीत्येवमादित्यः स्तूयते । वातः वायुरपि खलु भूम भूमिं मिहं वृष्टिं न वि वाति समर्थोऽपि सन् विविधं न गमयति । भूमिं प्रति सावशेषमेव वर्षयतीति वातः स्तूयते । यत्र यस्मिन् प्रजापतौ मित्रः देवः अज्यमानः व्यज्यमानः व्यक्तीभवन् । उत्पाद्यमान इत्यर्थः । शोकं स्वीयां दीप्तिं व्यसृष्ट विसृजति सर्वतो विक्षिपति तथा वरुणः च व्यक्तीभवन् स्वदीप्तिं विक्षिपति । तत्र दृष्टान्तः । अग्निः देवः वने न यथा वृक्षसंघाते स्वदीप्तिं सर्वतो विसृजति तद्वत् । तादृशं प्रजापतिं स्तौमीति शेषः ॥
“The sun does not pass beyond the broad earth, the wind does not drive the rain from off the earth; (Iglorify Prajāpati) in whom Mitra and Varuṇa being manifested, disperse their radiance, as Agni (spreads hisflames) in a forest.”
He passes o'er the broad earth like a Stega: he penetrates the world as Wind the mist-cloud.
He, balmed with oil, near Varuna and Mitra, like Agni in the wood, hath shot forth splendour.
Like a snake [?], he passes over the wide earth; as wind (blows) away mist, he blows across the land,
where, being anointed as Mitra and as Varuṇa, like a fire in the forest, he has let loose his flame.
Dem Pfeile gleich durchdringt der Erde Sitz er, zerstreut die Wesen wie der Wind den Nebel, Und ausgeschmückt wie Varuna und Mitra liess Licht er strahlen, wie im Walde Agni.
Wie ein Frosch geht er über die breite Erde; wie der Wind den Nebel verweht, so durchweht er das Land, in dem Mitra und Varuna gesalbt seine Glut entladen haben wie Agni die seine im Holze.
Как стрела (?), проходит он сквозь широкую землю,
Как ветер, (разгоняет) туман, веет он на земле,
Когда он как Митра (или) Варуна умащаемый,
Словно Агни в древесине, испустил (свой) жар.
स्त॒रीर्यत्सूत॑ स॒द्यो अ॒ज्यमा॑ना॒ व्यथि॑रव्य॒थीः कृ॑णुत॒ स्वगो॑पा । पु॒त्रो यत्पूर्व॑: पि॒त्रोर्जनि॑ष्ट श॒म्यां गौर्ज॑गार॒ यद्ध॑ पृ॒च्छान् ॥
स्त॒रीः । यत् । सूत॑ । स॒द्यः । अ॒ज्यमा॑ना । व्यथिः॑ । अ॒व्य॒थीः । कृ॒णु॒त॒ । स्वऽगो॑पा । पु॒त्रः । यत् । पूर्वः॑ । पि॒त्रोः । जनि॑ष्ट । श॒म्याम् । गौः । ज॒गा॒र॒ । यत् । ह॒ । पृ॒च्छान् ॥
अरण्योः कारणभूतां शमीं गोत्वेन रूपयति । स्तरीः निवृत्तप्रसवा गौः सद्यः शीघ्रम् अज्यमाना निषिच्यमानरेतस्का सती यत् यदा सूत वत्सं प्रसूते तदा व्यथिः दुःखानां बाधयित्री स्वगोपा स्वायत्तगोप्तृका स्वभूतरक्षणा वा सती सा गौः अव्यथीः व्यथारहिताः प्रजाः कृणुत करोति । यदा शमी पुत्रस्थानीयमश्वत्थं प्रसूते तदानीमरण्याहरणाय तादृशमश्वत्थमन्विष्यतामृत्विजामश्वत्थस्य जनयित्री शमी सुखहेतुर्भवतीत्यर्थः। शमीगर्भादश्वत्थादरणी आहर्तव्ये । श्रूयते हि - शमीगर्भादग्निं मन्थन्ति ' ( तै. ब्रा. १.१.९ ) इति । अपि च पूर्वः पुरातनः पुत्रः । पुन्नाम्नो नरकात् त्राता । यद्वा । पुत्रस्थानीयोऽग्निः । पित्रोः जनयित्र्योररण्योः सकाशात् यत् यदा जनिष्ट मथनेन प्रादुर्भवति तदानीं गौः पृथिवी तयोररण्योर्मातृभूतां शम्याम् अश्वत्थगर्भां तां शमीम् । ‘सुपां सुलुक्' इति सुपो ड्यादेशः । जगार उद्गिरति । यद्ध यां खलु शमीं पृच्छान् ऋत्विजः पृच्छन्ति वीप्सन्ति गवेषयन्ति ॥
“When a barren cow being suddenly impregnated bears (a calf), she the repeller of evils, free frompain, self-protected, produces (offspring); when (Agni), the ancient son, is genitive rated by his two parents, earthejects the Śamī which the priests are seeking.”
When suddenly called the cow that erst was barren, she, self-protected, ended all her troubles.
Earth, when the first son sprang from sire and mother, cast up the gami, that which men were seeking.
When the barren cow [=kindling stick] gave birth all at once as she was being driven/anointed, she, though faltering, did so unfalteringly,
since she has her own herdsmen [=priests].
When the son [=Agni] was born before his two parents [=kindling
sticks], the cow [=lower stick] swallowed the peg [=upper stick]—if
they should inquire.
Als kaum belegt zuerst gebar die Weltkuh, schuf selbst sich pflegend, wankend sichern Gang sie, Und als der Aeltern erster Sohn erzeugt war, verschlang die Kuh den Stab, nach dem sie fragen.
Wann die gesalbte unfruchtbare Kuh sofort gebiert, so macht sie, die ihren Hirten hat, den Fehler wieder gut. Wann der Sohn noch vor den Eltern geboren wird, so hat die Kuh den Pflock verschlungen, wenn sie darnach fragen sollten.
Когда яловая корова, которую умащают, сразу же отелилась,
Она, сама себя охраняющая, без колебаний вызвала колебание.
Когда сын родился раньше родителей,
Корова проглотила колышек, если уж (об этом) спросят.
उ॒त कण्वं॑ नृ॒षद॑: पु॒त्रमा॑हुरु॒त श्या॒वो धन॒माद॑त्त वा॒जी । प्र कृ॒ष्णाय॒ रुश॑दपिन्व॒तोध॑ॠ॒तमत्र॒ नकि॑रस्मा अपीपेत् ॥
उ॒त । कण्व॑म् । नृ॒ऽसदः॑ । पु॒त्रम् । आ॒हुः॒ । उ॒त । श्या॒वः । धन॑म् । आ । अ॒द॒त्त॒ । वा॒जी । प्र । कृ॒ष्णाय॑ । रुश॑त् । अ॒पि॒न्व॒त॒ । ऊधः॑ । ऋ॒तम् । अत्र॑ । नकिः॑ । अ॒स्मै॒ । अ॒पी॒पे॒त् ॥
उत अपि च कण्वम् ऋषिं नृषदः पुत्रमाहुः वेदवादिनो वदन्ति । उत अपि च वाजी हविर्लक्षणान्नवान् कण्वः श्यावः श्यामवर्णः सन्नस्मादग्नेः सकाशात् धनमादत्त अगृह्णात् । कृष्णाय श्यामवर्णाय नार्षदाय कण्वायाग्नेः ऊधः रुशत् रोचमानरूपं प्र अपिन्वत प्रासिञ्चत् । अत्र इत्थमग्निव्यतिरिक्तः कश्चिदपि देवः अस्मै कण्वाय ऋतं यज्ञं नकिः अपीपेत् नावर्धयत् । 'युवं श्यावाय रुशतीमदत्तम् ' (ऋ. सं. १. ११७. ८) इत्युक्तम् ॥ ॥ २८ ॥
“(The expounders of the Vedas) spoke to Kaṇva, the son of Nṛṣad, and he the dark-tinted, havingfood, acquired wealth; (Agni) sprinkled (the milk of the brilliant udder for the dark (complexioned sage); no otherdivinity so favours the sacrifice for him].”
To Nrsad's son they gave the name of Kainva, and he the brown-hued courser won the treasure.
For him dark-coloured streamed the shining udder: none made it swell for him. Thus Order willed it.
They say that Kaṇva is the son of Nr̥ṣad [/of the one who sits among men], and Śyāva [/the dusky], the prizewinner, took the stakes.
The gleaming udder swelled for Kr̥ṣṇa [/the black one], but in there no one made the truth swell for him.
Kanva nannten sie den Sohn des Nrischad, und der braune Renner erlangte den Kampfpreis; dem schwarzen strömte reichlich das weisse Euter, was ihm gebührt, hat keiner dort ihm reichlich zugetheilt (?).
Und sie sagen, daß Kanva des Nrisad Sohn ist, und der dunkelbraune Renner erhielt den Preis. Für Krishna schwoll das weiße Euter an; keiner hat dabei für ihn die Wahrheit anschwellen lassen.
А также Канву называют сыном Нришада,
И темнокоричневый победоносный конь сорвал ставку.
Для черного набухло светлое вымя,
(Но) тут никто не сделал для него набухшей истину.