Sukta 10.34
ऋषिकवष ऐलूषो अक्षो वा मौजवान्
देवताअक्षकृषिप्रशंसा
मन्त्र14
छन्दत्रिष्टुप्
प्रा॒वे॒पा मा॑ बृह॒तो मा॑दयन्ति प्रवाते॒जा इरि॑णे॒ वर्वृ॑तानाः । सोम॑स्येव मौजव॒तस्य॑ भ॒क्षो वि॒भीद॑को॒ जागृ॑वि॒र्मह्य॑मच्छान् ॥
प्रा॒वे॒पाः । मा॒ । बृ॒ह॒तः । मा॒द॒य॒न्ति॒ । प्र॒वा॒ते॒ऽजाः । इरि॑णे । वर्वृ॑तानाः । सोम॑स्यऽइव । मौ॒ज॒ऽव॒तस्य॑ । भ॒क्षः । वि॒ऽभीद॑कः । जागृ॑विः । मह्य॑म् । अ॒च्छा॒न् ॥
बृहतः महतो विभीतकस्य फलत्वेन संबन्धिनः प्रवातेजाः प्रवणे देशे जाताः इरिणे आस्फारे वर्वृतानाः प्रवर्तमानाः प्रावेपाः प्रवेपिणः कम्पनशीला अक्षाः मा मां मादयन्ति हर्षयन्ति । किंच जागृविः जयपराजययोर्हर्षशोकाभ्यां कितवानां जागरणस्य कर्ता विभीदकः विभीतकविकारोऽक्षो मह्यं माम् अच्छान् अचच्छदत् अत्यर्थं मादयति । तत्र दृष्टान्तः । सोमस्येव यथा सोमस्य मौजवतस्य । मुजवति पर्वते जातो मौजवतः । तस्य । तत्र ह्युत्तमः सोमो जायते । भक्षः पानं यजमानान् देवांश्च मादयति तद्वदित्यर्थः । तथा च यास्कः ---- ‘ प्रवेपिणो मा महतो विभीतकस्य फलानि मादयन्ति । प्रवातेजाः प्रवणेजा इरिणे वर्तमाना इरिणं निर्ऋणमृणातेरपार्णं भवत्यपरता अस्मादोषधय इति वा । सोमस्येव मौजवतस्य भक्षो मौजवतो मुजवति जातो मुजवान् पर्वतो मुञ्जवान् मुञ्जो विमुच्यत इषीकयेषीकेषतेर्गतिकर्मण इयमपीतरेषीकैतस्मादेव विभीतको विभेदनाज्जागृविर्जागरणान्मह्यमचच्छदत् ' (निरु. ९. ८) इति ॥
“The large rattling dice exhilarate me as torrents borne on a precipice flowing in a desert; the excitingdice animate me as the taste of the Soma of Maujavat (delights the gods).”
SPRUNG from tall trees on windy heights, these rollers transport me as they turn upon the table.
The enlivening Vibhīdaka has pleased me like the draught of Soma from Mūjavant.
On high trees born and in a windy region The danglers, rolling on the diceboard, cheer me. Like Soma draught from Mūjavant's great mountain, The rousing nut Vibhīdaka has pleased me.
The dangling (nuts) of the lofty (tree) exhilarate me, the ones born in a windy place, constantly whirling in the gaming hollow.
Like a draught of soma from Mt. Mūjavant, the wakeful vibhīdaka nut has pleased me.
Die hüpfenden aus luft'gem Wipfel stammend berauschen mich, wenn in der Bahn sie rollen, Wie der Genuss des Maudschawater Soma's dünkt lustig des Vibhīdakbaumes Nuss mir.
Die Ohrenbommeln des hohen Baums, die im Sturmwind geborenen, berauschen mich, wenn sie in der Rinne trudeln. Wie ein Trunk Soma vom Berge Mujavat deuchte mir der wach haltende Vibhidakawürfel.
Дрожащие (орехи-) серьги огромного (дерева) опьяняют меня,
Рожденные на ветру, перекатывающиеся в углублении.
Как глоток сомы с (горы) Муджават,
Показалась мне бодрствующая (игральная кость) вибхидака.
न मा॑ मिमेथ॒ न जि॑हीळ ए॒षा शि॒वा सखि॑भ्य उ॒त मह्य॑मासीत् । अ॒क्षस्या॒हमे॑कप॒रस्य॑ हे॒तोरनु॑व्रता॒मप॑ जा॒याम॑रोधम् ॥
न । मा॒ । मि॒मे॒थ॒ । न । जि॒ही॒ळे॒ ए॒षा । शि॒वा । सखि॑ऽभ्यः । उ॒त । मह्य॑म् । आ॒सी॒त् । अ॒क्षस्य॑ । अ॒हम् । ए॒क॒ऽप॒रस्य॑ । हे॒तोः । अनु॑ऽव्रताम् । अप॑ । जा॒याम् । अ॒रो॒ध॒म् ॥
एषा अस्मदीया जाया मा मां कितवं न मिमेथ न च चुक्रोध न जिहीळे न च लज्जितवती । सखिभ्यः अस्मदीयेभ्यः कितवेभ्यः शिवा सुखकरी आसीत् अभूत् । उत अपि च मह्यं शिवासीत् । इत्थम् अनुव्रताम् अनुकूलां जायाम् एकपरस्य एकः परः प्रधानं यस्य तस्य अक्षस्य हेतोः कारणात् अहम् अप अरोधं परित्यक्तवानस्मीत्यर्थः ॥
“This (my wife) has not been angry (with me), nor was she overcome with sham; kind was she to meand to my friends; yet for the sake of one or other die, I have deserted this affectionate spouse.”
She never vexed me nor was angry with me, but was ever gracious to my friends and me.
For a dice which scored one too much, I drive away my own devoted wife.
She wrangles not with me nor is she angry: To me and comrades she was ever kindly. For dice that only luckless throws effected I've driven away from home a wife devoted.
She did not oppose me, nor did she get angry; she was gracious to my comrades and to me.
I, on account of one die too many, have pushed away my avowed wife.
Nie reizte mich, noch zürnte mir die Gattin, sie war mir hold, mir selbst und meinen Freunden; Des Würfels halb, der durch ein Aug' entscheidet, verstiess ich die mir treuergebne Gattin.
Sie hat mich nie gescholten, nie war sie ärgerlich, sie war freundlich gegen die Kameraden und gegen mich. Um des Würfels willen, der um Eins zu hoch war, habe ich die treue Ehefrau von mir gestoßen.
Не бранила меня, не сердилась она.
Благосклонна к друзьям и ко мне была.
Из-за одной лишней игральной кости
Я оттолкнул преданную жену.
द्वेष्टि॑ श्व॒श्रूरप॑ जा॒या रु॑णद्धि॒ न ना॑थि॒तो वि॑न्दते मर्डि॒तार॑म् । अश्व॑स्येव॒ जर॑तो॒ वस्न्य॑स्य॒ नाहं वि॑न्दामि कित॒वस्य॒ भोग॑म् ॥
द्वेष्टि॑ । श्व॒श्रूः । अप॑ । जा॒या । रु॒ण॒द्धि॒ । न । ना॒थि॒तः । वि॒न्द॒ते॒ । म॒र्डि॒तार॑म् । अश्व॑स्यऽइव । जर॑तः । वस्न्य॑स्य । न । अ॒हम् । वि॒न्दा॒मि॒ । कि॒त॒वस्य॑ । भोग॑म् ॥
श्वश्रूः जायाया माता गृहगतं कितवं द्वेष्टि निन्दतीत्यर्थः । किंच जाया भार्या अप रुणद्धि निरुणद्धि । अपि च नाथितः याचमानः कितवो धनं मर्डितारं धनदानेन सुखयितारं न विन्दते न लभते । इत्थं बुद्ध्या विमृशन् अहं जरतः वृद्धस्य वस्न्यस्य । वस्नं मूल्यम् । तदर्हस्य अश्वस्येव कितवस्य भोगं न विन्दामि न लभे ॥
“My mother-in-law reviles me, my wife opposes me; the beggar meets no compassionate (benefactor); Ido not realize the enjoyment of the gamester any more than that of a valuable horse grown old.”
My wife drives me away, her mother hates me: the wretched man finds none to give him comfort.
[They say:] "I find no more use in a gambler than in an aged horse which is for sale."
Her mother hates me, she herself rejects me: For one in such distress there is no pity. I find a gambling man is no more useful Than is an aged horse that's in the market.
Her mother-in-law [=my mother] hates me; my wife pushes me away. A man in distress finds no one to pity him. “I find no more use for a gambler than for an old nag up for sale,” (so they say).
Mich hasst die Schwieger, mich verlässt die Gattin, und der bedrängte findet kein Erbarmen; Auch find' ich nicht, wozu der Spieler nutze, gleich wie ein Ross, das theuer, aber alt ist.
Die Schwiegermutter ist mir feind, die Gattin stößt mich von sich. In Not geraten, findet der Spieler keinen Erbarmer: Ich finde an dem Spieler keinen Nutzen, so wenig wie an einem alten verkäuflichen Pferd.
Ненавидит свекровь, отталкивает жена.
Несчастный не находит сочувствующего.
Как в старой лошади на продажу,
Я не нахожу пользы в игроке.
अ॒न्ये जा॒यां परि॑ मृशन्त्यस्य॒ यस्यागृ॑ध॒द्वेद॑ने वा॒ज्य१॒॑क्षः । पि॒ता मा॒ता भ्रात॑र एनमाहु॒र्न जा॑नीमो॒ नय॑ता ब॒द्धमे॒तम् ॥
अ॒न्ये । जा॒याम् । परि॑ । मृ॒श॒न्ति॒ । अ॒स्य॒ । यस्य॑ । अगृ॑धत् । वेद॑ने । वा॒जी । अ॒क्षः । पि॒ता । मा॒ता । भ्रात॑रः । ए॒न॒म् । आ॒हुः॒ । न । जा॒नी॒मः॒ । नय॑त । ब॒द्धम् । ए॒तम् ॥
यस्य कितवस्य वेदने धने वाजी बलवान् अक्ष: देवः अगृधत् अभिकाङ्क्षां करोति तस्य अस्य कितवस्य जायां भार्याम् अन्ये प्रतिकितवाः परि मृशन्ति वस्त्रकेशाद्याकर्षणेन संस्पृशन्ति । किंच पिता जननी च भ्रातरः सहोदरश्च एनं कितवम् आहुः वदन्ति । न वयमस्मदीयमेनं जानीमः । रज्ज्वा बद्धमेतं कितवं हे कितवाः यूयं नयत यथेष्टदेशं प्रापयतेति ॥
“Others touch the wife of him whose wealth the potent dice covet; his mother, father, brothers say, "weknow him not, take him away bound (where you will)".”
Others embrace the wife of him whose riches the victorious dice have coveted:
Father and mother and brothers say about him [to the landlord's men]: "We know him not: tie him up and take him away."
Others embrace the wife of him whose chattels The eager dice have striven hard to capture; And father, mother, brothers say about him: "We know him not; lead him away a captive."
Others fondle the wife of a man whose possessions the die with eyes on the prize has hungered for.
Father, mother, brothers say about him, “We do not know him; lead him away bound.”
Von andern wird umarmt des Spielers Gattin, nach dessen Gut der rasche Würfel trachtet; Und Vater, Mutter und die Brüder sagen: Wir kennen nicht ihn, führt ihn fort gebunden.
Andere vergreifen sich an dessen Weibe, nach wessen Habe der beutemachende Würfel Begehren trägt. Vater, Mutter und Brüder sagen von ihm: Wir kennen ihn nicht, führet ihn gefesselt fort!
Другие ласкают жену того,
На чье имущество накинулась стремительная игральная кость.
Отец, мать, братья говорят о нем:
Мы не знаем (его!) Уведите его связанным!
यदा॒दीध्ये॒ न द॑विषाण्येभिः परा॒यद्भ्योऽव॑ हीये॒ सखि॑भ्यः । न्यु॑प्ताश्च ब॒भ्रवो॒ वाच॒मक्र॑तँ॒ एमीदे॑षां निष्कृ॒तं जा॒रिणी॑व ॥
यत् । आ॒ऽदी॒ध्ये॒ । न । द॒वि॒षा॒णि॒ । ए॒भिः॒ । प॒रा॒यत्ऽभ्यः॑ । अव॑ । हीये॑ । सखि॑ऽभ्यः । निऽउ॑प्ताः । च॒ । ब॒भ्रवः॑ । वाच॑म् । अक्र॑त । एमि॑ । इत् । ए॒षा॒म् । निः॒ऽकृ॒तम् । जा॒रिणी॑ऽइव ॥
यत् यदा अहम् आदीध्ये ध्यायामि तदानीम् एभिः अक्षैः न दविषाणि न दूषये न परितपामि । यद्वा । न दविषाणि न देविष्यामीत्यर्थः । परायद्भ्यः स्वयमेव परागच्छद्भ्यः सखिभ्यः सखिभूतेभ्यः कितवेभ्यः अव हीये अवहितो भवामि । नाहं प्रथममक्षान् विसृजामीति । किंच बभ्रवः बभ्रुवर्णा अक्षाः न्युप्ताः कितवैरवक्षिप्ताः सन्तः वाचमक्रत शब्दं कुर्वन्ति । तदा संकल्पं परित्यज्य अक्षव्यसनेनाभिभूयमानोऽहम् एषाम् अक्षाणां निष्कृतं स्थानं जारिणीव यथा कामव्यसनेनाभिभूयमाना स्वैरिणी संकेतस्थानं याति तद्वत् एमीत् गच्छाम्येव ॥ ॥ ३ ॥
“When I relect, (then I say), "I will plural y no more with them". I pay attention to my friends who desert(me); and the tawny dice rattle as they are thrown; I hasten to their accusative tomed plural ce as a harlot (to anassignation).”
When I resolve "I will not play with them, I will remain behind when my friends [= fellow-gamblers] depart [to play]",
and the brown dice, thrown on the board, have rattled, like a fond girl I seek the place of meeting.
When to myself I think, "I'll not go with them, I'll stay behind my friends that go to gamble," And those brown nuts, thrown down, have raised their voices, I go, like wench, straight to the place of meeting.
When I resolve, “I will not play with them,” I am bereft of my
comrades, who go off (without me).
And as soon as, scattered down, the brown (dice) have raised their
voice, I just go to their appointed place, like a girl with a lover.
Und wenn ich denk': nicht will ich ferner spielen, so weichen von mir alle meine Freunde; Und hör ich dann die braunen Würfel fallen, so eil' ich wie zum Stelldichein die Buhle.
Wenn ich mir vornehme: ich will nicht mehr mit ihnen spielen, ich bleibe hinter den fortgehenden Kameraden zurück - und wenn die geworfenen Braunen ihre Stimme erheben, so eile ich doch zu ihrem Stelldichein wie eine Buhlin.
Когда я решаю: Я не буду играть с ними,
Отстану от уходящих товарищей, –
То стоит брошенным коричневым (костям) подать голос,
Как я спешу на свидание с ними, подобно любовнице.
स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३॒॑ शूशु॑जानः । अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑ ॥
स॒भाम् । ए॒ति॒ । कि॒त॒वः । पृ॒च्छमा॑नः । जे॒ष्यामि॑ । इति॑ । त॒न्वा॑ । शूशु॑जानः । अ॒क्षासः॑ । अ॒स्य॒ । वि । ति॒र॒न्ति॒ । काम॑म् । प्र॒ति॒ऽदीव्ने॑ । दध॑तः । आ । कृ॒तानि॑ ॥
तन्वा शरीरेण शू शुजानः शोशुचानो दीप्यमानः कितवः कोऽत्रास्ति धनिकस्तं जेष्यामीति पृच्छमानः पृच्छन् सभां कितवसंबन्धिनीम् एति गच्छति । तत्र प्रतिदीव्ने प्रतिदेवित्रे कितवाय कृतानि देवनोपयुक्तानि कर्माणि आ दधतः ज़यार्थमाभिमुख्येन मर्यादया वा दधतः अस्य कितवस्य कामम् इच्छाम् अक्षासः अक्षाः वि तिरन्ति वर्धयन्ति । '
“The gamester goes to the gambling table, radiant in person n, and asking himself, "Shall I win?" Thedice increase his passion for plural y as he practises the arts of (gambling) with his adversary.”
The gamester seeks the gambling-house, and wonders, his body all afire, "Will I be lucky?"
The dice run against his desire, giving the best throws to his adversary.
To the assembly hall the gambler sallies. And asking, "Shall I win?" he quakes and trembles. And then the dice run counter to his wishes, Giving the lucky throw to his opponent.
The gambler goes to the hall of play asking himself, “will I win?” puffing himself up with “I will win!”
The dice run counter to his desire, conferring the winning throws on his opponent.
Ins Spielhaus geht der Spieler voll Begierde, »heut sieg' ich«, spricht er, auf sich selbst vertrauend; Die Würfel steigern höher sein Begehren, was er gewonnen, setzt er ein dem Gegner.
In die Halle geht der Spieler sich erkundigend und sich breit machend in der Hoffnung: Ich werde siegen. Die Würfel aber halten seinen Wunsch hin, indem sie dem Gegenspieler die höchsten Würfe zubringen.
В собрание идет игрок, спрашивая себя:
Я выиграю? (и) подбадривая себя.
Игральные кости пресекают его желание,
Они отдают противнику счастливые броски.
अ॒क्षास॒ इद॑ङ्कु॒शिनो॑ नितो॒दिनो॑ नि॒कृत्वा॑न॒स्तप॑नास्तापयि॒ष्णव॑: । कु॒मा॒रदे॑ष्णा॒ जय॑तः पुन॒र्हणो॒ मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः कित॒वस्य॑ ब॒र्हणा॑ ॥
अ॒क्षासः॑ । इत् । अ॒ङ्कु॒शिनः॑ । नि॒ऽतो॒दिनः॑ । नि॒ऽकृत्वा॑नः । तप॑नाः । ता॒प॒यि॒ष्णवः॑ । कु॒मा॒रऽदे॑ष्णाः । जय॑तः । पु॒नः॒ऽहनः॑ । मध्वा॑ । सम्ऽपृ॑क्ताः । कि॒त॒वस्य॑ । ब॒र्हणा॑ ॥
अक्षास इत् अक्षा एव अङ्कुशिनः अङ्कुशवन्तः नितोदिनः नितोदितवन्तश्च निकृत्वानः पराजये निकर्तनशीलाश्छेत्तारो वा तपनाः पराजये कितवस्य संतापकाः तापयिष्णवः सर्वस्वहारकत्वेन कुटुम्बस्य संतापनशीलाश्च भवन्ति । किंच जयतः कितवस्य कुमारदेष्णाः धनदानेन धान्यतां लम्भयन्तः कुमाराणां दातारो भवन्ति । अपि च मध्वा मधुना संपृक्ताः प्रतिकितवेन बर्हणा परिवृद्धेन सर्वस्वहरणेन कितवस्य पुनर्हणः पुनर्हन्तारो भवन्ति ॥
“Dice verily are armed with hooks, with goads, pricking, paining and torturing (the gamester); to thewinning (plural yer) they are the givers of sons, they are tipped with honey; slaying him in return by taking away thegambler's (all).”
Dice, verily, are armed with goads and driving-hooks, deceiving and tormenting, causing grievous woe.
They give gifts like boys [do], and then snatch them back from the winner,
[they are] sweetened [as] with honey with magic power over the gambler.
The dice attract the gambler, but deceive and wound, Both paining men at play and causing them to pain. Like boys they offer first and then take back their gifts: With honey sweet to gamblers by their magic charm.
They are just “dice”—but hooking, goading, debasing, scorching, seeking to scorch,
giving (temporarily) like a child, then in turn slapping down the victor, infused with honey, with power over the gambler.
Die Würfel sind anhakend und sich einbohrend, knechtend, brennend, marternd, nur kurzes Glück gewährend, den Sieger dann wieder schlagend; und doch mit Süssigkeit vermischt durch Bezauberung des Spielers.
Die Würfel haben Widerhaken, Stacheln; sie sind Vereitler, Quäler, Quälgeister. Ihre Geschenke sind wie die der Kinder; sie schlagen den Sieger wieder. Durch des Spielers Übereifer sind sie mit Honig durchtränkt.
Ведь игральные кости – цепляющие крючьями, колющие,
Порабощающие, мучающие, испепеляющие,
Дающие мимолетние дары, вновь поражающие победителя.
Пропитанные медом, они мощно (держат) игрока.
त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा । उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति ॥
त्रि॒ऽप॒ञ्चा॒शः । क्री॒ळ॒ति॒ । व्रातः॑ । ए॒षा॒म् । दे॒वःऽइ॑व । स॒वि॒ता । स॒त्यऽध॑र्मा । उ॒ग्रस्य॑ । चि॒त् । म॒न्यवे॑ । न । न॒म॒न्ते॒ । राजा॑ । चि॒त् । ए॒भ्यः॒ । नमः॑ । इत् । कृ॒णो॒मि॒ ॥
एषाम् अक्षाणां त्रिपञ्चाशः त्र्यधिकपञ्चाशत्संख्याकः व्रातः संघः क्रीळति आस्फारे विहरति । अक्षिकाः प्रायेण तावद्भिरक्षैर्दीव्यन्ति हि । तत्र दृष्टान्तः । सत्यधर्मा सविता सर्वस्य जगतः प्रेरकः सूर्यो देवइव । यथा सविता देवो जगति विहरति तद्वदक्षाणां संघ आस्फारे विहरतीत्यर्थः । किंच उग्रस्य चित् क्रूरस्यापि मन्यवे क्रोधाय एते अक्षाः न नमन्ते न प्रह्वीभवन्ति । न वशे वर्तन्ते । तं नमयन्तीत्यर्थः । राजा चित् जगत ईश्वरोऽपि एभ्यः नम इत् नमस्कारमेव देवनवेलायां कृणोति । नावज्ञां करोतीत्यर्थः ॥
“The aggregate fifty-three of them are plural yed as the divine truth, observant Savitā, (travels); the dicebow not before the wrath of any, however violent; a king himself pays them homage.”
Their troop of three-times-fifty plays [as undefeatably] as Savitr the god whose ways are faithful.
They bend not even to the anger of the mighty: the King himself pays homage and reveres them.
Their throng in triple fifties plays untrammelled, Like Savitar the god whose laws are constant. They yield not to the wrath of even the mighty: A king himself on them bestows obeisance.
The troop of them plays, three times fifty strong. Like god Savitar’s, their ordinances hold true.
Even to the battle fury of the mighty they do not bow; even the king makes his bow to them.
Es tummelt sich die Schar der dreiundfunfzig, wie Savitar, der Gott, die Ordnung wahrend, Sie weichen nicht dem Zorn, auch des gewalt'gen, ein König selbst muss sich vor ihnen beugen.
Ihre Schar tummelt sich dreimal fünfzig zählend, ihre Regeln sind gültig wie die des Gottes Savit?. Sie beugen sich nicht vor dem Zorn auch der Gewaltigen; auch der König macht ihnen eine Verbeugung.
Резвится их стая числом трижды пятьдесят –
(Она) как бог Савитар, чей закон – истина.
Не склоняются они перед яростью даже могучего.
Даже царь делает им поклон.
नी॒चा व॑र्तन्त उ॒परि॑ स्फुरन्त्यह॒स्तासो॒ हस्त॑वन्तं सहन्ते । दि॒व्या अङ्गा॑रा॒ इरि॑णे॒ न्यु॑प्ताः शी॒ताः सन्तो॒ हृद॑यं॒ निर्द॑हन्ति ॥
नी॒चाः । व॒र्त॒न्ते॒ । उ॒परि॑ । स्फु॒र॒न्ति॒ । अ॒ह॒स्तासः॑ । हस्त॑ऽवन्तम् । स॒ह॒न्ते॒ । दि॒व्याः । अङ्गा॑राः । इरि॑णे । निऽउ॑प्ताः । शी॒ताः । सन्तः॑ । हृद॑यम् । निः । द॒ह॒न्ति॒ ॥
अपि चैतेऽक्षाः नीचा नीचीनस्थले वर्तन्ते । तथापि उपरि पराजयात् भीतानां द्यूतकराणां कितवानां हृदयस्योपरि स्फुरन्ति । अहस्तासः हस्तरहिता अध्यक्षाः हस्तवन्तं द्यूतकरं कितवं सहन्ते पराजयकरणेनाभिभवन्ति । दिव्याः दिवि भवा अपकृताः अङ्गाराः अङ्गारसदृशा अक्षाः इरिणे इन्धनरहिते आस्फारे न्युप्ताः शीताः शीतस्पर्शाः सन्तः अपि हृदयं कितवानामन्तःकरणं निर्दहन्ति पराजयजनितसंतापेन भस्मीकुर्वन्ति ।
“Now they abide below; now they palpitate on high handless, they overpower him who has hands; castupon the dice-board like coals from the sky, even though cold they burn the heart.”
Downward they roll, and then spring quickly upward, and, handless, force the man with hands to serve them.
Cast on the board, like lumps of magic charcoal, though cold themselves they burn the heart to ashes.
Downward they roll, then swifty springing upward, They overcome the man with hands, though handless. Cast on the board like magic bits of charcoal, Though cold themselves, they burn the heart to ashes.
Downward they roll; up above they ricochet. Lacking hands, they overpower the man with hands.
Heavenly coals scattered down in the gaming hollow, though they are cold they burn up the heart.
Sie rollen nieder, springen in die Höhe, und handlos zwingen sie den handbegabten, Als Zauber-Kohlen auf die Bahn geworfen versengen sie das Herz, obwol sie kalt sind.
Sie rollen nieder, schnellen in die Höhe, ohne Hände zwingen sie dem, der Hände hat. Die überirdischen Kohlen, in die Rinne geworfen, versengen das Herz, obwohl sie kalt sind.
Они катятся вниз, прыгают вверх.
Без рук они одолевают того, у кого есть руки.
Небесные уголья, брошенные в углубление,
Они сжигают сердце, хотя и холодные.
जा॒या त॑प्यते कित॒वस्य॑ ही॒ना मा॒ता पु॒त्रस्य॒ चर॑त॒: क्व॑ स्वित् । ऋ॒णा॒वा बिभ्य॒द्धन॑मि॒च्छमा॑नो॒ऽन्येषा॒मस्त॒मुप॒ नक्त॑मेति ॥
जा॒या । त॒प्य॒ते॒ । कित॒वस्य॑ । ही॒ना । मा॒ता । पु॒त्रस्य॑ । चर॑तः । क्व॑ । स्वि॒त् । ऋ॒ण॒ऽवा । बि॒भ्य॒त् । धन॑म् । इ॒च्छमा॑नः । अ॒न्येषा॑म् । अस्त॑म् । उप॑ । नक्त॑म् । ए॒ति॒ ॥
क्व स्वित् क्वापि चरतः निर्वेदाद्गच्छतः कितवस्य जाया भार्या हीना परित्यक्ता सती तप्यते वियोगजसंतापेन संतप्ता भवति। माता जनन्यपि पुत्रस्य क्वापि चरतः कितवस्य संबधाद्धीना तप्यते । पुत्रशोकेन संतप्ता भवति। ऋणावा अक्षपराजयादृणवान् कितवः सर्वतो बिभ्यद्धनं स्तेयजनितम् इच्छमानः कामयमानः अन्येषां ब्राह्मणादीनाम् अस्तं गृहम। ‘ अस्तं पस्त्यम् ' इति गृहनामसु पाठात् । नक्तं रात्रौ उप ऐति चौर्यार्थमुपगच्छति ॥ ॥ ४ ॥
“The deserted wife of the gamester is afflicted; the mother (grieves) for the son wandering wherever helikes; involved in debt, ever in fear, anxious for wealth, (the gambler) goes forth by night to the dwellings of others(to plural nder).”
The gambler's wife is left forlorn and wretched: the mother mourns the son who wanders homeless.
In constant fear, in debt, and seeking money, he goes by night to the home of others [probably to steal].
Grieved is the gambler's wife by him abandoned, Grieved, too, his mother as he aimless wanders. Indebted, fearing, he desiring money At night approaches other people's houses.
The wife of the gambler, abandoned, is scorched, and the mother of the child wandering who knows where.
In debt, fearful, seeking money, he approaches by night the house of others.
Verlassen grämt des Spielers Weib sich einsam, die Mutter um den Sohn, wo mag er schweifen? Verschuldet, angstvoll und nach Gut verlangend geht er zur Nacht in andrer Leute Wohnung.
Verlassen härmt sich des Spielers Weib, die Mutter des Sohnes, der wer weiß wo hingeht. Verschuldet geht er voll Furcht Geld suchend bei der Nacht in das Haus anderer.
Страдает брошенная жена игрока
(И) мать сына, бродящего неизвестно где.
Обремененный долгами, испуганно ищущий денег,
Идет он ночью в дом других (людей).
स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒न्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म् । पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्त्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद ॥
स्त्रिय॑म् । दृ॒ष्ट्वाय॑ । कि॒त॒वम् । त॒ता॒प॒ । अ॒न्येषा॑म् । जा॒याम् । सुऽकृ॑तम् । च॒ । योनि॑म् । पू॒र्वा॒ह्णे । अश्वा॑न् । यु॒यु॒जे । हि । ब॒भ्रून् । सः । अ॒ग्नेः । अन्ते॑ । वृ॒ष॒लः । प॒पा॒द॒ ॥
कितवं कितवः । विभक्तिव्यत्ययः । अन्येषां स्वव्यतिरिक्तानां पुरुषाणां जायां जायाभूतां स्त्रियं नारीं सुखेन वर्तमानां सुकृतं सुष्ठु कृतं योनिं गृहं च दृष्ट्वाय मज्जाया दुःखिता गृहं चासंस्कृतमिति ज्ञात्वा तताप तप्यते । पुनः पूर्वाह्णे प्रातःकाले बभ्रून् बभ्रुवर्णान् अश्वान् व्यापकानक्षान् युयुजे युनक्ति । पुनश्च वृषल: वृषलकर्मा सः कितवो रात्रौ अग्नेरन्ते समीपे पपाद शीतार्तः सन् शेते ॥
“The gamester, having observed the happy wife and well-ordered home of others, suffers regret; yet inthe forenoon he puts to the tawny steeds, and at night the sinner lies down by the fire.”
Sad is the gambler when he sees a woman, another man's wife, and his well-ordered dwelling.
He yokes the brown horses [= the dice] in the early morning, and in the evening he sinks down beside [his] fire, a beggar.
It pains the gambler when he sees a woman Another's wife, and their well-ordered household. He yokes those brown steeds early in the morning, And when the fire is low sinks down a beggar.
It scorched the gambler to see a woman—the wife and well-ordered home of others.
Since early in the day he hitched up his brown horses [=dice], the “little bullock” fell [=left off gambling and sought shelter] (only) at the end of the fire [=late at night].
Es schmerzt den Spieler, wenn er nur ein Weib sieht, die Gattin und den schönen Heimsitz andrer; Die braunen Würfel schirrt er früh am Morgen und spät am Feuer sinkt er kraftlos nieder.
Es peinigt den Spieler, als er das Eheweib und das wohlbereitete Lager anderer sah. Da er schon am Vormittag die braunen Rosse angespannt hatte, so sank er elend in der Nähe des Feuers nieder:
Игрок стал мучиться, увидев женщину –
Жену других и (их) уютный домашний очаг.
Но ведь он с раннего утра запряг коричневых коней,
(И вот) лег он перед огнем, как слуга.
यो व॑: सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑ । तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि ॥
यः । वः॒ । से॒ना॒ऽनीः । म॒ह॒तः । ग॒णस्य॑ । राजा॑ । व्रात॑स्य । प्र॒थ॒मः । ब॒भूव॑ । तस्मै॑ । कृ॒णो॒मि॒ । न । धना॑ । रु॒ण॒ध्मि॒ । दश॑ । अ॒हम् । प्राचीः॑ । तत् । ऋ॒तम् । व॒दा॒मि॒ ॥
हे अक्षाः वः युष्माकं महतो गणस्य संघस्य यः अक्षः सेनानीः नेता बभूव भवति व्रातस्य च । गणव्रातयोरल्पो भेदः । राजा ईश्वरः प्रथमः मुख्यो बभूव तस्मै अक्षाय कृणोमि अहमञ्जलिं करोमि । अतः परं धना धनानि अक्षार्थमहं न रुणध्मि न संपादयामीत्यर्थः । एतदेव दर्शयति । अहं दश दशसंख्याका अङ्गुलीः प्राचीः प्राङ्मुखीः करोमि । तत् एतत् अहम् ऋतं सत्यमेव वदामि । नानृतं ब्रवीमीत्यर्थः ॥
“Dice, I offer salutation to him who has been the genitive ral of your great army, the chief lord of your host;I do not provide him with wealth; I raise my ten (fingers) to the east; that (which) I speak (is) the truth.”
To the great captain of your mighty army [of dice], who has become the host's imperial leader,
To him I show [my] ten [extended fingers]: "I speak the truth: No wealth am I withholding."
To him who's general of your mighty forces, As king becomes the chief of your battalions, I hold my fingers ten extended forward "No money I withhold, this truth I tell thee."
[Gambler:] He who has become the general of your great throng, the foremost king of the troop,
to him I put forth my ten (fingers): “I withhold no money. This truth I speak.”
Ihm, der der Führer eures grossen Heeres und erster König ist der ganzen Bande, Dem will ich meine Gaben nicht versagen, die Finger streck' ich aus, beschwör' als wahr es.
Wer der Heerführer eurer großen Truppe, der oberste König des Heerhaufens geworden ist, dem strecke ich die zehn Finger entgegen und schwöre einen Eid: Ich halte keine Schätze zurück.
Кто есть полководец вашей великой армии,
Царь, первый в содружестве,
Ему я протягиваю десять (пальцев)
(И) произношу эту клятву: Я не удерживаю богатства!
अ॒क्षैर्मा दी॑व्यः कृ॒षिमित्कृ॑षस्व वि॒त्ते र॑मस्व ब॒हु मन्य॑मानः । तत्र॒ गाव॑: कितव॒ तत्र॑ जा॒या तन्मे॒ वि च॑ष्टे सवि॒तायम॒र्यः ॥
अ॒क्षैः । मा । दी॒व्य॒ह् । कृ॒षिम् । इत् । कृ॒ष॒स्व॒ । वि॒त्ते । र॒म॒स्व॒ । ब॒हु । मन्य॑मानः । तत्त्र॑ । गावः॑ । कि॒त॒व॒ । तत्र॑ । जा॒या । तत् । मे॒ । वि । च॒ष्टे॒ । स॒वि॒ता । अ॒यम् । अ॒र्यः ॥
हे कितव बहु मन्यमानः मद्वचने विश्वासं कुर्वंस्त्वम् अक्षैर्मा दीव्यः द्यूतं मा कुरु । कृषिमित् कृषिमेव कृषस्व कुरु। वित्ते कृष्या संपादिते धने रमस्व रतिं कुरु । तत्र कृषौ गावः भवन्ति । तत्र जाया भवति । तत् एव धर्मरहस्यं श्रुतिस्मृतिकर्ता सविता सर्वस्य प्रेरकः अयं दृष्टिगोचरः अर्थः ईश्वरः वि चष्टे विविधमाख्यातवान् ॥
“Giving serious attention (to my advie), plural y not with dice; pursue agriculture; delight in wealth (soacquired); there, gambler, are cows; there is a wife; so has this (visible) sovereign Savitā declared to me.”
"Play not with dice, [but] cultivate your corn-land. Enjoy the gain, and deem that wealth sufficient.
There are your cattle, there your wife, O gambler": So this good Savitr himself has told me.
Play not with dice, but cultivate thy tillage, Enjoy thy riches, deeming them abundant. There are thy cows, there is thy wife, O Gambler: This counsel Savitar the noble gives me.
[Savitar:] “Don’t keep playing with dice; just plow your own plowland. Be content in your possessions, thinking them much.
There are your cows, o gambler, there your wife.” In this way does
Savitar here, protector of the stranger, watch out for me.
»Gib auf das Spiel, und pflüge deinen Acker, geniesse, was du hast, und halt's in Ehren, Dann, Spieler, kommst zur Gattin du, zu Heerden«, So spricht zu mir Gott Savitar, der treue.
Spiele nicht mehr mit den Würfeln, bestelle deinen Acker; begnüge dich mit deinem Besitz, ihn hoch haltend! Da sind deine Rinder, o Spieler, da dein Weib. Dies tut mir dieser Savit?, der Herr, kund.
Не играй с костями, (лучше) вспахивай пашню!
Наслаждайся имуществом, ценя (его) высоко!
Вот коровы, о игрок, вот жена, –
На это указывает мне этот господин Савитар.
मि॒त्रं कृ॑णुध्वं॒ खलु॑ मृ॒ळता॑ नो॒ मा नो॑ घो॒रेण॑ चरता॒भि धृ॒ष्णु । नि वो॒ नु म॒न्युर्वि॑शता॒मरा॑तिर॒न्यो ब॑भ्रू॒णां प्रसि॑तौ॒ न्व॑स्तु ॥
मि॒त्रम् । कृ॒णु॒ध्व॒म् । खलु॑ । मृ॒ळत॑ । नः॒ । मा । नः॒ । घो॒रेण॑ । च॒र॒त॒ । अ॒भि । धृ॒ष्णु । नि । वः॒ । नु । म॒न्युः । वि॒श॒ता॒म् । अरा॑तिः । अ॒न्यः । ब॒भ्रू॒णाम् । प्रऽसि॑तौ । नु । अ॒स्तु॒ ॥
हे अक्षाः यूयं मित्रं कृणुध्वम् अस्मासु मैत्रीं कुरुत । खलु इति पूरणः । नः अस्मान् मृळत सुखयत च । नः अस्मान् धृष्णु धृष्णुना । तृतीयार्थे प्रथमा । घोरेण असह्येन मा अभि चरत मा गच्छत । किंच वः युष्माकं मन्युः क्रोधः अरातिः अस्माकं शत्रुः नि विशताम् अस्मच्छत्रुषु तिष्ठतु । अन्यः अस्माकं शत्रुः कश्चित् बभ्रूणां बभ्रुवर्णानां युष्माकं प्रसितौ प्रबन्धने नु क्षिप्रम् अस्तु भवतु ॥ ॥ ५ ॥
“Be friends with us (dice); bestow upon us happiness; approach us not in terrible wrath; let your angerlight upon our enemies; let our enemy fall under the bondage of the tawny (dice).”
Make me your friend: show us some little mercy. Do not forcibly bewitch us with magic power.
Let your wrath [and] emnity now come to rest. Let the brown [dice] now snare some other captive.
Make friends with us, we pray, to us be gracious; Do not bewitch us forcibly with magic; Let now your enmity, your anger slumber: Let others be in brownies' toils entangled.
[To all the dice:] Make alliance (with us) now; have pity on us. Do not conjure against us boldly with your terrible (mind/eye).
Let your battle fury now settle down, your hostility. Let another now be in the toils of the brown ones.
The next four hymns (35–38) form a group, though they are not all attributed to the same author (see Oldenberg 1888: 229 n. 2, 235). The first two, to the All Gods, are attributed to Luśa Dhānāka, while the other two were given fanciful poets’ names derived from the contents of the hymn itself: 37 Abhitapas Saurya (“Scorching Heat, son of the Sun”) and 38 Indra Muṣkavant (“Indra, possessing testicles”).
So schliesst denn Frieden und erbarmt euch meiner, ergreift mich nicht mit eurem grausen Zauber; Es weiche eure Wuth nun, eure Feindschaft, der Würfel Macht erliege nun ein andrer.
Schließet also Freundschaft und erbarmet euch! Tut es uns nicht mehr dreist mit eurem schrecklichen Zauber an! Euer Groll und eure Ungunst soll sich jetzt legen; ein anderer soll jetzt in den Banden der Braunen sein!
Заключите же дружбу! Помилуйте нас!
Не привораживайте нас дерзко ужасным (колдовством)!
Да уляжется ваша ярость (и) враждебность!
Пусть другой будет теперь в сетях коричневых!