Sukta 10.52
ऋषिअग्निः सौचीकः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
विश्वे॑ देवाः शा॒स्तन॑ मा॒ यथे॒ह होता॑ वृ॒तो म॒नवै॒ यन्नि॒षद्य॑ । प्र मे॑ ब्रूत भाग॒धेयं॒ यथा॑ वो॒ येन॑ प॒था ह॒व्यमा वो॒ वहा॑नि ॥
विश्वे॑ । दे॒वाः॒ । शा॒स्तन॑ । मा॒ । यथा॑ । इ॒ह । होता॑ । वृ॒तः । म॒नवै॑ । यत् । नि॒ऽसद्य॑ । प्र । मे॒ । ब्रू॒त॒ । भा॒ग॒ऽधेय॑म् । यथा॑ । वः॒ । येन॑ । प॒था । ह॒व्यम् । आ । वः॒ । वहा॑नि ॥
एतत्सूक्तं कृत्स्नमाग्नेयम् । हे विश्वे देवाः यूयं मा मां शास्तन अनुज्ञां दत्त । यथेह यज्ञे होता देवानामाह्वाता सन् वृतः होतृत्वेन वृतोऽहं मनवै स्तौमि भवतः । यत् यस्मात् निषद्य स्तौमि तस्माच्छास्तन । मे मम भागधेयं प्र ब्रूत यथा वः यूयं भागं कल्पितवन्तः तथा तं भागं प्र ब्रूत । येन च पथा वः हव्यमा वहानि वहनं करोमि ॥
“instrumental uct me, Viśvedevās, since I am appointed Hotā, how sitting here I ought to praise you; declareto me your portion; how you have acquired it, and by what path I may convey the oblation to you.”
INSTRUCT me, all ye Gods, how I, elected your Priest, must seat me here, and how address you.
Instruct me how to deal to each his portion, and by what ' path to bring you man's oblation.
[Agni:] All you gods, instruct me how, chosen here as Hotar, I shall conceive it [=task] upon being installed.
Proclaim to me how, by what path I shall convey your share, your
oblation to you.
»Ihr Götter alle, weist mich an, worauf ich erwählt zum Priester und gesetzt soll achten, Nennt mir den Antheil und auf welchem Wege und wie ich zu euch fahren soll die Speise.
Ihr Götter alle, unterweiset mich, wie ich und woran ich hier, zum Hotri erwählt, denken soll, nachdem ich meinen Platz eingenommen habe! Lehret mich, wie euer Anteil am Opfer ist, auf welchem Wege ich euch das Opfer zuführen soll!
О Все-Боги, научите меня, как здесь
Избранный хотаром я должен думать, заняв (свое) место!
Провозгласите мне, как давать вашу долю (в жертве),
Каким путем я должен возить вам жертву!
अ॒हं होता॒ न्य॑सीदं॒ यजी॑या॒न्विश्वे॑ दे॒वा म॒रुतो॑ मा जुनन्ति । अह॑रहरश्वि॒नाध्व॑र्यवं वां ब्र॒ह्मा स॒मिद्भ॑वति॒ साहु॑तिर्वाम् ॥
अ॒हम् । होता॑ । नि । अ॒सी॒द॒म् । यजी॑यान् । विश्वे॑ । दे॒वाः॒ । म॒रुतः॑ । मा॒ । जु॒न॒न्ति॒ । अहः॑ऽअहः । अ॒श्वि॒ना॒ । आध्व॑र्यवम् । वा॒म् । ब्र॒ह्मा । स॒म्ऽइत् । भ॒व॒ति॒ । सा । आऽहु॑तिः । वा॒म् ॥
यजीयान् यष्टृतमः अहं होता सन् न्यसीदं निषण्णोऽस्मि । निषदने तं निषण्णं विश्वे व्याप्ताः मरुतः देवाः जुनन्ति प्रेरयन्ति हविर्वहनाय । हे अश्विना वां युवयोः आध्वर्यवम् अहरहः प्रतिदिनं कर्तव्यमिति शेषः। आध्वर्यवं भवद्भ्यामनुज्ञातव्यमित्यर्थः । ब्रह्मा भवति भवतु । कः । समित् समिद्धश्चन्द्रमाः । चन्द्रमा ब्रह्मा भवतु । किंच सा । स इत्यर्थः। स च समित् समिद्धश्चन्द्रमाः वां युवयोर्होमार्थं वां युवाभ्यां क्रियमाणायाध्वर्यवकर्मणे आहुतिः भवति भवत्वित्यर्थः । सोमात्मको हि चन्द्रमा हूयते । एष वै सोमो राजा' इत्युपक्रम्य तदेवोभयं भवति' इति हि छन्दोगब्राह्मणम् । अथवैवं योजना। याहुतिराध्वर्यवमनुष्ठितवद्भ्यां होतव्या सा वां युवयोः युवाभ्यां भवति भवतु । आध्वर्यवं वामित्यस्यैव विवरणमेतत् ॥
“Best entitled to the sacrifice, I have sat down as the Hotā; all the divine Maruts urge me( to bear theoblation); the office of the Adhvaryu is to be discharged daily, Aśvins, by you; let the moon be the brahman, andlet it be also your oblation.”
I sit as Priest most skilled in sacrificing: the Maruts and all Deities impel me.
Asvins, each day yours is the Adhvaryu's duty: Brahman and wood are here: 'tis yours to offer.
[Agni:] I have sat down as the better sacrificing Hotar. All the gods, the Maruts spur me on.
Every day, o Aśvins, the Adhvaryu-ship is yours. The kindling stick
becomes the Formulator; this is the poured offering for you two.
Ich setzte mich als bester Opfrer nieder; mich treiben an die Maruts, alle Götter; Den Opferdienst, o Ritter, üb' ich täglich; hier ist der Priester, Flamme hier und Zuguss.«
Ich habe als der besseropfernde Hotri meinen Platz eingenommen; alle Götter, die Marut fachen mich an. Tag für Tag kommt euch, Asvin, das Adhvaryu-Amt zu. Der Brahman, Brennholz ist da; dies ist euer beider Opferspende.
Я уселся как хотар, жертвующий лучше (другого),
Все Боги, Маруты вдохновляют меня.
День за днем, о Ашвины, у вас служба адхварью.
Есть (жрец-)брахман, дрова. Вот ваше возлияние.
अ॒यं यो होता॒ किरु॒ स य॒मस्य॒ कमप्यू॑हे॒ यत्स॑म॒ञ्जन्ति॑ दे॒वाः । अह॑रहर्जायते मा॒सिमा॒स्यथा॑ दे॒वा द॑धिरे हव्य॒वाह॑म् ॥
अ॒यम् । यः । होता॑ । किः । ऊँ॒ इति॑ । सः । य॒मस्य॑ । कम् । अपि॑ । ऊ॒हे॒ । यत् । स॒म्ऽअ॒ञ्जन्ति॑ । दे॒वाः । अहः॑ऽअहः । जा॒य॒ते॒ । मा॒सिऽमा॒सि । अथ॑ । दे॒वाः । द॒धि॒रे॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् ॥
यः अयं होता सः किः को भवति । कीदृशो भवति । तस्य को व्यापार इत्यर्थः । तस्योत्तरमुच्यते । यमस्य मृत्योः भीतः सन्निति शेषः । कमपि हुतम् ऊहे वहति । यद्वा सर्वऋत्विजातं नियमयतीति यमो यजमानः । तस्य कमपि हुतमूहे वहति देवान्प्रति । यत्समञ्जन्ति यद्धविः प्राप्नुवन्ति देवाः । किंचाग्निः अहरहः प्रतिदिनमग्निहोत्रार्थं जायते प्रादुर्भवति । तथा मासिमासि प्रतिमासं जायते पितृयज्ञार्थम्। एतत्कालद्वयमुपलक्षणं पक्षचतुर्मासषण्माससंवत्सरादीनाम् । अपरे पुनरेवमाहुः । अहरहः सूर्यत्मना जायते मासिमास चन्द्रात्मनेति । अथ तमिममग्निं देवा दधिरे हव्यवाहं हविषां वोढारम् । एवमग्निः स्वात्मानं स्वयमेवोक्तवान् ॥
“Who is this, who is the Hotā? (Afraid) of Yama, what offering does he bear that the gods accept?Agni is born day by day, and month by month, and so the gods have made for themselves a bearer of oblationṣ”
Who is the Priest? Is he the Priest of Yama? On whom is thrust this God-appointed honour?
He springs to life each month, each day that passes; so Gods have made him their oblation-bearer.
[Sacificer?:] This one here who is the Hotar—who is he to Yama? Whom am I calling upon when the gods anoint (him)?
Every day he is born, every month. And so the gods have installed him as conveyor of the oblation.
»Ist dieser Priester auch wol Jama's Priester? weiss er auch wol, was Götter gern geniessen? –« »Erzeugt wird Tag für Tag und Mond für Mond er«, da setzten sie ihn ein zum Opferfahrer.
Dieser Hotri, was ist er dem Yama? Für wen darf er sich halten, daß ihn die Götter mit Schmalz besalben? Tag für Tag, Monat um Monat wird er erzeugt, und die Götter haben ihn zu ihrem Opferführer bestellt.
Тот, кто хотар, что же он для Ямы?
За кого он себя принимает, что боги (его) мажут жиром?
День за днем он рождается, месяц за месяцем,
И боги определили (его) перевозчиком жертв.
मां दे॒वा द॑धिरे हव्य॒वाह॒मप॑म्लुक्तं ब॒हु कृ॒च्छ्रा चर॑न्तम् । अ॒ग्निर्वि॒द्वान्य॒ज्ञं न॑: कल्पयाति॒ पञ्च॑यामं त्रि॒वृतं॑ स॒प्तत॑न्तुम् ॥
माम् । दे॒वाः । द॒धि॒रे॒ । ह॒व्य॒ऽवाह॑म् । अप॑ऽम्लुक्तम् । ब॒हु । कृ॒च्छ्रा । चर॑न्तम् । अ॒ग्निः । वि॒द्वान् । य॒ज्ञम् । नः॒ । क॒ल्प॒या॒ति॒ । पञ्च॑ऽयामम् । त्रि॒ऽवृत॑म् । स॒प्तऽत॑न्तुम् ॥
माम् अग्निं देवाः हव्यवाहं हविर्वोढारं दधिरे कृतवन्तः । कीदृशं माम्। अपम्लुक्तम् अपक्रम्यागतं बहु कृच्छ्रा। बहूनि कृच्छाणि स्थानानि चरन्तं गच्छन्तम् । कया मनीषया दधिर इत्युच्यते । अयम् अग्निर्विद्वान् सर्वं जानन् नः अस्माकं यज्ञं कल्पयाति कल्पयति । कीदृशं यज्ञम् । पञ्चयामं पञ्चविधगमनम् । पाङ्क्तो हि यज्ञः। त्रिवृतं सवनत्रयभेदेन त्रिप्रकारं सप्ततन्तुं सप्तभिश्छन्दोमयैः स्तुतिभिर्विस्तृतम् ॥
“The gods have made me the bearer of oblations returning after departure, and passing many difficultplaces; (saying) this Agni is wise; he will accomplish the sacrifice for us, whether it be that of the five ways, thethree kinds, or the seven threads.”
The Gods have made me bearer of oblations, who slipped away and passed through many troubles.
Wise Agni shall ordain for us the worship, whether five-wayed, threefold, or seven-threaded.
[Agni:] The gods have installed me as conveyor of the oblation—I who had slipped away, undergoing many troubles:
“Agni, the knowing one, will arrange the sacrifice for us, with its five
courses, three turns, seven threads.”
»Die Götter machten mich zum Opferfahrer, der ich versteckt in viele Noth verstrickt war«; »Agni versteht's, er rüste uns das Opfer mit sieben Fäden, dreifach, mit fünf Gängen.«
Mich haben die Götter zu ihrem Opferführer bestellt, den Verschwundenen, der viele Mühsale durchmachte: Agni, der Kundige, soll unser Opfer regeln, das fünf Gänge, drei Schichten, sieben Fäden hat.
Меня боги определили перевозчиком жертв,
Исчезнувшего, встречающегося со многими трудностями.
Пусть Агни как знаток приведет нам в порядок жертву,
Имеющую пять путей, три слоя, семь нитей!
आ वो॑ यक्ष्यमृत॒त्वं सु॒वीरं॒ यथा॑ वो देवा॒ वरि॑व॒: करा॑णि । आ बा॒ह्वोर्वज्र॒मिन्द्र॑स्य धेया॒मथे॒मा विश्वा॒: पृत॑ना जयाति ॥
आ । वः॒ । य॒क्षि॒ । अ॒मृत॒ऽत्वम् । सु॒ऽवीर॑म् । यथा॑ । वः॒ । दे॒वाः॒ । वरि॑वः । करा॑णि । आ । बा॒ह्वोः । वज्र॑म् । इन्द्र॑स्य । धेया॑म् । अथ॑ । इ॒माः । विश्वाः॑ । पृत॑नाः । ज॒या॒ति॒ ॥
हे देवाः वः युष्मान् आ यक्षि आयाचे । किम्। अमृतत्वम् अविनाशित्वं सुवीरं सुपुत्रं च । हे देवाः वः युष्माकं वरिवः परिचर्यां हवीरूपं धनं वा यथा कराणि करवाणि तदर्थमित्यर्थः । किंच इन्द्रस्य बाह्वोः वज्रम् आ धेयाम् । ग्राहयामीत्यर्थः । अग्नेर्होतृत्वाभावे इन्द्रस्य सोमाद्यभावाद्दुर्बलत्वेन वज्रधारणं नोपपद्यते । अतस्तत्कृत्वा वज्रं ग्राहयामीत्यर्थः । अथ एवं सति इमाः विश्वाः सर्वाः पृतनाः शत्रुसेनाः जयाति जयति । जयतु वा ॥
“Gods, I solicit of you immortality and excellent male offspring, that I may offer you adoration. I causeIndra to take the thunderbolt in his hands, wherewith he may overcome all these hostile hosts.”
So will I win you strength and life for ever. O Gods, that I may give you room and freedom.
To Indra's arms would I consign the thunder; in all these battles shall he then be victor.
[Agni:] Through sacrifice I will win you immortality rich in heroes, so that I can make wide space for you, o gods.
Might I place the mace in Indra’s arms. Then he will win all these battles.
»Ich bring' euch opfernd kräft'ges ew'ges Leben, damit ich euch, o Götter, Freude schaffe; In Indra's Arme will den Blitz ich legen, dann wird er alle Schlachten hier gewinnen.«
Ich will euch Unsterblichkeit, einen guten Helden erbitten, auf daß ich euch, ihr Götter, einen Ausweg aus Not schaffe. In Indra´s Arme will ich die Keule legen, dann soll er alle diese Kämpfe siegreich bestehen.
Я испрошу для вас жертвой бессмертие, прекрасного героя,
Чтобы для вас, о боги, я мог создать свободное пространство.
Я хочу вложить ваджру в руки Индры –
Тогда он выиграет все эти сражения.
त्रीणि॑ श॒ता त्री स॒हस्रा॑ण्य॒ग्निं त्रिं॒शच्च॑ दे॒वा नव॑ चासपर्यन् । औक्ष॑न्घृ॒तैरस्तृ॑णन्ब॒र्हिर॑स्मा॒ आदिद्धोता॑रं॒ न्य॑सादयन्त ॥
त्रीणि॑ । श॒ता । त्री । स॒हस्रा॑णि । अ॒ग्निम् । त्रिं॒शत् । च॒ । दे॒वाः । नव॑ । च॒ । अ॒स॒प॒र्य॒न् । औक्ष॑न् । घृ॒तैः । अस्तृ॑णन् । ब॒र्हिः । अ॒स्मै॒ । आत् । इत् । होता॑रम् । नि । अ॒सा॒द॒य॒न्त॒ ॥
त्रीणि शता शतानि त्रीणि सहस्राणि त्रिंशच्च नव च एतत्संख्याकाः देवाः अग्निं माम् असपर्यन् पर्यचरन् । परिचर्याप्रकार उच्यते । घृतैः क्षरद्भिराज्यैः औक्षन् सिक्तवन्तः । अस्मै अग्नये मह्यं बर्हिः अस्तृणन् आस्तृतवन्तः। आदित् आस्तरणानन्तरं होतारम् आह्वातारं न्यसादयन्त नियमेनासादितवन्तः ॥ ॥ १२ ॥
“Three thousand three hundred and thirty-and-nine deities worshipped Agni, they sprinkled (me) withbutter, they strewed the sacred grass, and then made the invoker of the gods sit down.”
The Deities three hundred and thirty-nine, have served and honoured Agni,
Strewn sacred grass, anointed him with butter, and seated him as Priest, the Gods' Invoker.
[Poet:] Three hundred, three thousand, and thirty-nine gods revered Agni. They sprinkled him with ghee; they strewed the ritual grass for him. Just after that they installed him as Hotar.
Den Agni haben hochgeehrt die Götter, dreitausend und dreihundertneununddreissig, Mit Fett ihn netzend und ihm Streu bereitend, dann setzten sie ihn als den Priester nieder.
Dreihundert, dreitausend und neununddreißig Götter ehrten den Agni. Sie besprengten ihn mit Schmalz, legten das Barhis aus und setzten ihn als Hotri ein.
Три сотни, три тысячи и тридцать
Девять богов почтили Агни.
Они окропили (его) жиром, расстелили ему жертвенную солому
И усадили его хотаром.