Sukta 10.91
ऋषिअरुणो वैतहव्यः
देवताअग्निः
मन्त्र15
छन्दजगती
सं जा॑गृ॒वद्भि॒र्जर॑माण इध्यते॒ दमे॒ दमू॑ना इ॒षय॑न्नि॒ळस्प॒दे । विश्व॑स्य॒ होता॑ ह॒विषो॒ वरे॑ण्यो वि॒भुर्वि॒भावा॑ सु॒षखा॑ सखीय॒ते ॥
सम् । जा॒गृ॒वत्ऽभिः । जर॑माणः । इ॒द्य॒ते॒ । दमे॑ । दमू॑नाः । इ॒षय॑न् । इ॒ळः । प॒दे । विश्व॑स्य । होता॑ । ह॒विषः॑ । वरे॑ण्यः । वि॒ऽभुः । वि॒भाऽवा॑ । सु॒ऽसखा॑ । स॒खि॒ऽय॒ते ॥
हे अग्ने जागृवद्भिः जागरणशीलैः स्तोतृभिः जरमाणः स्तूयमानः दमूनाः दममना दानमना दान्तमना वा इळः इळायाः पदे स्थाने उत्तरवेद्याम् इषयन् अन्नमिच्छन् विश्वस्य सर्वस्य हविषः होता वरेण्यः वरणीयः विभुः व्याप्तः विभावा दीप्तिमान् सुषखा शोभनसखा भवान् सखीयते सखित्वमिच्छते यजमानाय सम् इध्यते सम्यग्दीप्यते ॥
BRISK, at the place of Ila, hymned by men who wake, our own familiar Friend is kindled in the house;
Hotar of all oblation, worthy of our choice, Lord, beaming, trusty friend to one who loveth him.
Awakening, he is kindled by the wakeful ones, the household master in the house, becoming refreshed in the footprint of refreshment,
the Hotar of every oblation, worthy to be chosen, far-ranging,
far-radiant, a good comrade to one who acts as comrade.
Entzündet wird von wachenden der rauschende, im Haus der rege Hausfreund an der Andacht Ort Der Opferer jedweden Tranks, der liebliche, der kräftig strahlt, ein lieber Freund dem, der ihn liebt.
Von den Frühwachen wird der Erwachende gemeinsam entzündet im Hause der Hausgebieter an der Stätte der Id Labung, die Opferspende genießend, der zu erwählende Opferpriester jeglichen Opfers, machtvoll, erstrahlend, ein guter Freund dem, der wie ein guter Freund handelt.
Пробуждаясь, он зажигается теми, кто (уже) пробудился,
Домашний (бог) в доме, набирающий сил на месте Иды,
Хотар каждой жертвы, которого надо выбирать,
Могучий, блистательный, добрый друг для дружелюбного.
स द॑र्शत॒श्रीरति॑थिर्गृ॒हेगृ॑हे॒ वने॑वने शिश्रिये तक्व॒वीरि॑व । जनं॑जनं॒ जन्यो॒ नाति॑ मन्यते॒ विश॒ आ क्षे॑ति वि॒श्यो॒३॒॑ विशं॑विशम् ॥
सः । द॒र्श॒त॒ऽश्रीः । अति॑थिः । गृ॒हेऽगृ॑हे । वने॑ऽवने । शि॒श्र॒िये॒ । त॒क्व॒वीःऽइ॑व । जन॑म्ऽजनम् । जन्यः॑ । न । अति॑ । म॒न्य॒ते॒ । विशः॑ । आ । क्षे॒ति॒ । वि॒श्यः॑ । विश॑म्ऽविशम् ॥
दर्शतश्रीः दर्शनीयविभूतिः अतिथिः अतिथिभूतः सः अग्निः गृहेगृहे यजमानानां गृहेषु वनेवने सर्वेषु वनेषु च शिश्रिये श्रयति । किंच जन्यः जनहितः सोऽग्निः जनंजनं सर्वं जनं तक्वीरिव गच्छन्निव नाति मन्यते न विसृज्य गच्छतीत्यर्थः । तदेव दर्शयति । विश्यः विड्भ्यो हितः सोऽग्निः विशो मनुष्यान् आ क्षेति अभिगच्छति । किंच विशंविशं सर्वा विशः प्रजा अधितिष्ठतीति शेषः ॥
“Of manifest glory, he resorts as a guest to every house (of his worshippers) to every forest; friendly toman, like one going to all men, he disregards them not; kind to all, he dwells among all men, (he presides ove4r”
He, excellent in glory, guest in every house, finds like a swift-winged bird a home in every tree.
Benevolent to men, he scorns no living man: Friend to the tribes of men he dwells with every tribe.
He, with beauty lovely to see, a guest in every house—in every (piece of) wood he is set like (a bird) of swooping pursuit in the woods.
Belonging to the people, he does not overlook any people. Belonging to the clan, he dwells among the clans—each and every clan.
Der wundervoll in jedem Haus als Gast erglänzt, auf jeden Baum sich wie ein schneller Vogel setzt, Der keinen Menschen je versäumt, den Menschen hold, den Häusern hold, die Häuser Haus für Haus bewohnt.
Von augenfälliger Schönheit, der Gast in jedem Hause, ist er in jedem Holze versteckt wie der Jäger im Walde. Jedweden Menschen verachtet der Menschenfreundliche nicht; er haust bei den Clanen, bei jedem Clane als der Clangenosse.
Прекрасный на вид, этот гость в каждом доме
Таится в каждом куске дерева, кА охотник (в лесу),
Принадлежа человеку, он не презирает ни одного человека.
Он живет среди племен, в каждом племени, принадлежа племени.
सु॒दक्षो॒ दक्षै॒: क्रतु॑नासि सु॒क्रतु॒रग्ने॑ क॒विः काव्ये॑नासि विश्व॒वित् । वसु॒र्वसू॑नां क्षयसि॒ त्वमेक॒ इद्द्यावा॑ च॒ यानि॑ पृथि॒वी च॒ पुष्य॑तः ॥
सु॒ऽदक्षः॑ । दक्षः॑ । क्रतु॑ना । अ॒सि॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । अग्ने॑ । क॒विः । काव्ये॑न । अ॒सि॒ । वि॒श्व॒ऽवित् । वसुः॑ । वसू॑नाम् । क्ष॒य॒सि॒ । त्वम् । एकः॑ । इत् । द्यावा॑ । च॒ । यानि॑ । पृ॒थि॒वी इति॑ । च॒ । पुष्य॑तः ॥
हे अग्ने त्वं दक्षैः बलैः सुदक्षः सुबलः असि भवसि । किंच क्रतुना कर्मणा सुक्रतुः शोभनकर्मासि । किंच काव्येन मेधाविकर्मणा कविः मेधावी असि । किंच विश्ववित् सर्वज्ञोऽसि । किंच वसूनां धनानां वसुः वासयितासि । किंच हे अग्ने त्वमेक इत् एक एव क्षयसि निवससि । किंच द्यावा च पृथिवी च द्यावाभूमी यानि वसूनि पुष्यतः संवर्धयतः तेषां दिव्यानां पार्थिवानां च धनानामीशिष इत्यर्थः ॥
“You, Agni, are vigorous with vigour, you are active with acts (of piety), you are wise with wisdom, knowing all things. You are the dispenser of wealth, you abide alone, you are lord of the treasures of heaven and earth.”
Most sage with insight, passing skilful with thy powers art thou, O Agni, wise with wisdom, knowing all.
As Vasu, thou alone art Lord of all good things, of all the treasures that the heavens and earth produce.
Very skillful through your skills, through your will you are strong-willed. O Agni, you are the all-knowing poet through your poetic craft.
As good one, you alone hold sway over goods, which both Heaven and Earth foster.
Durch Kräfte bist du kräftig und durch Klugheit klug, allweise, Agni, Seher du durch Seherkraft, Du bist allein, o guter, alles Gutes Herr, das auf der Erde, in dem Himmel schön erblüht.
Willensstark an Willensstärke bist du einsichtsvoll an Einsicht. Agni, du bist an Sehergabe ein allwissender Seher. Als Gott gebietest du ganz allein über die Güter, welche Himmel und Erde in Fülle hervorbringen.
По силам действия прекрасный силой действия, по силам духа прекрасный силой духа,
О Агни, ты поэт по поэтической силе, всезнающий.
Васу, ты один владеешь благами,
Которые ведут к процветанию небо и землю.
प्र॒जा॒नन्न॑ग्ने॒ तव॒ योनि॑मृ॒त्विय॒मिळा॑यास्प॒दे घृ॒तव॑न्त॒मास॑दः । आ ते॑ चिकित्र उ॒षसा॑मि॒वेत॑योऽरे॒पस॒: सूर्य॑स्येव र॒श्मय॑: ॥
प्र॒ऽजा॒नन् । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । योनि॑म् । ऋ॒त्विय॑म् । इळा॑याः । प॒दे । घृ॒तऽव॑न्तम् । आ । अ॒स॒दः॒ । आ । ते॒ । चि॒कि॒त्रे॒ । उ॒षसा॑म्ऽइ॒व । एत॑यः । अ॒रे॒पसः॑ । सूर्य॑स्यऽइव । र॒श्मयः॑ ॥
हे अग्ने तव ऋत्वियम् ऋतौ भवं घृतवन्तं घृतेन सहितं योनिं निवासस्थानम् इळायास्पदे उत्तरवेद्यां प्रजानन् त्वम् आसदः आसीदसि । किंच ते तव रश्मयः उषसामिव यथोषसाम् एतयः प्रज्ञाः प्रकाशलक्षणा आगतयो वा निर्गता रश्मयो दृश्यन्ते तद्वत् आ चिकित्रे प्रज्ञायन्ते । सूर्यस्येव यथा सूर्यस्य अरेपसः पापरहिता निर्गताः रश्मयः दृश्यन्ते तद्वदा चिकित्रे प्रज्ञायन्ते ॥
“Sagacious Agni, you sit at your station suited to the sacrifice and anointed with butter at the foot-markof Iḷā. your quick-moving rays are manifested like those of the dawns, beautiful as those of the sun.”
Foreknowing well, O Agni, thou in Ila's place hast occupied thy regular station balmed with oil.
Marked are thy comings like the comings of the Dawns, the rays of him who shineth spotless as the Sun.
Foresightful, o Agni, you have settled down seasonably to your
ghee-rich womb, in the footprint of refreshment.
Your arrivals show brightly like those of the dawns, your reins spotless like the rays of the sun.
Wohl kennend, Agni, deinen regelrechten Sitz, den butterreichen, nahmst du Platz am Andachtsort, Es glänzten deine Bahnen wie des Morgenroths und wie der Sonne fleckenloser Strahlenschein.
Dich auskennend hast du dich, Agni, in deinen zeitgemäßen Schoß, den schmalzigen, an der Stätte der Ila gesetzt. Deine Ankunft ist prächtig wie die der Usas, makellos wie die Strahlen der Sonne.
Зная путь, о Агни, ты уселся на подобающее
Тебе лоно, богатое жиром, на месте Иды.
Твои появления блистательны, как у утренних зорь,
Беспорочны, как лучи солнца.
तव॒ श्रियो॑ व॒र्ष्य॑स्येव वि॒द्युत॑श्चि॒त्राश्चि॑कित्र उ॒षसां॒ न के॒तव॑: । यदोष॑धीर॒भिसृ॑ष्टो॒ वना॑नि च॒ परि॑ स्व॒यं चि॑नु॒षे अन्न॑मा॒स्ये॑ ॥
तव॑ । श्रियः॑ । व॒र्ष्य॑स्यऽइव । वि॒ऽद्युतः॑ । चि॒त्राः । चि॒कि॒त्रे॒ । उ॒षसा॑म् । न । के॒तवः॑ । यत् । ओष॑धीः । अ॒भिऽसृ॑ष्टः । वना॑नि । च॒ । परि॑ । स्व॒यम् । चि॒नु॒षे । अन्न॑म् । आ॒स्ये॑ ॥
हे अग्ने तव श्रियः रश्मिलक्षणा विभूतयः चित्राः विचित्राः चिकित्रे प्रज्ञायन्ते । तत्र दृष्टान्तः । वर्ष्यस्येव यथा वर्षितुर्मेघस्य संबन्धिन्यः विद्युतः उषसां न यथा चोषसां केतवः प्रज्ञानास्तत्स्थाः प्रकाशाः प्रज्ञायन्ते तद्वदित्यर्थः। कदेत्यत्राह । यत् यदा त्वम् ओषधीः व्रीह्याद्याः वनानि अरण्यानि च अभिसृष्टः सृष्टो दग्धुं विसृष्टः सन् स्वयम् आत्मना आस्ये मुखे अन्नम् अदनीयं स्थावरलक्षणं परि चिनुषे परिक्षिपसीत्यर्थः ॥ ॥ २० ॥
“Your glories, Agni, like the lightnings of the rain-cloud are manifested many-tinted, like themanifestations of the dawn, when quitting the plural nts and the forests, you gather on all sides food for your mouth.”
Thy glories are, as lightnings from the rainy cloud, marked, many-hued, like heralds of the Dawns' approach,
When, loosed to wander over plants and forest trees, thou crammest by thyself thy food into thy mouth.
Your beauties, brilliant like the lightning flashes of a rain-bearing (cloud), show brightly like the beacons of the dawns,
when, set loose toward the plants and woods, you encompass them
yourself as food in your mouth.
Wie des Gewölkes Blitze strahlet deine Pracht, hellleuchtend wie der Morgenröthe Banner glänzt, Wenn zu den Kräutern und den Bäumen eilend du die Speisen selbst dir sammelst rings in deinen Mund.
Deine Schönheiten sind wie die Blitze der Regenwolke; farbenprächtig erscheinen sie wie der Morgenröte Zeichen, wann du auf die Pflanzen und Bäume losgelassen selber die Speise in deinem Mund anhäufst.
Твои красоты – словно молнии у грозовой тучи.
Яркие, они блистают, как знамена утренних зорь,
Когда выпущенный на растения и деревья,
Ты сам собираешь пищу во рту.
तमोष॑धीर्दधिरे॒ गर्भ॑मृ॒त्वियं॒ तमापो॑ अ॒ग्निं ज॑नयन्त मा॒तर॑: । तमित्स॑मा॒नं व॒निन॑श्च वी॒रुधो॒ऽन्तर्व॑तीश्च॒ सुव॑ते च वि॒श्वहा॑ ॥
तम् । ओष॑धीः । द॒धि॒रे॒ । गर्भ॑म् । ऋ॒त्विय॑म् । तम् । आपः॑ । अ॒ग्निम् । ज॒न॒य॒न्त॒ । मा॒तरः॑ । तम् । इत् । स॒मा॒नम् । व॒निनः॑ । च॒ । वी॒रुधः॑ । अ॒न्तःऽव॑तीः । च॒ । सुव॑ते । च॒ । वि॒श्वहा॑ ॥
ऋत्वियम् ऋतौ प्राप्तं गर्भं गर्भभूतं तं प्रकृतमग्निम् ओषधीः ओषध्यः दधिरे धारयन्ति । तम् एव अग्निं मातरः धारकत्वेन मातृस्थानीया आपः च जनयन्त जनयन्ति । किंच वनिनः वनस्पतयः च समानं गर्भभावेन प्रवेशात् स्वतुल्यं तमित् तमेवाग्निं जनयन्ति । किंच तमेवाग्निम् अन्तर्वतीः गर्भवत्यः वीरुधः ओषधयः च विश्वहा सर्वदा सुवते जनयन्ति ॥
“The plural nts bear him as the embryo (conceived) in due season; the maternal waters bring forth Agni;yes, the trees and the pregnant creepers bring him forth daily like themselves.”
Him, duly coming as their germ, have plants received: this Agni have maternal Waters brought to life.
So in like manner do the forest trees and plants bear him within them and produce him evermore.
The plants conceived him as their embryo at the proper season; the waters as his mothers begot this Agni.
Both the woody (plants) and the sprouts (become) pregnant and give birth to him who is just the same everywhere.
Als Keim empfingen Pflanzen ihn zu rechter Zeit, als Mütter haben die Gewässer ihn erzeugt, Denselben nun die Bäume und die Kräuter auch, und immerdar gebären ihn die schwangeren.
Ihn empfingen die Pflanzen als rechtzeitige Leibesfrucht; den Agni erzeugten die Gewässer als seine Mutter. Mit ihm gehen gleichmäßig die Bäume und die Gewächse schwanger und gebären ihn allezeit.
Его усвоили растения как своевременную завязь.
Этого Агни воды породили как матери.
Его точно так же вынашивают в себе
Деревья и растения и рожают каждый день.
वातो॑पधूत इषि॒तो वशाँ॒ अनु॑ तृ॒षु यदन्ना॒ वेवि॑षद्वि॒तिष्ठ॑से । आ ते॑ यतन्ते र॒थ्यो॒३॒॑ यथा॒ पृथ॒क्छर्धां॑स्यग्ने अ॒जरा॑णि॒ धक्ष॑तः ॥
वात॑ऽउपधूतः । इ॒षि॒तः । वशा॑न् । अनु॑ । तृ॒षु । यत् । अन्ना॑ । वेवि॑षत् । व्ऽतिष्ठ॑से । आ । ते॒ । य॒त॒न्ते॒ । र॒थ्याः॑ । यथा॑ । पृथ॑क् । शर्धां॑सि । अ॒ग्ने॒ । अ॒जरा॑णि । धक्ष॑तः ॥
हे अग्ने यत् यदा त्वं वातोपधूतः वायुना कम्पितः वशान् कान्तान् वनस्पतीन् अनु प्रति तृषु क्षिप्रम् इषितः प्रेरितश्च सन् अन्ना अदनीयानि वनस्पत्यादीनि स्थावराणि वेविषत् व्याप्नुवन् वितिष्ठसे इतस्ततो गच्छसि तदानीं धक्षतः काष्ठानि दहतः ते तव अजराणि जरारहितानि शर्धांसि तेजांसि यथा रथ्यः रथिनः तद्वत् पृथक् आ यतन्ते गच्छन्ति ॥
“When, agitated by the wind and quickly moving through the beloved (trees), you spread aboutdevouring the food, the imperishable energies of you, Agni, the devourer, rush forth like charioteers.”
When, sped and urged by wind, thou spreadest thee abroad, swift piercing through thy food according to thy will,
Thy never-ceasing blazes, longing to consume, like men on chariots, Agni, strive on every side.
When whipped up by the wind, aroused, you spread yourself out, constantly worrying the dry food at will,
your unaging troops [=flames] take up their places separately like
charioteers, as you go burning, Agni.
Wenn gierig du vom Wind bewegt nach Wunsch dich regst, und deine Speisen rasch ergreifend weiter dringst, Dann streben deine Flammen Wagenlenkern gleich, die ewig muntern, Agni, vorwärts hier und dort.
Wann du vom Winde angefacht, zur Eile getrieben, nach Belieben gierig die Speisen verarbeitend dich ausbreitest, dann nehmen deine ewig jungen Heerhaufen wie Wagenfahrer getrennt Aufstellung, o Agni, während du brennst.
Когда ты распространяешься, раздутый ветром, приведенный в движение,
Жадно пожирающий пищу, сколько хочешь,
(То) выстраиваются по отдельности, как колесничие,
Нестареющие отряды, о Агни, у тебя, испепеляющего.
मे॒धा॒का॒रं वि॒दथ॑स्य प्र॒साध॑नम॒ग्निं होता॑रं परि॒भूत॑मं म॒तिम् । तमिदर्भे॑ ह॒विष्या स॑मा॒नमित्तमिन्म॒हे वृ॑णते॒ नान्यं त्वत् ॥
मे॒धा॒ऽका॒रम् । वि॒दथ॑स्य । प्र॒ऽसाध॑नम् । अ॒ग्निम् । होता॑रम् । प॒रि॒ऽभूत॑मम् । म॒तिम् । तम् । इत् । अर्भे॑ । ह॒विषि॑ । आ । स॒मा॒नम् । इत् । तम् । इत् । म॒हे । वृ॒ण॒ते॒ । न । अ॒न्यम् । त्वत् ॥
मेधाकारं प्रज्ञायाः कर्तारं विदथस्य यज्ञस्य प्रसाधनं प्रकर्षेण साधकं होतारं देवानामाह्वातारं परिभूतमम् अतिशयेन शत्रूणां परिभवितारं मतिं मन्तारं यं त्वाम् अग्निं वृणीमह इति शेषः । तमित् तमेवाग्निम् अर्भे अल्पे हविषि चरुपुरोडाशादिके हविषि समानमित् सहैव ऋत्विजः आ वृणते प्रार्थयन्ते । महे महति सोमात्मके हविष्यपि तमित् तमेवाग्निं वृणते । त्वत् त्वत्तः अन्यम् अतिरिक्तं देवं न वृणते ॥
“(The priest) selects you, (Agni), the giver of intelligence, the accomplisher of the sacrifice, the invokerof the gods, the chief overcomer of foes, the councillor, alike verily at the lesser and at the greater oblation andnone other than you.”
Agni, the Hotar-priest who fills the assembly full, Waker of knowledge, chief Controller of the thought,-
Him, yea, none other than thyself, doth man elect at sacrificial offerings great and small alike.
Creator of wisdom, furtherer of the rite, Agni, the Hotar, best
encompassing thought,
just him at the small oblation, just the same for the great one—just him they choose—no other than you.
Den Priester Agni, der das Opferfest vollbringt, der Einsicht schafft und liebevoll den Sinn umfängt, Den wählt man sich bei kleinem Opfer, ebenso bei grossem auch und keinen andern je als dich.
Der Sehergabe wirkt, die Weisheitsrede zustande bringt, den Agni, den Hotri, der das Denken am meisten beherrscht, ihn erwählen sie gleichmäßig bei kleinem, ihn bei großem Opfer, keinen anderen als dich.
Создателя мудрости, приводящего к цели жертвенную раздачу,
Агни-хотара, лучше всех владеющего мыслью,
Это его выбирают одинаково при малой,
Его же при большой жертве – никого другого, кроме тебя.
त्वामिदत्र॑ वृणते त्वा॒यवो॒ होता॑रमग्ने वि॒दथे॑षु वे॒धस॑: । यद्दे॑व॒यन्तो॒ दध॑ति॒ प्रयां॑सि ते ह॒विष्म॑न्तो॒ मन॑वो वृ॒क्तब॑र्हिषः ॥
त्वाम् । इत् । अत्र॑ । वृ॒ण॒ते॒ । त्वा॒ऽयवः॑ । होता॑रम् । अ॒ग्ने॒ । वि॒दथे॑षु । वे॒धसः॑ । यत् । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । दध॑ति । प्रयां॑सि । ते॒ । ह॒विष्म॑न्तः । मन॑वः । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः ॥
हे अग्ने होतारं देवानां ह्वातारमग्निं त्वामित् त्वमेव त्वायवः त्वत्कामाः वेधसः कर्मणां कर्तार ऋत्विजः अत्र अस्मिल्ँलोके विदथेषु यज्ञेषु वृणते प्रार्थयन्ते । कदेत्यत्राह । यत् यदा देवयन्तः देवान्यष्टुं स्तोतुं वेच्छन्तः वृक्तबर्हिषः छिन्नबर्हिषः हविष्मन्तः संस्कृतहविष्काः मनवः मनुष्या ऋत्विजः ते तुभ्यं प्रयांसि हवींषि दधति धारयन्ति । प्रयच्छन्तीत्यर्थः ॥
“The performers of sacred rites, devoted to Agni, to you, select you as the ministrant priest at sacrificesin this world, when the devout worshippers bearing oblations and strewing the clipped sacred grass offer youfood.”
Here, Api, the arrangers, those attached to thee, elect thee as their Priest in sacred gatherings,
When men with strewn clipt grass and sacrificial gifts offer thee entertainment, piously inclined.
Just you do they choose here—the ritual adepts devoted to you—as Hotar at the rites, o Agni,
when seeking the gods they provide pleasurable offerings for you—the men with their oblations, with their twisted ritual grass.
Die Ordner, Agni, die dich lieben, wählen dich zu ihrem Priester bei den Opferfesten hier; Wenn dir, versehn mit Tränken und geweihter Streu die frommen Männer Opferspeisen setzen vor.
Nur dich erwählen da deine Anhänger zum Hotri, o Agni, die Meister in den Weisheitsreden, wann die Gottergebenen dir Opfergenüsse bereiten, Spenden bringend die Menschen, die das Barhis herumgelegt haben.
Только тебя выбирают здесь хотаром, о Агни,
Твои сторонники, устроители (обряда) на жертвенных раздачах,
Когда преданные богам люди готовят тебе
Жертвенные услады, совершая возлияния, расстелив жертвенную солому.
तवा॑ग्ने हो॒त्रं तव॑ पो॒त्रमृ॒त्वियं॒ तव॑ ने॒ष्ट्रं त्वम॒ग्निदृ॑ताय॒तः । तव॑ प्रशा॒स्त्रं त्वम॑ध्वरीयसि ब्र॒ह्मा चासि॑ गृ॒हप॑तिश्च नो॒ दमे॑ ॥
तव॑ । अ॒ग्ने॒ । हो॒त्रम् । तव॑ । पो॒त्रम् । ऋ॒त्विय॑म् । तव॑ । ने॒ष्ट्रम् । त्वम् । अ॒ग्नित् । ऋ॒त॒ऽय॒तः । तव॑ । प्र॒ऽशा॒स्त्रम् । त्वम् । अ॒ध्व॒रि॒ऽय॒सि॒ । ब्र॒ह्मा । च॒ । असि॑ । गृ॒हऽप॑तिः । च॒ । नः॒ । दमे॑ ॥
हे अग्ने तव होत्रं होतृकर्म । त्वया विना तस्याभावात् । किंच तव एव ऋत्वियम् ऋतौ भवं प्राप्तानुष्ठानकालं पोत्रं पोतृकर्म । त्वया विना तस्याप्यभावात् । किंच तव एव नेष्ट्रं नेष्टृकर्म । किंच ऋतायतः ऋतं यज्ञं कर्तुमिच्छतो यजमानस्य त्वम् एव अग्नित् नान्यः कश्चित् । किंच तव एव प्रशास्त्रं प्रशास्तृकर्म । किंच हे अग्ने त्वम् एव अध्वरीयसि अध्वरं यज्ञं कर्तुमिच्छसि । तव हेतुत्वात्त्वत्कर्तृत्वम् । किंच त्वमेव ब्रह्मा असि । त्वया विना तस्याभावात् । किंच नः अस्माकं दमे गृहे गृहपतिः यजमानोऽसि । त्वया विनास्माकं यजमानत्वाभावात् ॥ ॥ २१ ॥
“Yours, Agni, is the function of the Hotā, yours the duly-performed function of the Potā, yours thefunction of the Neṣṭā, you are the Agni of the sacrificer, yours is the office of the Praśāstā, you act asAdhvaryu, and you are the Brahmā and the lord of the mansion in our abode.”
Thine is the Herald's task and Cleanser's duly timed; Leader art thou, and Kindler for the pious man.
Thou art Director, thou the ministering Priest: thou art the Brahman, Lord and Master in our home.
Yours, Agni, is the office of Hotar; yours that of Potar in its turn; yours that of Neṣṭar; you are the Agnidh [=fire-kindler] of the one who
follows truth.
Yours is the office of Praśāstar; you act as Adhvaryu; you are both the Brahman-priest and the Houselord in our home.
Dein ist des Priesters, Agni, dein des Läuterers rechtmässig Amt, des Führers, dein des Ordnenden, Du bist des Frommen Glutentzünder, opferst gern, und Beter bist du, Hausherr du in unserm Haus.
Dir, Agni, kommt das Amt des Hotri zu, dir das Amt des Potri zur rechten Zeit, dir das Amt des Nestri. Du bist der Feueranzünder des, der den rechten Brauch, das Opfer, vollzieht. Dir kommt das Amt des Prasastri zu, du wirkst als Adhvaryu, du bist sowohl der Brahman wie der Herr in unserem Hause.
У тебя, о Агни, – служба хотара, у тебя – в урочное время служба потара,
У тебя – служба нештара, ты агнидх благочестивого,
У тебя – служба прашастара, ты действуешь как адхварью,
Ты Брахма и господин дома в нашем жилище.
यस्तुभ्य॑मग्ने अ॒मृता॑य॒ मर्त्य॑: स॒मिधा॒ दाश॑दु॒त वा॑ ह॒विष्कृ॑ति । तस्य॒ होता॑ भवसि॒ यासि॑ दू॒त्य१॒॑मुप॑ ब्रूषे॒ यज॑स्यध्वरी॒यसि॑ ॥
यः । तुभ्य॑म् । अ॒ग्ने॒ । अ॒मृता॑य । मर्त्यः॑ । स॒म्ऽइधा॑ । दाश॑त् । उ॒त । वा॒ । ह॒विःऽकृ॑ति । तस्य॑ । होता॑ । भ॒व॒सि॒ । यासि॑ । दू॒त्य॑म् । उप॑ । ब्रू॒षे॒ । यज॑सि । अ॒ध्व॒रि॒ऽयसि॑ ॥
हे अग्ने अमृताय मरणधर्मरहिताय तुभ्यं यः मर्त्यः मनुष्यः समिधा समिधम् । द्वितीयायाः ‘सुपां सुलुक्' इत्याकारः । दाशत् ददाति प्रयच्छति उत वा अपि वा हविष्कृति । हविषां कृत् करणं यस्मिन् स हविष्कृत् । तस्मिन्यज्ञे हवींषि ददातीति शेषः । तस्य मनुष्यस्य होता देवानामाह्वाता भवसि । किंच त्वं दूत्यं देवान् प्रति दूतकर्म कर्तुं यासि गच्छसि । किंच त्वं ब्रह्मा भूत्वास्मिन् कर्मणि युष्मभ्यमिमानि हवींषि यजमानेन प्रहितानीति उप ब्रूषे उपक्रम्य ब्रवीषि । किं च त्वं यजसि यजमानो भूत्वा देवेभ्यो हवींषि ददासि । किंच त्वं तथा पूर्वोक्तप्रकारेण अध्वरीयसि अध्वर्युरिवाचरसि । अथवान्यं यज्ञ कर्तुमिच्छसि ॥
“The mortal, Agni, who presents to you, the immortal, fuel at the offering of the oblation-- you are hisHotā, you go on his errant (to the gods), you direct (the ceremonial), you offer the sacrifice, you act as theofficiating priest.”
When mortal man presents to thee Immortal God, Agni, his fuel or his sacrificial gift,
Then thou art his Adhvaryu, Hotar, messenger, callest the Gods and orderest the sacrifice.
The mortal who for you, the immortal, o Agni, will perform pious work with the kindling stick or by the preparation of the oblation,
for him you become the Hotar; his mission do you undertake. You
speak on his behalf; you perform sacrifice, you act as Adhvaryu
for him.
Dem Sterblichen, der, Agni, dir Unsterblichem mit Brennholz huldigt oder auch mit Opfertrank, Dem bist du Opfrer, gehst für ihn auf Botschaft aus, du sprichst für ihn, du opferst, thust des Priesters Dienst.
Welcher Sterbliche dir dem Unsterblichen, Agni, mit Brennholz aufwartet oder mit Opferwerk, dessen Hotri wirst du; für ihn tust du Botendienst, sprichst den Göttern zu, opferst, besorgst die heilige Handlung.
Какой смертный, о Агни, тебе бессмертному,
Будет служить дровами или же совершением возлияния,
Тому ты бываешь хотаром, отправляешься в качестве вестника,
Просишь (за него богов), приносишь жертвы, действуешь как адхварью.
इ॒मा अ॑स्मै म॒तयो॒ वाचो॑ अ॒स्मदाँ ऋचो॒ गिर॑: सुष्टु॒तय॒: सम॑ग्मत । व॒सू॒यवो॒ वस॑वे जा॒तवे॑दसे वृ॒द्धासु॑ चि॒द्वर्ध॑नो॒ यासु॑ चा॒कन॑त् ॥
इ॒माः । अ॒स्मै॒ । म॒तयः॑ । वाचः॑ । अ॒स्मत् । आ । ऋचः॑ । गिरः॑ । सु॒ऽस्तु॒तयः॑ । सम् । अ॒ग्म॒त॒ । व॒सु॒ऽयवः॑ । वस॑वे । जा॒तऽवे॑दः । वृ॒द्धासु॑ । चि॒त् । वर्ध॑नः । यासु॑ । चा॒कन॑त् ॥
जातवेदसे जातप्रज्ञाय वसवे वासयित्रे अस्मै अग्नये मतयः पूजयित्र्यः इमाः वाचः वसूयवः अस्मदर्थं धनकामाः सत्यः अस्मत् अस्मत्तो निर्गत्य आ समग्मत आभिमुख्येन संगच्छन्ते । तमिममग्निं प्रीणयन्त्वित्यर्थः । काः पुनस्ताः । सुष्टुतयः शोभनस्तुतिरूपाः ऋचः ऋगात्मिकाः गिरः वाचः । तथा यासु वृद्धासु चित् स्वत एव वृद्धास्वपि वर्धनः पुनरपि वर्धयिता सन्नग्निः चाकनत् स्तोतॄन् कामयते । इमा मतय इत्यन्वयः ॥
“May these laudatory words, these eulogistic verses, these voices (proceeding) from us, reach him thegiver of wealth, Jātavedas; these wealth- desiring (words) in which when they are perfected, the perfecterdelights.”
From us these hymns in concert have gone forth to him, these. holy words, these Rcas, songs and eulogies,
Eager for wealth, to Jatavedas fain for wealth: when they have waxen strong they please their Strengthener.
These here—the thoughts, speeches, verses, songs, and good praises from us—have come together for him,
for Jātavedas the good one—goods-seeking (praises) in which he will take pleasure as their strengthener, though they are (already) strong.
Ihm sind von uns her diese Lieder zugeeilt, Gebete, Sprüche, Hymnen voll des schönsten Lobs Dem Wesenkenner, von dem guten heischend Gut, die kräftigen, an denen sich der Kräft'ger labt.
Diese Dichtungen, Reden, Verse, Lobesworte, Preislieder sind von uns aus vereint zu ihm gekommen, nach Gut verlangend, zu dem guten Jatavedas, an denen er seine Freude haben soll, sie noch höher machend, obwohl sie schon hoch sind.
Эти молитвы, речи, гимны, хвалебные песни,
Прекрасные прославления вместе отправились от нас к нему,
Стремясь к благам, к благому Джатаведасу,
Которым он должен радоваться, усиливая (их,) хотя они и так сильны.
इ॒मां प्र॒त्नाय॑ सुष्टु॒तिं नवी॑यसीं वो॒चेय॑मस्मा उश॒ते शृ॒णोतु॑ नः । भू॒या अन्त॑रा हृ॒द्य॑स्य नि॒स्पृशे॑ जा॒येव॒ पत्य॑ उश॒ती सु॒वासा॑: ॥
इ॒माम् । प्र॒त्नाय॑ । सु॒ऽस्तु॒तिम् । नवी॑यसीम् । वो॒चेय॑म् । अ॒स्मै॒ । उ॒श॒ते । शृ॒णोतु॑ । नः॒ । भू॒याः । अन्त॑रा । हृ॒दि । अ॒स्य॒ । नि॒ऽस्पृशे॑ । जा॒याऽइ॑व । पत्ये॑ । उ॒श॒ती । सु॒ऽवासाः॑ ॥
प्रत्नाय पुराणाय उशते स्तोत्रं कामयमानाय अस्मै अग्नये नवीयसीं नवतरामन्यैः अकृतपूर्वां सुष्टुतिं शोभनां स्तुतिं वोचेयम् अहं वक्ष्यामि । सोऽग्निरस्मदीयां स्तुतिं शृणोतु । किंचाहम् अस्य अग्नेः हृदि हृदये तत्रापि अन्तरा मध्ये निस्पृशे संस्पर्शनाय । गुणैरनुरञ्जनायेत्यर्थः । भूयाः भूयासम् । व्यत्ययेन मध्यमः । अग्नेर्हृदिस्पृगहं स्यामित्यर्थः । अथवा मम सुष्टुतेरनुप्रवेष्टा भवेति योज्यम् । समानमन्यत् । तत्र दृष्टान्तः । पत्ये पत्युर्हृदयस्य मध्ये सुवासाः शोभनवस्त्रादिना मण्डिता जाया उशती कामयमाना यथेष्टतमा भवति तद्वदित्यर्थः ॥
“I will address this new laudatory hymn to the ancient Agni, who is gratified (by praise). May he hear uṣMay I be in the centre of his heart, to touch it, like a loving well-attired wife (in the heart) of her husband.”
This newest eulogy will I speak forth to him, the Ancient One who loves it. May he hear our voice.
May it come near his heart and make it stir with love, as a fond well-dressed matron clings about her lord.
I would proclaim this good praise here, a newer one, to him, the age-old, who is eager for it: let him hear us.
May it come very close, to touch his heart, like an eager wife, richly
dressed, to her husband.
Dem alten will ich singen dieses neuste Lob, ihm, der es gern hat, möge er erhören uns; Es möge recht vertraut berühren nun sein Herz, so wie die schmucke Gattin liebend den Gemahl.
Dieses neueste Loblied will ich dem Uralten aufsagen, ihm, der darnach verlangt; er höre auf uns! Es möge ihm nahe zu Herzen gehen, um es zu rühren, wie die verliebte schöngekleidete Frau des Gatten.
Это прекрасное самое новое прославление я хочу провозгласить
Этому древнему, жаждущему (прославления). Да услышит он нас!
Да будет это у него в сердце, чтобы приласкать (его),
Как любящая жена в прекрасной одежде – (своего) мужа.
यस्मि॒न्नश्वा॑स ऋष॒भास॑ उ॒क्षणो॑ व॒शा मे॒षा अ॑वसृ॒ष्टास॒ आहु॑ताः । की॒ला॒ल॒पे सोम॑पृष्ठाय वे॒धसे॑ हृ॒दा म॒तिं ज॑नये॒ चारु॑म॒ग्नये॑ ॥
यस्मि॑न् । अश्वा॑सः । ऋ॒ष॒भासः॑ । उ॒क्षणः॑ । व॒शाः । मे॒षाः । अ॒व॒ऽसृ॒ष्टासः । आऽहु॑ताः । की॒ला॒ल॒ऽपे । सोम॑ऽपृष्ठाय । वे॒धसे॑ । हृ॒दा । म॒तिम् । ज॒न॒ये॒ । चारु॑म् । अ॒ग्नये॑ ॥
यस्मिन् अग्नौ उक्षणः उक्षाणः । ‘ वा षपूर्वस्य निगमे ' इति दीर्घविकल्पः । सेचनसमर्थाः अश्वासः अश्वाः ऋषभासः वृषभाश्च वशाः स्वभाववन्ध्याश्च मेषाः च अवसृष्टासः देवतार्थम् अवसृष्टाः परित्यक्ताः सन्तोऽश्वमेधे आहुताः आभिमुख्येन हुता भवन्ति कीलालपे सौत्रामण्यां सुरां पिबते । कीलालम्' इत्युदकनामसु पाठात् । उदकं पिबते सोमपृष्ठाय सोमयुक्तः पृष्ठ उपरिभागो यस्य तस्मै सोमपृष्ठाय वेधसे विधात्रे तस्मै अग्नये हृदा हृदयेन चारुं कल्याणीं मतिं स्तुतिं जनये जनयामि । उत्पादयामि ॥
“I offer graceful praise with all my heart to Agni, the drinker of water, whose back is sprinkled withSoma, the ordainer (of the rite), to whom vigorous horses and bulls and barren cows and sheep are consignedas burnt offerings.”
He in whom horses, bulls, oxen, and barren cows, and rams, when duly set apart, are offered up,-
To Agni, Soma-sprinkled, drinker of sweet juice, Disposer, with my heart I bring a fair hymn forth.
(For him) into whom horses, bulls, oxen, mated cows, rams, once released, are poured out [=offered],
for the kīlāla-drinker who has soma on his back, for the ritual adept
I generate with my heart a pleasing thought—for Agni.
Zu welchem Rosse, Stiere, Ochsen, Kühe auch und Widder man entsendet und als Opfer bringt, Dem Agni, welcher Süsses trinkt und Soma trägt, dem Ordner zeug' ich aus dem Herzen schönes Lied.
In welchem Rosse, Stiere, Ochsen, güste Kühe, Widder zum Opfer freigelassen geopfert werden, auf den Süßtranktrinker mit Soma auf dem Rücken, auf den Meister mache ich mit dem Herzen ein Gedicht, das dem Agni genehm ist.
В кого приносят в жертву отпущенных
Коней, быков, волов, яловых коров, баранов,
В пьющего сладкий напиток, для (этого) устроителя обряда, с сомой на спине,
В сердце я порождаю молитву, приятную для Агни.
अहा॑व्यग्ने ह॒विरा॒स्ये॑ ते स्रु॒ची॑व घृ॒तं च॒म्वी॑व॒ सोम॑: । वा॒ज॒सनिं॑ र॒यिम॒स्मे सु॒वीरं॑ प्रश॒स्तं धे॑हि य॒शसं॑ बृ॒हन्त॑म् ॥
अहा॑वि । अ॒ग्ने॒ । ह॒विः । आ॒स्ये॑ । ते॒ । स्रु॒चिऽइ॑व । घृ॒तम् । च॒म्वि॑ऽइव । सोमः॑ । वा॒ज॒ऽसनि॑म् । र॒यिम् । अ॒स्मे इति॑ । सु॒ऽवीर॑म् । प्र॒ऽश॒स्तम् । धे॒हि॒ । य॒शस॑म् । बृ॒हन्त॑म् ॥
हे अग्ने ते तव आस्ये मुखे हविः पुरोडाशादिहविरस्माभिः अहावि सततं प्रक्षिप्यते । तत्र दृष्टान्तौ । घृतम् आज्यं स्रुचीव यथा सुचि । चम्वीव सोमः । यथा चमसे सोमः तद्वदित्यर्थः । तथा त्वं वाजसनिम् अन्नस्य दातारं सुवीरं शोभनपुत्रोपेतं प्रशस्तं सुवर्णादिकं यशसं यशस्विनं कीर्तिमन्तं बृहन्तम् अपरिमितं महान्तं वा रयिं रमणीयं धनम् अस्मे अस्मभ्यं धेहि देहि ॥ ॥ २२ ॥
“The oblation has been poured, Agni, into your mouth, like butter into the ladle, like Soma into thespoon. Bestow upon us riches conferring food, (comprehending) male progeny, excellent renowned andabundant.”
Into thy mouth is poured the offering, Agni, as Soma into cup, oil into ladle.
Vouchsafe us wealth. strength-winning, blest with heroes, wealth lofty, praised by men, and full of splendour.
An oblation has been poured into your mouth, Agni, like ghee into a ladle, like soma into a cup.
Place in us prize-gaining wealth, rich in heroes, celebrated,
glorious, lofty.
In deinen Mund ist, Agni, Trank ergossen, wie Fett in Löffel, wie in Becher Soma; Verleih uns Reichthum, der uns Nahrung zuführt, an Männern reich gepriesen hoch und herrlich.
Die Spende ist in deinen Mund gegossen, o Agni, wie Schmelzbutter in den Löffel, wie Soma in die Schale. Gib uns einen lohngewinnenden Schatz an tüchtigen Söhnen und Meistern, der gelobt, angesehen, groß ist!
Возлияние возлито в твой рот, о Агни,
Как жир в ложку, как сома в сосуд.
Дай нам богатство, завоевывающее награду,
Состоящее из прекрасных сыновей, знаменитое, блистательное, высокое!