Sukta 10.92
ऋषिशार्यातो मानवः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र15
छन्दजगती
य॒ज्ञस्य॑ वो र॒थ्यं॑ वि॒श्पतिं॑ वि॒शां होता॑रम॒क्तोरति॑थिं वि॒भाव॑सुम् । शोच॒ञ्छुष्का॑सु॒ हरि॑णीषु॒ जर्भु॑र॒द्वृषा॑ के॒तुर्य॑ज॒तो द्याम॑शायत ॥
य॒ज्ञस्य॑ । वः॒ । र॒थ्य॑म् । वि॒श्पति॑म् । वि॒शाम् । होता॑रम् । अ॒क्तोः । अति॑थिम् । वि॒भाऽव॑सुम् । शोच॑न् । शुष्का॑सु । हरि॑णीषु । जर्भु॑रत् । वृषा॑ । के॒तुः । य॒ज॒तः । द्याम् । अ॒शा॒य॒त॒ ॥
हे देवाः वः यूयं यज्ञस्य रथ्यं नेतारं विश्पतिं मनुष्याणां पालकं स्वामिनं वा विशां देवानां होतारम् आह्वातारम् अक्तोः रात्रेः अतिथिम् अतिथिभूतं विभावसुं विविधदीप्तधनं तमग्निं परिचरतेति शेषः । शुष्कासु शुष्कभूतास्वोषधीषु शोचन् ज्वलन् हरिणीषु हरितवर्णासु आर्द्रास्वोषधीषु जर्भुरत् भक्षयन् कुटिलं गच्छन् वा वृषा कामानां वर्षिता केतुः प्रज्ञापकः यजतः यष्टव्योऽग्निः द्यां दिवम् अशायत प्रतिशेते ॥
“You (gods, adore) the charioteer of the sacrifice, the lord of men, the invoker of the gods, the guest ofnight, the resplendent (Agni). Blazing amid the dry (bushes) preying upon the green, the showerer of desires, thebanner (of light), the adorable, he reposes in heaven.”
I PRAISE your Charioteer of sacrifice, the Lord of men, Priest of the tribes, refulgent, Guest of night.
Blazing amid dry plants, snatching amid the green, the Strong, the Holy Herald hath attained to heaven.
(I invoke) for you the charioteer of the sacrifice, the clanlord of clans, the Hotar, the guest by night, rich in radiance.
Blazing in the dry (sticks), flickering in the golden (plants), the bullish beacon, worthy of the sacrifice, has reached heaven.
Den Fährmann eurer Opfer, ihn der Stämme Herrn, den Priester preis' ich, ihn den lichten Gast der Nacht; Der in den dürren leuchtet, in den grünen flammt, als hehres Banner drang der Stier zum Himmel auf.
Den Wagenfahrer eures Opfers, den Clanfürsten, den Opferpriester, den Gast der Nacht, den glanzreichen verehre ich. In den trockenen Pflanzen brennend, in den grünen flackernd, reicht das bullengleiche Banner, das anbetungswürdige, bis zum Himmel.
इ॒मम॑ञ्ज॒स्पामु॒भये॑ अकृण्वत ध॒र्माण॑म॒ग्निं वि॒दथ॑स्य॒ साध॑नम् । अ॒क्तुं न य॒ह्वमु॒षस॑: पु॒रोहि॑तं॒ तनू॒नपा॑तमरु॒षस्य॑ निंसते ॥
इ॒मम् । अ॒ञ्जः॒ऽपाम् । उ॒भये॑ । अ॒कृ॒ण्व॒त॒ । ध॒र्माण॑म् । अ॒ग्निम् । वि॒दथ॑स्य । साध॑नम् । अ॒क्तुम् । न । य॒ह्वम् । उ॒षसः॑ । पु॒रःऽहि॑तम् । त॒नू॒ऽनपा॑तम् । अ॒रु॒षस्य॑ । निं॒स॒ते॒ ॥
उभये देवमनुष्याः अञ्जस्पाम् अञ्जसा रक्षकं धर्माणं धारकम् इमम् अग्निं विदथस्य यज्ञस्य साधनं साधयितारम् अकृण्वत अकुर्वत । किंच अरुषस्य आरोचमानस्य वायोः तनूनपातं पुत्रं यह्वं महान्तं पुरोहितम् उषसः अक्तुं न स्वरश्मिभिरञ्जकमादित्यमिव निंसते चुम्बयन्ति । आश्रयन्त इत्यर्थः ॥
“Both (men and gods) have made Agni the speedy protector, the upholder of duty, the accomplisher ofthe sacrifice; they have recourse to him (who is) vast as the sun, the precursor of the dawn, the son of thebrilliant (Vāyu).”
Him, Agni, Gods and men have made their chief support, who drinks the fatness and completes the sacrifice.
With kisses they caress the Grandson of the Red, like the swift ray of light, the Household Priest of Dawn.
This one here, who drinks directly, have both (sides [=gods and men]) made their own: Agni the supporter, the furtherer of the rite.
The dawns kiss the youthfully exuberant one like the night, the one set in front, the descendant of himself, of ruddy (fire).
Zum Träger machten Agni beide Stämme sich, ihn, der das Fett trinkt, und zum Opferförderer, Wie schnellen Lichtschein küssen Morgenröthen ihn, den Priester, der aus eigner rother Glut entsprang.
Ihn machten beide Teile zu dem unmittelbar Trinkenden, den Agni zum Regler und Wirker des Opfers. Wie die Nacht küssen die Usas den jüngsten Agni, den Bevollmächtigten, den leiblichen Sohn des Rötlichen.
बळ॑स्य नी॒था वि प॒णेश्च॑ मन्महे व॒या अ॑स्य॒ प्रहु॑ता आसु॒रत्त॑वे । य॒दा घो॒रासो॑ अमृत॒त्वमाश॒तादिज्जन॑स्य॒ दैव्य॑स्य चर्किरन् ॥
बट् । अ॒स्य॒ । नी॒था । वि । प॒णेः । च॒ । म॒न्म॒हे॒ । व॒याः । अ॒स्य॒ । प्रऽहु॑ताः । आ॒सुः॒ । अत्त॑वे । य॒दा । घो॒रासः॑ । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । आश॑त । आत् । इत् । जन॑स्य । दैव्य॑स्य । च॒र्कि॒र॒न् ॥
विपणेः अस्माभिर्विविधं पणितव्यस्य स्तुत्यस्याग्नेः नीथा नीथान्यस्मत्संबन्धीनि प्रज्ञानानि बट् सत्यानि स्युरिति मन्महे वयं कामयामहे । किंच अस्य अग्नेः वयाः अस्मदीया अन्नाहुतयः अत्तवे भक्षणाय प्रहुताः आसुः भवेयुरिति कामयामहे । किंच यदा यस्मिन् काले घोरासः घोराः अग्नेर्ज्वाला: अमृतत्वम् अविनाशित्वम् आशत प्राप्नुवन्ति आदित् अनन्तरमेवास्माकमृत्विजः दैव्यस्य देवेषु भवस्य जनस्य अग्नेरर्थाय चर्किरन् किरेयुः। अग्नौ हवींषि प्रक्षिपेयुरित्यर्थः ॥
“We desire that our notion of that adorable (Agni) may be true, and that our oblations may be to him forfood. When his formidable (flames) attain immortality, then may our priests scatter (oblations for the benefit) ofthe divine being.”
Yea, we discriminate his and the niggard's ways: his branches evermore are sent forth to consume.
When his terrific flames have reached the Immortal's world, then men remember and extol the Heavenly Folk.
Yes indeed! we discriminate between his counsels and those of a niggard. Twigs have been bepoured for his eating.
When the fearsome ones [=Aṅgirases] reached immortality, just after that did they pay tribute to the divine race.
Wir sondern traun sein Wesen und des Geizigen, begossen waren seine Aeste zum Genuss; Als die erhabnen drangen zur Unsterblichkeit, da, da gedachte rühmend man des Göttervolks.
Wahrhaftig, wir wissen zwischen seinen Weisen und denen des Pani zu unterscheiden. Zweige wurden ihm zum Essen geopfert. Als die Furchtgebietenden die Unsterblichkeit erlangt hatten, da gedachten sie rühmend des göttlichen Volkes.
ऋ॒तस्य॒ हि प्रसि॑ति॒र्द्यौरु॒रु व्यचो॒ नमो॑ म॒ह्य१॒॑रम॑ति॒: पनी॑यसी । इन्द्रो॑ मि॒त्रो वरु॑ण॒: सं चि॑कित्रि॒रेऽथो॒ भग॑: सवि॒ता पू॒तद॑क्षसः ॥
ऋ॒तस्य॑ । हि । प्रऽसि॑तिः । द्यौः । उ॒रु । व्यचः॑ । नमः॑ । म॒ही । अ॒रम॑तिः । पना॑यसी । इन्द्रः॑ । मि॒त्रः । वरु॑णः । सम् । चि॒कि॒त्रि॒रे । अथो॒ इति॑ । भगः॑ । स॒वि॒ता । पू॒तऽद॑क्षसः ॥
ऋतस्य यज्ञस्य संबन्धिनमेनमग्निं प्रति प्रसितिः विस्तृता द्यौः उरु विस्तीर्णं व्यचः व्याप्तमन्तरिक्षं च पनीयसी स्तुत्यतमा अरमतिः पर्यन्तरहिता मही पृथिवी च नमः नमनं कुर्वन्तीति शेषः । अथो अपि च एनमग्निम् इन्द्रो मित्रः च वरुणः च भगः च सविता पूतदक्षसः शुद्धबला एते देवा एनमग्निं सं चिकित्रिरे ज्यैष्ठ्याय संजानते ॥
“The vast heavven, the spacious firmament, the glorious unbounded earth, (do) homage (to the Agni)of the sacrifice; and Indra, Mitra, Varuṇa, Bhaga, and Savitā, whose strength is purified, unite to recognize (hisexcellence). the circumambient (Indra) sweeping over a wide space, roaring in the belly (of the firmament), sprinkles the wholeworld.”
For then the net of Law, Dyaus, and the wide expanse, Earth, Worship, and Devotion meet for highest praise,
Varuna, Indra, Mitra were of one accord, and Savitar and Bhaga, Lords of holy might.
For heaven, the broad expanse, is the trajectory of truth. (There there is) Reverence and great Devotion, the very admirable.
(There) Indra, Mitra, Varuṇa perceive with like mind, and Bhaga and Savitar—(all) possessing refined skill.
Des Rechts Verbreitung und des Himmels weiter Raum, die grosse Ehrfurcht, Andacht, die gepriesene, Und Indra, Mitra, Varuna, sie zeigten sich, die reingesinnten alle, Bhaga, Savitar.
Denn das Netz des Gesetzes, der Himmel, der weite Raum, die Verehrung, die große, beste Aramati, Indra, Mitra und Varuna sind eines Sinnes und Bhaga, Savitri, die von lauterem Wollen.
प्र रु॒द्रेण॑ य॒यिना॑ यन्ति॒ सिन्ध॑वस्ति॒रो म॒हीम॒रम॑तिं दधन्विरे । येभि॒: परि॑ज्मा परि॒यन्नु॒रु ज्रयो॒ वि रोरु॑वज्ज॒ठरे॒ विश्व॑मु॒क्षते॑ ॥
प्र । रु॒द्रेण॑ । य॒यिना॑ । य॒न्ति॒ । सिन्ध॑वः । ति॒रः । म॒हीम् । अ॒रम॑तिम् । द॒ध॒न्वि॒रे॒ । येभिः॑ । परि॑ऽज्मा । प॒रि॒ऽयन् । उ॒रु । ज्रयः॑ । वि । रोरु॑वत् । ज॒ठरे॑ । विश्व॑म् । उ॒क्षते॑ ॥
सिन्धवः स्यन्दनशीला आपः ययिना गमनशीलेन रुद्रेण रुद्रपुत्रेण मरुद्गणेन सह प्र यन्ति । अथ बहुवदाह । तेऽमी मरुतः अरमतिम् । रमतिर्विरामोऽवसानम् । तद्रहितामपर्यन्तां महीं पृथिवीं तिरः दधन्विरे तिरस्कुर्वन्तीत्यर्थः। परिज्मा परितो गन्तेन्द्रः परियन् परितो गच्छन् येभिः यैः मरुद्गणैः सह उरु ज्रयः बहुवेगं करोतीति शेषः। किंच जठरे अन्तरिक्षे रोरुवत् शब्दं कुर्वन् पर्जन्यो यैर्मरुद्गणैः सह विश्वं भुवनम् उक्षते सिञ्चते ॥ ॥ २३ ॥
Onward, with ever-roaming Rudra, speed the floods: over Aramati the Mighty have they run.
With them Parijman, moving round his vast domain, loud bellowing, bedews all things that are within.
The rivers go forth with the journeying Rudra; across great Devotion they have run—
those with which the earth-circling one [=Parjanya?], going around
the broad expanse, constantly rumbling in his belly, besprinkles
everything.
Die Flüsse eilen mit dem raschen Rudra vor und strömen durch den grossen Sitz der Andacht hin; Mit welchen der Umwandler weiten Raum umläuft, und brüllend alles in dem Innern rings benetzt.
Mit dem eilenden Rudra gehen die Ströme, sie überholen die große Aramati, mit denen der herumfahrende Wind seinen weiten Umlauf machend im Bauche dröhnend alles benetzt.
क्रा॒णा रु॒द्रा म॒रुतो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टयो दि॒वः श्ये॒नासो॒ असु॑रस्य नी॒ळय॑: । तेभि॑श्चष्टे॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मेन्द्रो॑ दे॒वेभि॑रर्व॒शेभि॒रर्व॑शः ॥
क्रा॒णाः । रु॒द्राः । म॒रुतः॑ । वि॒श्वऽकृ॑ष्टयः । दि॒वः । श्ये॒नासः॑ । असु॑रस्य । नी॒ळयः॑ । तेभिः॑ । च॒ष्टे॒ । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । इन्द्रः॑ । दे॒वेभिः॑ । अ॒र्व॒शेभिः । अर्व॑शः ॥
असुरस्य मेघस्य नीळयः आवासभूताः दिवः अन्तरिक्षस्य संबन्धिनः श्येनासः श्येनाः शंसनीयगतयः विश्वकृष्टयः व्याप्तमनुष्याः रुद्राः रुद्रपुत्रा ये मरुतः क्राणाः स्वाधिकारकर्माणि कुर्वाणा आसत इति शेषः । तेभिः तैः अर्वशेभिः अश्ववद्भिः सोमवद्भिर्वा देवेभिः देवैः सह अर्वशः अश्ववान् सोमवान् वा इन्द्रः चष्टे पश्यति । वरुणः च मित्रः च अर्यमा च सोमवद्भिः मरुद्भिः सह पश्यन्ति ॥
“The Maruts, the sons of Rudra, mixing with men, the hawks of the sky, the inhabitants of the cloud,(are) performing (their functions); with those horse-owing deities, Varuṇa, Mitra, Aryaman, and Indra, the lord ofhorses contemplates (the rite).”
Straightway the Rudras, Maruts visiting all men, Falcons of Dyaus, home-dwellers with the Asura,-
Varuna, Mitra, Aryaman look on with these, and the swift-moving Indra with swift-moving Gods.
Busy are the Rudras, the Maruts belonging to all communities, the falcons of heaven, nestlings of the lord.
Through them Varuṇa, Mitra, Aryaman make their observations, and Indra hastening with the hastening gods.
Die starken lichten Maruts allen Völkern hold, des Himmels Adler, dem Asuren eng vereint, Mit ihnen zeigt Varuna, Mitra, Arjaman und Indra sich, der rasche mit der raschen Schar.
Mitwirkend sind die Rudrasöhne, die Marut, die allen Stämmen gehören, des Himmels Adler, des Asura Nestgenossen. Mit diesen läßt sich Varuna, Mitra, Aryaman, Indra der Rossefahrer mit den rossefahrenden Göttern sehen.
इन्द्रे॒ भुजं॑ शशमा॒नास॑ आशत॒ सूरो॒ दृशी॑के॒ वृष॑णश्च॒ पौंस्ये॑ । प्र ये न्व॑स्या॒र्हणा॑ ततक्षि॒रे युजं॒ वज्रं॑ नृ॒षद॑नेषु का॒रव॑: ॥
इन्द्रे॑ । भुज॑म् । श॒श॒मा॒नासः॑ । आ॒श॒त॒ । सूरः॑ । दृशी॑के । वृष॑णः । च॒ । पौंस्ये॑ । प्र । ये । नु । अ॒स्य॒ । अ॒र्हणा॑ । त॒त॒क्षि॒रे । युज॑म् । वज्र॑म् । नृ॒ऽसद॑नेषु । का॒रवः॑ ॥
ये शशमानासः शशमानाः स्तोतारः इन्द्रे स्तुते सति भुजं पालनम् आशत प्राप्नुवन्ति । सूरः सूर्ये स्तुते सति दृशीके दर्शनं सर्ववस्तुविषयं प्राप्नुवन्ति । वृषणः वर्षितरीन्द्रे स्तुते पौंस्यं बलं च प्राप्नुवन्ति । किंच ये कारवः स्तोतारः अस्य इन्द्रस्य अर्हणा पूजनानि नु क्षिप्रं ततक्षिरे प्रकृष्टानि कुर्वन्ति ते स्तोतारः नृषदनेषु नरः कर्तृत्वेन येषु सीदन्ति तिष्ठन्ति तेषु यज्ञेषु युजं सहायमिन्द्रस्य वज्रं प्राप्नुवन्ति ॥
“Those who praise him find protection in Indra; (those who praise him find) universal vision in the sun;(those who praise him find) manly vigour in the vigorous (Indra); those worshippers who diligently offer adorationto Indra (acquire) the thunderbolt as their ally in the dwellings of men.”
With Indra have they found enjoyment, they who toil, in the light's beauty, in the very Strong One's strength;
The singers who in men's assemblies forged for him, according to his due, his friend the thunderbolt.
Having labored to exhaustion, they have obtained their benefit in Indra, in the sight of the sun, and in the masculine nature of the bull—
the bards [=Aṅgirases?] who fashioned as his due the mace, his
yokemate, at the sessions [=sacrifices] of men.
Bei Indra fanden Labsal die sich mühenden im Licht der Sonne, in des Helden Manneskraft, Die Sänger, die durch ihr Verdienst ihm seinen Freund, den Blitz nun in den Männersitzen zimmerten.
Von Indra haben die Diensteifrigen Nutzen erlangt, wann es sich um den Anblick der Sonne und um die Krafttat des Bullen handelt: die Dichter, die nach seinem Verdienst seine verbündete Keule in den Männersitzungen gezimmert haben.
सूर॑श्चि॒दा ह॒रितो॑ अस्य रीरम॒दिन्द्रा॒दा कश्चि॑द्भयत॒ज तवी॑यसः । भी॒मस्य॒ वृष्णो॑ ज॒ठरा॑दभि॒श्वसो॑ दि॒वेदि॑वे॒ सहु॑रिः स्त॒न्नबा॑धितः ॥
सूरः॑ । चि॒त् । आ । ह॒रितः॑ । अ॒स्य॒ । री॒र॒म॒त् । इन्द्रा॑त् । आ । कः । चि॒त् । भ॒य॒ते॒ । तवी॑यसः । भी॒मस्य॑ । वृष्णः॑ । ज॒ठरा॑त् । अ॒भि॒ऽश्वसः॑ । दि॒वेऽदि॑वे । सहु॑रिः । स्त॒न् । अबा॑धितः ॥
सूरः सूर्योऽपि अस्य इन्द्रस्य परमेश्वरस्य परमात्मन आज्ञां परिपालयितुं मन्वानः हरितः अश्वान् प्रेरयतीति शेषः । प्रेरयन्नध्वनि आ रीरमत् आभिमुख्येन रमयति । यः कश्चित् देवोऽपि सृष्टौ भयते बिभेति स देवः तवीयसः प्रवृद्धात् इन्द्रात् परमात्मनो भयादेव बिभेति । तथा च तैत्तिरीये पठितं - भीषास्माद्वातः पवते ' (तै. उ. २. ८) इत्यादिना । किंच वृष्णः कामानां वर्षितुः भीमस्य सर्वभयंकरस्य परमात्मनः परमेश्वरस्य दिवेदिवे अन्वहम् अभिश्वसः आभिमुख्येन श्वसतः जठरात् उदरादन्तरिक्षात् सहुरिः सहनशीलः अबाधितः बाधरहित: स्तन् स्तनयति शब्दं करोति ॥
“The sun urging his steeds (in obedience to) his (commands) delights (in his presence); every (god) isin fear of the powerful Indra; from the belly of the formidable sighing showerer (of benefits) the all-enduringirresistible (deity) thunders day by day.”
Even the Sun's Bay Coursers hath lie held in check: each one fears Indra as the mightiest of all.
Unhindered, from the air's vault thunders day by day the loud triumphant breathing of the fearful Bull.
He [=Indra] brought to a halt even the golden (horses) of the Sun, his very own. Anyone feels fear before Indra the stronger,
before the snorting from the belly of the fearsome bull. Day after day the victorious one thunders, unrepellable.
Ja auch der Sonne goldne Stuten hielt er an, vor Indra scheut sich jeder, als dem stärkeren, Vor seines Bauches Sausen des gewalt'gen Stiers; der Sieger donnert ungehindert Tag für Tag.
Selbst die Sonne hielt ihre falben Stuten an. Vor Indra als Stärkerem fürchtet sich ein jeder, vor dem Bauche des furchtbaren Bullen, daß er ihn anschnaube. Tag für Tag siegreich donnerte er nie bedrängt.
स्तोमं॑ वो अ॒द्य रु॒द्राय॒ शिक्व॑से क्ष॒यद्वी॑राय॒ नम॑सा दिदिष्टन । येभि॑: शि॒वः स्ववाँ॑ एव॒याव॑भिर्दि॒वः सिष॑क्ति॒ स्वय॑शा॒ निका॑मभिः ॥
स्तोम॑म् । वः॒ । अ॒द्य । रु॒द्राय॑ । शिक्व॑से । क्ष॒यत्ऽवी॑राय । नम॑सा । दि॒दि॒ष्ट॒न॒ । येभिः॑ । शि॒वः । स्वऽवा॑न् । ए॒व॒याव॑ऽभिः । दि॒वः । सिस॑क्ति । स्वऽय॑शाः । निका॑मऽभिः ॥
एवयावभिः अश्वैरागच्छद्भिः येभिः यैर्मरुद्भिः सह स्ववान् ज्ञातिमान् स्वयशाः स्वभूतकीर्तिः शिवः सुखकरः परमेश्वरः दिवः द्युलोकाद्यजमानान् सिषक्ति सेवते हे ऋत्विजः यूयम् अद्य अस्मिन् यागे निकामभिः नियताभिलाषैः तैर्मरुद्भिः सहिताय क्षयद्वीराय क्षितशत्रवे शिक्वसे शरणे शक्ताय रुद्राय नमसा अन्नेन नमस्कारेण वा सह स्तोमं स्तोत्रं दिदिष्टन दिशत सृजत । गमयतेत्यर्थः ॥
“Address praise today with reverence to Rudra the powerful destroyer of the heroes, (who isaccompanied) by the mounted (Maruts), the granters of wishes, together with whom he, propitious, possessingkinsmen, besprinkles (the worshippers) from heaven.”
With humble adoration show this day your song of praise to mighty Rudra, Ruler of the brave:
With whom, the Eager Ones, going their ordered course, he comes from heaven Self-bright, auspicious, strong to guard.
With reverence show forth your praise today to Rudra the skillful, who rules over heroes,
(and to those [=Maruts]) with whom he, the well-disposed, very helpful, self-glorious one, keeps company—with those of heaven who travel
their ways, the avid ones.
Eur Lob erweiset heute dem gewaltigen, dem Männerherrscher Rudra mit gebeugtem Sinn, Den eilenden, begierigen, mit denen er selbstherrlich, hülfreich, heilvoll von dem Himmel kommt.
Zeiget heute unter Verneigung euer Loblied vor dem erfahrenen Rudra, der die Männer beherrscht, und vor denen, in deren Begleitung der Gütige, Gnädige, Selbstherrliche vom Himmel her kommt, der Gernkommenden, Anhänglichen.
ते हि प्र॒जाया॒ अभ॑रन्त॒ वि श्रवो॒ बृह॒स्पति॑र्वृष॒भः सोम॑जामयः । य॒ज्ञैरथ॑र्वा प्रथ॒मो वि धा॑रयद्दे॒वा दक्षै॒र्भृग॑व॒: सं चि॑कित्रिरे ॥
ते । हि । प्र॒ऽजायाः॑ । अभ॑रन्त । वि । श्रवः॑ । बृह॒स्पतिः॑ । वृ॒ष॒भः । सोम॑ऽजामयः । य॒ज्ञैः । अथ॑र्वा । प्र॒थ॒मः । वि । धा॒र॒य॒त् । दे॒वाः । दक्षैः॑ । भृग॑वः । सम् । चि॒कि॒त्रि॒रे॒ ॥
हि यस्मात्कारणात् वृषभः कामानां वर्षिता बृहस्पतिः सोमजामयः अन्ये सोमबन्धवः ते विश्वे देवाः प्रजायाः अर्थाय श्रवः अन्नं वि अभरन्त विभरन्ति वृष्टिद्वारेण पोषयन्ति तस्मात्कारणात् तासां प्रजानां मध्ये अथर्वा नामर्षिः प्रथमः प्रथममेव क्रियमाणैः यज्ञैः वि धारयत् देवान् कर्ममार्गान् वा विधृतानकरोत् । अत्र निगमः - ‘ यज्ञैरथर्वा प्रथमः पथस्तते । ( ऋ. सं. १. ८३. ५) इति । अथ दक्षैः बलैः सह देवाः विश्वे भृगवः ऋषयश्च सं चिकित्रिरे अथर्वणा कृतं यज्ञं गत्बा पशून् संज्ञातवन्तः ॥ ॥ २४ ॥
“Inasmuch as Bṛhaspati, the showerer (of benefits) and the kindred of Soma (the Visvedevās),bestow food (for the support) of people, Atharvan was the first to invigorate (the gods) with sacrifices; withstrength the gods and Bhṛgus discovered (the cattle).”
For these have spread abroad the fame of human kind, the Bull Brhaspati and Soma's brotherhood.
Atharvan first by sacrifices made men sure: through skill the Bhrgus were esteemed of all as Gods.
Because they disseminated their fame to their progeny—Br̥haspati, the bull, and those akin to Soma—
the first Atharvan (priest) distributed it through sacrifices. The gods and the Bhr̥gus perceive with like mind through their skills.
Und diese trugen aller Wesen Preis davon, Brihaspati, der Stier, die Soma-Brüderschaft, Durch Opfer hat zuerst Atharvan Recht geschafft, als Götter sich die Bhrigu's durch ihr Thun gezeigt.
Denn diese verbreiteten den Ruhm ihrer Nachkommenschaft, Brihaspati, der Bulle, und die Somaverbrüderten. Durch Opfer stellte zuerst Atharvan die Ordnung fest; die Götter und die Bhrigu´s waren in ihren Bestrebungen eines Sinnes.
ते हि द्यावा॑पृथि॒वी भूरि॑रेतसा॒ नरा॒शंस॒श्चतु॑रङ्गो य॒मोऽदि॑तिः । दे॒वस्त्वष्टा॑ द्रविणो॒दा ऋ॑भु॒क्षण॒: प्र रो॑द॒सी म॒रुतो॒ विष्णु॑रर्हिरे ॥
ते । हि । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । भूरि॑ऽरेतसा । नरा॒शंसः॑ । चतुः॑ऽअङ्गः । य॒मः । अदि॑तिः । दे॒वः । त्वष्टा॑ । द्र॒वि॒णः॒ऽदाः । ऋ॒भु॒क्षणः॑ । प्र । रो॒द॒सी इति॑ । म॒रुतः॑ । विष्णुः॑ । अ॒र्हि॒रे॒ ॥
भूरिरेतसा बहूदके द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ यमः देवः अदितिः च त्वष्टा देवः च द्रविणोदाः अग्निश्च ऋभुक्षणः ऋभवश्च रोदसी रुद्रस्य पत्नी च मरुतः देवाश्च विष्णुः च एते विश्वे देवाः चतुरङ्गः चतुर्भिरग्निभिर्युक्तस्तस्मिन् नराशंसः नराशंसनामधेये यज्ञे प्र अर्हिरे अस्माभिः स्तोतृभिः पूज्यन्ते ॥
“They the heaven and earth, abounding with waters, the Narāśaṃsa rite with its four fires, Yama,Aditi, the divine Tvaṣṭā, (Agni) the giver of wealth, the Ṛbhus, Rodasī, the Maruts, and Viṣṇu areworshipped (by us).”
For these, the Earth and Heaven with their abundant seed, four-bodied Narasmsa, Yama, Aditi,
God Tvastar Wealth-bestower, the Rbhuksanas, Rodasi, Maruts, Visnu, claim and merit praise.
For Heaven and Earth of abundant seed, Narāśaṃsa, the four-square, Yama, Aditi,
god Tvaṣṭar, treasure-giver, the masters of the R̥bhus, Rodasī [/the two World-Halves], the Maruts, Viṣṇu are deserving.
Die samenreichen Erd und Himmel, Jama auch, an Gliedern vierfach Naraçansa, Aditi; Der Reichthum schenkt, Gott Tvaschtar und die Ribhuschar, die Maruts, Vischnu, Rodasi verdienen Preis.
Denn diese beiden, Himmel und Erde, die samenreichen, Narasamsa, der viergliedrige, Yama, Aditi, Gott Tvastri, Dravinodas, die Rhibuksan´s, Himmel und Erde, die Marut, Vishnu haben den Vorrang.
उ॒त स्य न॑ उ॒शिजा॑मुर्वि॒या क॒विरहि॑: शृणोतु बु॒ध्न्यो॒३॒॑ हवी॑मनि । सूर्या॒मासा॑ वि॒चर॑न्ता दिवि॒क्षिता॑ धि॒या श॑मीनहुषी अ॒स्य बो॑धतम् ॥
उ॒त । स्यः । नः॒ । उ॒शिजा॑म् । उ॒र्वि॒या । क॒विः । अहिः॑ । शृ॒णो॒तु॒ । बु॒ध्न्यः॑ । हवी॑मनि । सूर्या॒मासा॑ । वि॒ऽचर॑न्ता । दि॒वि॒ऽक्षिता॑ । धि॒या । श॒मी॒न॒हु॒षी॒ इति॑ । अ॒स्य । बो॒ध॒त॒म् ॥
उत अपि च नः अस्माकम् उशिजां कामयमानानामृत्विजाम् उर्विया उर्वीं बह्वीं स्तुतिं कविः मेधावी बुध्न्यः बुध्ने अन्तरिक्षे भवः सः अहिः देवः हवीमनि हूयन्ते यत्र देवेभ्यो हवींषि तस्मिन्यज्ञे शृणोतु । दिविक्षिता दिवि वसन्तौ विचरन्ता विशेषेण चरन्तौ सूर्यामासा सूर्याचन्द्रमसौ धिया बुद्ध्या अस्य स्तोत्रमिदं बोधतं बुध्येताम्। शमी कर्मवती पृथिवी । ‘ शमी' इति कर्मनामसु पाठात् । नहुषी द्यौः । अत्र वाजसनेयकं -- द्यौर्नहुषीयं वै शमी तस्या एष गर्भः ' इति । हे द्यावापृथिव्यौ युवां स्तोत्रं धिया स्वीयया प्रज्ञया बुध्येतमवगच्छतमित्यर्थः ॥
“And may the wise Ahi of the firmament hear the copious (pulse) of us eager (worshippers) at theoffering of oblations. May the revolving sun and moon dwelling in heaven, the earth and sky, comprehend bytheir intelligence (the purport) of this (our praise).”
And may he too give car, the Sage, from far away, the Dragon of the Deep, to this our yearning call.
Ye Sun and Moon who dwell in heaven and move in turn, and with your thought, O Earth and Sky, observe this well.
And of us, the fire-priests, our sage poet [=Agni?] (is) widely
(perceptible). Let Ahi Budhnya listen to his call;
let Sun and Moon, the heaven dwellers wandering separately. O you two Nahuṣī [=Manu and Nahus?], through visionary thought and ritual labor take cognizance of this one.
Und weithin höre dieser weise Seher uns, der Wetterdrache bei dem Ruf der heischenden, Der Mond, die Sonne, die am Himmel wechselnd gehn, mit Sinn und Werk, o Erd' und Himmel achtet drauf.
Und auf uns, die Heischenden, soll weithin jener Seher, der Drache der Tiefe auf den Anruf hören und Sonne und Mond, die getrennt wandelnden Himmelsbewohner. Achtet, Sami und Nahusi, aufmerksam auf diesen!
प्र न॑: पू॒षा च॒रथं॑ वि॒श्वदे॑व्यो॒ऽपां नपा॑दवतु वा॒युरि॒ष्टये॑ । आ॒त्मानं॒ वस्यो॑ अ॒भि वात॑मर्चत॒ तद॑श्विना सुहवा॒ याम॑नि श्रुतम् ॥
प्र । नः॒ । पू॒षा । च॒रथ॑म् । वि॒श्वऽदे॑व्यः । अ॒पाम् । नपा॑त् । अ॒व॒तु॒ । वा॒युः । इ॒ष्टये॑ । आ॒त्मान॑म् । वस्यः॑ । अ॒भि । वात॑म् । अ॒र्च॒त॒ । तत् । अ॒श्वि॒ना॒ । सु॒ऽह॒वा॒ । याम॑नि । श्रु॒त॒म् ॥
पूषा देवः न अस्माकं संबन्धि चरथं जङ्गमं प्र अवतु प्रकर्षेण रक्षतु । किंच विश्वदेव्यः विश्वदेवहितः अपां नपात् वायुः इष्टये यज्ञस्य निष्कृत्यर्थं प्रावतु । किंच आत्मानं सर्वेषामात्मभूतं वातं वायुं वस्यः वसीयः प्रशस्यतरमन्नं प्राप्तुम् । अस्मभ्यमन्नं कामयमानमिति शेषः । हे अश्विना अश्विनौ सुहवा स्वाह्वानौ युवां यामनि यागगमने तत् इदं स्तोत्रं श्रुतं शृणुतम् ॥
“May Pūṣan protect all our moveable (property); may Vāyu, the friend of the Viśvedevās, thegrandson of the waters, preserve us for the celebration of the sacrifice. Worship the wind, the soul of all, (toobtain) excellent (food); Aśvins, who are worthy to be invoked, hear us on your way.”
Dear to all Gods, may Pasan guard the ways we go, the Waters' child and Vayu help us to success.
Sing lauds for your great bliss to Wind, the breath of all: ye Asvins prompt to hear, hear this upon your way.
Let Pūṣan, belonging to the All Gods, let the Child of the Waters, let Vāyu help us forward to seek our movable (goods=livestock).
Chant to Vāta, the lifebreath, all the more. O Aśvins, easy to invoke, hear this on your journey.
Mit allen Göttern fördre Puschan unsern Gang, der Sohn der Fluten, Vaju helf uns zum Genuss, Den Hauch, den Wind besingt zu höherm Glücke euch, hört gerngerufne Ritter dies auf eurer Fahrt.
Pusan, der allen Göttern Befreundete, soll unsere Schritte fördern, Apam Napat, Vayu, daß wir rasch zum Ziele kommen. Besinget den Windhauch zum Heile; höret dies, ihr leicht zu errufenden Asvin, auf eurer Fahrt!
वि॒शामा॒सामभ॑यानामधि॒क्षितं॑ गी॒र्भिरु॒ स्वय॑शसं गृणीमसि । ग्नाभि॒र्विश्वा॑भि॒रदि॑तिमन॒र्वण॑म॒क्तोर्युवा॑नं नृ॒मणा॒ अधा॒ पति॑म् ॥
वि॒शाम् । आ॒साम् । अभ॑यानाम् । अ॒धि॒ऽक्षित॑म् । गीः॒ऽभिः । ऊँ॒ इति॑ । स्वऽय॑शसम् । गृ॒णी॒म॒सि॒ । ग्नाभिः॑ । विश्वा॑भिः । अदि॑तिम् । अ॒न॒र्वण॑म् । अ॒क्तोः । युवा॑नम् । नृ॒ऽमनाः॑ । अध॑ । पति॑म् ॥
अभयानां संसारभयरहितानाम् आसां विशां मनुष्याणाम् अधिक्षितम् अन्तर्निवसन्तं स्वयशसं स्वयं समुपार्जितकीर्तिमेनमग्निं गीर्भिः स्तुतिभिः गृणीमसि वयं स्तुमः । किंच अनर्वणम् अप्रत्यृतां पत्युरपत्यान्तत्वेनाप्रतिगताम् अदितिम् अदीनां देवमातरं विश्वाभिः सर्वाभिः ग्नाभिः देवपत्नीभिः सहितां स्तुमः । किंच अक्तोः रात्रेः युवानं स्वतेजसा मिश्रयितारं चन्द्रमसं स्तुमः । किंच नृमणाः नृषु मनुष्येष्वनुग्राहकमना यः तमादित्यं स्तुमः । अध अथ पतिं सर्वस्य पालकमिन्द्रं स्तुमः ॥
“We glorify with praises Agni, the self-famous, who dwells among these fearless beings; we praise theirresistible Aditi, together with all the wives (of the gods); we praise the young (lord) of night (the moon), wepraise the friend of man (the sun), we praise (Indra) the lord (of all).”
With hymns of praise we sing him who is throned as Lord over these fearless tribes, the Self-resplendent One.
We praise Night's youthful Lord benevolent to men, the foeless One, the free, with all celestial Dames.
Him who presides over these fearless clans, the self-glorious one, we hymn with hymns;
Aditi without assault, along with all the Wives (of the Gods), and the youthful lord of the night (do I?), the manly minded, (hymn).1544 X.93
Der über diesen furchtbefreiten Stämmen thront in eigner Pracht, den preisen nun mit Liedern wir; Mit allen Weibern ihn, der ewig schrankenlos, den männerholden jugendlichen Herrn der Nacht.
Den Insassen dieser furchtlosen Clane, den Selbstherrlichen loben wir mit Lobreden; die unerreichte Aditi nebst allen Götterfrauen und den jugendlichen Herrn der Nacht preist Nrimanas.
रेभ॒दत्र॑ ज॒नुषा॒ पूर्वो॒ अङ्गि॑रा॒ ग्रावा॑ण ऊ॒र्ध्वा अ॒भि च॑क्षुरध्व॒रम् । येभि॒र्विहा॑या॒ अभ॑वद्विचक्ष॒णः पाथ॑: सु॒मेकं॒ स्वधि॑ति॒र्वन॑न्वति ॥
रेभ॑त् । अत्र॑ । ज॒नुषा॑ । पूर्वः॑ । अङ्गि॑राः । ग्रावा॑णः । ऊ॒र्ध्वाः॑ । अ॒भि । च॒क्षुः॒ । अ॒ध्व॒रम् । येभिः॑ । विऽहा॑याः । अभ॑वत् । वि॒ऽच॒क्ष॒णः । पाथः॑ । सु॒ऽमेक॑म् । स्वऽधि॑तिः । वन॑न्ऽवति ॥
अङ्गिरा नामर्षिरार्त्विज्येन वृतः सन् देवान् स्तौति । अत्र अस्मिन् यज्ञे जनुषा जन्मना पूर्वः प्रत्नः अङ्गिराः नामर्षिः रेभत् देवान् स्तौति । ग्रावाणः च ऊर्ध्वाः उद्यताः सन्तः अध्वरं यज्ञसाधनं सोमम् अभि चक्षुः अभिपश्यन्ति । विचक्षणः विद्रष्टेन्द्रः येभिः यैः ग्रावभिरभिषवसंबन्धिभिः शब्दैः विहायाः महान् अभवत् । हृष्टोऽभूदित्यर्थः । अस्येन्द्रस्य स्वधितिः वज्रः वनन्वति उदकवति मार्गे पाथः अन्नसाधनं सुमेकं शोभनमुदकं निरगमयदिति शेषः ॥ ॥२५॥
“Aṅgirasa, the prior in birth, praises (the gods, here); the uplifted stones behold (the Soma of) thesacrifice, through which (stones) the sage Indra has been exalted, (and his) thunderbolt brings forth excellentwater, (producing) food on watery way.”
By reason of his birth here Angiras first sang: the pressing-stones upraised bebeld the sacrifice-
The stones through which the Sage became exceeding vast, and the sharp axe obtains in fight the beauteous place.
Here crackles the foremost Aṅgiras [=Agni] from birth. The pressing stones, aloft, look upon the ceremony,
(those stones) by which the wide-gazing (soma) became widely
extended. The (livestock) pen is well-grounded, the axe in the
wooden (tree).
Es sang hier als erster seiner Geburt nach Angiras; die emporgehobenen Presssteine blickten auf das Opfer hin, durch welche der weithinschauende [Indra?] gross ward [und ihm] ein segensreicher Wohnsitz und ein Beil [der Blitz?] dem heischenden [zu Theil ward].
Es sang hier von Geburt an der frühere Angiras. Die aufgerichteten Preßsteine schauen nach dem Opfer, durch die der Weitschauende zu voller Kraft kam. Fest steht der Zufluchtsort; die Axt ist bei einem Holzbesitzenden.