Sukta 10.94
ऋषिअर्बुदः काद्रवेयः सर्पः
देवताग्रावाणः
मन्त्र14
छन्दजगती
प्रैते व॑दन्तु॒ प्र व॒यं व॑दाम॒ ग्राव॑भ्यो॒ वाचं॑ वदता॒ वद॑द्भ्यः । यद॑द्रयः पर्वताः सा॒कमा॒शव॒: श्लोकं॒ घोषं॒ भर॒थेन्द्रा॑य सो॒मिन॑: ॥
प्र । ए॒ते । व॒द॒न्तु॒ । प्र । व॒यम् । व॒दा॒म॒ । ग्राव॑ऽभ्यः । वाच॑म् । व॒द॒त॒ । वद॑त्ऽभ्यः । यत् । अ॒द्र॒यः॒ । प॒र्व॒ताः॒ । सा॒कम् । आ॒शवः॒ । श्लोक॑म् । घोष॑म् । भर॑थ । इन्द्रा॑य । सो॒मिनः॑ ॥
एते ग्रावाण उपलाः प्र वदन्तु अभिषवशब्दं कुर्वन्तु । वयं यजमानाः वदद्भ्यः अभिषवशब्दं कुर्वद्भ्यः ग्रावभ्यः ग्राव्णामर्थाय वाचं प्र वदाम । किंच हे ऋत्विजो यूयमपि स्तुतिलक्षणां वाचं वदत पठत । यत् यदा अद्रयः आदरणीया दृढाः आशवः सोमाभिषवार्थं क्षिप्रकारिणः पर्वताः ग्रावाणः सर्वे यूयं साकं सह इन्द्राय इन्द्रार्थं श्लोकं श्रोतव्यं घोषम् अभिषवशब्दं भरथ पोषयथ तदानीं सोमिनः सोमवन्तः सोमेन तृप्ता भवथ ॥ ।
“Let these (stones) speak; let us reply to the speaking stones, and do you (priests) utter (praise); when,you solid, quick-moving stones, you utter the noise of praise together to Indra, (then you become) full of theSoma.”
LET these speak loudly forth; let us speak out aloud: to the loud speaking Pressing-stones address the speech;
When, rich with Soma juice, Stones of the mountain, ye, united, swift to Indra bring the sound of praise.
Let them speak forth; let us speak forth. Speak a speech to the pressing stones that are speaking,
when, o stones, o mountains, all together you swift ones possessed of soma bear your signal-call, your cry to Indra.
Sie sollen singen, wir auch wollen singen nun; den Steinen singet euer Lied, den singenden, Wenn ihr gewalt'ge, schnelle Felsen im Verein dem Indra Soma bringend Sang und Klang erhebt.
Diese sollen ihre Rede anheben, wir wollen unsere Rede anheben. Haltet eine Rede auf die redenden Steine, wann ihr Felsen, ihr Berge, des Soma´s voll zusammen rasch euer taktmäßiges Geräusch für Indra erhebet!
ए॒ते व॑दन्ति श॒तव॑त्स॒हस्र॑वद॒भि क्र॑न्दन्ति॒ हरि॑तेभिरा॒सभि॑: । वि॒ष्ट्वी ग्रावा॑णः सु॒कृत॑: सुकृ॒त्यया॒ होतु॑श्चि॒त्पूर्वे॑ हवि॒रद्य॑माशत ॥
ए॒ते । व॒द॒न्ति॒ । श॒तऽव॑त् । स॒हस्र॑ऽवत् । अ॒भि । क्र॒न्द॒न्ति॒ । हरि॑तेभिः । आ॒सऽभिः॑ । वि॒ष्ट्वी । ग्रावा॑णः । सु॒ऽकृतः॑ । सु॒ऽकृ॒त्यया॑ । होतुः॑ । चि॒त् । पूर्वे॑ । ह॒विः॒ऽअद्य॑म् । आ॒श॒त॒ ॥
शतवत्सहस्रवत् यथा शतं मनुष्याः सहस्रवदपरिमिता मनुष्याश्च वदन्ति तद्वत् एते ग्रावाणः वदन्ति शब्दं कुर्वन्ति । किंच हरितेभिः सोमसंसर्गाद्धरितवर्णैः आसभिः आस्यैः अभि क्रन्दन्ति । सोममभिलक्ष्य देवानाह्वयन्तीत्यर्थः। किंच सुकृतः शोभनकर्माणः ग्रावाणः विष्ट्वी यज्ञं प्राप्य होतुः देवानामाह्वातुरग्नेः पूर्वे चित् पूर्वमेव अद्यं भक्षणीयं हविः आशत प्राप्नुवन्ति ॥
“They roar like a hundred, like a thousand (men); they cry aloud with green-tinted faces; obtaining thesacrifice, the pious stones through their piety partake of the sacrificial food, even before (Agni), the invoker (ofthe gods).”
They speak out like a hundred, like a thousand men: they cry aloud to us with their green-tinted mouths,
While, pious Stones, they ply their task with piety, and, even before the Hotar, taste the offered food.
They speak as if in hundreds, in thousands. They roar with their golden mouths.
Having toiled at their good work, the good workers, the stones, have achieved the eating of the oblation even before the Hotar.
Es singen diese hundertfach und tausendfach, mit gelben Mäulern wiehern sie entgegen uns, Die Steine emsig mühend sich mit frommem Werk, sind früher als der Priester selbst zum Mahl gelangt.
Diese reden hundertfältig, tausendfältig, sie brüllen her mit ihren gelben Mäulern. Da die Steine tätig waren, Gutes wirkend mit gutem Werke, sind sie noch vor dem Hotri zum Genuß des Opfers gelangt.
ए॒ते व॑द॒न्त्यवि॑दन्न॒ना मधु॒ न्यू॑ङ्खयन्ते॒ अधि॑ प॒क्व आमि॑षि । वृ॒क्षस्य॒ शाखा॑मरु॒णस्य॒ बप्स॑त॒स्ते सूभ॑र्वा वृष॒भाः प्रेम॑राविषुः ॥
ए॒ते । व॒द॒न्ति॒ । अवि॑दन् । अ॒ना । मधु॑ । नि । ऊ॒ङ्ख॒य॒न्ते॒ । अधि॑ । प॒क्वे । आमि॑षि । वृ॒क्षस्य॑ । शाखा॑म् । अ॒रु॒णस्य॑ । बप्स॑तः । ते॒ । सूभ॑र्वाः । वृ॒ष॒भाः । प्र । ई॒म् । अ॒रा॒वि॒षुः॒ ॥
अरुणस्य अरुणवर्णस्य वृक्षस्य शाखां बप्सतः भक्षयन्तः ते सूभर्वाः शोभनभक्षाः वृषभाः प्रेमराविषुः प्ररुवन्ति । यथा पक्वे आमिषि अधि आमिषे क्रव्यादो मांसभक्षकाश्च मांसविषये यथा न्यूङ्खयन्ते शब्दविशेषं कुर्वन्ति तद्वत् एते ग्रावाणः वदन्ति शब्दं कुर्वन्ति । किंच मधु मदकरं सोमम् अना आस्येन अविदन् लभन्ते ॥
“They speak, they received into their mouth the sweet (Soma), they roar (like the eaters of flesh) overthe roasted meat; chewing the branch of the purplle tree, the voracious bulls have bellowed.”
Loudly they speak, for they have found the savoury meath: they make a humming sound over the meat prepared.
As they devour the branch of the Red-coloured Tree, these, the well-pastured Bulls, have uttered bellowings.
They speak; in this way they found the honey. They growl over the cooked flesh.
Gnawing at the branch of the reddish tree, the gluttonous bulls have
bellowed out to it.
Sie singen, denn sie fanden nun den süssen Trank, sie brummen lüstern bei dem gar gewordnen Fleisch, Des rothen Strauches Zweig zerkauend haben jetzt die Stiere, die so viel verschlingen, laut gebrüllt.
Diese reden, sie haben dabei die Süßigkeit gefunden. Sie schlampfen über dem gargekochten Fleische. Indem sie nach dem Zweige des rötlichen Baumes schnappen, haben die gutkauenden Stiere dabei losgebrüllt.
बृ॒हद्व॑दन्ति मदि॒रेण॑ म॒न्दिनेन्द्रं॒ क्रोश॑न्तोऽविदन्न॒ना मधु॑ । सं॒रभ्या॒ धीरा॒: स्वसृ॑भिरनर्तिषुराघो॒षय॑न्तः पृथि॒वीमु॑प॒ब्दिभि॑: ॥
बृ॒हत् । व॒द॒न्ति॒ । म॒दि॒रेण॑ । म॒न्दिना॑ । इन्द्र॑म् । क्रोश॑न्तः । अ॒वि॒द॒न् । अ॒ना । मधु॑ । स॒म्ऽरभ्य॑ । धीराः॑ । स्वसृ॑ऽभिः । अ॒न॒र्ति॒षुः॒ । आ॒ऽघो॒षय॑न्तः । पृ॒थि॒वीम् । उ॒प॒ब्दिऽभिः॑ ॥
मदिरेण मदकरेण मन्दिना अभिषूयमाणेन सोमेन इन्द्रं क्रोशन्तः आह्वयन्त एते ग्रावाणः बृहत् अत्यन्तं वदन्ति शब्दायन्ते । किंच अना आस्येन मधु मदकरं सोमम् अविदन् अलभन्त । किंच संरभ्य संरब्धा भूत्वा धीराः धृष्टाः सन्तः उपब्दिभिः शब्दैः पृथिवीम् आघोषयन्तः पूरयन्तः स्वसृभिः अङ्गुलिभिः सह अनर्तिषुः नृत्यन्ति ।
“They cry aloud calling upon Indra with the intoxicating effused (Soma), they took the sweet Soma intotheir mouth, seized by the sister (fingers) the bold stones danced, filling the earth with shouts.”
They cry aloud, with strong exhilarating drink, calling on Indra now, for they have found the meath.
Bold, with the sisters they have danced, embraced by them, making the earth reecho with their ringing sound.
They speak loftily by reason of the delighting delightful (soma).
Shrieking to Indra, in this way they found the honey.
(Fit) to be clasped by the sisters [=fingers], the clever ones have danced, making the earth heed with their trampling.
Sie singen kräftig mit dem Trank, der sie berauscht, nach Indra rufend, denn sie fanden schon den Meth; Nun tanzen sie umschlungen von der Schwesterschar mit Kunst, sodass die Erde dröhnt von ihrem Schall.
Sie reden laut, durch den berauschenden, lustigmachenden Soma berauscht, den Indra anschreiend haben sie dabei die Süßigkeit gefunden. Kundig haben sie mit den Schwestern untergefaßt getanzt, mit ihrem Getrappel die Erde widerhallend machend.
सु॒प॒र्णा वाच॑मक्र॒तोप॒ द्यव्या॑ख॒रे कृष्णा॑ इषि॒रा अ॑नर्तिषुः । न्य१॒॑ङ्नि य॒न्त्युप॑रस्य निष्कृ॒तं पु॒रू रेतो॑ दधिरे सूर्य॒श्वित॑: ॥
सु॒ऽप॒र्णाः । वाच॑म् । अ॒क्र॒त॒ । उप॑ । द्यवि॑ । आ॒ऽख॒रे । कृष्णाः॑ । इ॒षि॒राः । अ॒न॒र्ति॒षुः॒ । न्य॑क् । नि । य॒न्ति॒ । उप॑रस्य । निः॒ऽकृ॒तम् । पु॒रु । रेतः॑ । द॒धि॒रे॒ । सू॒र्य॒ऽश्वितः॑ ॥
सुपर्णाः सुपतना ग्रावाणः उप उपलक्ष्य समीपे द्यवि अन्तरिक्षे वाचम् अभिषवशब्दम् अक्रत कुर्वन्ति । किंच आखरे । मृगाणां व्रज आखरः । तस्मिन् इषिराः गमनशीलाः कृष्णाः कृष्णमृगा इव सूर्यश्वितः सूर्यवच्छ्वेतवर्णा द्रप्साः अनर्तिषुः नृत्यन्ति । निष्कृतं ग्रावभि: पीडितं सत् उपरस्य उपलस्य न्यक् अधोमुखं सोमं नि यन्ति निगमयन्ति । किंच पुर बहु रेतः सोमलक्षणमुदकं दधिरे धारयन्ति ॥ ॥ २९ ॥
“The well-gliding stones made a noise in the firmament; they danced (like) the black deer in the stall;they exude down from the upper stone the expressed (Soma); white as the sun they yield abundant moisture.”
The Eagles have sent forth their cry aloft in heaven; in the sky's vault the dark impetuous ones have danced.
Then downward to the nether stone's fixt place they sink, and, splendid as the Sun, effuse their copious stream.
The eagles have raised their speech up to heaven. In their lair the black antelopes have danced vigorously. Down they go downward to the rendezvous with the lower one. They have themselves produced much semen from the sun-bright one.
Zum Himmel schallt der schnellen Vögel lauter Sang, die muntern Rehe tanzen in der Höhle nun; Sie gehn herab ins Brautgemach des untern Steins, die sonnenhellen lassen vielen Samen dort.
Die Adler haben ihre Stimme gen Himmel erhoben, die schwarzen Antilopen haben eifrig auf dem Weideplatz getanzt. Sie gehen nieder zum Besuch des unteren Steins; sie lassen reichlich den Samen des sonnenhellen Soma.
उ॒ग्रा इ॑व प्र॒वह॑न्तः स॒माय॑मुः सा॒कं यु॒क्ता वृष॑णो॒ बिभ्र॑तो॒ धुर॑: । यच्छ्व॒सन्तो॑ जग्रसा॒ना अरा॑विषुः शृ॒ण्व ए॑षां प्रो॒थथो॒ अर्व॑तामिव ॥
उ॒ग्राःऽइ॑व । प्र॒ऽवह॑न्तः । स॒म्ऽआय॑मुः । सा॒कम् । यु॒क्ताः । वृष॑णः । बिभ्र॑तः । धुरः॑ । यद् । श्व॒सन्तः॑ । ज॒ग्र॒सा॒नाः । अरा॑विषुः । शृ॒ण्वे । ए॒षा॒म् । प्रो॒थथः॑ । अर्व॑ताम्ऽइव ॥
वृषणः । फलं वर्षतीति वृषा यज्ञः। तस्य धुरः धुरं भारं बिभ्रतः धारयन्त एते ग्रावाणः । साकं सोमेन सह युक्ताः सन्तः प्रवहन्तः रथं प्रकर्षेण वोढारः उग्राः उद्गूर्णा अश्वाः इव समायमुः समायच्छन्ति । आयता भवन्तीत्यर्थः । यत् यदा श्वसन्तः अभिषवसमय उत्पतननिपतनव्यापारजनितेन वायुना श्वसन्त इव स्थिता ग्रावाणः जग्रसानाः सोमं ग्रसमानाः अराविषुः शब्दायन्ते तदानीम् एषां ग्राव्णां संबन्धी प्रोथथः मुखाच्छब्दः शृण्वे श्रूयते । तत्र इष्टान्तः । अर्वतामिव । अश्वानां संबन्धिनो मुखाद्धेषाशब्दो यथा तद्वदित्यर्थः ॥
“Bearing the burden of the sacrifice, yoked with (the Soma), they extend themselves like spiritedhorses; when panting and extracting (the Soma), they cried aloud, their snoring is heard like that of horses.”
Like strong ones drawing, they have put forth all their strength: the Bulls, harnessed together, bear the chariot-poles.
When they have bellowed, panting, swallowing their food, the sound of their loud snorting is like that of steeds.
Like powerful draft(-horses), they have held fast, yoked together, the bulls bearing the chariot-poles.
When panting and gulping they have bellowed, their snorting sounds like that of chargers.
Wie starke Rosse fahrend ziehn die Stränge sie, zugleich geschirrt die Stiere, tragend gleiches Joch; Wenn schnaubend, fressend sie erheben ihr Gebrüll, dann klingt es wie Gewieher einer Rosseschar.
Wie starke Zugtiere im Fahren ziehen sie an, zusammen eingespannt, die Stiere, die die Joche tragen. Wenn sie keuchend, schlingend gebrüllt haben, so hört sich ihr Schnauben wie das der Rennpferde an.
दशा॑वनिभ्यो॒ दश॑कक्ष्येभ्यो॒ दश॑योक्त्रेभ्यो॒ दश॑योजनेभ्यः । दशा॑भीशुभ्यो अर्चता॒जरे॑भ्यो॒ दश॒ धुरो॒ दश॑ यु॒क्ता वह॑द्भ्यः ॥
दशा॑वनिऽभ्यः॑ । दश॑कक्ष्येभ्यः । दश॑ऽयोक्त्रेभ्यः । दश॑ऽयोजनेभ्यः । दशा॑भीशुऽभ्यः । अ॒र्च॒त॒ । अ॒जरे॑भ्यः । दश॑ । धुरः॑ । दश॑ । यु॒क्ताः । वह॑त्ऽभ्यः ॥
दशावनिभ्यः । कर्माण्यवन्ति गच्छन्तीत्यवनयः । दशावनयोऽङ्गुलयो येषां ग्राहकत्वेन संबन्धिनस्ते दशावनयः । तान् ग्राव्णः। द्वितीयार्थे चतुर्थी । दशकक्ष्येभ्यः। कक्ष्याः प्रकाशका अङ्गुलयो येषां ते दशकक्ष्याः । तान् । दशयोक्त्रेभ्यः । योक्त्रवद्बन्धनसाधनभूता दशाङ्गुलयो येषां तान् । दशयोजनेभ्यः । सोमेन सह योजने साधनभूता दशाङ्गुलयो येषां तान्। दशाभीशुभ्यः । कर्माण्यभितो व्याप्नुवन्तीत्यभीशवोऽङ्गुलयो दश येषां तान् । अजरेभ्यः जराविवर्जितान् दश दशभिः धुरः धूर्भिः हिंसितृभिः । तृतीयार्थे प्रथमा । युक्ताः युक्तान्। द्वितीयार्थे प्रथमा । वहद्भ्यः वहतोऽभिषवाख्ये कर्मणि व्याप्रियमाणान् अर्चत स्तुत । हे ऋत्विज इति शेषः । अत्र
यास्कः-* अवनयोऽङ्गुलयो भवन्त्यवन्ति कर्माणि । कक्ष्याः प्रकाशयन्ति कर्माणि । योक्त्राणि योजनानीति व्याख्यातमभीशवोऽभ्यनुवते कर्माणि । दश धुरो दश युक्ता वहद्भ्यः । धूर्धूर्वतेर्वधकर्मण इयमपीतरा धूरेतस्मादेव विहन्ति वहं धारयतेर्वा ' (निरु. ३. ९) इति ।
“Worship (priests), those imperishable (stones) which have ten workers, ten girths, ten yokes, tenagents, ten encompassers, which are possessed of ten burdens, which bear (the sacrifice).”
To these who have ten workers and a tenfold girth, to these who have ten yoke-straps and ten binding thongs,
To these who bear ten reins, the eternal, sing ye praise, to these who bear ten car-poles, ten when they are yoked.
To those who possess ten tracks, ten girthbands, ten yoking cords, ten yokes,
ten reins—sing to the unaging ones pulling ten chariot-poles, ten yoked ones [=fingers?].
Singt denen, die der Bahnen und der Gurte zehn, die zehn der Stränge haben, zehnfach angeschirrt, Die nimmer altern, durch der Zäume zehn gelenkt und die zehn Deichsel, zehn verbundne Joche ziehn.
Lobsinget den Steinen, die zehn ......, zehn Gurte, zehn Stränge, zehn Geschirre, zehn Zügel haben, die nie altern, die zehn Joche, die zehn angejochten Finger ziehen.
ते अद्र॑यो॒ दश॑यन्त्रास आ॒शव॒स्तेषा॑मा॒धानं॒ पर्ये॑ति हर्य॒तम् । त ऊ॑ सु॒तस्य॑ सो॒म्यस्यान्ध॑सों॒ऽशोः पी॒यूषं॑ प्रथ॒मस्य॑ भेजिरे ॥
ते । अद्र॑यः । दश॑ऽयन्त्रासः । आ॒शवः॑ । तेषा॑म् । आ॒ऽधान॑म् । परि॑ । ए॒ति॒ । ह॒र्य॒तम् । ते । ऊँ॒ इति॑ । सु॒तस्य॑ । सो॒म्यस्य॑ । अन्ध॑सः । अं॒शोः । पी॒यूष॑म् । प्र॒थ॒मस्य॑ । भे॒जि॒रे॒ ॥
अद्रयः आदरणीयाः आशवः क्षिप्रकारिणः ते एते प्रकृता ग्रावाणः दशयन्त्रासः दशयन्त्राः । तेषाम् एषां ग्राव्णां संबन्धि यत् आधानं प्रक्षेपणमभिषवकर्म हर्यतं स्पृहणीयं पर्येति परितो गच्छति । ते एते ग्रावाण एव सुतस्य अभिषुतस्य सोम्यस्य सोमस्य संबन्धिनः अंशोः खण्डस्वरूपस्य अन्धसः अन्नस्य पीयूषम् अमृतं प्रथमं भेजिरे ॥
“These stones, having ten reins, swiftly moving, their delightful whirling goes round; they first tasted theambrosia of the fragment of food of the expressed Soma.”
These Stones with ten conductors, rapid in their course, with lovely revolution travel round and round.
They have been first to drink the flowing Soma juice, first to enjoy the milky fluid of the stalk.
These swift stones have ten fastening straps. Their delightful harness encircles (them).
They have taken as their share the beestings of the pressed somian stalk of the first plant.
Zehnfach gezäumten Rossen sind die Steine gleich, und ihre Fahrt umläuft den lieben Somatrank; Des besten Stengels erste Milch genossen sie, des ausgepressten Somakrautes besten Trank.
Die Steine sind Renner mit zehn Riemen, ihr Zaun legt sich angenehm herum. Sie haben vom ausgepreßten somischen Trank den Seim des ersten Stengels genossen
ते सो॒मादो॒ हरी॒ इन्द्र॑स्य निंसतें॒ऽशुं दु॒हन्तो॒ अध्या॑सते॒ गवि॑ । तेभि॑र्दु॒ग्धं प॑पि॒वान्त्सो॒म्यं मध्विन्द्रो॑ वर्धते॒ प्रथ॑ते वृषा॒यते॑ ॥
ते । सो॒म॒ऽअदः॑ । हरी॒ इति॑ । इन्द्र॑स्य । निं॒स॒ते॒ । अं॒शुम् । दु॒हन्तः॑ । अधि॑ । आ॒स॒ते॒ । गवि॑ । तेभिः॑ । दु॒ग्धम् । प॒पि॒ऽवान् । सो॒म्यम् । मधु॑ । इन्द्रः॑ । व॒र्ध॒ते॒ । प्रथ॑ते । वृ॒ष॒ऽयते॑ ॥
सोमादः सोमस्यात्तारः ते प्रकृता एते ग्रावाणः इन्द्रस्य हरी अश्वौ निंसते निक्षन्ति चुम्बन्ति । प्राप्नुवन्तीत्यर्थः । किंच गवि अधिषवणचर्मणि अंशु सोमं दुहन्तः आसते। किंच इन्द्रः तेभिः तैः दुग्धं सोम्यं सोममयं मधु अमृतं पपिवान् पीतवान् वर्धते वृद्धशरीरो भवति । प्रथते विस्तीर्णशरीरश्च भवति । वृषायते वृषेवाचरति ॥
“These devourers of Soma kiss Indra's horses, milking forth the juice they repose upon the cow, Indrahaving quaffed the sweet Soma milked forth by them increases, waxes broad, grows vigour.”
These Soma-eaters kiss Indra's Bay-coloured Steeds: draining. the stalk they sit upon the ox's hide.
Indra, when he hath drunk Soma-nicath drawn by them, waxes in strength, is famed, is mighty as a Bull.
The soma-eaters kiss the two fallow bays of Indra. Milking the plant, they sit on the cow(hide).
Having drunk the somian honey milked by them, Indra grows strong, spreads out, plays the bull.
Die Somafresser grüssen Indra's Rossepaar, die Pflanze melkend sitzen dort sie bei der Kuh; Wenn Indra trinkt den Methsaft, den sie ausgemelkt, so wird er gross und breit und kräftig wie ein Stier.
Diese Somaesser küssen Indra´s Falbenpaar; indem sie die Stengel ausmelken, sitzen sie auf der Stierhaut. Wann Indra das von ihnen ausgemolkene somische Süß getrunken hat, wächst er, geht er in die Breite, fühlt er sich als Bulle.
वृषा॑ वो अं॒शुर्न किला॑ रिषाथ॒नेळा॑वन्त॒: सद॒मित्स्थ॒नाशि॑ताः । रै॒व॒त्येव॒ मह॑सा॒ चार॑वः स्थन॒ यस्य॑ ग्रावाणो॒ अजु॑षध्वमध्व॒रम् ॥
वृषा॑ । वः॒ । अं॒शुः । न । किल॑ । रि॒षा॒थ॒न॒ । इळा॑ऽवन्तः । सद॑म् । इत् । स्थ॒न॒ । आशि॑ताः । रै॒व॒त्याऽइ॑व । मह॑सा । चार॑वः । स्थ॒न॒ । यस्य॑ । ग्रा॒वा॒णः॒ । अजु॑षध्वम् । अ॒ध्व॒रम् ॥
अंशुः सोमः वः युष्माकं वृषा यज्ञे वर्षिता भविष्यति । यूयमपि न रिषाथन किल न रिष्यथ न शीर्णा भवथ किल । किंच इळावन्तः अन्नवन्त इव यूयं सदमित् सदैव आशिताः भोजिताः स्थन भवथ। किंच रैवत्येव यथा रेवन्तस्तेजसा युक्ता भवन्ति तद्वत् महसा तेजसा युक्ताः चारवः कल्याणाः स्थन भवथ । हे ग्रावाणः यूयं यस्य यजमानस्य अध्वरं यज्ञम् अजुषध्वम् असेवध्वम् ॥ ॥ ३० ॥
“The Soma is your showerer (at the sacrifice); you are unharmed, (like those) abounding in food, youare constantly feeding; like the wealthy (possessed) of splendour, you, O stones, are beautiful (at the sacrifice ofhim) whose sacrifice you delighted in.”
Strong is your stalk; ye, verily, never shall be harmed; ye have refreshment, ye are ever satisfied.
Fair are ye, as it were, through splendour of his wealth, his in whose sacrifice, O Stones, ye find delight.
Your plant is a bull. You will certainly not suffer harm. You are always possessed of nourishment, (well-)fed.
You are pleasing to him whose ceremony you have enjoyed because of your grandeur, as if because of a richly endowed (daughter, given to him in marriage?), o pressing stones.
Eur Trank ist stark, fürwahr es soll euch mangeln nichts, stets seid ihr labend, wenn ihr gut gefüttert seid, Wie Reichthum seid durch Gabenfülle ihr beliebt, bei dem, dess Opfer ihr, o Steine, gern geniesst.
Bullenhaft ist euer Stengel, ihr sollet ja nicht zu Schaden kommen! Immer seid ihr im Speisefluß, gesättigt. Ihr seid schön durch eure Pracht wie die Tochter eines Reichen, wann ihr Steine an dem Opfer jemandes Gefallen fandet.
तृ॒दि॒ला अतृ॑दिलासो॒ अद्र॑योऽश्रम॒णा अशृ॑थिता॒ अमृ॑त्यवः । अ॒ना॒तु॒रा अ॒जरा॒: स्थाम॑विष्णवः सुपी॒वसो॒ अतृ॑षिता॒ अतृ॑ष्णजः ॥
तृ॒दि॒लाः । अतृ॑दिलासः । अद्र॑यः । अ॒श्र॒म॒णाः । अशृ॑थिताः । अमृ॑त्यवः । अ॒ना॒तु॒राः । अ॒जराः॑ । स्थ । अम॑विष्णवः । सु॒ऽपी॒वसः॑ । अतृ॑षिताः । अतृ॑ष्णऽजः ॥
अश्रमणाः श्रमणवर्जिताः अशृथिताः अन्यैरशिथिलीकृताः अमृत्यवः अमारिताः अनातुराः अरोगाः अजराः जरारहिताः स्थ भवथ । किंच अमविष्णवः उत्क्षेपणावक्षेपणगत्युपेता हे ग्रावाणः तृदिलाः अन्येषां भेदकाः अतृदिलासः स्वयमन्येनाभिन्नाः सुपीवसः सुबलाः अतृषिताः तृष्णारहिताः अतृष्णजः निःस्पृहा भवथ ॥
“Splitting, but unsplit, you, O stones, are untiring, unrelaxing, immortal, free from disease, undecaying,rising and falling, powerful, unthirsting, not genitive rating thirst.”
Bored deep, but not pierced through with holes, are ye, O Stones, not loosened, never weary, and exempt from death,
Eternal, undiseased, moving in sundry ways, unthirsting, full of fatness, void of all desire.
Drilled or undrilled, you stones are unwearying, unslackened,
immortal,
unailing, unaging, unbudgeable, very stout, unthirsty, unthirsting.
Durchlöchert, doch nicht löchrig seid, o Steine ihr, unsterblich, nie zerfallend, immer ohne Rast, Nicht krank, nicht alternd, keinen Plagen ausgesetzt, von Fett durchtränkt und nicht von Gier und Durst gequält.
Zersprengend, selbst nicht zersprungen sind die Steine, unermüdlich, nie gelockert, nie sterbend, nie krank, nie alternd seid ihr, unentwegt, feist, nicht durstig, nie verdurstend.
ध्रु॒वा ए॒व व॑: पि॒तरो॑ यु॒गेयु॑गे॒ क्षेम॑कामास॒: सद॑सो॒ न यु॑ञ्जते । अ॒जु॒र्यासो॑ हरि॒षाचो॑ ह॒रिद्र॑व॒ आ द्यां रवे॑ण पृथि॒वीम॑शुश्रवुः ॥
ध्रु॒वाः । ए॒व । वः॒ । पि॒तरः॑ । यु॒गेऽयु॑गे । क्षेम॑ऽकामासः । सद॑सः । न । यु॒ञ्ज॒ते॒ । अ॒जु॒र्यासः॑ । ह॒रि॒ऽसाचः॑ । ह॒रिद्र॑वः । आ । द्याम् । रवे॑ण । पृ॒थि॒वीम् । अ॒शु॒श्र॒वुः॒ ॥
हे ग्रावाणः युगेयुगे सर्वेषु युगेषु धुवा एव निश्चला एव वः युष्माकं पितरः पितृभूताः पर्वताः क्षेमकामासः क्षेमकामाः सदसः सदांसि आत्मना न युञ्जते न संयोजयन्ति। अजुर्यासः जरारहिताः हरिषाचः सोमस्य संभक्तारः हरिद्रवः सोमसंसर्गाद्धरितवर्णाः द्यां दिवं पृथिवीं च रवेण अभिषवशब्देन अशुश्रवुः श्रावयन्ति ।
“Your progenitors (the mountains), stable from age to age, desirous of repose, seek not to mix with(religious) assemblies; exempt from decay, enjoying the Soma, flowing green (with Soma), they made heavenand earth resound with their clamour.”
Your fathers, verily, stand firm from age to age: they, loving rest, are not dissevered from their seat.
Untouched by time, ne'er lacking green plants and green trees, they with their voice have caused the heavens and earth to hear.
Firmly fixed are your fathers [=mountains] in every age. Desirous of repose, they do not hitch themselves up from their seat.
Undecaying, companions of the golden (soma), (like) golden trees, they have made Heaven and Earth listen by their bellowing.
Fest stehn die Berge, eure Väter, immerdar, die Ruhe liebend gehn sie nicht von ihrem Platz; Ihr, ewig jung, zum goldnen eilend liebevoll habt Erd und Himmel nun erfüllt mit eurem Schall.
Ganz unbeweglich sind eure Väter zu aller Zeit, Ruhe liebend fahren sie nicht von ihrem Platz weg. Nicht alternd, die Gefährten des gelben Soma, Gelbholz, machten sie durch ihr Getöse Himmel und Erde aufhorchen.
तदिद्व॑द॒न्त्यद्र॑यो वि॒मोच॑ने॒ याम॑न्नञ्ज॒स्पा इ॑व॒ घेदु॑प॒ब्दिभि॑: । वप॑न्तो॒ बीज॑मिव धान्या॒कृत॑: पृ॒ञ्चन्ति॒ सोमं॒ न मि॑नन्ति॒ बप्स॑तः ॥
तत् । इत् । व॒द॒न्ति॒ । अद्र॑यः । वि॒ऽमोच॑ने । याम॑न् । अ॒ञ्जः॒पाःऽइ॑व । घ॒ । इत् । उ॒प॒ब्दिऽभिः॑ । वप॑न्तः । बीज॑म्ऽइव । धा॒न्य॒ऽकृतः॑ । पृ॒ञ्चन्ति॑ । सोम॑म् । न । मि॒न॒न्ति॒ । बप्स॑तः ॥
अद्रयः आदरणीया ग्रावाणः यामन् यामनि गमने अञ्जस्पाः । अञ्जसा पान्ति रक्षन्तीत्यञ्जस्पाः। तेषां रथानाम् इव उपब्दिभिः तदित् तदेवाभिषवकर्म विमोचने घेत् तत् सोमरसविमोचनवेलायामपि वदन्ति प्रकाशयन्ति । किंच बप्सतः सोमं भक्षयन्त ग्रावाण: वपन्तः
"धान्याकृतः कृषीवला: बीजमिव यथा पृञ्चन्ति तद्वत् सोमं पृञ्चन्ति । संपर्चयन्तीत्यर्थः । न एनं मिनन्ति । न हिंसन्तीत्यर्थः ॥
“The stones proclaim it with their clamour at the issue of the Soma, like the quick-protecting (chariots)on the road; like cultivators sowing the seed, they, devouring the Soma, mix it, and do not hurt it.”
This, this the Stones proclaim, what time they are disjoined, and when with ringing sounds they move and drink the balm.
Like tillers of the ground when they are sowing seed, they mix the Soma, nor, devouring, minish it.
Just so do the stones speak at their unhitching, *or on their course they speak with their tramplings—the stones as they drink (the soma)
directly.
Like grain-producers [=farmers/millstones] strewing seed, strewing
their “seed” [=semen] they engorge the soma. They do not diminish
him though they gnaw at him.
So singen bei der Einkehr sie und auf der Fahrt, mit lautem Lärm die Steine Somatrinkern gleich, Und füllen gleich dem Landmann, der den Samen streut, den Soma ein, doch fressend mindern sie ihn nicht.
Dasselbe sprechen die Steine bei der Ausspannung und auf der Fahrt mit ihrem Getrappel, dem Geklapper, die gleichsam unmittelbar trinken. Wie Kornbauende den Samen ausstreuend mehren sie den Soma, nicht mindern sie ihn schlürfend.
सु॒ते अ॑ध्व॒रे अधि॒ वाच॑मक्र॒ता क्री॒ळयो॒ न मा॒तर॑ु तु॒दन्त॑: । वि षू मु॑ञ्चा सुषु॒वुषो॑ मनी॒षां वि व॑र्तन्ता॒मद्र॑य॒श्चाय॑मानाः ॥
सु॒ते । अ॒ध्व॒रे । अधि॑ । वाच॑म् । अ॒क्र॒त॒ । आ । क्री॒ळयः॑ । न । मा॒तर॑म् । तु॒दन्तः॑ । वि । सु । मु॒ञ्च॒ । सु॒सु॒ऽवुषः॑ । म॒नी॒षाम् । वि । व॒र्त॒न्ता॒म् । अद्र॑यः । चाय॑मानाः ॥
चायमानाः पूज्यमानाः अद्रयः आदरणीया ग्रावाणः अध्वरेऽधि यज्ञे सुते सोमेऽभिषुते मातरं तुदन्तः हस्तेन ताडयन्तः आ क्रीळयो न आक्रीडकाः कुमाराः शब्दं यथा कुर्वन्ति तथा वाचं शब्दम् अक्रत कृण्वन्ति । सुषुवुषः सोममभिषुतवतः ग्राव्णः मनीषां स्तुतिं वि मुञ्च विशेषेण मुञ्च । किंच अद्रयः वि वर्तन्ताम् अभिषवशब्दं विमुञ्चन्तु ॥ ॥ ३१ ॥
“(The Soma) being effused at the sacrifice, they made a noise like (children) at plural y, striking theirmother. Proclaim the praise of (the stone), which has effused (the Soma), let the honoured stones revolve.”
They have raised high their voice for juice, for sacrifice, striking the Mother earth as though they danced thereon.
So loose thou too his thought who hath effused the sap, and let the Stones which we are honouring be disjoined.
When (the soma) was pressed in the ceremony they raised their voice, like playful (boys) jostling their mother.
Unhitch (the stones) that have pressed it and release the inspired
thought of the (priest) who has pressed it. Let them roll away, being (now) perceived as (just) stones [/the stones no longer being held in
harness].
Beim Opfersafte haben lustig sie geschrien, die Mutter stossend wie beim Spiel die Kinder; Mach, Soma, frei des Kelterers Gebete, die hehren Steine mögen rings sich tummeln.
Bei dem ausgepreßten Opfer haben sie ihre Stimme erhoben, wie spielende Kinder die Mutter stoßend. Löse fein den dichterischen Gedanken des, der ausgepreßt hat! Sie sollen jetzt abtreten, sich als Steine fühlend!