Sukta 10.95
ऋषिपुरूरवा ऐळः
देवताउर्वशी
मन्त्र18
छन्दत्रिष्टुप्
ह॒ये जाये॒ मन॑सा॒ तिष्ठ॑ घोरे॒ वचां॑सि मि॒श्रा कृ॑णवावहै॒ नु । न नौ॒ मन्त्रा॒ अनु॑दितास ए॒ते मय॑स्कर॒न्पर॑तरे च॒नाह॑न् ॥
ह॒ये । जाये॑ । मन॑सा । तिष्ठ॑ । घोरे॑ । वचां॑सि । मि॒श्रा । कृ॒ण॒वा॒व॒है॒ । नु । न । नौ॒ । मन्त्राः॑ । अनु॑दितासः । ए॒ते । मयः॑ । क॒र॒न् । पर॑ऽतरे । च॒न । अह॑न् ॥
पुरूरवसो वाक्यम् । जायां पश्यन् वदति । हये हे घोरे। अस्माकं दुःखजनकत्वात् । घोरकारिणि जाये मनसा अस्मदुपर्यनुरागवता मनसा युक्ता सती तिष्ठ क्षणमात्रं संनिधावेव निवस । हये इत्यस्य निघाताभावश्छान्दसः । किमर्थं संस्थानमिति तत्राह। वचांसि वाक्यानि मिश्राणि उक्तिप्रत्युक्तिरूपाणि नु अद्य क्षिप्रं वा कृणवावहै करवावहै।' कृवि हिंसाकरणयोः'। धिन्विकृण्व्योरञ्च' इत्युप्रत्ययः । किमर्थं वचसः करणमिति चेदुच्यते । नौ आवयोः मन्त्राः रहस्यार्थाः एते विवक्षिताः अनुदितासः अव्याह्रियमाणाः परस्परमसंभाष्यमाणा गुम्फिताः सन्तः परतरे चनाहन् । चनेति निपातसमुदायश्चार्थे । अनेकेषु दिवसेषु चरमेऽप्यहनि मयः । सुखनामैतत् । सुखं न करन् कुर्वन्ति। अतः कृणवावहा इति ॥
“(Purūravā) speaks). How indignant wife, with mind (relenting), stay awhile, let us now interchangediscourse. These, our secret thoughts, while unspoken, did not yield us happiness even at the last day.”
Ho there, my consort! Stay, thou fierce-souled lady, and let us reason for a while together.
Such thoughts as these of ours, while yet unspoken in days gone by have never brought us comfort.
[Purūravas:] “Woe, wife! Thoughtfully—stand still, fearsome woman!— let us two now exchange words.
These thoughts, if unuttered, will not bring us joy even on a distant day.”
Wohlan, o Weib, halte inne mit deinem Vorhaben [mich zu verlassen], o Ehrfurchterweckende, wir wollen jetzt Worte miteinander wechseln; wenn diese unsre Reden ungesprochen bleiben, so werden sie uns in späterer Zeit keine Lust bereiten.
Holla, Weib, verständig - bleib stehen, du Böse! Laß uns doch Worte wechseln! Nicht werden uns solche Gedanken, wenn sie unausgesprochen bleiben, auch nicht an einem ferneren Tage Freude machen.
किमे॒ता वा॒चा कृ॑णवा॒ तवा॒हं प्राक्र॑मिषमु॒षसा॑मग्रि॒येव॑ । पुरू॑रव॒: पुन॒रस्तं॒ परे॑हि दुराप॒ना वात॑ इवा॒हम॑स्मि ॥
किम् । ए॒ता । वा॒चा । कृ॒ण॒व॒ । तव॑ । अ॒हम् । प्र । अ॒क्र॒मि॒ष॒म् । उ॒षसा॑म् । अ॒ग्रि॒याऽइ॑व । पुरू॑रवः । पुनः॑ । अस्त॑म् । परा॑ । इ॒हि॒ । दुः॒ऽआ॒प॒ना । वातः॑ऽइव । अ॒हम् । अ॒स्मि॒ ॥
अनया तमुर्वशी प्रत्युवाच । एता एतया वाचा केवलया पुनःसंभोगरहितया किं कृणव किं करवाव। अहं त्विदानीं त्वत्सकाशात् प्राक्रमिषम् अतिक्रान्तवत्यस्मि । अतिक्रमे दृष्टान्तः । उषसामग्रियेव । बह्वीनामुषसां मध्येऽग्र्याग्रे भवा पूर्वोषाः प्राक्रमीद्यथा तथाहमपीति । यस्मादेवं तस्माद्धे पुरूरवः त्वं पुनः अस्मत्सकाशात् अस्तं गृहं परेहि परागच्छ । मा मय्यभिलाषं कार्षीः । स्वस्या दुर्ग्रहत्वमाह। अहं वातइव वायुरिव दुरापना दुष्प्रापा दुरापा वा अस्मि । दुरापा वा अहं त्वयैतर्ह्यस्मि पुनर्गृहानिहीति हैवैनं तदुवाच' (श. ब्रा. ११. ५. १. ७) इति वाजसनेयकम् ॥
“(Ūrvaśī. What can we accomplish through such discourse? I have passed away from you like thefirst of the dawns. Return Purūravā, to your dwelling; I am as hard to catch as the wind.”
What am I now to do with this thy saying? I have gone from thee like the first of Mornings.
Pururavas, return thou to thy dwelling: I, like the wind, am difficult to capture.
[Urvaśī:] “What shall I do with this speech of yours? I have marched forth, like the foremost of the dawns.
Purūravas—go off home again. I am as hard to attain as the wind.”
»Was soll ich mit dieser deiner Rede machen? Ich bin jetzt hervorgeschritten wie die erste der Morgenröthen; o Purūravas, gehe wieder nach Hause; ich bin schwer zu ergreifen wie der Wind.«
Was soll ich denn noch mit einem solchen Wort von dir? Ich bin davongegangen wie die erste der Morgenröten. Pururavas, geh wieder fort nach Hause! Schwer bin ich einzuholen wie der Wind.
इषु॒र्न श्रि॒य इ॑षु॒धेर॑स॒ना गो॒षाः श॑त॒सा न रंहि॑: । अ॒वीरे॒ क्रतौ॒ वि द॑विद्युत॒न्नोरा॒ न मा॒युं चि॑तयन्त॒ धुन॑यः ॥
इषुः॑ । न । श्रि॒ये । इ॒षु॒ऽधेः । अ॒स॒ना । गो॒ऽसाः । श॒त॒ऽसाः । न । रंहिः॑ । अ॒वीरे॑ । क्रतौ॑ । वि । द॒वि॒द्यु॒त॒त् । न । उरा॑ । न । मा॒युम् । चि॒त॒य॒न्त॒ । धुन॑यः ॥
अनया पुरूरवाः स्वस्य विरहजनितं वैक्लव्यं तां प्रति ब्रूते । इषुधेः । इषवो धीयन्तेऽत्रेतीषुधिर्निषङ्गः । ततः सकाशात् इषुः असना असनायै प्रक्षेप्तुं न भवति श्रिये विजयार्थम् । त्वद्विरहाद्युद्धस्य बुद्ध्वावप्यनिधानात् । तथा रंहिः वेगवानहं शत्रुसकाशात् गोषाः तेषां शत्रूणां गवां संभक्ता न अभवम् । तथा शतसाः शतानामपरिमितानां शत्रुधनानां संभक्ता नाभवम् । किंच अवीरे वीरवर्जिते क्रतौ राजकर्मणि सति न वि दविद्युतत् न विद्योतते मत्सामर्थ्यम् । किंच धुनयः कम्पयितारोऽस्मदीया भटाः उरा उरौ। ‘सुपां सुलुक् ' इति सप्तम्या डादेशः । विस्तीर्णे संग्रामे मायुम् । मीयते प्रक्षिप्यत इति मायुः शब्दः । 'कृवापाजि° - इत्यादिनोण् । सिंहनादं न चितयन्त न बुध्यन्ते । ‘चिती संज्ञाने'। अस्माण्णिचि संज्ञापूर्वकस्य विधेरनित्यत्वाल्लघूपधगुणाभावः । छान्दसो लङ् ॥
“(Purūravā). The arrow is not to be cast from the quiver for glory. I am no longer the impetuousdespoiler of the cattle (of the enemy), nor of their hundred-fold (riches). My prowess having lost its strength, (mymight) no longer flashes forth; (my warriors) the terrifiers (of the foe) hear not my shout in battle.”
Like a shaft sent for glory from the quiver, or swift-steed winning cattle winning hundreds.
The lightning seemed to flash, as cowards planned it. The minstrels bleated like a lamb in trouble.
[Purūravas:] “...as an arrow from the quiver of beauty, a shot winning cows, as a charge winning hundreds.
Under the will of no man, she will keep flashing forth like (lightning); like a lamb its bleating, so are her tumultuous (tempests) displayed.”
Wie ein Pfeil des Köchers [fliegt meine Begierde] der Schönheit zu, wie ein schnelles Geschoss, das Rinder erbeutet, hundertfaches erbeutet; bei unmännlichem Willen gibt es kein Erglänzen [kein Gelingen]; die stürmenden [Pfeile, Begierden] liessen Getön vernehmen, wie Mutterschafe, die [nach den Lämmern] brüllen.
Wie der Pfeilschuß um den Ehrenpreis aus dem Köcher, wie das Rennen, das Kühe gewinnt, Hundert gewinnt. - Nicht hat es in der Meinung, daß kein Mann da sei, geblitzt. Die Spielleute verstanden es wie ein Schaf zu blöken.
सा वसु॒ दध॑ती॒ श्वशु॑राय॒ वय॒ उषो॒ यदि॒ वष्ट्यन्ति॑गृहात् । अस्तं॑ ननक्षे॒ यस्मि॑ञ्चा॒कन्दिवा॒ नक्तं॑ श्नथि॒ता वै॑त॒सेन॑ ॥
सा । वसु॑ । दध॑ती । श्वशु॑राय । वयः॑ । उषः॑ । यदि॑ । वष्टि॑ । अन्ति॑ऽगृहात् । अस्त॑म् । न॒न॒क्षे॒ । यस्मि॑म् । चा॒कन् । दिवा॑ । नक्त॑म् । श्न॒थि॒ता । वै॒त॒सेन॑ ॥
इदमुत्तरं चोर्वशीवाक्यम्। आद्येन पुरात्मना कृतमुषसे निवेदयति । हे उषः सा इयमुर्वशी वसु वासकं वयः अन्नं श्वशुराय भर्तुः पुरूरवसः पित्रे दधती प्रयच्छन्ती तत्र गृहे स्थिता यदि पतिं वष्टि कामयते तदा अन्तिगृहात् । स्वभर्तृभोगगृहान्तिके यत् श्वशुरस्य भोजनगृहं तदन्तिगृहम्। तस्माद्गृहात्सोर्वशी अस्तं पतिगृहं ननक्षे व्याप्नोति । यस्मिन् गृहे चाकन् कामयत उर्वशी । सा चोर्वशी दिवा नक्तम् अहनि रात्री च वैतसेन ।' शेपो वैतस इति पुंस्प्रजननस्य' ( निरु. ३. ३१) इति निरुक्तम् । पुंस्प्रजननेन श्नथिता ताडिता च भवति । एवमुर्वश्यात्मानं परोक्षेण निर्दिदेश ॥
“(Ūrvaśi). If, Uṣas, this Ūrvaśī, offering food and wealth to her father-in-law, loves (her husband),she has gone from the neighbouring house to her husband's home, where she loved (her lord), being delightednight and day by his embraces.”
Giving her husband's father life and riches, from the near dwelling, when her lover craved her,
She sought the home wherein she found her pleasure, accepting day and night her lord's embraces.
[Purūravas:] “She was (always) imparting energy, a good thing, to her father-in-law—every dawn, whenever he wants it, from the house
opposite.
She attained a home in which she took pleasure; day and night she was pierced by my rod.”
Sie, dem Schwiegervater aus der Nähe des Hauses Gut und Nahrung bringend, so oft es der Liebhaber wünscht, gelangte hin zu dem Hause, an dem sie Gefallen hatte, Tag und Nacht von dem Gliede des Mannes gequält.
Sie, die dem Schwäher eine gute Stärkung bereitete, kam, so oft es der Liebhaber wünscht, aus der Wohnung gegenüber ins Haus zu ihm, an dem sie Gefallen hatte, Tag und Nacht mit seiner Rute gestochen.
त्रिः स्म॒ माह्न॑: श्नथयो वैत॒सेनो॒त स्म॒ मेऽव्य॑त्यै पृणासि । पुरू॑र॒वोऽनु॑ ते॒ केत॑मायं॒ राजा॑ मे वीर त॒न्व१॒॑स्तदा॑सीः ॥
त्रिः । स्म॒ । मा । अह्नः॑ । श्न॒थ॒यः॒ । वै॒त॒सेन॑ । उ॒त । स्म॒ । मे॒ । अव्य॑त्यै । पृ॒णा॒सि॒ । पुरू॑रवः । अनु॑ । ते॒ । केत॑म् । आ॒य॒म् । राजा॑ । मे॒ । वी॒र॒ । त॒न्वः॑ । तत् । आ॒सीः॒ ॥
अनेन पुरूरवसमेव संबोध्योक्तवती । हे पुरूरवः त्वं मा माम् अह्नः अहनि वैतसेन दण्डेन पुंव्यञ्जनेन त्रिः त्रिवारम् । द्वित्रिचतुर्भ्यः सुच् ' ( पा. सू. ५.४.१८ )। श्नथयः स्म । अश्नथयः अताडयः । ‘कृत्वोऽर्थप्रयोगे (पा. सू. २. ३. ६४) इति कालवाचिनोऽहःशब्दादधिकरणे षष्ठी। उत अपि च । स्म इति पूरणः । अव्यत्यै। सपत्नीभिः सह पर्यायेण पतिमागच्छति सा व्यती। न तादृश्यव्यती। तस्यै मे मह्यं पृणासि पूरयसि । एवं बुद्ध्या हे पुरूरवः ते तव केतं गृहम् अनु आयम् अन्वगमं पूर्वम् । हे वीर राजा त्वं च मे मम तन्वः शरीरस्य तत् तदा आसीः अभवः । सुखयितेति शेषः । परमप्येवं मन्तव्यं किमिति कातरो भवसीत्युवाच ॥ ॥१॥
“Thrice a day, Purūravā, have you embraced me, you have loved me without a rival; I have followed(you) to your dwelling, you, hero, have been the sovereign of my person n.”
Thrice in the day didst thou embrace thy consort, though coldly she received thy fond caresses.
To thy desires, Pururavas, I yielded: so wast thou king, O hero, of my body.
[Urvaśī:] “Three times a day you used to pierced me with your rod, and you ‘filled it up’ [=had an erection] for me, who did not seek it.
Purūravas, I followed your will. You were then the king of my body, you ‘hero.’”
»Dreimal des Tages hast du mich gestossen mit deinem Gliede und fülltest reichlich ein der nicht verlangenden; ich gab deinem Willen nach, o Purūravas, da warst du, o Held, Beherrscher meines Leibes.«
Dreimal des Tages stachst du mich mit der Rute, und du ließest mir, wenn ich keine Gelüste hatte, reichlich zukommen. Pururavas, ich bin auf deinen Willen eingegangen; du Mann warst da meines Leibes Herrscher.
या सु॑जू॒र्णिः श्रेणि॑: सु॒म्नआ॑पिर्ह्र॒देच॑क्षु॒र्न ग्र॒न्थिनी॑ चर॒ण्युः । ता अ॒ञ्जयो॑ऽरु॒णयो॒ न स॑स्रुः श्रि॒ये गावो॒ न धे॒नवो॑ऽनवन्त ॥
या । सु॒ऽजू॒र्णिः । श्रेणिः॑ । सु॒म्नेऽआ॑पिः । ह्र॒देऽच॑क्षुः । न । ग्र॒न्थिना॑ई । च॒र॒ण्युः । ताः । अ॒ञ्जयः॑ । अ॒रु॒णयः॑ । न । स॒स्रुः॒ । श्रि॒ये । गावः॑ । न । धे॒नवः॑ । अ॒न॒व॒न्त॒ ॥
पुरूरवसो वाक्यम् । या सुजूर्णिः सुजवा एतन्नामिकास्ति तथा या श्रेणिः या सुम्नआपिः या हृदेचक्षुः । नकारः समुच्चये। ताभिश्चतसृभिरालिभूताभिर्मानिनीभिः सहिता ग्रन्थिनी ग्रन्थनवती संदर्भवती चरण्युः चरणशीलोर्वश्याजगाम। यद्वा । ग्रन्थिनीत्येतत्सखिभूताप्सरोनामधेयम् । या सुजूर्णिः सुजवोर्वशी सा ताभिः सह जगाम । ताः अप्सरसः अञ्जयः आभरणोपेताः अरुणयः अरुणवर्णाः न सस्रुः पूर्ववन्न गच्छन्ति । श्रियै श्रथणाय धेनवः नवप्रसूताः गावो न गाव इव । आश्रयार्थं यथा गावः अनवन्त शब्दायन्ते तथा न शब्दयन्तीति व्यतिरेके दृष्टान्तः ॥
“(Purūravā). Sujūraṇi, Śreṇi, Sumna-āpi, Hradecakṣus, Granthinī, and the swift-moving(Ūrvaśi who arrived) they, decorated and purple-tinted, did not go first, they lowed like kine for protection.”
The maids Sujirni, Sreni, Sumne-api, Charanyu, Granthini, and Hradecaksus,-
These like red kine have hastened forth, the bright ones, and like milch-cows have lowed in emulation.
[Purūravas:] “The beautifully glowing rank (of Apsarases), friends in good favor, interlaced like a pond’s-eye [=lotus], (always) on the move—
these flowed like reddish salves; like milk-cows they bellowed for beauty.”
Die von Lust erhitzte, in Liebe verwandte Linie bespiegelt sich wie im See (?), die verschlungene bewegliche; diese Salben strömten wie Morgenröthen (?) und nahten zu schönem Glücke wie milchende Kühe (?).
Sujurni, Sreni, Sumnaapi wie Hradecaksus, Granthini, Caranyu, die sind wie die rötlichen Farben zerronnen; sie schrieen um die Wette wie Milchkühe.
सम॑स्मि॒ञ्जाय॑मान आसत॒ ग्ना उ॒तेम॑वर्धन्न॒द्य१॒॑: स्वगू॑र्ताः । म॒हे यत्त्वा॑ पुरूरवो॒ रणा॒याव॑र्धयन्दस्यु॒हत्या॑य दे॒वाः ॥
सम् । अ॒स्मि॒न् । जाय॑माने । आ॒स॒त॒ । ग्नाः । उ॒त । ई॒म् । अ॒व॒र्ध॒न् । न॒द्यः॑ । स्वऽगू॑र्ताः । म॒हे । यत् । त्वा॒ । पु॒रू॒र॒वः॒ । रणा॑य । अव॑र्धयन् । द॒स्यु॒ऽहत्या॑य । दे॒वाः ॥
अनयैताभिः सह संसर्गस्त्वयानुभूत इत्युर्वशी वदति । अस्मिन् पुरूरवसि जायमाने सति ग्नाः अप्सरसो देववेश्या अपि सम् आसत संगता अभवन् । अथवा जायमाने यज्ञार्थं प्रवर्धमाने सति ग्ना देवपत्न्योऽपि समासत समभवन् । उत अपि च ईम् एनं पुरूरवसं स्वगूर्ताः स्वयंगामिन्यः नद्यः तासामाश्रयभूता अवर्धयन्। किंच हे पुरूरवः यत् यस्मात् त्वा त्वां महे महते रणाय रमणीयाय संग्रामाय दस्युहत्याय दस्युहननाय देवाः त्वाम् अवर्धयन् ॥
“(Ūrvaśī). As soon as he was born the wives (of the gods) surrounded him, the spontaneouslyflowing rivers nourished him, for the gods reared you, Purūravā, for a mighty conflict, for the slaughter of theDasyus. (Nirukta, 3.47).”
While he was born the Dames sate down together, the Rivers with free kindness gave him nurture;
And then, Pururavas, the Gods increased thee for mighty battle, to destroy the Dasyus.
[Urvaśī:] “When this one [=the son of Purūravas and Urvaśī] was being born, the women were in attendance, and the rivers, gurgling to
themselves, strengthened him,
(just) as for great battle, for the smiting of Dasyus, the gods made you strong, Purūravas.”
»Bei diesem, als er geboren ward, sassen vereint die Götterfrauen, und es nährten ihn die durch sich selbst willkommenen Ströme; als dich, o Purūravas, die Götter zum grossen Kampfe, zur Erlegung der Dämonen kräftigten.«
Als dieser geboren wurde, saßen die Götterfrauen dabei und die Flüsse, die ihr eigenes Lob singen, zogen ihn groß, weil auch dich, Pururavas, die Götter zum Kampfe, zur Dasyutötung großgezogen haben.
सचा॒ यदा॑सु॒ जह॑ती॒ष्वत्क॒ममा॑नुषीषु॒ मानु॑षो नि॒षेवे॑ । अप॑ स्म॒ मत्त॒रस॑न्ती॒ न भु॒ज्युस्ता अ॑त्रसन्रथ॒स्पृशो॒ नाश्वा॑: ॥
सचा॑ । यत् । आ॒सु॒ । जह॑तीषु । अत्क॑म् । अमा॑नुषीषु । मानु॑षः । नि॒ऽसेवे॑ । अप॑ । स्म॒ । मत् । त॒रस॑न्ती । न । भु॒ज्युः । ताः । अ॒त्र॒स॒न् । र॒थ॒ऽस्पृशः॑ । न । अश्वाः॑ ॥
इदमादित्रीण्यैळवाक्यानि । तत्रादितो द्वाभ्यामुर्वशीमन्याश्च सह स्तौति । यत् यदा सचा सहायभूतः पुरूरवाः अत्कं स्वकीयं रूपम् । अत्क इति रूपनाम। जहतीषु परित्यजन्तीषु अमानुषीषु देवताभूतास्वप्सरःसु मानुषः सन् निषेवे अभिमुखं गच्छति तदानीं ताः अप्सरसः मत् मत्तः अप अपसृत्य अत्रसन्। त्रसतिर्गतिकर्मा । गच्छन्ति । पलायने दृष्टान्तः । तरसन्ती भुज्युः न। तरसन्नाम मृगः । तस्य स्त्री भुज्युर्भोगसाधनभूता स्त्री मृगी । सा यथा व्याधाद्भीता पलायत्ते । किंच रथस्पृशो नाश्वाः रथे नियुक्ता अश्वा इव। यथा ते पलायन्ते तद्वत्पलायन्त इति । उर्वश्यानेकाभिरस्माभिः सह भोगमनुभुक्तवानसीयुक्तः प्रत्याचष्टे ॥
“(Purūravā). When, becoming their companion, (Purūravā) the mortal associated with theseimmortal (nymphs) who had abandoned their bodies, they fled from me like a timid doe, like horses harnessed toa chariot.”
When I, a mortal, wooed to mine embraces these heavenly nymphs who laid aside their raiment,
Like a scared snake they fled from me in terror, like chariot horses when the car has touched them.
[Purūravas:] “When I, a human, drew near to those nonhuman women when they were taking off their robes,
like a shy antelope they shied away from me, like horses that have brushed against a chariot.”
Als ich, der Mensch, jene übermenschlichen Weiber, die ihr Gewand fallen liessen, mit meinen Armen umschlang, da bebten sie vor mir zurück wie eine bebende Schlange, wie Rosse, die gegen den Wagen ausschlagen.
Da ich Menschenskind mich bei diesen übermenschlichen Frauen anfreunden wollte, die ihr Gewand abgelegt haben, da scheuten sie vor mir wie eine brünstige Gazelle, wie Pferde, die an den Wagen stoßen.
यदा॑सु॒ मर्तो॑ अ॒मृता॑सु नि॒स्पृक्सं क्षो॒णीभि॒: क्रतु॑भि॒र्न पृ॒ङ्क्ते । ता आ॒तयो॒ न त॒न्व॑: शुम्भत॒ स्वा अश्वा॑सो॒ न क्री॒ळयो॒ दन्द॑शानाः ॥
यत् । आ॒सु॒ । मर्तः॑ । अ॒मृता॑सु । नि॒ऽस्पृक् । सम् । क्षो॒णीभिः । क्रतु॑ऽभिः । न । पृ॒ङ्क्ते । ताः । आ॒तयः॑ । न । त॒न्वः॑ । शु॒म्भ॒त॒ । स्वाः । अश्वा॑सः । न । क्री॒ळयः॑ । दन्द॑शानाः ॥
यत् यदा आसु अमृतासु अप्सरःसु मर्तः मनुष्यः पुरूरवाः निस्पृक् निःशेषेण स्पृशन् क्षोणीभिः वाग्भिः क्रतुभिर्न कर्मभिश्च सं पृङ्क्ते संपर्कं करोति । नकारः समुच्चयार्थः। ताः अप्सरसः आतयः आतिभूतास्तदानीं स्वाः तन्वः आत्मीयानि रूपाणि न शुम्भत न प्रकाशयन्ति । अश्वासो न अश्वा इव क्रीळयः संक्रीडमानाः दन्दशानाः दन्दशूका जिह्वाभिरात्मीयाः सृक्का भक्षयन्तः । ते यथा चापल्येन धावन्तः स्वरूपं न प्रयच्छन्ति रथिकाय तद्वदिति दुःखाद्ब्रूते ॥
“When a mortal mixing with these immortal nymphs has conversed with them with words and actions,they (becoming) ducks do not show their bodies, like plural yful horses champing (the bit).”
When, loving these Immortal Ones, the mortal hath converse with the nymphs as they allow him.
Like swans they show the beauty of their bodies, like horses in their play they bite and nibble.
[Urvaśī:] “When a mortal, going to caress immortal women, mingles (with their bodies) amid their cries, as if by his intentions,
like ducks they preen their own bodies, like horses playful and
constantly nipping.”
Wenn der Sterbliche mit den unsterblichen Weibern kosend sich mit den flutenden wie aus eigener Lust (?) mischt, dann schmücken sie ihre Leiber wie Tauchenten, wie lustige Rosse einander beissend.
Wenn der Sterbliche, nach diesen Unsterblichen lüstern, sich mit den Gesellschafterinnen einigt, wie es nach ihrem Sinn ist, dann macht eure Leiber schön wie die Wasservögel, wie Pferde spielend, die sich beißen!
वि॒द्युन्न या पत॑न्ती॒ दवि॑द्यो॒द्भर॑न्ती मे॒ अप्या॒ काम्या॑नि । जनि॑ष्टो अ॒पो नर्य॒: सुजा॑त॒: प्रोर्वशी॑ तिरत दी॒र्घमायु॑: ॥
वि॒ऽद्युत् । न । या । पत॑न्ती । दवि॑द्योत् । भर॑न्ती । मे॒ । अप्या॑ । काम्या॑नि । जनि॑ष्टो॒ इति॑ । अ॒पः । नर्यः॑ । सुऽजा॑तः । प्र । उ॒र्वशी॑ । ति॒र॒त॒ । दी॒र्घम् । आयुः॑ ॥
अनयोर्वशीं स्तौति । या उर्वशी विद्युन्न विद्युदिव पतन्ती गच्छन्ती दविद्योत् द्योतते । किं कुर्वती। अप्या। अप इत्यन्तरिक्षनाम । तत्संबन्धीनि व्याप्तानि वा काम्यानि अस्मदभिमतान्युदकानि वा मे मह्यं भरन्ती संपादयन्ती । यदा आगतायास्तस्याः सकाशात् अपः व्याप्तः कर्मसु कर्मवान् वा नर्यः नरेभ्यो हितः सुजातः सुजननः पुत्रः जनिष्टो अजनिष्ट उत्पद्यते तदानीं मम उर्वशी दीर्घमायुः प्र तिरत प्रवर्धयति । ‘प्रजामनु प्र जायसे तदु ते मर्त्यामृतम्' (तै. ब्रा. १. ५. ५. ६) इति हि मन्त्रः ॥ ॥ २ ॥
“(Ūrvaśī) who shone like flashing lightning, bringing me the desirable dews (of heaven, hasappeared); a son able in act and friendly to man has been born; Ūrvaśī has prolonged my lengthenedexistence.”
She who flashed brilliant as the falling lightning brought me delicious presents from the waters.
Now from the flood be born a strong young hero May Uruvasi prolong her life for ever
[Purūravas:] “She who in her flight kept flashing like lightning, the watery (maiden) bringing me the delights of love—
(a son) belonging to men, nobly born, was born from the water— Urvaśī extends Āyu his lifetime long.”
Sie, welche wie ein herabstürzender Blitz leuchtete, brachte mir die begehrungswerthe Feuchtigkeit, und aus dem Nass wurde geboren ein edler Knabe; langes Leben möge Urvaçī verleihen.
Die wie ein fallender Blitz aufblitzte und mir Liebesgüsse brachte - aus der Feuchtigkeit ward ein mannhafter, edler Sohn geboren - Urvasi soll langes Leben haben.
ज॒ज्ञि॒ष इ॒त्था गो॒पीथ्या॑य॒ हि द॒धाथ॒ तत्पु॑रूरवो म॒ ओज॑: । अशा॑सं त्वा वि॒दुषी॒ सस्मि॒न्नह॒न्न म॒ आशृ॑णो॒: किम॒भुग्व॑दासि ॥
ज॒ज्ञि॒षे । इ॒त्था । गो॒ऽपीथ्या॑य । हि । द॒धाथ॑ । तत् । पु॒रू॒र॒वः॒ । मे॒ । ओजः॑ । अशा॑सम् । त्वा॒ । वि॒दुषी॑ । सस्मि॑न् । अह॑न् । न । मे॒ । आ । अ॒शृ॒णोः॒ । किम् । अ॒भुक् । व॒दा॒सि॒ ॥
इत्था इत्थं गोपीथ्याय । गौः पृथिवी। पीथं पालनम् । स्वार्थिकस्तद्धितः । भूमे रक्षणीय जज्ञिषे हि जातोऽसि खलु पुत्ररूपेण । 'आत्मा वै पुत्रनामा ' इति श्रुतेः। पुनस्तदेवाह । हे पुरूरवः मे ममोदरे मयि ओजः अपत्योत्पादनसामर्थ्यं दधाथ मयि निहितवानसि । तत् तथास्तु । अथापि स्थातव्यमिति चेत् तत्राह । अहं विदुषी भावि कार्यं जानती सस्मिन्नहन् सर्वस्मिन्नहनि त्वया कर्तव्यं त्वा त्वाम् अशासं शिक्षितवत्यस्मि । त्वं मे मम वचनं न आशृणोः न शृणोषि। किं त्वम् अभुक् अभोक्तापालयिता प्रतिज्ञातार्थमपालयन् वदासि हये जाय इत्यादिकरूपं प्रलापम् । वदेर्लेट्याडागमः। दिवसे त्रिवारं यभस्व एडकद्वयमस्माकं पुत्रत्वेन परिकल्पय अपत्योत्पादनपर्यन्तं वसामि नग्नं त्वां यदाद्राक्षं तदा गच्छामीत्येवंरूपो मिथःसमयः ‘उर्वशी हाप्सराः पुरूरवसमैळं चकमे तं ह विन्दमानोवाच त्रिः स्म माह्नो वैतसेन दण्डेन' ( श. ब्रा. ११. ५.१ ) इत्यादि वाजसनेयकमुदाहृतम् ॥
“(Ūrvaśī). you have been born thus to protect the earth; you have deposited this vigour in me;knowing (the future) I have instrumental ucted you (what to do) every day; you have not listened to me; why do you nowaddress me, neglectful (of my instrumental uction)?”
Thy birth hath made me drink from earthly milch-kine: this power, Pururavas, hast thou vouchsafed me.
I knew, and, warned thee, on that day. Thou wouldst not hear me. What sayest thou, when naught avails thee?
[Urvaśī:] “You were born just so: to afford protection. (But instead) you have exerted this force on me, Purūravas.
I, knowing, instructed you on that very day. You did not listen to me. Why will you speak without profit?”
»Du bist ja recht dazu geboren, um Schutz zu verleihen; diese Kraft hast du auch an mir erwiesen; ich, die ich's weiss, unterwies dich an jenem Tage; du hörtest nicht auf mich; was wirst du nun sagen, wenn dir der Genuss entzogen ist?«
Du bist doch geboren, um hier Schutz zu bringen, und du hast diese Kraft an mich gewendet, Pururavas. Ich warnte dich, die Wissende, an dem gleichen Tage; du hörtest nicht auf mich. Was willst du fruchtlos reden?
क॒दा सू॒नुः पि॒तरं॑ जा॒त इ॑च्छाच्च॒क्रन्नाश्रु॑ वर्तयद्विजा॒नन् । को दम्प॑ती॒ सम॑नसा॒ वि यू॑यो॒दध॒ यद॒ग्निः श्वशु॑रेषु॒ दीद॑यत् ॥
क॒दा । सू॒नुः । पि॒तर॑म् । जा॒तः । इ॒च्छा॒त् । च॒क्रन् । न । अश्रु॑ । व॒र्त॒य॒त् । वि॒ऽजा॒नन् । कः । दम्प॑ती॒ इति॒ दम्ऽप॑ती । सऽम॑नसा । वि । यू॒यो॒त् । अध॑ । यत् । अ॒ग्निः । श्वशु॑रेषु । दीद॑यत् ॥
इदं पुरूरवसो वाक्यम् । कदा कस्मिन् काले सूनुः तवोदरजातः सन् पितरं माम् इच्छात् इच्छेत् । इषु इच्छायाम्'। लेटि शपि इषुगमियमां छः' इति छादेशः । 'लेटोऽडाटौ ' इत्यडागमः। कदा वा विजानन् पितरं मामधिगच्छन् चक्रन् क्रन्दमानः नाश्रु वर्तयत्। नेति चार्थे । किंच कः किंविधः सन् सूनुः समनसा समनसौ समनस्कौ दंपती जायापती त्वां मां च वि यूयोत् विश्लेषयेत् । ‘यु मिश्रणामिश्रणयोः'। यौतेश्छान्दसः शपः श्लुः । तुजादित्वाभ्यासस्य दीर्घः । अध अधुना यत् यदा अग्निः तव हृदयस्थितस्तेजोरूपो गर्भः श्वशुरेषु दीदयत् दीप्यते । दीदयतिर्दीप्तिकर्मेति नैरुक्तो धातुः ॥
“(Purūravā). When shall a son (born of you) claim me as a father, and crying, shed a tear onrecognizing (me)? What son shall sever husband and wife who are of one mind, now that the fire shines uponyour husband's parents?”
When will the son be born and seek his father? Mourner-like, will he weep when first he knows him?
Who shall divide the accordant wife and husband, while fire is shining with thy consort's parents?
[Purūravas:] “When will my begotten son seek his father? (When) will he let a tear roll like a wheel, on recognizing (him [=his father])?
Who keeps apart a married couple joined in mind as long as the fire will (still) blaze in (the house of) the parents-in-law?”
Wann wird der Sohn, der geborene, nach dem Vater verlangen? wenn er's erfährt, wird er in der Erinnerung Thränen vergiessen. Wer darf die gleichgesinnten Gatten trennen, so lange noch das Feuer bei den Schwiegerältern leuchtet?
Wann wird der geborene Sohn seinen Vater suchen? Wie ein schreiendes Kind wird er Tränen vergießen, wann er Bescheid weiß. Wer trennt die einträchtigen Ehegatten, da bei den Schwiegereltern noch das Hausfeuer hell luchtet?
प्रति॑ ब्रवाणि व॒र्तय॑ते॒ अश्रु॑ च॒क्रन्न क्र॑न्ददा॒ध्ये॑ शि॒वायै॑ । प्र तत्ते॑ हिनवा॒ यत्ते॑ अ॒स्मे परे॒ह्यस्तं॑ न॒हि मू॑र॒ माप॑: ॥
प्रति॑ । ब्र॒वा॒णि॒ । व॒र्तय॑ते । अश्रु॑ । च॒क्रन् । न । क्र॒न्द॒त् । आ॒ऽध्ये॑ । शि॒वायै॑ । प्र । तत् । ते॒ । हि॒न॒व॒ । यत् । ते॒ । अ॒स्मे इति॑ । परा॑ । इ॒हि॒ । अस्त॑म् । न॒हि । मू॒र॒ । मा॒ । आपः॑ ॥
इदमुर्वशीवाक्यम् । हे पुरूरवः त्वां प्रति ब्रवाणि प्रतिवच्मि । त्वदपत्यम् अश्रु वाष्पं वर्तयते वर्तयिष्यति । आध्ये आध्याते वस्तुनि शिवायै शिवे कल्याणे समुपस्थिते सति चक्रन् रुदन्नश्रूणि विमुञ्चन् न क्रन्दत् । नकारश्चार्थे । रोत्स्यति चेत्यर्थः । तत् त्वदपत्यं ते तुभ्यं हिनव प्रहिणोमि यत् अपत्यं ते तव संबन्धि अस्मे अस्मासु निहितम् । त्वं परेह्यस्तम्। अस्तमिति गृहनाम। स्वगृहं प्रतिगच्छ । हे मूर मूढ मा मां नहि आपः न प्राप्नोषि। हिनवेत्यत्र हिनोतेः ‘छन्दसि लुङ्लङ्लिटः' इति भविष्यदर्थे लङि मिपोऽमादेशः । गुणः । अन्त्यलोपश्छान्दसः ॥ बहुलवचनादडभावः। आपः । ‘आप्लृ व्याप्तौ' । लिटि तिङां तिङो भवन्ति' इति थलो णल् ॥
“(Ūrvaśī). Let me reply. (Your son) will shed tears, crying out and calling aloud when the expectedauspicious time arrives; I will send you that (child) which is yours in me, depart to your house, you cannot,simpleton, detain me.”
I will console him when his tears are falling: he shall not weep and cry for care that blesses.
That which is thine, between us, will I send thee. Go home again, thou fool;.thou hast not won me.
[Urvaśī:] “I’ll give him an answer when he lets his tear roll. Like a wheel he screeches for kindly care.
I will send it [=child] to you, that thing of yours that’s with us. Go away home. For you will not attain me, you fool.”
»Ich will dir antworten; mag er auch Thränen vergiessen, nicht wird er weinen, gedenkend [meiner] heilsamen Pflege; ich werde dir [einst] zusenden das, was du bei uns hast; gehe nach Hause; denn nicht, o Thor, wirst du mich erlangen.«
Ich will ihm Rede stehen, wenn er die Tränen rollen läßt. Wie ein schreiendes Kind wird er schreien nach der freundlichen Sorge der Mutter. Ich will dir schicken, was von dir bei uns ist. Geh nach Hause, denn mich wirst du nicht bekommen, du Tor!
सु॒दे॒वो अ॒द्य प्र॒पते॒दना॑वृत्परा॒वतं॑ पर॒मां गन्त॒वा उ॑ । अधा॒ शयी॑त॒ निॠ॑तेरु॒पस्थेऽधै॑नं॒ वृका॑ रभ॒सासो॑ अ॒द्युः ॥
सु॒ऽदे॒वः । अ॒द्य । प्र॒ऽपते॑त् । अना॑वृत् । प॒रा॒ऽवत॑म् । प॒र॒माम् । गन्त॒वै । ऊँ॒ इति॑ । अध॑ । शयी॑त । निःऽऋ॑तेः । उ॒पऽस्थे । अध॑ । ए॒न॒म् । वृकाः॑ । र॒भ॒सासः॑ । अ॒द्युः ॥
अथ परिदूनः पुरूरवा उवाच । सुदेवः त्वया सह सुक्रीडः पतिः अद्य प्रपतेत् । अत्रैव प्रपततु । अथवा अनावृत् अनावृत्तः सन् परमां परावतं दूरादपि दूरदेशं गन्तवै गन्तुं महाप्रस्थानगमनं कुर्यात् । अध अथवा यत्रकुत्रापि गन्तुमसमर्थः निर्ऋतेः पृथिव्याः उपस्थे शयीत शयनं कुर्यात् । यद्वा । निर्ऋतिः पापदेवता । तस्या उपस्थे उत्संगे संनिधौ म्रियतामित्यर्थः। अध अथवा एनं वृकाः आरण्याः श्वानः रभसासः वेगवन्तः अद्युः भक्षयन्तु । अत्र वाजसनेयकं - सुदेवोऽद्योद्वा बध्नीत प्र वा पतेत्तदेनं वृका वा श्वानो वाद्युरिति हैव तदुवाच' (श. ब्रा. ११. ५. १.८) इति ॥
“(Purūravā). (Your husband) who sports with you may now depart, never to return, (depart) toproceed to a distant region. Either let him sleep upon the lap of Nirṛti, or let the swift-moving wolves devour hiṃ”
Thy lover shall flee forth this day for ever, to seek, without return, the farthest distance.
Then let his bed be in Destruction's bosom, and there let fierce rapacious wolves devour him.
[Purūravas:] “And if the gods’ pet should fly away today, never to return, to go to the most distant distance ...
Then he might lie in the lap of Dissolution. Then again the ravening wolves might eat him...”
Forteilen möchte heute der, dem die Götter einst hold waren, in die weiteste Ferne zu dringen und nicht wieder umkehren; immerhin möge er liegen im Schoosse der Nirriti [des Todes] und wüthende Wölfe ihn fressen.
Liefe heute dein Abgott davon auf Nimmerwiederkehr, um in die fernste Ferne zu gehen, und ruhte er im Schoße des Todes und fräßen ihn dann die reißenden Wölfe"-
पुरू॑रवो॒ मा मृ॑था॒ मा प्र प॑प्तो॒ मा त्वा॒ वृका॑सो॒ अशि॑वास उ क्षन् । न वै स्त्रैणा॑नि स॒ख्यानि॑ सन्ति सालावृ॒काणां॒ हृद॑यान्ये॒ता ॥
पुरू॑रवः । मा । मृ॒थाः॒ । मा । प्र । प॒प्तः॒ । मा । त्वा॒ । वृका॑सः । अशि॑वासः । ऊँ॒ इति॑ । क्ष॒न् । न । वै । स्त्रैणा॑नि । स॒ख्यानि॑ । स॒न्ति॒ । सा॒ला॒वृ॒काणा॑म् । हृद॑यानि । ए॒ता ॥
तमितरा प्रत्युवाच । हे पुरूरवः त्वं मा मृथाः मृतिं मा प्राप्नुहि । म्रियतेर्लुङि थासि ‘ह्रस्वादङ्गात् इति सिचो लोपः। तथा मा प्र पप्तः अत्रैव पतनं मा कार्षीः। पतेर्लुङि लृदित्त्वात् ‘पुषादि° ' इत्यादिना च्लेरङ्। ‘पतः पुम्' इति पुम्। तथा त्वा त्वाम् अशिवासः अशुभाः वृकासः वृकाः मा उ क्षन्। उ इत्येवकारार्थे। अक्षन् । माभ्यवहारयन्तु । किमित्येवमस्मदुपर्याग्रहं करोषि । मा कार्षीरित्यर्थः । अदेर्लुङि ‘लुङ्सनोर्घस्लृ' (पा. सू. २. ४. ३७) इति घस्लादेशः। ‘मन्त्रे घस' इति च्लेर्लुक्। 'गमहन इत्यादिनपधालोपः । ‘शासिवसि°' इत्यादिना षत्वम् ।' खरि च' इति चर्त्वम् । बाहुलकादडभावः। अथ स्वस्नेहस्यासारतमाह। स्त्रैणानि स्त्रीणां कृतानि सख्यानि न वै सन्ति । न सन्ति खलु। अभावे कारणमाह। एता एतानि सख्यानि सालावृकाणां हृदयानि तेषां हृदयानि यथा वत्सादीनां विश्वासापन्नानां घातुकानि तद्वत् । अत्र वाजसनेयकं-- मैतदादृथा न वै स्त्रैणँ सख्यमस्ति पुनर्गृहानिहीति हैवैनं तदुवाच' ( श. ब्रा. ११. ५. १. ९) इति ॥ ॥ ३ ॥
“(Ūrvaśi). Die not, Purūravā, fall not, let not the hideous wolves devour you. feminine le friendships donot exist, their hearts are the hearts of jackals.”
Nay, do not die, Pururavas, nor vanish: let not the evil-omened wolves devour thee.
With women there can be no lasting friendship: hearts of hyenas are the hearts of women.
[Urvaśī:] “O Purūravas, don’t die. Don’t fly away. Don’t let the unkindly wolves eat you.
There exist no partnerships with women: they have hyenas’ hearts.”
»Purūravas, nicht sollst du sterben, nicht davon eilen, nicht sollen dich unheilvolle Wölfe verzehren.« Ach es gibt keine dauernde Freundschaft mit den Weibern, ihre Herzen sind Herzen der Wölfe.
Pururavas, du sollst nicht sterben, nicht davonlaufen; nicht sollen dich die bösen Wölfe fressen. Mit Weibern gibt es gar keine Freundschaft; sie haben die Herzen von Hyänen.
यद्विरू॒पाच॑रं॒ मर्त्ये॒ष्वव॑सं॒ रात्री॑: श॒रद॒श्चत॑स्रः । घृ॒तस्य॑ स्तो॒कं स॒कृदह्न॑ आश्नां॒ तादे॒वेदं ता॑तृपा॒णा च॑रामि ॥
यत् । विऽरू॒पा । अच॑रम् । मर्त्ये॑षु । अव॑सम् । रात्रीः॑ । श॒रदः॑ । चत॑स्रः । घृ॒तस्य॑ । स्तो॒कम् । स॒कृत् । अह्नः॑ । आ॒श्ना॒म् । तात् । ए॒व । इ॒दम् । त॒तृ॒पा॒णा । च॒रा॒मि॒ ॥
यत् यदा विरूपा मनुष्यसंपर्काद्विगतसहजभूतदेवरूपा पत्यानुकूल्येन नानारूपा वा मर्त्येषु मनुष्येषु अचरं तदानीं रात्रीः प्ररमयित्रीः चतस्रः शरदः अवसं न्यवसम् । अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । तदानीं घृतस्य स्तोकं सकृदह्न आश्नाम् । तादेव तेनैव स्तोकेनाहम् इदं संप्रति तातृपाणा तृप्ता सती चरामि ॥
“When changed in form I wandered among mortals. I dwelt (with them) four delightful years. I ate oncea day a small quantity of butter; satisfied with that I now depart.”
When amid men in altered shape I sojourned, and through four autumns spent the nights among them,
I tasted once a day a drop of butter; and even now with that am I am contented.
[Urvaśī:] “When in different form I roamed among mortals and spent the nights (with you?) for four autumns,
once a day I ate a drop of ghee. Just from that I continue to be sated now.”
»Als ich in andrer Gestalt unter den Sterblichen wanderte und bei ihnen in den Nächten weilte vier Jahre hindurch, da genoss ich des Tages einmal einen Tropfen Butter, und davon ganz gesättigt wandre ich hier.«
Als ich in anderer Gestalt unter den Sterblichen wandelte, vier Jahre lang alle Nächte bei dir wohnte, da genoß ich einmal des Tags einen Tropfen Schmalz. Davon bin ich noch jetzt gesättigt.
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒प्रां रज॑सो वि॒मानी॒मुप॑ शिक्षाम्यु॒र्वशीं॒ वसि॑ष्ठः । उप॑ त्वा रा॒तिः सु॑कृ॒तस्य॒ तिष्ठा॒न्नि व॑र्तस्व॒ हृद॑यं तप्यते मे ॥
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ऽप्राम् । रज॑सः । वि॒ऽमानी॑म् । उप॑ । शि॒क्षा॒मि॒ । उ॒र्वशी॑म् । वसि॑ष्ठः । उप॑ । त्वा॒ । रा॒तिः । सु॒ऽकृ॒तस्य॑ । तिष्ठा॑त् । नि । व॒र्त॒स्व॒ । हृद॑यम् । त॒प्य॒ते॒ । मे॒ ॥
अन्तरिक्षप्रां स्वतेजसान्तरिक्षस्य पूरयित्रीं तथा रजसः रञ्जकस्योदकस्य विमानीं निर्मात्रीम् उर्वशीं वसिष्ठः समानानां मध्येऽतिशयेन वासयिताहम् उप शिक्षामि वशं नयामि। सुकृतस्य शोभनकर्मणः रातिः दाता पुरूरवाः त्वा त्वाम् उप तिष्ठात् उपतिष्ठतु । मे हृदयं तप्यते। अतो नि वर्तस्व । एवं राजोवाच ॥
“(Purūravā). I, Vasiṣṭha, bring under subjection Ūrvaśī who fills the firmament (with lustre) andmeasures out the rain. May (Purūravā), the bestower of the auspicious rite, abide near you; come back-- myheart is burning.”
I, her best love, call Urvasi to meet me, her who fills air and measures out the region.
Let the gift brought by piety approach thee. Turn thou to me again: my heart is troubled.
[Purūravas:] “She who fills the midspace, who is the measurer of the dusky realm, Urvaśī—I, the best (of men?), seek to bring her under my sway.
Since the granting of a good deed will stand you in good stead, turn back: my heart is scorched.”
Die Urvaçī, die die Luft erfüllt, und den Raum durchmisst, verehre ich, der trefflichste; dich möge erreichen, was die Frömmigkeit darbringt; o kehre wieder, mein Herz wird gequält.
Die die Lüfte erfüllende, den Raum durchmessende Urvasi locke ich her, ihr Liebster: Auf daß der Lohn der Guttat dir zuteil werde, kehre um, mein Herz verzehrt sich!
इति॑ त्वा दे॒वा इ॒म आ॑हुरैळ॒ यथे॑मे॒तद्भव॑सि मृ॒त्युब॑न्धुः । प्र॒जा ते॑ दे॒वान्ह॒विषा॑ यजाति स्व॒र्ग उ॒ त्वमपि॑ मादयासे ॥
इति॑ । त्वा॒ । दे॒वाः । इ॒मे । आ॒हुः॒ । ऐ॒ळ॒ । यथा॑ । ई॒म् । ए॒तत् । भव॑सि । मृ॒त्युऽब॑न्धुः । प्र॒ऽजा । ते॒ । दे॒वान् । ह॒विषा॑ । य॒जा॒ति॒ । स्वः॒ऽगे । ऊँ॒ इति॑ । त्वम् । अपि॑ । मा॒द॒या॒से॒ ॥
हे ऐळ पुरूरवः त्वा त्वाम् इमे देवाः इति आहुः । मृत्युबन्धुः मृत्योः बन्धकः मृत्योर्बन्धुभूतो वा मृत्युवशमप्राप्नुवंस्त्वं यथें यथा एतद्भवसि भविष्यसि प्रजा प्रकर्षेण जायमानस्त्वं ते तव संबन्धिनो यष्टव्यान् देवान् हविषा यजासि यजसि । स्वर्ग उ स्वर्गं एव त्वमपि मादयासे मादयसेऽस्माभिः सह । एवमाहुरित्यर्थः । यस्मादेवं करोषि तस्मादभिलाषं हित्वा सुखी भवेति सेयं पुरूरवसं प्रत्युवाच ॥ ॥ ४ ॥
“(Ūrvaśī). These gods said to you, Aiḷa, since you are indeed subject to death, let your progenypropitiate your gods with oblations, you shall rejoice (with me) in heaven.”
Thus speak these Gods to thee, O son of Ila: As death hath verily got thee for his subject,
Thy sons shall serve the Gods with their oblation, and thou, moreover, shalt rejoice in Svarga.
Thus these gods here say to you, Aiḍa [=Purūravas]: “As it (turned out) this way, you have a bond to death.
Your progeny will sacrifice to the gods with an oblation, but you will also rejoice in heaven.”
»So sprechen zu dir die Götter hier, o Sohn der Idā: Wie du dort ein Todesgenosse bist, so soll dein Geschlecht die Götter mit Opfertrank ehren; du aber sollst im Himmel (svargé) selig sein.«
Also sagen dir diese Götter, o Sohn der Ila: Da du nun einmal ein Todesgenosse bist, so sollen deine Nachkommen die Götter mit Opfern verehren. Du aber sollst im Himmel ein Leben der Freude führen!