Sukta 2.10
ऋषिगृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः
देवताअग्निः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
जो॒हूत्रो॑ अ॒ग्निः प्र॑थ॒मः पि॒तेवे॒ळस्प॒दे मनु॑षा॒ यत्समि॑द्धः । श्रियं॒ वसा॑नो अ॒मृतो॒ विचे॑ता मर्मृ॒जेन्य॑: श्रव॒स्य१॒॑: स वा॒जी ॥
जो॒हूत्रः॑ । अ॒ग्निः । प्र॒थ॒मः । पि॒ताऽइ॑व । इ॒ळः । प॒दे । मनु॑षा । यत् । सम्ऽइ॑द्धः । श्रिय॑म् । वसा॑नः । अ॒मृतः॑ । विऽचे॑ताः । म॒र्मृ॒जेन्यः॑ । श्र॒व॒स्यः॑ । सः । वा॒जी ॥
जोहूत्रः सर्वैर्यज्ञार्थंह्वातव्योहोतव्योवा ह्वयतेर्जुहोतेर्वारूपम् तादृशः प्रथमः अग्निर्वैदेवानामव- मइत्याम्नानात् । मुख्योयोग्निः यत् यदाइळः इलायाः पदेउत्तरवेद्यात्मकेस्थाने मनुषामनुष्येणयज- मानेनसमिद्धःसोग्निः पितेवदेवानांहविःप्रापणेनपालकोभवति श्रियन्दीप्तिंवसानः आच्छादयन् अमृ- तः मरणधर्मरहितः विचेताः विविधप्रज्ञः श्रवस्यः श्रवइत्यन्ननाम तस्मै हितः वाजीबलवान् सोग्नि- र्मर्मृजेन्यः सर्वैःपरिचरणीयोभवति यङ्लुगन्तात् केन्यप्रत्ययः ॥ १ ॥
“The adorable Agni, the first (of the gods) and their nourisher when kindled by man upon the altar; he who is clothed in radiance, is immortal, discriminating, food-bestowing, powerful; he is to be worshipped.”
जो॒हूत्रो॑ अ॒ग्निः प्र॑थ॒मः पि॒तेवे॒ळस्प॒दे मनु॑षा॒ यत्समि॑द्धः ।
श्रियं॒ वसा॑नो अ॒मृतो॒ विचे॑ता मर्मृ॒जेन्यः॑ श्रव॒स्य१॑ः॒ स वा॒जी ॥
Agni is to be invoked as the first like a father, when he has been inflamed by Manus 1 in the abode of Id 2. When he has invested himself with beauty, the wise immortal, he, the glorious strong (horse) is to be smoothed (by the worshippers as by grooms).
Agni is invoked first on every side like a father, when he is kindled by Manu in the footprint of refreshment,
dressing himself in beauty, immortal and discriminating, frequently to be groomed and worthy of fame: he is the prize-winning (steed).
Laut ruft zuerst uns Agni wie ein Vater, am Opferplatz entzündet von dem Menschen In Glanz gekleidet, weise und unsterblich, des Rühmens werth und wie ein Ross zu striegeln.
Agni ist als Erster laut zu rufen wie ein Vater, wenn er an der Stätte des Opfergenusses vom Menschen entzündet ist, in Schönheit gekleidet, der kluge Unsterbliche, reich zu putzen, ruhmbringend ist dieser wie ein Rennpferd.
Агни достоин громких призываний, первый, как отец,
Когда (огонь) зажжен человеком на месте жертвенного возлияния,
Он, рядящийся в красоту, бессмертный, прозорливый,
Достойный украшения, достойный славы победитель.
श्रू॒या अ॒ग्निश्चि॒त्रभा॑नु॒र्हवं॑ मे॒ विश्वा॑भिर्गी॒र्भिर॒मृतो॒ विचे॑ताः । श्या॒वा रथं॑ वहतो॒ रोहि॑ता वो॒तारु॒षाह॑ चक्रे॒ विभृ॑त्रः ॥
श्रु॒याः । अ॒ग्निः । चि॒त्रऽभा॑नुः । हव॑म् । मे॒ । विश्वा॑भिः । गीः॒ऽभिः । अ॒मृतः॑ । विऽचे॑ताः । श्या॒वा । रथ॑म् । व॒ह॒तः॒ । रोहि॑ता । वा॒ । उ॒त । अ॒रु॒षा । अह॑ । च॒क्रे॒ । विऽभृ॑त्रः ॥
अमृतोमरणधर्मरहितोविचेताविशिष्टप्रज्ञः चित्रभानुः विचित्रदीप्तिः चायनीयदीप्तिर्वा सोग्निः विश्वाभिर्गीर्भिः स्तुतिसाधनभूतैः सर्वैर्वाक्यैः क्रियमाणं मे मम हवं स्तोत्रंश्रूयाः श्रृणोतु तस्याग्नेरथं श्यावाश्याववर्णौ अश्वौवहतः वाअपिवा रोहितारोहिद्वर्णौ उतापिच अरुषाआरोचमानावश्वौरथं वहतः रोहिद्वर्णयोरश्वयोःश्यावादिवर्णपरिग्रहः स्वेच्छयाभवति विभृत्रः नानास्थानेषु विहृतः चक्रे- अहऋत्विग्भिरकारिखलु करोतेःकर्मणिलिट् ॥ २ ॥
“May Agni, who is immortal, of manifold wisdom, and wonderful splendour, hear my invocation, (preferred) with all laudations; tawny, or red, or purple horses draw his car; he has been borne in various directions.”
May Agni the resplendent hear my calling through all my songs, Immortal, keen of insight.
Dark steeds or ruddy draw his car, or carried in sundry ways he makes them red of colour.
Agni with bright splendour, mayest thou hear my call with all my prayers, thou a wise immortal. The two tawny (horses) draw thy chariot or the two red (horses), or He the wide-ranging one has made the two ruddy (horses draw his chariot) 1.
May he please hear my call—Agni of bright radiance—along with all my songs—he immortal and discriminating.
Two dark brown horses convey his chariot, or two red ones. And two ruddy ones certainly he has made his (team), he who is dispersed in
many places.
Der hellentflammte Agni hör mein Rufen bei allen Liedern, er, der ew'ge, weise; Den Wagen fahren schwarz und braune Rosse, und weit sich breitend macht er feuerroth sie.
Der prächtig strahlende Agni möge meinen Ruf mit allen Lobesworten erhören, der verständige Unsterbliche. Zwei Braune oder zwei Rotfüchse fahren seinen Wagen; auch hat er sich zwei rötliche als Gespann genommen, der auf die Feuerstätte zu verteilende.
Пусть Агни с ярким лучом услышит мой зов
Вместе со всеми хвалебными песнями, (он,) бессмертный, прозорливый.
Двое гнедых везут (его) колесницу, двое рыжих,
Или также он сделал себе (упряжными) двоих алых, (этот бог,) развозимый по разным местам.
उ॒त्ता॒नाया॑मजनय॒न्त्सुषू॑तं॒ भुव॑द॒ग्निः पु॑रु॒पेशा॑सु॒ गर्भ॑: । शिरि॑णायां चिद॒क्तुना॒ महो॑भि॒रप॑रीवृतो वसति॒ प्रचे॑ताः ॥
उ॒त्ता॒नाया॑म् । अ॒ज॒न॒य॒न् । सुऽसू॑तम् । भुव॑त् । अ॒ग्निः । पु॒रु॒ऽपेशा॑सु । गर्भः॑ । शिरि॑णायाम् । चि॒त् । अ॒क्तुना॑ । महः॑ऽभिः । अप॑रिऽवृतः । व॒स॒ति॒ । प्रऽचे॑ताः ॥
उत्तानायामुत्तानेशयायामरण्यांसुषूतं अग्निहोत्रार्थंसुष्ठुप्रेरितमग्निमजनयन् अध्वर्य्वादयौदपादयन् सोग्निः पुरुषेशासु पेशइतिरूपनाम बहुरूपास्वेषधीषुगर्भोभवतु अन्तर्वर्तमानतयागर्भइवभवेत् भवेत् भवतेर्लिङिरूपं शिरिणायाञ्चित् शीर्यतेस्याम्भूतानीतिशिरिणारात्रिः तस्यामपिअक्तुनाअञ्चनादक्तुस्त- मः तेनतमसाअपरिवृतः असंस्पृष्टः अतएवमहोभिस्तेजोभिर्युक्तः प्रचेताः प्रकृष्टप्रज्ञःसन् वसति दीप्य- मानोवर्तते ॥ ३ ॥
“They have genitive rated (Agni) when soundly sleeping on his upturned (couch); that Agni who is an embryo in many (vegetable) forms, and who, (rendered manifest) by the oblations, abides conscious in the night, unenveloped by darkness.”
On wood supine they got the well-formed Infant: a germ in various-fashioned plants was Agni;
And in the night, not compassed round by darkness, he dwells exceeding wise, with rays of splendour.
They have generated the well-born (Agni) in her who lies on her back 1. Agni became a germ in the manifoldly-adorned (wives) 2. Even in the … 3 the wise one dwells by night uncovered in his powers 4.
In her with (legs) agape [=kindling sticks] they engendered him whose birth is easy. Agni becomes the embryo in the (women) of many
ornaments [=logs].
In (the birth-)canal [?] also he dwells by night, (though) because of his powers he cannot be confined, the discerning one.
In der, die da lag, zeugten sie den schönen, in vielgestalt'gen Müttern ruhte Agni, Auch in der Kammer nicht umhüllt von Dunkel, verweilt die Nacht durch, glanzbegabt, der weise.
In der Ausgestreckten erzeugten sie ihn, dessen Geburt leicht ist. Agni ward die Leibesfrucht in den vielfarbigen Hölzern. Auch in der Nacht verweilt der Kluge durch seine Herrlichkeit vom Dunkel unverhüllt.
Они породили его, прекраснорожденного, в распростертой кверху.
Агни стал зародышем многоцветных (растений).
Даже ночью прозорливый пребывает
Не сокрытый мраком благодаря (своим) чудесным силам.
जिघ॑र्म्य॒ग्निं ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम् ॥
जिघ॑र्मि । अ॒ग्निम् । ह॒विषा॑ । घृ॒तेन॑ । प्र॒ति॒ऽक्षि॒यन्त॑म् । भुव॑नानि । विश्वा॑ । पृ॒थुम् । ति॒र॒श्चा । वय॑सा । बृ॒हन्त॑म् । व्यचि॑ष्ठम् । अन्नैः॑ । र॒भ॒सम् । दृशा॑नम् ॥
विश्वासर्वाणिभुवनानिप्रतिक्षियन्तंवैश्वानरत्मनाधितिष्ठन्तं पृथुम्महान्तं तिरश्चसर्वतःप्रवर्तमानेन- वयसापेशसाबृहन्तम्प्रवृद्धं अन्नैर्हविर्लक्षणैर्व्यचिष्ठंव्याप्तं रभसम्बलवन्तन्दृशानं एवङ्गुणवत्तयादृश्यमान- मग्निम्पुरोडाशादिलक्षणेनहविषाघृतेनचजिघर्मि सिञ्चामि प्रतिह्येषसर्वाणिभूतानिक्षेति पृथुन्तिरश्चा- वयसाधूमेनबृहन्तंव्यचिष्ठमन्नैरभसन्दृशान मित्यवकाशनवन्तमन्नैरन्नादन्दीप्यमानमित्ये तदाविश्वत- इत्यासर्वतः प्रत्यञ्चञ्जुहोमीत्येतदरक्षसेत्यहेळमानेनमनसेदञ्जुषेतेत्येतन्मर्यश्रीरितिमर्यश्रीरित्येषस्पृ- हयद्वर्णोअग्निर्नाभिमृशइतिनह्येषमृशेतदीप्यमानोभवतीति ॥ ४ ॥
“I offer oblations with butter to Agni, who spreads through all regions, vast, expanding, with all-comprehending form, nourished (with sacrificial) food, powerful, conspicuous.”
With oil and sacred gifts I sprinkle Agni who makes his home in front of all things living,
Broad, vast, through vital power o'er all expanded, conspicuous, strong with all the food that feeds him.
I besprinkle with my offering, with Ghrita, Agni who abides turned towards all beings, who widely extends throughout, who is mighty in his vigour, who shows himself most capacious by the food (which he consumes), and robust 1.
I sprinkle Agni with an oblation, with ghee, as he abides peacefully facing all the creatures, (and he then) takes on (this) appearance: broad across, lofty in his vigor, most voluminous through his foods [=wood], overpowering.
Mit fettem Guss beträufle ich den Agni, der sich zu allen Wesen hold gesellet, Der breit sich ausdehnt, hoch durch Opfer aufsteigt, den schönen, kräft'gen, der durch Speisen anschwillt.
Ich begieße den Agni mit der Opferspende, mit Schmalz, der bei allen Wesen wohnt, in die Breite sich ausdehnt, groß an Kraft, vielfassend, durch die Speisen wild erscheinend.
Я кроплю Агни жертвенным возлиянием, жиром,
(Того,) кто находится во всех существах,
Широкого в поперечнике, высокого благодаря жизненной силе,
Больше всех охватывающего, выглядящего неистовым благодаря (поглощаемой) пище.
आ वि॒श्वत॑: प्र॒त्यञ्चं॑ जिघर्म्यर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षेत । मर्य॑श्रीः स्पृह॒यद्व॑र्णो अ॒ग्निर्नाभि॒मृशे॑ त॒न्वा॒३॒॑ जर्भु॑राणः ॥
आ । वि॒श्वतः॑ । प्र॒त्यञ्च॑म् । जि॒घ॒र्मि॒ । अ॒र॒क्षसा॑ । मन॑सा । तत् । जु॒षे॒त॒ । मर्य॑ऽश्रीः । स्पृ॒ह॒यत्ऽव॑र्णः । अ॒ग्निः । न । अ॒भि॒ऽमृशे॑ । त॒न्वा॑ । जर्भु॑राणः ॥
विश्वतः सर्वत्रव्याप्यवर्तमानम्प्रत्यञ्चंयज्ञम्प्रत्यागच्छ्न्तं अग्निंयेनघृतेनआजिघर्मि आसिञ्चामि अर- क्षसाबाधकरहितेनमनसास्तोत्रेणसहतदाज्यञ्जुषेत भवान्सेवेत मर्गश्रीः मर्यैर्मर्त्यैः श्रयणीयोभजनीयः स्पृहयद्वर्णंयजमानःस्प्रुहयति तादृशवर्णौपेतः तन्वातेजसाजर्भुराणः पूर्यमाणोग्निः नाभिमुशे अति- तेजस्वितयाअभिमर्४शनीयोनभवति अभिपूर्वान्मृशेःक्रुत्यार्थेकेन्प्रत्ययः ॥ ५ ॥
“I offer oblations to Agni, who is present at all (sacrifices); may he accept (them), offered with an unhesitating mind, (to him) who is the refuge of man, endowed with any form that may be desired, blazing with a radiance (that it is) not (possible) to endure.”
I pour to him who looks in all directions: may he accept it with a friendly spirit.
Agni with bridegroom's grace and lovely colour may not be touched when all his form is fury.
I besprinkle Him who is turned towards (us) from all sides; may he gladly accept that with his benevolent mind. Agni, who is like a beautiful youth, who has the appearance of one eagerly striving, is not to be touched, when he hurries around with his body.
Him who faces out in all directions do I sprinkle: with an undemonic spirit may he enjoy it.
(Though) he has the beauty of a young blood and questing “color” [=flame], Agni is not to be touched when he is quivering with
his body.
Ihn, der sich rings nach allen Seiten hinkehrt, beträufle ich, mit gnädgem Sinn geniess er's, Gern putzt sich Agni wie ein schmucker Freier; doch nah' ihm niemand, wenn die Flammen zucken.
Ich begieße ihn mit Schmalz, der nach allen Seiten sein Gesicht zukehrt. Arglosen Sinnes möge er sich´s schmecken lassen. Schön wie ein junger Mann, auf seine Farben eifersüchtig läßt sich Agni nicht berühren, wenn er mit seinem Leib auf und ab flackert.
Я кроплю его, (ликом) обращенного во все стороны:
Да возрадуется он этому, невраждебный мыслью?
Прекрасный, как молодой мужчина, Агни, обладающий завидным цветом,
Не позволяет прикоснуться к себе, когда он колышется всем телом.
ज्ञे॒या भा॒गं स॑हसा॒नो वरे॑ण॒ त्वादू॑तासो मनु॒वद्व॑देम । अनू॑नम॒ग्निं जु॒ह्वा॑ वच॒स्या म॑धु॒पृचं॑ धन॒सा जो॑हवीमि ॥
ज्ञे॒याः । भा॒गम् । स॒ह॒सा॒नः । वरे॑ण । त्वाऽदू॑तासः । म॒नु॒ऽवत् । व॒दे॒म॒ । अनू॑नम् । अ॒ग्निम् । जु॒ह्वा॑ । व॒च॒स्या । म॒धु॒ऽपृच॑म् । ध॒न॒ऽसाः । जो॒ह॒वी॒मि॒ ॥
वरेणवारयत्यनेनशत्रूनितिवरन्तेजः तेनसहमानः शत्रूनभिभवन् त्वम्भागम्भजनीयंस्तोत्रञ्ज्ञेयाः जा- नीहि आशिर्लिङि वान्यस्यसंयोगादेरित्येत्वं त्वादूतासः त्वन्दूतोयेषामसितेत्वादूतासः यद्वा त्वयाप्रे- रितावयम्मनुवत् मनुरिव वदेम स्तोत्रं ब्रूयाम जुह्वा हूयतेस्यामितिजुहूर्ज्वालापात्रविशेषोवा तयाअ- नूनंसम्पूर्णम्मधुपृचं मधुनाकर्मफलेनयजमानंसंयोजयन्तमग्निन्धनसाः धनस्यसम्भक्ताहंवचस्यास्तुतिका- मनयाजोहवीमि आह्वयामि ॥ ६ ॥श्रुधीहवमित्येकविंशत्यृचमेकादशंसूक्तम् गार्त्समदं अत्रानुक्रमणिका श्रुधिसैकैन्द्रंविराट् स्थानमृ- तेन्त्यामिति विराट् स्थानात्रिष्टुप् तल्लक्षणमनुक्रमण्यामुक्तम्—नबकौबैराजस्त्रैष्टुभश्च द्वौवावैराजौ- नवकस्त्रैष्टुभश्चविराट्स्थानेति । अन्त्यात्रिष्टुप् विशेषस्यानुक्तत्वात् इन्द्रोदेवता पृष्ठ्यस्यचतुर्थेहनि- मरुत्वतीयशस्त्रेद्वेसूक्तेनिविद्धाने तत्रेदन्तृतीयंसूक्तं चतुर्थेहनीतिखण्डेसूत्रितं—श्रुधीहवमिन्द्रमरुत्वाँ- इन्द्रेतिमरुत्वतीयमिति ।
“Overpowering (your foes) with lustre, may you recognize your portion; may we, having you for our messenger, recite (praise) like Manu; desiring wealth, I offer oblation with the sacrificial ladle and with praises, to that entire Agni, who rewards (the worshipper) with the sweet (fruit) of the sacrifice.”
By choice victorious, recognize thy portion: with thee for envoy may we speak like Manu.
Obtaining wealth, I call on perfect Agni who with an eloquent tongue dispenses sweetness.
Mayst thou know the portion (belonging to thee), being strong through thy desire. With thee as our messenger may we speak like Manu. Gaining wealth 1 I invoke with my (sacrificial) ladle, with my eloquence, the faultless Agni who mixes the honey-drink.
May you please recognize (your) share, (though you can) display your might at will. With you as messenger may we speak like Manu.
Agni, without deficiency, mixing with honey, with (my/his) tongue
seeking speech, do I, winning prizes, continually invoke.
Nimm wahr die Spende, stark gemacht durch Gaben, wir preisen dich, den Boten für uns Menschen, Den vollerwachs'nen Agni ruf' ich singend, der süsses schenkt, mit Liederlust und Gaben.
Der mächtige möge sein Teil nach seiner Wahl herauskennen. Wenn wir dich zum Boten haben, wollen wir wie Manu reden. Den vollkommenen Agni rufe ich laut mit der Zunge, mit Beredsamkeit, Schätze verdienend ihn, der die Worte mit Süßigkeit mischt.
Да познает он (свою) долю, усиленный по желанию (людей)!
С тобою как вестником пусть мы держим речь, подобно Ману!
Агни, не уступающего (никакому богу), пронизывающего собой (возлияние) меда,
Я громко зову языком, красноречием, (я), стремящийся добыть богатство.