Sukta 2.12
ऋषिगृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः
देवताइन्द्रः
मन्त्र15
छन्दत्रिष्टुप्
यो जा॒त ए॒व प्र॑थ॒मो मन॑स्वान्दे॒वो दे॒वान्क्रतु॑ना प॒र्यभू॑षत् । यस्य॒ शुष्मा॒द्रोद॑सी॒ अभ्य॑सेतां नृ॒म्णस्य॑ म॒ह्ना स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । जा॒तः । ए॒व । प्र॒थ॒मः । मन॑स्वान् । दे॒वः । दे॒वान् । क्रतु॑ना । प॒रि॒ऽअभू॑षत् । यस्य॑ । शुष्मा॑त् । रोद॑सी॒ इति॑ । अभ्य॑सेताम् । नृ॒म्णस्य॑ । म॒ह्ना । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
गृत्समदोब्रूते—जनासोजनाः हेअसुराः यः जातएवजायमानएव सन् प्रथमः देवानाम्प्रधानभूतः मनस्वान् मनस्विनामग्रगण्यः देवोद्योतमानःसन् क्रतुनावृत्रवधादिलक्षणेनस्वकीयेनकर्मणादेवान्- सर्वान् यागदेवान् पर्यभूषत् रक्षकत्वेनपर्यग्रहीत् भूषअलङ्कारे भौवादिः लङिरूपं यद्वा सर्वान न्यान्- देवान् पर्यभूषत् पर्यभवत् अत्यक्रामत् अस्मिन्पक्षेभवतेर्व्यत्ययेनक्सः श्र्युकः कितीतीट्प्रतिषेधःयस्ये- न्द्रस्याशुष्मात् शारीरात् बलात् रोदसीद्यावापृथिव्यौअभ्यसेतां अबिभीतां भ्यसभये अनुदात्तेत् भ्य- सभयवेपनयोरितिनैरुक्ताः । अभ्यसेतांअवेपेतांवा तथाचमन्त्रान्तरम्—इमेचितवमन्यवेवेपेतेभिय- सामहीइति । नृम्णस्यसेनालक्षणस्यबलस्यमह्नामहत्त्वेनयुक्तः । सइन्द्रोनाहमिति अत्रनिरुक्तम्— योजातएवप्रथमोमनस्वीदेवोदेवान् क्रतुनाकर्मणापर्यभवत्पर्यगृह्णात्पर्यारक्षदत्यतिक्रामदितिवायस्य- बलाद्द्यावापृथिव्यावप्यबिभीतान्नृम्णस्यमह्नाबलस्यमहत्त्वेनसजनासइन्द्रइत्यृषेर्दृष्टार्थस्यप्रीतिर्भ- वत्याख्यानसंयुक्तेति ॥ १ ॥
“He, who as soon as born,is the first (of the deities); who has done honour to the gods by his exploits; he, at whose might heaven and earth are alarmed, and (who is known) by the greatness of his strength, he, men, is Indra.”
HE who, just born, chief God of lofty spirit by power and might became the Gods' protector,
Before whose breath through greatness of his valour the two worlds trembled, He, O men, is Indra.
He who just born as chief god full of spirit Went far beyond the other gods in wisdom: Before whose majesty and mighty manhood The two worlds trembled: he, O men, is Indra.
He who first born in his wisdom
A god, surpassed the gods in insight,
From whose breath the sky and earth recoiled,
In the greatness of his manhood, he, O ye men, is Indra.
Who, even when just born, was the foremost thinker, the god who by his own will tended to the gods,
before whose explosiveness the world-halves trembled in fear because of the greatness of his manliness – he, o peoples, is Indra.
Der kaum geboren, kühngesinnt die Götter der Gott zuerst mit Muth und Kraft begabte, Vor dessen Stärke beide Welten bebten und grosser Kraft, das ist, o Menschen Indra,
Der Gott, der eben geboren besonnen als Erster mit Umsicht die Götter beschirmte, vor dessen Wut beide Welten Furcht hatten ob der Größe seiner Manneskraft - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто едва родившись, первый наделенный мыслью
Бог, силой духа охватил богов,
От чьей ярости сотрясались оба мира
Из-за величия (его) мужества – тот, о люди, Индра!
यः पृ॑थि॒वीं व्यथ॑माना॒मदृं॑ह॒द्यः पर्व॑ता॒न्प्रकु॑पिताँ॒ अर॑म्णात् । यो अ॒न्तरि॑क्षं विम॒मे वरी॑यो॒ यो द्यामस्त॑भ्ना॒त्स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । पृ॒थि॒वीम् । व्यथ॑मानाम् । अदृं॑हत् । यः । पर्व॑तान् । प्रऽकु॑पितान् । अर॑म्णात् । यः । अ॒न्तरि॑क्षम् । वि॒ऽम॒मे । वरी॑यः । यः । द्याम् । अस्त॑भ्नात् । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
हेजनाःयः इन्द्रः व्यथमानाञ्चलन्तीम्पृथिवींअदृहत् शर्करादिभिर्दृढामकरोत् द्रुधदृहिवृद्धौ यश्चप्रकु- पितान् इतस्ततश्चलितान् पक्षयुक्तान् पर्वतान् अरम्णात् नियमितवान् स्वेस्वेस्थानेस्थापितवान् अ- रम्णात् रमुक्रीडायां अन्तर्भावितण्यथेस्यव्यत्यनेनश्नाप्रत्ययः यश्चवरीयउरुतममन्तरिक्षं विममे निर्म- मे विस्तीर्णं चकारेत्यर्थः यश्चद्यान्दिवमस्तभ्रात् तस्तम्भ निरुद्धामकरोत् स्तम्भुरोधनेइतिसौत्रोधातुः सएवेन्द्रोनाहमिति ॥ २ ॥
“He, who fixed firm the moving earth; who tranquilized the incensed mountains; who spread the spacious firmament; who consolidated the heaven; he, men, is Indra.”
He who fixed fast and firm the earth that staggered, and set at rest the agitated mountains,
Who measured out the air's wide middle region and gave the heaven support, He, men, is Indra.
Who made the widespread earth when quaking steadfast, Who set at rest the agitated mountains, Who measured out air's middle space more widely, Who gave the sky support: he, men, is Indra.
Who made firm the wavering earth, who settled the quaking mountains, who gave the midspace wider measure, who propped up the heaven – he, o peoples, is Indra.
Der festigte die Erde, als sie wankte, und stehen hiess die aufgeregten Berge, Den weiten Raum der Luft ermass, den Himmel zusammenhielt, das ist, o Menschen, Indra.
Der die schwankende Erde festigte, der die tobenden Berge zur Ruhe brachte, der das Luftreich weiter ausmaß, der den Himmel stützte - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто укрепил колеблющуюся землю,
Кто успокоил качающиеся горы,
Кто дальше измерил воздушное пространство,
Кто поддержал небо – тот, о люди, Индра!
यो ह॒त्वाहि॒मरि॑णात्स॒प्त सिन्धू॒न्यो गा उ॒दाज॑दप॒धा व॒लस्य॑ । यो अश्म॑नोर॒न्तर॒ग्निं ज॒जान॑ सं॒वृक्स॒मत्सु॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । ह॒त्वा । अहि॑म् । अरि॑णात् । स॒प्त । सिन्धू॑न् । यः । गाः । उ॒त्ऽआज॑त् । अ॒प॒ऽधा । व॒लस्य॑ । यः । अश्म॑नोः । अ॒न्तः । अ॒ग्निम् । ज॒जान॑ । स॒म्ऽवृक् । स॒मत्ऽसु॑ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यः अहिम्मेघं हत्वा मेघहननङ्कृत्वासप्तसर्पणशीलाः सिन्धून् स्यन्दनशीलाअपः अरिणात् प्रैरयत् यद्वा सप्तगङ्गायमुनाद्यामुख्यानदीररिणात् रीङ्श्रवणे क्र्यादिः यश्चबलस्यबलनामकस्यासुरस्यअप- धा तत्कर्तृकात्तिरोधानान्निरुद्धागाउदाजत् निरगमयत् अपधा अपपूर्वाद्दधातेरातश्चोपसर्गेइतिभावे- अङ्प्रत्ययः सुपांसुलुगितिपञ्चम्याआकारः यश्चअश्मनोः अश्नुतेव्याप्नोत्यन्तरिक्षमित्यश्मामेघः अत्य- न्तमृदुरूपयोर्मेघयोरन्तर्मध्येवैद्युतमग्निञ्जजान उत्पादयामास यश्चसमत्सु सम्भक्षयन्तियोद्धॄणामायूं- षीतिसमदःसङ्ग्रामाः तेषुसंवृक् हिनस्ति वृणक्तेर्हिंसार्थस्यक्विपिरूपं सइन्द्रोनाहमिति ॥ ३ ॥
“He, who having destroyed Ahi, set free the seven rivers; who recovered the cows detained by Bala; who genitive rated fire in the clouds; who is invincible in battle; he, men, is Indra.”
Who slew the Dragon, freed the Seven Rivers, and drove the kine forth from the cave of Vala,
Begat the fire between two stones, the spoiler in warriors' battle, He, O men, is Indra.
Who slew the serpent, freed the seven rivers, Who drove the cattle out from Vala's cavern. Who fire between two rocks has generated, A conqueror in fights: he, men, is Indra.
Who, having smashed the serpent, let flow the seven rivers, who drove away the cattle by uncovering Vala,
who produced the fire between two stones, gathering the winnings in contests – he, o peoples, is Indra.
Der Ahi schlug, die sieben Ströme freiliess, die Kühe trieb aus dem Versteck des Vala, Der zwischen den zwei Festen Feuer zeugte, im Kampf gewann, das ist, o Menschen, Indra.
Der den Drachen erschlug und die sieben Ströme laufen ließ, der die Kühe heraustrieb nach Beseitigung des Vala, der zwischen zwei Steinen Feuer erzeugte, der Spielgewinner in den Kämpfen - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто, убив змея, пустил струиться семь рек,
Кто выгнал коров, (этот) устранитель Валы,
Кто породил огонь между двух камней,
Кто загребает (добычу) в сражениях – тот, о люди, Индра!
येने॒मा विश्वा॒ च्यव॑ना कृ॒तानि॒ यो दासं॒ वर्ण॒मध॑रं॒ गुहाक॑: । श्व॒घ्नीव॒ यो जि॑गी॒वाँल्ल॒क्षमाद॑द॒र्यः पु॒ष्टानि॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
येन॑ । इ॒मा । विश्वा॑ । च्यव॑ना । कृ॒तानि॑ । यः । दास॑म् । वर्ण॑म् । अध॑रम् । गुहा॑ । अक॒रित्यकः॑ । श्व॒घ्नीऽइ॑व । यः । जि॒गी॒वान् । ल॒क्षम् । आद॑त् । अ॒र्यः । पु॒ष्टानि॑ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
येनेन्द्रेणइमा इमानिविश्वाच्यवना नश्वराणिभुवनानिकृतानि स्थिरीकृतानि यश्चदासंवर्णं शुद्रा- दिकं यद्वा दासमुपक्षपयितारंअधरन्निकृष्टमसुरङ्गुहागुहायाङ्गूढस्थानेनरकेवाअकः अकार्षीत् करोतेर्लु- ङिमन्त्रेघसेत्यादिनाच्लेर्लुकिरूपं लक्षंलक्ष्यञ्जिगीवान जिजयेक्वसौ सन् लिटोर्जेरिति अभ्यासादुत्तर- पदस्यकुत्वम् दीर्घश्छान्दसः जितवान अर्यः अरेः षष्ठ्येकवचनेछान्दसोयणादेशः शत्रोः सम्बन्धीनि- पुष्टानिसमृद्धानिधनानिआदत् आदत्ते तत्रदृष्टान्तः—श्वघ्रीव श्वभिर्मृगान् हन्तीतिशघ्रीव्याधः यथा- व्याधोजिघृक्षितम्मृगम्परिगृह्णातितद्वत् ॥ ४ ॥
“He, by whom all these perishable (regions) have been made; who consigned the base servile tribe to the cavern; who seizes triumphant the cherished (tresures) of the enemy, as a hunter (strikes) his prey; he, men, is Indra.”
By whom this universe was made to tremble, who chased away the humbled brood of demons,
Who, like a gambler gathering his winnings seized the foe's riches, He, O men, is Indra.
He who has made all earthly things unstable, Who humbled and dispersed the Dāsa colour, Who, as the player's stake the winning gambler, The foeman's fortune gains: he, men, is Indra.
By whom all these exploits have been done: who has put the Dāsa tribe below and hidden away,
who, has taken the riches of the stranger, as a winning gambling
champion does the wager – he, o peoples, is Indra.
Der alles schuf, was sich bewegt hienieden, der Bösen Anhang in die Tiefe senkte, Dem Spieler gleich des Feindes Gut als Beute sich siegend nahm, das ist, o Menschen, Indra.
Durch den alle diese Umwälzungen geschehen sind, der die dasische Rasse unterworfen und verdunkelt hat, der die Reichtümer des großen Herrn wegnahm wie ein siegreicher Glücksspieler den hohen Einsatz - der, ihr Leute, ist Indra.
Кем все эти перевороты совершены,
Кто дасу как низшую расу заставил затаиться,
Кто, как счастливый игрок, выиграв, сорвал ставку, -
Богатства чужого человека – тот, о люди, Индра!
यं स्मा॑ पृ॒च्छन्ति॒ कुह॒ सेति॑ घो॒रमु॒तेमा॑हु॒र्नैषो अ॒स्तीत्ये॑नम् । सो अ॒र्यः पु॒ष्टीर्विज॑ इ॒वा मि॑नाति॒ श्रद॑स्मै धत्त॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यम् । स्म॒ । पृ॒च्छन्ति॑ । कुह॑ । सः । इति॑ । घो॒रम् । उ॒त । ई॒म् । आ॒हुः॒ । न । ए॒षः । अ॒स्ति॒ । इति॑ । ए॒न॒म् । सः । अ॒र्यः । पु॒ष्टीः । विजः॑ऽइव । आ । मि॒ना॒ति॒ । श्रत् । अ॒स्मै॒ । ध॒त्त॒ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
अपश्यन्तोजनाघोरंशत्रूणाङ्घातकंयम्पृच्छन्तिस्मकुहसेति सइन्द्रः कुत्रवर्ततइति सेति सोचिलोपे- चेत्पादपूरणमितिसोर्लोपेगुणः नक्वचिदसौतिष्ठतीतिमन्यमानाजनाएनमिन्द्रमाहुः एषइन्द्रोनास्तीति तथाचमन्त्रे—नेन्द्रोअस्तीतिनेमउत्वआहेति । ईमितिपूरणः उतापिचसइन्द्रोविजइव इवशब्दएवार्थे उद्वेजकएवसन् अर्योरेःसम्बन्धीनिपुष्टीः पोषकाणि गवाश्वादीनिधनानि आमिनाति सर्वतोहिनस्ति मीङ् हिंसायां मीनातेर्निगमेइतिह्रस्वः तस्मात् श्रदस्माइन्द्रायधत्तसइन्द्रोस्तीतिविश्वासमत्रकुरुत यद्यप्यसौविशेषतोस्माभिर्नदृश्यते तथापिअस्तीतिविश्वासङ्कुरुत एवन्निर्धारणमहिमोपेतः सइन्द्रोना- हमिति ॥ ५ ॥
“He, whom, terrible, they ask for, (saying), Where is he? or, verily, they say of him, he is not (in any one plural ce); but who, inflicting (chastisement), destroys the cherisshed (treasures) of the enemy; in him have faith; for he, men, is Indra.”
Of whom, the Terrible, they ask, Where is He? or verily they say of him, He is not.
He sweeps away, like birds, the foe's possessions. Have faith in him, for He, O men, is Indra.
Of whom, the terrible, they ask, "Where is he?" Of him, indeed, they also say, "He is not." The foemen's wealth, like players' stakes, he lessens. Believe in him: for he, O men, is Indra.
The terrifying one about whom they always ask, “Where is he?”—and they say of him, “He does not exist!”—
he diminishes the riches of the stranger like the stakes. Put trust in him! – he, o peoples, is Indra.
Der hehre Gott, von dem sie zweifelnd fragen: »wo ist er?«, spottend sagen »Indra ist nicht«, Doch sieh', er streicht wie Geld des Feindes Gut ein; glaubt fest an ihn, das ist, o Menschen, Indra.
Nach dem sie fragen: Wo ist er ? - nach dem Furchtbaren, und sie sagen von ihm: "Er ist nicht" - er läßt die Reichtümer des großen Herrn verschwinden wie der Glücksspieler die schlechten Würfel, glaubt an ihn - der, ihr Leute, ist Indra.
О ком спрашивают: Где он? – об ужасном,
И говорят: Нет его – о нем,
Кто уменьшает богатства чужого человека, как (неудачные) ходы (в игре),
Верьте в него – тот, о люди, Индра!
यो र॒ध्रस्य॑ चोदि॒ता यः कृ॒शस्य॒ यो ब्र॒ह्मणो॒ नाध॑मानस्य की॒रेः । यु॒क्तग्रा॑व्णो॒ योऽवि॒ता सु॑शि॒प्रः सु॒तसो॑मस्य॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । र॒ध्रस्य॑ । चो॒दि॒ता । यः । कृ॒शस्य॑ । यः । ब्र॒ह्मणः॑ । नाध॑मानस्य । की॒रेः । यु॒क्तऽग्रा॑व्णः । यः । अ॒वि॒ता । सु॒ऽशि॒प्रः । सु॒तऽसो॑मस्य । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यःरध्रस्य रधहिंसासंराध्योः समृद्धस्यचोदिताधनानां प्रेरयिताभवति यश्चकृश्स्यचदरिद्रस्यच यश्चनाधमानस्य नाथृनाधृयाच्ञोपतापैश्वर्याशीःषु याचमानस्यकीरेः करोतेःकीर्तयतेर्वी स्तोतुः ब्रह्म- णोब्राह्मणस्यच धनानाम्प्रेरयिता यश्चसुशिपःशोभनहनुः सुशीर्षकोवासन् युक्तग्राव्णः अभिषवार्थमु- द्यतग्राव्णः सुतसोमस्याभिषुतसोमस्ययजमानस्याविता रक्षिताभवति सएवेन्द्रोनाहमिति ब्रह्मशब्द- स्यत्वन्नपरत्वेह्याद्युदात्ततास्यात् तथाब्रह्मवन्वानोअजरंसुवीरमिति । अयन्त्वन्तोदात्तःपठ्यतइतिना- न्नपरः ॥ ६ ॥
“He, who is the encourager of the rich, and of the poor, and of the priest, who recites his praise, and is a suppliant; who, of goodly features, is the protector of him, who, with ready stones, expresses the Soma juice; he, men, is Indra.”
Stirrer to action of the poor and lowly, of priest, of suppliant who sings his praises;
Who, fair-faced, favours him who presses Soma with stones made ready, He, O men, is Indra.
He furthers worshippers, both rich and needy, And priests that supplicate his aid and praise him. Who, fair-lipped, helps the man that presses Soma, That sets the stones at work: he, men, is Indra.
Who is the invigorator of the enfeebled, who of the starving, who of the formulator of hymns, of the weak one needing help,
who with fair lips is the helper of the one who has yoked the pressing stones, of him with soma pressed – he, o peoples, is Indra.
Des Matten Kräft'ger und des Armen Beistand des Beters Helfer und des flehnden Sängers, Dess, der den Pressstein schirrt, den Soma keltert, der Trinkermund, das ist, o Menschen, Indra.
Der dem Schwachen, der dem Kranken, der dem notleidenden armen Priester Mut macht, der dem beisteht, der die Preßsteine in Gebrauch nimmt und Soma keltert, mit der schönen Trinkerlippe - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто вдохновляет измученного, кто – больного,
Кто нуждающегося бедного брахмана,
Кто помощник запрягающего давильные камни (и) выжимающего сому,
Обладающий прекрасными губами – тот, о люди, Индра!
यस्याश्वा॑सः प्र॒दिशि॒ यस्य॒ गावो॒ यस्य॒ ग्रामा॒ यस्य॒ विश्वे॒ रथा॑सः । यः सूर्यं॒ य उ॒षसं॑ ज॒जान॒ यो अ॒पां ने॒ता स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यस्य॑ । अश्वा॑सः । प्र॒ऽदिशि॑ । यस्य॑ । गावः॑ । यस्य॑ । ग्रामाः॑ । यस्य॑ । विश्वे॑ । रथा॑सः । यः । सूर्य॑म् । यः । उ॒षस॑म् । ज॒जान॑ । यः । अ॒पाम् । ने॒ता । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यस्यसर्वान्तर्यामितयावर्तमानस्यप्रदिशि प्रदेशनेनुशासने अश्वासोश्वावर्तन्ते यस्यानुशासनेगावः यस्यानुशासनेग्रामाः ग्रसन्तेत्रेति ग्रामाजनपदाः यस्याज्ञायांविश्वेसर्वेरथासोरथावर्तन्ते यश्चवृत्रंहत्वा- सूर्यञ्जजान जनयामास यश्चोषसं तथामन्त्रः—जजानसूर्यमुषसंसुदंसाइति । यश्चमेघभेदनद्वारा अपां- नेताप्रेरकः सइन्द्रइत्यादिप्रसिद्धम् ॥ ७ ॥
“He, under whose control are horses and cattle, and villages, and all chariots; he who gave birth to the sun and to the dawn; and who is the leader of the waters; he, men, is Indra.”
He under whose supreme control are horses, all chariots, and the villages, and cattle;
He who gave being to the Sun and Morning, who leads the waters, He, O men, is Indra.
In whose control are horses and all chariots, In whose control are villages and cattle; He who has generated sun and morning, Who leads the waters: he, O men, is Indra.
Under whose direction are the horses, under whose the cows, under whose the nomadic bands, and under whose all the chariots, who has given birth to the sun and who to the dawn, who is the guide of the waters – he, o peoples, is Indra.
In dessen Macht die Rosse und die Rinder, die Wagen alle sind und alle Völker, Der schuf die Sonne und die Morgenröthe, der Wasser Hort, das ist, o Menschen, Indra.
Unter dessen Befehl die Rosse, die Rinder, die Dorfmannschaften und alle Wagen stehen, der die Sonne, die Morgenröte erschaffen hat, der der Leiter der Gewässer - der, ihr Leute, ist Indra.
У кого в подчинении кони, у кого – коровы,
У кого – отряды, у кого – все колесницы,
Кто породил солнце, кто – утреннюю зарю,
Кто управляет водами – тот, о люди, Индра.
यं क्रन्द॑सी संय॒ती वि॒ह्वये॑ते॒ परेऽव॑र उ॒भया॑ अ॒मित्रा॑: । स॒मा॒नं चि॒द्रथ॑मातस्थि॒वांसा॒ नाना॑ हवेते॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यम् । क्रन्द॑सी॒ इति॑ । सं॒य॒ती इति॑ स॒म्ऽय॒ती । वि॒ह्वये॑ते॒ इति॑ वि॒ऽह्वये॑ते । परे॑ । अव॑रे । उ॒भयाः॑ । अ॒मित्राः॑ । स॒मा॒नम् । चि॒त् । रथ॑म् । आ॒त॒स्थि॒ऽवांसा॑ । नाना॑ । ह॒वे॒ते॒ इति॑ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यङ्क्रन्दसीरोदसीशब्दङ्कुर्वाणेमानुषीदेवीचद्वेसेनेवासंयती परस्परंसङ्गच्छन्त्यौयमिन्द्रंविह्वयेते स्वरक्षार्थंविविधमाह्वयतः परेउत्कृष्टाः अवरेअधमाश्चोभयाः उभयविधाः अमित्राः शत्रवः यमाह्व- यन्ति समानंइन्द्ररथसदृशंरथमातस्थिवांसाआस्थितौद्वौरथिनौचित् तमेवेन्द्रन्नानापृथक् पृथक् हवेते- आह्वयेते यद्वा समानमेकरथमारूढाविन्द्राग्नीहवेतेयज्ञार्थंयजमानैः पृथगाहूयेते तयोरन्यतरःसइन्द्रो- नाहमिति ॥ ८ ॥
“Whom (two hosts), calling and mutually encountering, call upon; whom both adversaries, high and low, (appeal to); whom two (charioteers), standing in the same car, severally invoke; he, men, is Indra.”
To whom two armies cry in close encounter, both enemies, the stronger and the weaker;
Whom two invoke upon one chariot mounted, each for himself, He, O ye men, is Indra.
Whom two contending armies vie in calling, On both sides foes, the farther and the nearer; Two fighters mounted on the self-same chariot Invoke him variously: he, men, is Indra.
Whom the two war-cries, clashing together, call upon in rivalry—the enemies on both sides, here and over there—
even the two who have mounted the same chariot [=the chariot-warrior and charioteer] call on him separately – he, o peoples, is Indra.
Den beide Schlachtreihn in dem Kampfe anflehn, die Gegner beide, hüben hier und drüben; Ihn rufen die auf gleichem Wagen stehen, verschieden an, das ist, o Menschen, Indra.
Den zwei Schlachthaufen, wenn sie aneinander geraten, anrufen, die beiderseitigen Feinde hüben und drüben - auch die zwei, die den gleichen Wagen bestiegen haben, rufen ihn jeder besonders an - der, ihr Leute, ist Indra.
Кого призывают отдельно два шумных сходящихся войска:
По эту сторону, и по ту, взаимные недруги –
Даже те двое, что взобрались на одну и ту же колесницу,
Порознь призывают – тот, о люди, Индра!
यस्मा॒न्न ऋ॒ते वि॒जय॑न्ते॒ जना॑सो॒ यं युध्य॑माना॒ अव॑से॒ हव॑न्ते । यो विश्व॑स्य प्रति॒मानं॑ ब॒भूव॒ यो अ॑च्युत॒च्युत्स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यस्मा॑त् । न । ऋ॒ते । वि॒ऽजय॑न्ते । जना॑सः । यम् । युध्य॑मानाः । अव॑से । हव॑न्ते । यः । विश्व॑स्य । प्र॒ति॒ऽमान॑म् । ब॒भूव॑ । यः । अ॒च्यु॒त॒ऽच्युत् । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यस्मादृते जनासोजनाः नविजयन्ते विजयन्नप्राप्नुवन्ति अतः युध्यमानायुद्धङ्कुर्वाणाजनाअवसे- स्वरक्षणायंइन्द्रं हवन्तेआह्वयन्ति यश्चविश्वस्यसर्वस्यजगतः प्रतिमानम्प्रतिनिधिर्बभुव यश्चाच्युत- च्युत् अच्युतानाङ्क्षयरहितानाम्पर्वतादीनाञ्च्यावयितासइन्द्रइत्यादिप्रसिद्धम् ॥ ९ ॥
“Without whom men do not conquer; whom, when engaged in conflict, they invoke for succour; he, who is the prototype of the universe and the caster down of the unyielding; he, men, is Indra.”
Without whose help our people never conquer; whom, battling, they invoke to give them succour;
He of whom all this world is but the copy, who shakes things moveless, He, O men, is Indra.
Without whose aid men conquer not in battle, Whom fighting ever they invoke for succour, Who shows himself a match for every foeman, Who moves what is unmoved: he, men, is Indra.
Without whom peoples do not win, whom they call upon for help as they fight,
who has become a match for everyone, who is the mover of the
immovable – he, o peoples, is Indra.
᳓
Ohn' dessen Beistand Männer nimmer siegen, den alle Kämpfer sich zu Hülfe rufen, Der auch das Feste wanken macht, an Stärke jedwedem gleich, das ist, o Menschen, Indra.
Ohne den die Völker nicht siegen, den die Kämpfenden um Beistand rufen, der sich jedem gewachsen zeigt, der das Unbewegte bewegt - der, ihr Leute, ist Indra.
Без кого народы не побеждают,
Кого сражающиеся зовут на помощь,
Кто всегда был противовесом всего,
Кто сотрясает несотрясаемое – тот, о люди, Индра!
यः शश्व॑तो॒ मह्येनो॒ दधा॑ना॒नम॑न्यमाना॒ञ्छर्वा॑ ज॒घान॑ । यः शर्ध॑ते॒ नानु॒ददा॑ति शृ॒ध्यां यो दस्यो॑र्ह॒न्ता स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । शश्व॑तः । महि॑ । एनः॑ । दधा॑नान् । अम॑न्यमानान् । शर्वा॑ । ज॒घान॑ । यः । शर्ध॑ते । न । अ॒नु॒ऽददा॑ति । शृ॒ध्याम् । यः । दस्योः॑ । ह॒न्ता । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यः महिमहत् एनः पापन्दधानान् शश्वतोबहून् अमन्यमानान् आत्मानमजानतः इन्द्रमपूजयतो- वाजनान् शर्वा श्रृणातिशत्रूननेनेतिशरुर्वज्रः तेनायुधेनजघान हन्तेर्लिटिरूपं यश्चशर्धतेउत्साहङ्कुरुते अनात्मज्ञायजनायश्रृध्यां उत्साहनीयङ्कर्मनानुददाति नप्रयच्छति अनुपूर्वात् हृदाञ् दाने जौहोत्या- दिकः अभ्यस्तानामादिरितितिङि चोदात्तवतीतिगतेर्निघातः यश्चदस्योरुपक्षपयितुःशत्रोर्हन्ताघा- तकः सइन्द्रइत्यादिपूर्ववत् ॥ १० ॥
“He, who with the thunderbolt has destroyed many committing great sin, and offering (him) no homage; who grants not success to the confident; who is the slayer of the Dasyus; he, men, is Indra.”
He who hath smitten, ere they knew their danger, with his hurled weapon many grievous sinners;
Who pardons not his boldness who provokes him, who slays the Dasyti, He, O men, is Indra.
Who with his arrow slays the unexpecting Unnumbered crew of gravely guilty sinners; Who yields not to the boasting foe in boldness, Who slays the demons: he, O men, is Indra.
Who has struck with his arrow those constantly creating for themselves great guilt, the unthinking ones,
who does not concede arrogance to the arrogant man, who is the
smasher of the Dasyu – he, o peoples, is Indra.
Der alle, die da grossen Frevel üben, eh sie's vermuthen, mit dem Pfeile tödtet, Dem Trotzenden nicht nachgibt, selber trotzend, des Feinds Verderb, das ist, o Menschen, Indra.
Der alle, die großen Frevel begehen, mit seinen Geschossen erschlagen hat, ehe sie sich dessen versehen, der dem Vermessenen seine Vermessenheit nicht vergibt, der den Dasyu erschlägt - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто каждого, совершающего великий грех,
Поразил копьем – не успел тот (это) осознать,
Кто дерзкому не прощает дерзость,
Кто убийца дасью – тот, о люди, Индра!
यः शम्ब॑रं॒ पर्व॑तेषु क्षि॒यन्तं॑ चत्वारिं॒श्यां श॒रद्य॒न्ववि॑न्दत् । ओ॒जा॒यमा॑नं॒ यो अहिं॑ ज॒घान॒ दानुं॒ शया॑नं॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । शम्ब॑रम् । पर्व॑तेषु । क्षि॒यन्त॑म् । च॒त्वा॒रिं॒श्याम् । श॒रदि॑ । अ॒नु॒ऽअवि॑न्दत् । ओ॒जा॒यमा॑नम् । यः । अहि॑म् । ज॒घान॑ । दानु॑म् । शया॑नम् । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यःपर्वतेषुक्षियन्तंइन्द्रभियाबहून्संवत्सरान् प्रच्छन्नोभूत्वापर्वतगुहासुनिवसन्तंशम्बरंएतन्नामकं- मायाविनमसुरञ्चत्वारिंश्यांशरदि चत्वारिंशेसंवत्सरेअन्वविन्दत् अन्विष्यालभत लब्ध्वाचयः ओजा- यमानं कर्तुःक्यङ्सलोपश्च ओजसोप्सरसोनित्यमितिसकारलोपः बलमाचरन्तंअहिंआहन्तारं दानुं- दानवं शयानंशम्बरमसुरञ्जघान हतवान्सइन्द्रोनाहमिति ॥ ११ ॥
“He, who discovered Śambara dwelling in the mountains for forty years; who slew Ahi, growing in strength, and the sleeping son of Dānu; he, men, is Indra.”
He who discovered in the fortieth autumn Sambara as he dwelt among the mountains;
Who slew the Dragon putting forth his vigour, the demon lying there, He, men, is Indra.
He who detected in the fortieth autumn Śambara dwelling far among the mountains; Who slew the serpent that put forth his vigour. The demon as he lay: he, men, is Indra.
Who in the fortieth autumn discovered Śambara dwelling in the mountains,
who smashed the serpent displaying its strength, the son of Dānu,
(thereby) lying (dead) – he, o peoples, is Indra.
᳓
Der Çambara, den auf den Bergen ruhnden, im viermalzehnten Herbste endlich auffand, Und schlug den Ahi, wie er sich auch mühte, den Feind im Nest, das ist, o Menschen, Indra.
Der den Sambara, als er im Gebirge hauste, im vierzigsten Herbst auffand, der den gewaltigen Drachen, den Danu, wie er dalag, erschlug - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто Шамбару, живущего в горах,
Отыскал в сороковую осень,
Кто убил змея, выставлявшего (напоказ) свою силу,
Дану лежавшего – тот, о люди, Индра!
यः स॒प्तर॑श्मिर्वृष॒भस्तुवि॑ष्मान॒वासृ॑ज॒त्सर्त॑वे स॒प्त सिन्धू॑न् । यो रौ॑हि॒णमस्फु॑र॒द्वज्र॑बाहु॒र्द्यामा॒रोह॑न्तं॒ स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । स॒प्तऽर॑श्मिः । वृ॒ष॒भः । तुवि॑ष्मान् । अ॒व॒ऽअसृ॑जत् । सर्त॑वे । स॒प्त । सिन्धू॑न् । यः । रौ॒हि॒णम् । अस्फु॑रत् । वज्र॑ऽबाहुः । द्याम् । आ॒ऽरोह॑न्तम् । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यःसप्तरश्मिः सप्तसङ्ख्याकाः पर्जन्यारश्मयोयस्य तेचरश्मयः वराहवःस्वतपसोविद्युन्महसोधूपयः शापयोगृहमेधाश्चेत्येते येचमेशिमिविद्विषः पर्जन्याः सप्तपृथिवीमभिवर्षन्तिवृष्टिभिरितितैत्तिरीयार- ण्यकेह्याम्नाताः । वृषभोवर्षकः तुविष्मान् वृद्धिमान्बलवान्वा सप्त सप्रणस्वभावाः सिन्धूनपः सर्तवे- सरणायअवासृजत् अवसृष्टवान् यद्वा गङ्गाद्याः सप्तमुख्यानदीरवासृजत् यश्चवज्रबाहुः सन् द्यान्दिव- मारोहन्तंरौहिणमसुरंअस्फुरत् जघान स्फुरस्फुरणेतुदादिः ॥ १२ ॥
“He, the seven-rayed, the showerer, the powerful, who let loose the seven rivers to flow; who, armed with the thunderbolt, crushed Rauhiṇa when scaling heaven; he, men, is Indra.”
Who with seven guiding reins, the Bull, the Mighty, set free the Seven great Floods to flow at pleasure;
Who, thunder-armed, rent Rauhina in pieces when scaling heaven, He, O ye men, is Indra.
Who with his seven rays, the bull, the mighty, Let loose the seven streams to flow in torrents; Who, bolt in arm, spurned Rauhiṇa, the demon, On scaling heaven bent: he, men, is Indra.
The mighty seven-reined bull who let loose the seven rivers to flow, who, with his mace in his arms, kicked away the son of Rohiṇī as he was ascending to heaven – he, o peoples, is Indra.
Der mächt'ge Stier, er der mit sieben Zügeln die sieben Ströme frei liess, dass sie rannen, Der, blitzbewehrt, den Himmelsstürmer Rauhin zu Boden warf, das ist, o Menschen, Indra.
Der ein gewaltiger Stier, der sieben Zügel braucht, die sieben Ströme losließ zum Laufen, der den himmelersteigenden Rauhina wegstieß mit der Keule im Arm - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто – сильный бык с семью поводьями –
Выпустил семь рек для бега,
Кто с дубиной в руке столкнул Раухину,
Влезавшего на небо, – тот, о люди, Индра!
द्यावा॑ चिदस्मै पृथि॒वी न॑मेते॒ शुष्मा॑च्चिदस्य॒ पर्व॑ता भयन्ते । यः सो॑म॒पा नि॑चि॒तो वज्र॑बाहु॒र्यो वज्र॑हस्त॒: स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
द्यावा॑ । चि॒त् । अ॒स्मै॒ । पृ॒थि॒वी इति॑ । न॒मे॒ते॒ इति॑ । शुष्मा॑त् । चि॒त् । अ॒स्य॒ । पर्व॑ताः । भ॒य॒न्ते॒ । यः । सो॒म॒ऽपाः । नि॒ऽचि॒तः । वज्र॑ऽबाहुः । यः । वज्र॑ऽहस्तः । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
अस्मै इन्द्रायद्यावापृथिवी इतरेतरापेक्षयाद्विवचनं प्रमित्रयोर्वरुणयोरितिवत् नमेतेचित् स्वयमे- वप्रह्वीभवतः णमप्रह्वत्वे कर्मकर्तरि नदुहस्नुनमांयक् चिणावितियकः प्रतिषेधः चिदपिच अस्येन्द्र- स्यशुष्मात् बलात्पर्वताभयन्तेबिभ्यति यः सोमपाः सोमस्यपातानिचितः सर्वैः यद्वाअन्येभ्योपिदेवे- भ्योदृढाङ्गः वज्रबाहुः वज्रसदृशबाहुः यश्चवज्रहस्तः वज्रयुक्तकरः सइन्द्रइत्यादिप्रसिद्धम् ॥ १३ ॥
“He, to whom heaven and earth bow down; he, at whose might the mountains are appalled; he, who is the drinker of the Soma, the firm (of frame), the adamant-armed, the wielder of the thunderbolt; he, men, is Indra.”
Even the Heaven and Earth bow down before him, before his very breath the mountains tremble.
Known as the Soma-drinker, armed with thunder, who wields the bolt, He, O ye men, is Indra.
Both Heaven and Earth, themselves, bow down before him: Before his might the very mountains tremble, Who, famed as Soma-drinker, armed with lightning, Is wielder of the bolt: he, men, is Indra.
Even heaven and earth bow to him; even the mountains fear his explosiveness.
The soma-drinker who is renowned as the one bearing the mace in
his arms, as the one bearing the mace in his hands – he, o peoples,
is Indra.
Ihm beugen sich der Himmel und die Erde, vor seinem Schnaufen beben auch die Berge; Beim Somatrunk erscheint er blitzgewaffnet, den Blitz im Arm, das ist, o Menschen, Indra.
Selbst Himmel und Erde beugen sich ihm; vor seiner Wut fürchten sich selbst die Berge, der als der Somatrinker bekannt ist, der die Keule im Arm, der die Keule in der Hand hält - der, ihr Leute, ist Indra.
Даже небо и земля склоняются перед ним,
Даже горы страшатся его ярости;
Кто известен как пьющий сому, с ваджрой в руке,
Кто с ваджрой в длани – тот, о люди, Индра!
यः सु॒न्वन्त॒मव॑ति॒ यः पच॑न्तं॒ यः शंस॑न्तं॒ यः श॑शमा॒नमू॒ती । यस्य॒ ब्रह्म॒ वर्ध॑नं॒ यस्य॒ सोमो॒ यस्ये॒दं राध॒: स ज॑नास॒ इन्द्र॑: ॥
यः । सु॒न्वन्त॑म् । अव॑ति । यः । पच॑न्तम् । यः । शंस॑न्तम् । यः । श॒श॒मा॒नम् । ऊ॒ती । यस्य॑ । ब्रह्म॑ । वर्ध॑नम् । यस्य॑ । सोमः॑ । यस्य॑ । इ॒दम् । राधः॑ । सः । ज॒ना॒सः॒ । इन्द्रः॑ ॥
यः सुन्वन्तं सोमाभिषवङ्कुर्वन्तंयजमानमवतिरक्षति यश्चपुरोडाशादीनिहवींषिपचन्तंयश्चउती- ऊतये सुपांसुलुगितिचतुर्थ्याःपूर्वसवर्णदीर्घः स्वरक्षायैशस्त्राणिशंसन्तंयश्चशशमानं अवति स्तोत्रङ्कु- र्वाणंरक्षति ब्रह्मपरिवृढंस्तोत्रंयस्यवर्धनंवृद्धिकरम्भवति तथायस्यसोमोवृद्धिहेतुर्भवति यस्यचइदम- स्मदीयंराधः पुरोडाशदिलक्षणमन्नंवृद्धिकरम्भवति सइन्द्रइत्यादिमसिद्धम् ॥ १४ ॥
“He, who protects (the worshipper) offering the libation, or preparing (the mixed curds and butter), repeating his praise and soliciting his assistance, he, of whom the sacred prayer, the (offered) Soma, the (presented sacrificial) food, augment (the vigour); he, men, is Indra.”
Who aids with favour him who pours the Soma and him who brews it, sacrificer, singer.
Whom prayer exalts, and pouring forth of Soma, and this our gift, He, O ye men, Is Indra.
Who with his aid helps him that presses Soma, That bakes and lauds and ever sacrifices; Whom swelling prayer, whom Soma pressings strengthen, And now this offering: he, O men, is Indra.
Who helps through his help the one pressing soma, the one cooking (an offering), the one praising, the one laboring,
whose is the strengthening formulation, is the soma, is this gift – he, o peoples, is Indra.
Der hilft dem Presser und dem Opferkocher, dem preisenden, dem wirkenden mit Beistand, Er, dem Gebete, Trunk und Opfergaben zur Stärkung sind, das ist, o Menschen, Indra.
Der mit seiner Gunst dem beisteht, der keltert und kocht, der vorträgt und das Opfer zugerichtet hat, für den die feierliche Rede eine Stärkung ist, für den diese Gabe - der, ihr Leute, ist Indra.
Кто (своей) помощью помогает выжимающему, кто - варящему,
Кто – произносящему, кто – приготовляющему,
Кому молитва – подкрепление, кому сома,
Кому этот дар – тот, о люди, Индра!
यः सु॑न्व॒ते पच॑ते दु॒ध्र आ चि॒द्वाजं॒ दर्द॑र्षि॒ स किला॑सि स॒त्यः । व॒यं त॑ इन्द्र वि॒श्वह॑ प्रि॒यास॑: सु॒वीरा॑सो वि॒दथ॒मा व॑देम ॥
यः । सु॒न्व॒ते । पच॑ते । दु॒ध्रः । आ । चि॒त् । वाज॑म् । दर्द॑र्षि । सः । किल॑ । अ॒सि॒ । स॒त्यः । व॒यम् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । वि॒श्वह॑ । प्रि॒यासः॑ । सु॒ऽवीरा॑सः । वि॒दथ॑म् । आ । व॒दे॒म॒ ॥
इदानीमृषिः साक्षात्कृतमिन्द्रम्प्रतिप्रब्रूते हेइन्द्र योदुध्रः दुर्धरःसन् सुन्वतेसोमाभिषवं कुर्वतेपुरो- डाशादिहवींषिपचतेयजमानायवाजमन्नम्बलंवाआदर्दर्षि भृशम्प्रापयसि सतादृशस्त्वंसत्यः चित् यथा- र्थभूतएवासि नपुनर्नास्तीतिबुद्धियोग्योसि किलेतिप्रसिद्धौ तेतवप्रियासः सुवीरासः कल्याणपुत्र- पौत्राः सन्तोवयंविश्वह सर्वेष्वहस्सुविदथंस्तोत्रंआवदेम ब्रूयाम ॥ १५ ॥ऋतुर्जनित्रीतित्रयोदशर्चन्द्वितीयंसूक्तङ्गार्त्समदं ऋतुःसप्तोनान्त्यात्रिष्टुबित्यनुक्रमणिका अस्मभ्यं- तद्वसोइति त्रयोदशीत्रिष्टुप् शिष्टास्त्रिष्टुबन्तपरिभाषयाजगत्यः इन्द्रोदेवता उक्थेतृतीयसवनेच्छावा- कशस्त्रेअस्यसूक्तस्यविनियोगः सूत्रितञ्च—ऋतुर्जनित्रीनूमर्तोभवामित्रइति दशरात्रेषष्ठेहन्यपितृतीय- सवनेच्छावाकशस्त्रेएतत्सूक्तम् ऋतुर्जनित्रीतिनित्यान्यैकाहिकानीतिसूत्रितम् ।
“Indra, who are difficult of approach; you, verily, are a true (benefactor), who bestows (abundant) food upon him who offers the libation, who prepares (the mixed curds and butter); may we, enjoying your favour, blessed with progeny, daily repeat (your praises) at the sacrifice.”
Thou verily art fierce and true who sendest strength to the man who brews and pours libation.
So may we evermore, thy friends, O Indra, speak loudly to the synod with our heroes.
Who, fierce, on him that bakes and him that presses Bestowest booty: thou, indeed, art trusted. May we, for ever dear to thee, O Indra, Endowed with hero sons address the synod.
You who rip free the prize of victory for the one pressing, the one cooking, even before a stubborn (foe)—you are certainly real!
We (will be) dear to you throughout all the days, Indra. Having good heroes, we would announce the ritual distribution.
Du bist es, der dem Presser und dem Koche viel Gut erringt, wahrhafter, ungestümer als deine Freunde lass uns stets, o Indra an Söhnen reich im Rath die Stimme führen.
Der du dem, der keltert und kocht, gar hartnäckig Gewinn herausschlägst, du bist allerdings wirklich. Wir möchten allezeit deine Lieben sein, o Indra. - Als Meister wollen wir das Wort der Weisheit reden.
(Ты,) который выжимающему (и) варящему неистово,
Захватываешь добычу, конечно, ты – истинен!
Мы (хотим) всегда (быть), о Индра, твоими любимцами!
Мы хотим провозгласить жертвенную раздачу, (чтобы иметь) прекрасных мужей!