Sukta 2.2
ऋषिगृत्समद (आङ्गिरसः शौनहोत्रः पश्चाद्) भार्गवः शौनकः
देवताअग्निः
मन्त्र13
छन्दजगती
य॒ज्ञेन॑ वर्धत जा॒तवे॑दसम॒ग्निं य॑जध्वं ह॒विषा॒ तना॑ गि॒रा । स॒मि॒धा॒नं सु॑प्र॒यसं॒ स्व॑र्णरं द्यु॒क्षं होता॑रं वृ॒जने॑षु धू॒र्षद॑म् ॥
य॒ज्ञेन॑ । व॒र्ध॒त॒ । जा॒तऽवे॑दसम् । अ॒ग्निम् । य॒ज॒ध्व॒म् । ह॒विषा॑ । तना॑ । गि॒रा । स॒म्ऽइ॒धा॒नम् । सु॒ऽप्र॒यस॑म् । स्वः॑ऽनरम् । द्यु॒क्षम् । होता॑रम् । वृ॒जने॑षु । धूः॒ऽसद॑म् ॥
हे यजमाना ऋत्विजो वा यूयं जातवेदसं जातानां वेदितारं जातधनं जातप्रज्ञं वा अग्निं यज्ञेन यागेन वर्धत प्रवर्धत । सामान्येनोक्त्वा विशेषेणाह । हविषा चरुपुरोडाशादिना तना विस्तृतया गिरा स्तुत्या च यजध्वं पूजयध्वम् । कीदृशं तम् । समिधानं समिध्यमानम् । सुप्रयसं शोभनान्नम् । स्वर्णरं स्वर्गे नेतव्या यजमाना यस्य तादृशम् । यद्वा स्वरिति सर्वपर्यायः । स्तुतीनां नेतारः स्तोतारः । बहुस्तोतारमित्यर्थः । द्युक्षं दीप्तं द्युनिवासिनं वा । होतारं होमसंपादकम् । वृजनेषु बलेषु धूर्षदं बलस्य कर्तारमित्यर्थः । अग्निपाटवे सति शारीरं बलं भवतीति प्रसिद्धम् ॥
“Exalt with sacrifice, Agni, who knows all that has been born; worship him with oblations, and with ample praise; him who is well kindled, well fed, much lauded, resplendent, the conveyer of oblations, the giver of strength (to the body).”
WITH sacrifice exalt Agni who knows all life; worship him 'with oblation and the song of praise,
Well kindled, nobly fed; heaven's Lord, Celestial Priest, who labours at the pole where deeds of might are done.
Increase Gâtavedas by your sacrifice 1, worship Agni for ever with your offering and your prayer 2—him who has been kindled, the receiver of good offerings, the solar hero, the heavenly Hotri, the charioteer 3 in our settlements 4.
With sacrifice increase Jātavedas; sacrifice to Agni with oblation, with song at length
when he is kindled—(Agni) receiving pleasurable offerings, possessing solar glory, the heaven-ruling Hotar, sitting at the chariot-pole in the (ritual) enclosures.
Durch Opferwerk erquickt den Wesenkenner nun, den Agni ehrt durch Opferguss und grosses Lied, Den liebevollen, den entflammten Glanzesherrn, den Himmelspriester, der des Opfers Deichsel zieht.
Erbauet durch Opfer den Jatavedas, verehret den Agni mit Opfergabe, mit fließender Lobrede, den entflammten, wohlbeköstigten, den Sonnenmann, den himmlischen Hotri, der bei den Opferverbänden an der Deichsel sitzt!
Жертвой усильте Джатаведаса!
Агни почтите возлиянием, протяжной песней,
(Его,) зажегшегося, полного жертвенных услад, солнечного мужа,
Правящего на небе, хотара, сидящего у дышла в жертвенных общинах.
अ॒भि त्वा॒ नक्ती॑रु॒षसो॑ ववाशि॒रेऽग्ने॑ व॒त्सं न स्वस॑रेषु धे॒नव॑: । दि॒व इ॒वेद॑र॒तिर्मानु॑षा यु॒गा क्षपो॑ भासि पुरुवार सं॒यत॑: ॥
अ॒भि । त्वा॒ । नक्तीः॑ । उ॒षसः॑ । व॒वा॒शि॒रे॒ । अग्ने॑ । व॒त्सम् । न । स्वस॑रेषु । धे॒नवः॑ । दि॒वःऽइ॑व । इत् । अ॒र॒तिः । मानु॑षा । यु॒गा । आ । क्षपः॑ । भा॒सि॒ । पु॒रु॒ऽवा॒र॒ । स॒म्ऽयतः॑ ॥
हे अग्ने त्वा त्वां अभि प्रति नक्तीः रात्रीः उषसः अहानि । सर्वासु रात्रिषु सर्वेष्वपि अहःसु । यद्वा नक्तशब्दः सायंकालं लक्षयति सायंप्रातरग्निहोत्रस्य सद्भावात् । सर्वेषु कालेषु सायंप्रातःकालेषु वा ववाशिरे आकांक्षन्ते यजमाना यष्टुम् । यद्वा अहानि रात्रयश्च त्वामेव कामयन्ते होतुम् । काले कर्मणश्चोदनात् कालानां कामनमुपचर्यते । तत्र दृष्टान्तः । स्वसरेषु स्वयंसरणशीलेष्वहःसु सुखसरणाधिकरणेषु गोष्ठेषु वा धेनवः वत्सं न । वत्समिव । किंच हे पुरुवार बहुभिर्वरणीयाग्ने संयतः नियतस्त्वं दिवइव द्युलोकस्येव अरतिः। व्याप्तो विस्तृतः। तत्रत्यानां देवानां हविःप्रदानायैव सर्वत्र व्याप्त इत्यर्थः । मानुषा मनुष्याणां यजमानानां संबन्धीनि युगा युगानि । युगशब्दः कालोपलक्षकः । प्रातरादिसवनानि । सर्वेषु सवनेषु ॥ अत्यन्तसंयोगे द्वितीया ॥ क्षपः रात्रीः । सर्वासु रात्रिष्वपि आ भासि समन्ताद्दीप्यसे ॥
“The mornings and evenings, Agni, are desirous (of worshipping) you, as cows in their stalls long for their calves; adored of many, you, self-controlled, are verily spread through the sky; you (are present at all) the sacred rites of men, and shine brightly by night.”
At night and morning, Agni, have they called to thee, like milch-kine in their stalls lowing to meet their young.
As messenger of heaven thou lightest all night long the families of men. Thou Lord of precious boons.
For thee Nights and Dawns have been lowing, O Agni, as milch-cows in the folds for their calf 1. A steward 2, as it were, of Heaven, thou shinest on the human tribes, O bountiful one, on continuous nights 3.
Toward you have the nights and the dawns bellowed, o Agni, like milk-cows in good pastures to their calf.
As the spoked wheel of heaven [=sun] (does) through the human (life-) spans, through the successive nights you shine, o you of many favors.
Dir Agni jauchzen Nächt' und Morgenröthen zu, wie in den Ställen Kühe nach dem Kalbe schrein, Du Himmelsdiener strahlst der Menschen Stämme an, der Nächte stet'ge Reihen, gabenreicher du.
Nach dir haben sie alle Nächte und Morgen geschrieen, o Agni, wie die Milchkühe auf der Frühweide nach dem Kalb. Wie der Lenker des Himmels am Tage durch Menschenalter hindurch, so scheinst du alle Nächte nacheinander, du Vielbegehrter.
К тебе они громко взывали (все) ночи (и) зори,
О Агни, как дойные коровы на пастбищах – к теленку.
Словно возница неба – сквозь людские поколения,
Ты светишь сквозь непрерывные ночи, о обладатель многих избранных даров!
तं दे॒वा बु॒ध्ने रज॑सः सु॒दंस॑सं दि॒वस्पृ॑थि॒व्योर॑र॒तिं न्ये॑रिरे । रथ॑मिव॒ वेद्यं॑ शु॒क्रशो॑चिषम॒ग्निं मि॒त्रं न क्षि॒तिषु॑ प्र॒शंस्य॑म् ॥
तं । दे॒वाः । बु॒ध्ने । रज॑सः । सु॒ऽदंस॑सम् । दि॒वःपृ॑थि॒व्योः । अ॒र॒तिम् । नि । ए॒रि॒रे॒ । रथ॑म्ऽइव । वेद्य॑म् । शु॒क्रऽशो॑चिषम् । अ॒ग्निम् । मि॒त्रम् । न । क्षि॒तिषु॑ । प्र॒ऽशंस्य॑म् ॥
तं प्रसिद्धम् उक्तगुणविशिष्टमग्निं देवाः प्रसिद्धा व्यवहर्तार ऋत्विजो वा रजसः रञ्जनात्मकस्य लोकस्य बुध्ने मूले । पृथिव्यां वेद्यामित्यर्थः । तत्र न्येरिरे नितरामीरयन्ति । व्यापारयन्ति स्वस्वहविर्लाभाय । ऋत्विक्पक्षे स्तोत्रादिना नितरां गच्छन्ति भजन्ते । कीदृशमित्याह । सुदंससं शोभनदर्शनं दिवस्पृथिव्योः द्यावापृथिव्योः अरतिम्। ईश्वरं गन्तारं व्याप्तं वा । वेद्यम् । वेदो धनम् । तस्मै हितम् । रथमिव । रथं यथा स्वाभिमतलाभाय आश्रयन्ते तद्वत् । यद्वा रथमिव प्राप्तिसाधनत्वेन वर्तमानं वेद्यं वेदितव्यम् । शुक्रशोचिषं दीप्तवर्णम् अग्निं मित्रं न सखिवत्कार्यसाधकम् । यद्वा आदित्यमिव । क्षितिषु यागभूमिषु मनुष्येषु वा प्रशंस्यं प्रकर्षेण स्तुत्यम् । एवं महानुभावमग्निं न्येरिर इति ॥
“The gods have stationed at the root of the world, that Agni who is of goodly appearance; the pervader of heaven and earth; who is to be known as a car (to convey men to their wishes); who shines with pure radiance, and who is to be honoured as a friend among mankind.”
Him have the Gods established at the region's base, doer of wondrous deeds, Herald of heaven and earth;
Like a most famous car, Agni the purely bright, like Mitra. to be glorified among the folk.
The gods have set him to work, as a steward 1 of Heaven and Earth, endowed with wonderful power, at the bottom of the air: Agni who is well known like a chariot 2, brightly shining, deserving of praise like Mitra (or, like a friend) in (human) dwellings.
Him of wondrous power have the gods fitted down at the base of the airy realm [=on earth], as their spoked wheel of heaven and earth—
Agni with his flaming flame—like a chariot worthy to be acquired, to be proclaimed like an envoy (installed) among the settled peoples.404 II.2
Drum setzten ihn die Götter an der Lüfte Grund zum thät'gen Diener Himmels und der Erde ein, Der leuchtend strahlt gleich wie ein weitberühmter Held, der bei den Menschen wie ein Freund zu preisen ist.
Ihn, den Guteswirkenden, haben die Götter auf dem Grunde des irdischen Raums zum Lenker von Himmel und Erde bestellt, den hellflammenden Agni, der wie ein Streitwagen allbekannt, wie ein Freund unter den Völkern zu rühmen ist.
Его, чудесного, на дне пространства боги
Определили возницей неба и земли,
(Бога,) знаменитого как колесница, чистопламенного
Агни, которого надо прославлять среди народов, как Митру.
तमु॒क्षमा॑णं॒ रज॑सि॒ स्व आ दमे॑ च॒न्द्रमि॑व सु॒रुचं॑ ह्वा॒र आ द॑धुः । पृश्न्या॑: पत॒रं चि॒तय॑न्तम॒क्षभि॑: पा॒थो न पा॒युं जन॑सी उ॒भे अनु॑ ॥
तम् । उ॒क्षमा॑णम् । रज॑सि । स्वे । आ । दमे॑ । च॒न्द्रम्ऽइ॑व । सु॒ऽरुच॑म् । ह्वा॒रे । आ । द॒धुः॒ । पृश्न्याः॑ । प॒त॒रम् । चि॒तय॑न्तम् । अ॒क्षऽभिः॑ । पा॒थः । न । पा॒युम् । जन॑सी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । अनु॑ ॥
तं स्तुत्यतरं रजसि अन्तरिक्षे आ उक्षमाणं सर्वतः सिञ्चन्तं वृष्टिजलं रजसि पृथिव्यां वेद्यां घृतादिना आसिच्यमानं वा। स्वे स्वकीये ह्वारे विजने दमे यागगृहे आ दधुः आदधते । कीदृशं तम् । चन्द्रमिव सुरुचम् । चन्द्रमिति हिरण्यनाम। हिरण्यमिव शोभन1दीप्तिम् । पश्चात् प्रवृद्धावस्थायां पृश्न्याः पतरं द्युलोकस्यान्तरिक्षस्य गन्तारम् । अक्षभिः स्वकीयैर्ज्वालारूपैरवयवैः चितयन्तं चेतयमानम् । पाथो न पायुम् । उदकमिव रक्षकम् । उभे जनसी सर्वस्य जनयित्र्यौ द्यावापृथिव्यौ अनु व्याप्तम् । भूम्यां होमाधारत्वेन स्थित्वा हविष्प्रापणाय द्युलोकगामिनमिति भावः । एवंरूपमग्निमादधते ॥
“They have plural ced him in his solitary dwelling, who is shedding moisture upon the earth; resplendent as gold, traversing the firmament, animate with flames; and pervading the two parents (of all things, heaven and earth), like refreshing water.”
Him have they set in his own dwelling, in the vault, like the Moon waxing, fulgent, in the realm of air.
Bird of the firmament, observant with his eyes, guard of the place as 'twere, looking to Gods and men.
They have established him who grows in the air, in his house, the serpent 1 with beautiful splendour like gold 2, the winged (son?) of Prisni 3 who lights up with his eyes both tribes (of gods and of men), like a guardian of the way (?) 4.
Him, growing in the airy realm (as) in his own house, very bright like gold, they have set on a meandering (course),
appearing (like) the flying (udder) of Pr̥śni [=cloud], observing with his eyes along (the whole length of) both races [=gods and men], like the protector of a path [?].
Sie setzten ihn, der wächst im Luftraum, in sein Haus, den schlangengleichen, welcher hell wie Gold erglänzt, Der fliegt durch Wolken und mit seiner Augen Strahl Auf Erd' und Himmel wie ein Pfadbehüter schaut.
Ihn, der im irdischen Raum im eignen Hause heranwächst, setzten sie, den wie Gold schönglänzenden, in den Vogel, den geflügelten Sohn der Prisni, der mit den Augen die beiden Geschlechter beobachtet wie ein Wächter die Wege.
Этого растущего в пространстве, (как) в собственном доме,
Прекрасно сверкающего, как золото, они поместили в тайник,
(Этого) летающего (сына) Пришни, следящего (своими) глазами,
За обоими родами, словно страж – за дорогами.
स होता॒ विश्वं॒ परि॑ भूत्वध्व॒रं तमु॑ ह॒व्यैर्मनु॑ष ऋञ्जते गि॒रा । हि॒रि॒शि॒प्रो वृ॑धसा॒नासु॒ जर्भु॑र॒द्द्यौर्न स्तृभि॑श्चितय॒द्रोद॑सी॒ अनु॑ ॥
सः । होता॑ । विश्व॒म् । परि॑ । भू॒तु॒ । अ॒ध्व॒रम् । तम् । ऊँ॒ इति॑ । ह॒व्यैः । मनु॑षः । ऋ॒ञ्ज॒ते॒ । गि॒रा । हि॒रि॒ऽशि॒प्रः । वृ॒ध॒सा॒नासु॑ । जर्भु॑रत् । द्यौः । न । स्तृऽभिः॑ । चि॒त॒य॒त् । रोद॑सी॒ इति॑ । अनु॑ ॥
सः अग्निः होता होमनिष्पादकः सन् विश्वं सर्वम् अध्वरं यागं परि भूतु परितो भवतु । तमु तमेवाग्निं हव्यैः हविर्भिः गिरा स्तुत्या च मनुषः मनुष्याः ऋञ्जते प्रसाधयन्ति । ऋञ्जतिः प्रसाधनकर्मा । हिरिशिप्रः हरणशीलहनुर्दीप्तोष्णीषो वा । ‘ शिप्राः शीर्षसु वितता हिरण्ययीः ' (ऋ. सं. ५. ५४. ११ ) इत्यादि मन्त्रान्तरात् । वृधसानासु प्रवर्धमानास्वोषधीषु ज्वालासु वा जर्भुरत् । पूर्यमाणो यज्ञं गन्ता । शत्रन्तं पदम् । यद्वा द्वितीयार्थे सप्तमी । वर्धमाना ओषधीर्जर्भुरत् पुनःपुनर्दहन्नित्यर्थः । द्यौः द्युलोकान्तरिक्षं स्तृभिः न नक्षत्रैरिव रोदसी अनु द्यावापृथिव्यावनु चितयत् चेतयति । ज्वालाभिर्विस्फुलिङ्गैश्च भुवमन्तरिक्षं च व्याप्नोतीत्यर्थः ॥ ॥ २० ॥
“May he, the presenter of oblations (to the gods), be around all sacrifices; men propitiate him with oblations and with praises, when blazing with radiant tresses among the growing plural nts, and enlivening heaven and earth (with his sparks), like the sky with stars.”
May he as Priest encompass all the sacrifice. men throng to him with offerings and with hymns of praise.
Raging with jaws of gold among the growing plants, like heaven with all the stars, he quickens earth and sky.
May he, the Hotri, encompass the whole sacrifice. Men strive towards him with offerings and prayer. (Agni) with golden jaws 1, hurrying around in the growing (plants) 2, lighted up the two worlds like the Sky with the stars.
As Hotar let him encompass the whole ceremony. Toward him do the sons of Manu stretch out, with oblations and with song.
Golden-lipped, growing on these (hearths), quivering, appearing like heaven with its stars, he perceives along (the whole length of) the two world-halves.
Das ganze Opfer mög' als Priester er umfahn, denn Menschen streben ihm mit Lied und Speisen zu; Mit goldner Lippe reg' er in den Reisern sich; gestirntem Himmel gleich durchleuchte er die Welt.
Er soll als Hotri den ganzen Opferdienst zusammen halten; ihn zeichnen die Menschen mit Opferspenden, mit Lobrede aus. Der Goldzahnige, der in den Gewächsen flackert, er bescheint beide Welten wie der Himmel mit den Sternen.
Пусть охватит он как хотар весь обряд!
Это к нему с жертвами и хвалебной песнью устремляются люди.
Златоусый, бурлящий в растениях,
Он наблюдает за двумя мирами, словно небо – с помощью звезд.
स नो॑ रे॒वत्स॑मिधा॒नः स्व॒स्तये॑ संदद॒स्वान्र॒यिम॒स्मासु॑ दीदिहि । आ न॑: कृणुष्व सुवि॒ताय॒ रोद॑सी॒ अग्ने॑ ह॒व्या मनु॑षो देव वी॒तये॑ ॥
सः । नः॒ । रे॒वत् । स॒म्ऽइ॒धा॒नः । स्व॒स्तये॑ । स॒म्ऽद॒द॒स्वान् । र॒यिम् । अ॒स्मासु॑ । दी॒दि॒हि॒ । आ । नः॒ । कृ॒णु॒ष्व॒ । सु॒वि॒ताय॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । अग्ने॑ । ह॒व्या । मनु॑षः । दे॒व॒ । वी॒तये॑ ॥
हे अग्ने सः तादृशस्त्वं नः अस्माकं स्वस्तये। स्वस्तीत्यविनाशनाम। क्षेमाय। रेवत् रयिमत् रयिं धनं उपर्युपरिवृद्धिमद्दानयोग्यं वा धनम् अस्मासु संददस्वान् सम्यक् प्रयच्छन् समिधानः अस्माभिः सम्यगिध्यमानः सन् दीदिहि दीप्यस्व । यद्वा रेवदिति क्रियाविशेषणम्। रा धनं समृद्धिमद्यथा तथा दीप्यस्वेति । तथाभूतः सन् 'नः अस्मभ्यं सुविताय सुहिताय शोभनफलाय रोदसी द्यावापृथिव्यौ आ कृणुष्व सर्वतः कुरुष्व । उभौ लोकौ भोगप्रदौ कुर्वित्यर्थः । किमर्थमिति तदुच्यते । हे देव अग्ने मनुषः मनुष्यस्य यजमानस्य मम संबन्धीनि हव्या हवींषि वीतये देवेभ्यो भक्षणाय । पुनःपुनर्यागाद्यनुष्ठानायेत्यर्थः ।
“You, Agni, are he who, for our good, are possessed of riches; kindled by us, blaze as the liberal donor of wealth to us; render heaven and earth propitious to us so that, divine Agni, (the gods) may partake of the oblations of the instrumental tutor of the rite.”
Such as thou art, brilliantly kindled for our weal, a liberal giver, send us riches in thy shine,
For our advantage, Agni, God, bring Heaven and Earth hither that they may taste oblation brought by man.
Thus mayst thou, being brightly kindled for our welfare or being exhausted (?) 1, shine upon us with thy wealth. Carry hither to us the two worlds for the sake of happiness, Agni, O god, that they may eagerly partake 2 of the offering of the man (or, of Manus).
When you have been kindled, (shine) richly for our well-being; even after you are entirely extinguished, shine wealth upon us.
Turn the two world-halves toward here, for our easy progress, o god Agni, (for them) to seek out the oblations of Manu.
So strahl' uns reichlich Schätze zu zum Wohlergehn, seist du entzündet, oder seist erloschen du; Mach Erd' und Himmel uns geneigt zu hohem Glück, des Menschen Opfer, Agni, Göttern zum Genuss.
Wenn du entzündet wirst, strahle uns reiches Gut aus zum Glück; nachdem du erloschen warst, strahle uns wieder Reichtum zu ! Gewinne uns Himmel und Erde, daß wir gut fahren, daß beide die Opfer des Menschen gern annehmen, o Gott Agni !
Зажженный, (дай) нам богатство на счастье!
Погаснув, (дай нам) богатство (и снова) воссияй среди нас!
Привлеки к нам на благо оба мира,
Чтобы они приняли благосклонно жертвы человека!
दा नो॑ अग्ने बृह॒तो दाः स॑ह॒स्रिणो॑ दु॒रो न वाजं॒ श्रुत्या॒ अपा॑ वृधि । प्राची॒ द्यावा॑पृथि॒वी ब्रह्म॑णा कृधि॒ स्व१॒॑र्ण शु॒क्रमु॒षसो॒ वि दि॑द्युतः ॥
दाः । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । बृ॒ह॒तः । दाः । स॒ह॒स्रिणः॑ । दु॒रः । न । वाज॑म् । श्रुत्यै॑ । अप॑ । वृ॒धि॒ । प्राची॒ इति॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । ब्रह्म॑णा । कृ॒धि॒ । स्वः॑ । न । शु॒क्रम् । उ॒षसः॑ । वि । दि॒द्यु॒तुः॒ ॥
हे अग्ने नः अस्मभ्यं बृहतः महतः प्रभूतान् गवाश्वादिधनविशेषान् दाः देहि । तथा सहस्रिणः सहस्रसंख्योपेतान् पुत्रभृत्यादीन् दाः देहि॥ ददातेश्छान्दसे लुङि रूपम्। वाक्यभेदादनिघातः॥ श्रुत्यै कीर्त्यै वाजम् अन्नं दुरो न तस्य द्वाराण्यपि । नशब्दश्चार्थे। अपा वृधि अपवृणु । प्रेरयेत्यर्थः । यद्वा द्वाराणीव । तत्प्राप्त्युपायान् विशदयति । तदर्थं द्यावापृथिवी ब्रह्मणा परिवृढेन कर्मणा प्राची प्रकृष्टाञ्चने अस्मदनुकूले कृधि कुरु । स्वर्ण आदित्य इव । स यथा जगत्प्रकाशयति तद्वत् । शुक्रं दीप्तं त्वाम् उषसः उषःकालाः वि दिद्युतुः विद्योतयन्ति । उषःकाले ह्यग्नयः प्रज्वाल्यन्ते ॥
“Bestow upon us, Agni, infinite possessions; grant us thousands (of cattle and dependents); open to us, for your reputation, the doors of abudance; make heaven and earth, propitiated by sacred prayer, favourable to us, and may the mornings light you up like the sun.”
Agni, give us great wealth, give riches thousandfold. unclose to us, like doors, strength that shall bring renown.
Make Heaven and Earth propitious through the power of prayer, and like the sky's bright sheen let mornings beam on us.
Give us, Agni, mighty, give us thousandfold (gifts). Open strength for us like a door 1 for the sake of glory. Make Heaven and Earth inclined towards us through (our) spell. Make the Dawns shine like the brilliant Sun.
Give us, Agni, lofty (prizes), give (prizes) in thousands. Open up the prize like a door, for (it) to be famed.
Turn heaven and earth eastward with a sacred formulation. Like the blazing sun, you have made the dawns flash forth.
Uns gieb, o Agni, vieles, tausendfaches Gut, wie Thüren schliesse Schätze uns zum Heile auf, Und mach uns Erd' und Himmel durch Gebet geneigt, mach hell die Morgen gleich der lichten Sonne Schein.
Gib uns, Agni, große, gib tausendfältige Gewinne, eröffne uns wie Tore den Gewinn, daß es kundbar werde ! Mach Himmel und Erde durch das Segenswort geneigt ! Wie die helle Sonne sollst du alle Morgen leuchten.
Дай нам, о Агни, высокие, дай тысячные (награды)!
Как врата, отвори награду, чтобы (о ней) слышали!
Молитвой склони в нашу сторону небо и землю!
Так сверкай же ярко при (всех) звездах, словно ясное солнце!
स इ॑धा॒न उ॒षसो॒ राम्या॒ अनु॒ स्व१॒॑र्ण दी॑देदरु॒षेण॑ भा॒नुना॑ । होत्रा॑भिर॒ग्निर्मनु॑षः स्वध्व॒रो राजा॑ वि॒शामति॑थि॒श्चारु॑रा॒यवे॑ ॥
सः । इ॒धा॒नः । उ॒षसः॑ । राम्याः॑ । अनु॑ । स्वः॑ । न । दी॒दे॒त् । अ॒रु॒षेण॑ । भा॒नुना॑ । होत्रा॑भिः । अ॒ग्निः । मनु॑षः । सु॒ऽअ॒ध्व॒रः । राजा॑ । वि॒शाम् । अति॑थिः । चारुः॑ । आ॒यवे॑ ॥
सः अग्निः राम्याः रमणहेतुभूताः उषसः अनु अनुलक्ष्य इधानः इध्यमानो दीपितः सन् अरुषेण रोचमानेन भानुना तेजसा स्वर्ण आदित्य इव दीदेत् दीप्यते । सः अग्निः मनुषः मनुष्यस्य होतुः होत्राभिः । होत्रेति वाङ्नाम । होमसाधनभूताभिः स्तुतिभिः स्तूयमानः स्वध्वरः शोभनयागः विशां प्रजानां राजा राजमानः स्वामी आयवे मनुष्याय यजमानाय तदर्थं चारुः चरणशीलः अतिथिः अतिथिवत्पूज्यो भवति ।
“Kindled at the beautiful dawn, (Agni) shines with brilliant lustre, like the sun; adored by the hymns of the worshipper, Agni, the king of men, (comes as) an agreeable guest to the instrumental tutor of the sacrifice.”
Enkindled night by night at every morning's dawn, may he shine forth with red flame like the realm of light,-
Agni adored in beauteous rites with lauds of men, fair guest of living man and King of all our folk.
Being kindled after dawns and nights may he shine with his red light like the sun, Agni, being a good sacrificer with the help of the offerings of man (or, of Manus) 1, the king of the clans, and the welcome guest of Âyu.
On being kindled through (all) the dawns and the nights, like the sun he has shone with red radiance.
With the libations of Manu he conducts good ceremonies—the king of the clans, the guest dear to Āyu.
Entzündet leuchtet durch die dunkeln Morgen er, der Sonne gleich mit feurigrothem Strahlenschein; Schönwirkend Agni mit des Menschen Opferguss, der Stämme König und dem Mann ein werther Gast.
Alle Morgen, Nacht für Nacht entzündet soll er wie die Sonne mit rötlichem Licht scheinen. Mit den Opfergaben des Menschen versieht Agni den Gottesdienst gut, er der König der Stämme, für den Ayusohn ein gerngesehener Gast.
Зажигаемый при (всех) зорях (и) ночи,
Пусть сверкает он красноватым лучом, словно солнце!
Агни (делает) обряд удачным благодаря жертвенным возлияниям человека,
(Этот) царь племен, гость, любезный для Аю.
ए॒वा नो॑ अग्ने अ॒मृते॑षु पूर्व्य॒ धीष्पी॑पाय बृ॒हद्दि॑वेषु॒ मानु॑षा । दुहा॑ना धे॒नुर्वृ॒जने॑षु का॒रवे॒ त्मना॑ श॒तिनं॑ पुरु॒रूप॑मि॒षणि॑ ॥
ए॒व । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । अ॒मृते॑षु । पू॒र्व्य॒ । धीः । पी॒पा॒य॒ । बृ॒हत्ऽदि॑वेषु । मानु॑षा । दुहा॑ना । धे॒नुः । वृ॒जने॑षु । का॒रवे॑ । त्मना॑ । श॒तिन॑म् । पु॒रु॒ऽरूप॑म् । इ॒षणि॑ ॥
बृहद्दिवेषु प्रभूतद्युतिषु अमृतेषु देवेषु मध्ये हे पूर्व्य पूर्वभाविन् अग्ने त्वां मानुषा मनुष्याणां मध्ये नः अस्मदीया धीः बुद्धिः स्तुतिः कर्म वा एव एवं पीपाय प्याययति । यद्वा मानुषा। मनुष्यान धीस्त्वदीया बुद्धिः कर्म वा प्याययतु । तथा त्वदीया धीः वृजनेषु यज्ञेषु कारवे स्तोत्रे दुहाना धेनुः । दोग्ध्री धेनुरिव । लुप्तोपममेतत् । त्मना आत्मनैव इषणि एषणायां सत्यां शतिनम् अपरिमितसंख्याकं पुरुरूपं गवाश्वादिरूपेण नानारूपं धनसमूहं दुहाना भवति ॥
“Among men our praise, Agni, celebrate syou, who are first among the greatly-splendid immortals; (may it be to us) as a cow spontaneously yielding at sacrifices to the worshipper, infinite and multiform (blessings according to his) desire.”
Song chanted by us men, O Agni, Ancient One, has swelled unto the deathless Gods in lofty heaven-
A milch-cow yielding to the singer in the rites wealth manifold, in hundreds, even as he wills.
Thus, O Agni, ancient one, our human prayer has prospered among the immortals who dwell in the great heaven. May the cow 1 when milked, yield 2 freely to the singer in our settlements hundredfold (wealth) of all kinds.
In this way, o foremost Agni, (hymnic) vision swells for us among the immortals dwelling in lofty heaven through the human (lifespans)— (a vision like) a cow giving milk to the bard in the (ritual) enclosures, (bringing) by herself multiform (prizes) in hundreds at her
impulsion.
So fand Erhörung unser menschliches Gebet, uralter Agni, bei den ew'gen Himmlischen, Dem Sänger, eine Milchkuh in dem Heiligthum, ausströmend hundertfaches, vielgestalt'ges Gut.
So ist die menschliche Dichtung bei den unsterblichen Bewohnern des hohen Himmels für uns milchstrotzend geworden, du allerbester Agni, eine melkende Kuh für den Dichter in den Opferverbänden, indem sie selbst hundertwertigen, mannigfachen Lohn heischt.
Так, о Агни изначальный, людская поэтическая речь
Набухла для нас (молоком) среди бессмертных обитателей высокого неба,
(Стала) дойной коровой для певца среди жертвенных общин,
Чтобы самой вызывать к жизни сотенную многообразную награду.
व॒यम॑ग्ने॒ अर्व॑ता वा सु॒वीर्यं॒ ब्रह्म॑णा वा चितयेमा॒ जनाँ॒ अति॑ । अ॒स्माकं॑ द्यु॒म्नमधि॒ पञ्च॑ कृ॒ष्टिषू॒च्चा स्व१॒॑र्ण शु॑शुचीत दु॒ष्टर॑म् ॥
व॒यम् । अ॒ग्ने॒ । अर्व॑ता । वा । सु॒ऽवीर्य॑म् । ब्रह्म॑णा । वा । चि॒त॒ये॒म॒ । जना॑न् । अति॑ । अ॒स्माक॑म् । द्यु॒म्नम् । अधि॑ । पञ्च॑ । कृ॒ष्टिषु॑ । उ॒च्चा । स्वः॑ । न । शु॒शु॒ची॒त॒ । दु॒स्तर॑म् ॥
हे अग्ने वयं यजमानाः सुवीर्यं शोभनसामर्थ्योपेतं यथा तथा अर्वता वा अरणकुशलेनाश्वेन । वाशब्दश्चार्थे । ब्रह्मणा वा अन्नेन च त्वद्दत्तेन जनान् अस्मत्समानान् अति चितयेम अतिक्रम्य ज्ञायेमहि । कर्मणि कर्तृप्रत्ययः । यद्वा त्वद्दत्तेनाश्वेनान्नेन च सुवीर्यं चितयेम प्रकाशयेम । तदर्थम् अस्माकं पञ्च पञ्चसु कृष्टिषु जनेषु निषादपञ्चमेषु चतुर्षु वर्णेषु उच्चा उच्चैरतिप्रभूतं दुस्तरम् अन्येनाप्राप्तं द्युम्नं धनं स्वर्ण सूर्य इवाधिकं शुशुचीत दीप्यताम् । अधीत्ययमनर्थको वा ।
“May we manifest vigour among other men, Agni, through the steed and the food (which you have given); and may our unsurpassed wealth shine like the sun over (that of) the five classes of beings.”
Agni, may we show forth our valour with the steed or with the power of prayer beyond all other men;
And over the Five Races let our glory shine high like the realm of light and unsurpassable.
May we, O Agni, (attain) bliss in valiant men by our racers, or may we shine over (all) people by our sacred spells. May our unconquerable lustre beam on high like the sun over the fivefold dwellings (of the five peoples).
May we, o Agni, by our steed get in sight of (wealth) in good heroes, or by our sacred formulation distinguish ourselves beyond (other) men. Let our brilliance blaze upward among the five peoples like the sun, difficult to surpass.
Durch schnelles Ross, o Agni, schenk uns Heldenkraft, lass durch Gebet uns überstrahlen jeden Mann; Es möge leuchten unser unerreichter Glanz hoch über die fünf Stämme wie der Sonne Licht.
Agni, wir möchten entweder zu Roß die Meisterschaft besitzen oder durch das Segenswort uns vor den anderen Leuten auszeichnen. Unser Glanz soll über den fünf Völkern hoch wie die Sonne erstrahlen, unübertreffbar.
Мы, о Агни, (хотим добыть) конем богатство, состоящее из мужей,
Или молитвой хотим затмить людей!
Наш блеск пусть ярко сияет между пятью народами,
Высоко, словно солнце, неодолимо!
स नो॑ बोधि सहस्य प्र॒शंस्यो॒ यस्मि॑न्त्सुजा॒ता इ॒षय॑न्त सू॒रय॑: । यम॑ग्ने य॒ज्ञमु॑प॒यन्ति॑ वा॒जिनो॒ नित्ये॑ तो॒के दी॑दि॒वांसं॒ स्वे दमे॑ ॥
सः । नः॒ । बो॒धि॒ । स॒ह॒स्य॒ । प्र॒ऽशंस्यः॑ । यस्मि॑न् । सु॒ऽजा॒ताः । इ॒षय॑न्त । सू॒रयः॑ । यम् । अ॒ग्ने॒ । य॒ज्ञम् । उ॒प॒ऽयन्ति॑ । वा॒जिनः॑ । नित्ये॑ । तो॒के । दी॒दि॒ऽवांस॑म् । स्वे । दमे॑ ॥
हे अग्ने सहस्य शत्रूणामभिभवितर्बलप्रभव वा प्रशंस्यः स्तुत्यः सः त्वं नः अस्मदीयं स्तोत्रादिकं बोधि बुध्यस्व । स इत्युक्तं क इत्याह । यस्मिन् अग्नौ सुजाताः शोभनजननाः सूरयः स्तोतार ऋत्विजः इषयन्त गमयन्ति स्तोत्राणि । किंच हे अग्ने यज्ञं यजनीयं यं वाजिनः हविर्लक्षणान्नवन्तो यजमानाः नित्ये तोके औरसे पुत्रे निमित्तभूते सति । यद्वा । तस्मिन् यथा दीप्यते । पुत्रगृहे यथा पिता दीप्यते तद्वत् स्वे दमे स्वकीये यागगृहे सवनीयादिस्थाने दीदिवांसं दीप्यमानम् उपयन्ति हविःस्तोत्रादिना । स बोधि इत्यन्वयः ॥
“Vigorous Agni, hear (our prayers); for you are he who is to be lauded; to whom the well-born priests address (their hymns); and whom, entitled to worship, and radiant in thine own abode, the offerers of the oblation approach, for the sake of never-failing posterity.”
Such, Conqueror! be to us, be worthy of our praise, thou for whom princes nobly born exert themselves;
Whose sacrifice the strong seek, Agni, when it shines for never-failing offspring in thine own abode.
Be thou, O mighty one, worthy of praise among us, (thou) from whom the well-born, liberal (lords) have sought nourishment 1, unto whom the strong ones, O Agni, go for sacrifice, who shinest in thy abode among (the worshipper's) own kith.
O mighty one, become the one for us to proclaim—(as him) in whom the well-born patrons find nourishment,
whom the prize-winners approach to sacrifice, o Agni, as you shine amid (our) own offspring in (your) own house.
Du sollst, o starker, hoch von uns gepriesen sein, zu welchem strebt die hochgeborne Herrenschar, Es strahlt das Opfer, dem sie nahen gabenreich, im eignen Hause, Agni, für des Leibes Spross.
Sei du unser Preislicher, du Gewaltiger, von dem die edlen Gönner die Nutznießung haben, zu dem die Sieger zum Opfer kommen, o Agni, der im eigenen Hause bei leiblichen Kindern leuchtet!
Будь славен у нас, о сильный,
(Тот,) в ком черпают силу могучие покровители,
К кому, о Агни, приходят за жертвой те, кто богат наградами,
Кто сверкает в своем доме среди собственного потомства!
उ॒भया॑सो जातवेदः स्याम ते स्तो॒तारो॑ अग्ने सू॒रय॑श्च॒ शर्म॑णि । वस्वो॑ रा॒यः पु॑रुश्च॒न्द्रस्य॒ भूय॑सः प्र॒जाव॑तः स्वप॒त्यस्य॑ शग्धि नः ॥
उ॒भया॑सः । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । स्या॒म॒ । ते॒ । स्तो॒तारः॑ । अ॒ग्ने॒ । सू॒रयः॑ । च॒ । शर्म॑णि । वस्वो॑ । रा॒यः । पु॒रु॒ऽच॒न्द्रस्य॑ । भूय॑सः । प्र॒जाऽव॑तः । सुऽअ॒प॒त्यस्य॑ । श॒ग्धि॒ । नः॒ ॥
हे जातवेदः जातानां वेदितः अग्ने स्तोतारः त्वां स्तुवन्त ऋत्विजः सूरयः मेधाविनो यजमानाः च इति उभयासः उभये वयं शर्मणि सुखे निमित्तभूते सति ते त्वत्संबन्धिनः स्याम भवेम । यद्वा । ते शर्मणि स्याम । त्वं च नः अस्माकं वस्वः निवासहेतोर्वसिष्ठस्य रायः गवादिधनस्य पुरुश्चन्द्रस्य अतिशयेनाह्लादकस्य बहुहिरण्योपेतस्य वा भूयसः प्रभूतस्य प्रजावतः भृत्याद्युपेतस्य पुत्रादिभोगपर्याप्तस्य वा स्वपत्यस्य शोभनपुत्रस्य । ईदृग्रूपं धनं नः अस्मभ्यं शग्धि देहि। दातुं शक्तो भवसि ॥
“Agni, knowing all that is born, may we, both adorers and priests, be thine for the sake of felicity; and do you bestow upon us wealth of dwellings, of cattle, of much gold, of many dependents and virtuous offspring.”
Knower of all that lives, O Agni may we both, singers of praise and chiefs, be in thy keeping still.
Help us to wealth exceeding good and glorious, abundant, rich in children and their progeny.
May we both, O Gâtavedas, the praisers and the liberal (lords), be in thy protection, O Agni. Help us to good, resplendent, abundant wealth which is accompanied by offspring, by good progeny.
May we both, the praisers and the patrons, be in your protection, o Agni Jātavedas.
Over goods and wealth—much glittering, very abundant, consisting of offspring and good descendants—exert your control for us.
O Wesenkenner, Agni, lass in deiner Hut uns beide stehn, die Sänger und die Opferherrn, Verleih uns Reichthum, schönen, herrlich glänzenden, Sehr vielen, der an Kindern reich und Enkeln sei.
Beiderseitig, Sänger und reiche Gönner, wollen wir in deinem Schutze sein, Agni Jatavedas. Erwirk uns Gut, Reichtum, vielschimmernden, sich mehrenden, an Kindern und guter Nachkommenschaft!
О Джатаведас, да будем мы, те и другие:
Певцы, о Агни, и покровители, под защитой твоей!
Дай нам блага, огромного лучезарного богатства,
Состоящего из детей, из хорошего потомства!
ये स्तो॒तृभ्यो॒ गोअ॑ग्रा॒मश्व॑पेशस॒मग्ने॑ रा॒तिमु॑पसृ॒जन्ति॑ सू॒रय॑: । अ॒स्माञ्च॒ ताँश्च॒ प्र हि नेषि॒ वस्य॒ आ बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑: ॥
ये । स्तो॒तृऽभ्यः॑ । गोऽअ॑ग्राम् । अश्व॑ऽपेशसम् । अग्ने॑ । रा॒तिम् । उ॒प॒ऽसृ॒जन्ति॑ । सू॒रयः॑ । अ॒स्मान् । च॒ । तान् । च॒ । प्र । हि । नेषि॑ । वस्यः॑ । आ । बृ॒हत् । व॒दे॒म॒ । वि॒दथे॑ । सु॒ऽवीराः॑ ॥
येस्तोतृभ्यइतित्रयोदशीव्याख्याता ॥ १३ ॥समिद्धोअग्निरित्येकादशर्चन्तृतीयंसूक्तङ्गार्त्समदन्त्रैष्टुभं सप्तमीजगती समिद्धोग्निर्नराशंसः तनूनपा- दादयएकादशप्रयाजदेवताः समिद्धएकादशाप्रंसप्तमीजगतीत्यनुक्रमणिका पशौशुनकानामिदमाप्री- सूक्तं गृत्समदस्यापिशुनकत्वात् समिद्धोअग्निरितिशुनकानामितिहिसूत्रितम् ।
“The pious are they who present, as a gift, to the reciters of your praises, an excellent cow and an elegant horse; do you, Agni, lead us and them to the best of abodes, (or heaven), that we and our worthy descendants may repeat the solemn prayer to you at the sacrifice.”
The princely worshippers who send to those who sing thy praise, O Agni, guerdon, graced with kine and steeds,-
Lead thou both these and us forward to higher bliss. With brave men in the assembly may we speak aloud.
The patrons—those who dispatch to the praisers a gift tipped with cows and ornamented with horses, o Agni—
lead both us and them forth to a better state. – May we speak loftily at the ritual distribution, in possession of good heroes.
Die Edlen die Geschenk' an Ross und Rindern reich in Füll' ergiessen, Agni, uns, der Sängerschar, sie, so wie uns geleite hin zu schönerm Gut; lasst laut im Chore bei dem Fest uns singen.
Die reichen Gönner, die den Sängern eine Schenkung zutreiben mit Rindern an der Spitze und mit Rossen als Glanzpunkt, o Agni, diese und uns führe also zum Glück!
(Те) покровители, которые щедро дают певцам,
О Агни, дар с коровами во главе, с конями как украшением, -
И нас, и их приведи же к счастью!
Мы хотим провозгласить жертвенную раздачу, (чтобы иметь) прекрасных мужей!