Sukta 4.11
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताअग्निः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
भ॒द्रं ते॑ अग्ने सहसि॒न्ननी॑कमुपा॒क आ रो॑चते॒ सूर्य॑स्य । रुश॑द्दृ॒शे द॑दृशे नक्त॒या चि॒दरू॑क्षितं दृ॒श आ रू॒पे अन्न॑म् ॥
भ॒द्रम् । ते॒ । अ॒ग्ने॒ । स॒ह॒सि॒न् । अनी॑कम् । उ॒पा॒के । आ । रो॒च॒ते॒ । सूर्य॑स्य । रुश॑त् । दृ॒शे । द॒दृ॒शे॒ । न॒क्त॒ऽया । चि॒त् । अरू॑क्षितम् । दृ॒शे । आ । रू॒पे । अन्न॑म् ॥
हे सहसिन् बलवन् अग्ने ते त्वदीयं भद्रं भजनीयम् अनीकं तेजः सूर्यस्य उपाके समीपभूते । दिवसे इत्यर्थः । आ रोचते समन्ताद्दीप्यते । रुशत् रोचमानं दृशे दर्शनीयं तेजः नक्तया चित् रात्रावपि ददृशे दृश्यते । आ इत्ययं शब्दः चेत्यर्थे वर्तते । आ किंच अरूक्षितं स्निग्धं दृशे दर्शनीयम् अन्नं पुरोडाशादिरूपं हविः रूपे रूपवति त्वयि ऋत्विगादिभिः हुतं भवति ॥
“Powerful Agni, your auspicious radiance shines upon the proximity of the sun (by day); your bright and visible (lustre) is conspicuous by night, as the bland and plural asing food (of sacrifice, the oblation) becomes manifest in your form.”
THY blessed majesty, victorious Agni, shines brightly in the neighbourhood of Surya.
Splendid to see, it shows even at nighttime, and food is fair to look on in thy beauty.
Thy auspicious face, O mighty Agni, shines in the neighbourhood of the sun 1. Brilliant to see, it is seen even by night. Soft to behold is the food in thy (beautiful) body 2.
Auspicious is your face, mighty Agni; it shines here in nearness to the Sun. Gleaming to be seen, it is seen even by night. Not coarse is the food
[=ghee] to be seen on its form.
Dein schöner Lichtschein, o gewalt'ger Agni, erstrahlet herrlich in der Sonne Nähe; Voll Glanz zu schau'n erscheinst du in der Nacht auch an Pracht zu schau'n wie Speise, die von Fett glänzt.
Dein erfreuliches Antlitz, du übermächtiger Agni, leuchte auch neben der Sonne. Weiß zu schauen, wird es auch in der Nacht gesehen. An seinem Äußeren ist die glatte Speise zu sehen.
Твой благостный лик, о могучий Агни,
Сверкает даже рядом с солнцем.
Светлый на вид, он виден даже ночью.
Негрубая пища видна в его внешности.
वि षा॑ह्यग्ने गृण॒ते म॑नी॒षां खं वेप॑सा तुविजात॒ स्तवा॑नः । विश्वे॑भि॒र्यद्वा॒वन॑: शुक्र दे॒वैस्तन्नो॑ रास्व सुमहो॒ भूरि॒ मन्म॑ ॥
वि । सा॒हि॒ । अ॒ग्ने॒ । गृ॒ण॒ते । म॒नी॒षाम् । खम् । वेप॑सा । तु॒वि॒ऽजा॒त॒ । स्तवा॑नः । विश्वे॑भिः । यत् । व॒वनः॑ । शु॒क्र॒ । दे॒वैः । तत् । नः॒ । रा॒स्व॒ । सु॒ऽम॒हः॒ । भूरि॑ । मन्म॑ ॥
हे तुविजात मथनेन अरणिद्वारा यज्ञादिकर्मसु बहुजन्मन् अग्ने स्तवानः ऋत्विगादिभिः स्तूयमानस्त्वं वेपसा यज्ञादिकर्मणा । वेप इति कर्मनाम 'वेषः वेपः विष्ट्वी ' ( नि. २. १. ५) इति कर्मनामसु पाठात् । मनीषां स्तुतिं गृणते कुर्वते यजमानाय खं यजमानप्राप्यस्य पुण्यलोकस्य द्वारं वि षाहि विष्य । विमुञ्चेत्यर्थः ॥ ‘षोऽन्तकर्मणि' इत्यस्माद्धातोर्लोण्मध्यमपुरुषैकवचनं सिप् । ‘दिवादिभ्यः श्यन्'। तस्य ‘ बहुलं छन्दसि' इति लुक् । ‘ आदेच उपदेशेऽशिति' इत्यात्वम् । सेर्हिरादेशः।' तिङ्ङतिङः' इति निघातः ॥ हे शुक्र दीप्यमानाग्ने त्वं विश्वेभिः विश्वैः सर्वैः ॥ ‘ बहुलं छन्दसि ' इति भिस ऐसभावः ॥ देवैः इन्द्रादिभिः सह यत् पश्वादिधनं ववनः यजमानेभ्यः प्रयच्छेः ॥ वनतेर्लेट् । तस्य सिपः ‘इतश्च लोपः” इति इकारलोपः । ‘ बहुलं छन्दसि' इति विकरणस्य श्लुः । ‘ श्लौ ' इति द्विर्वचनम् । हलादिशेषः। 'लेटोऽडाटौ ' इत्यडागमः । ‘ यद्वृत्तान्नित्यम्' इति निघाताभावः ॥ हे सुमहः शोभनतेजस्काग्ने भूरि प्रभूतं मन्म मननीयं तत् धनं नः अस्मभ्यं रास्व देहि ॥
“Agni, who are engendered repeatedly, and glorified by sacrifice, set open heaven to him who offers you adoration; resplendent (Agni), bestow upon us that ample and acceptable (wealth), which, radiant (deity), you with all the gods, have given (to other worshippers).”
Agni, disclose his thought for him who singeth, the well, Strong God! while thou art praised with fervour.
Vouchsafe to us that powerful hymn, O Mighty, which, Radiant One! with all the Gods thou lovest.
O Agni, disclose (wise) thoughts for him who praises thee; (disclose) the opening, when thou, O strong-born, hast been praised with trembling. Grant unto us, O very great one, such a rich prayer as thou with all the gods wilt hold dear, O brilliant one.
Unloose inspiration for the singer (as if) through an aperture, o
powerfully born Agni, in your excitation while you are being praised. What you, along with all the gods, will crave, that grant us, o brilliant, very great one—an ample thought.
Entfessle, Agni, seinen Sinn dem Sänger, mit Kraft den Born, gelobter, vielgeborner, Welch Andachtslied du liebst mit allen Göttern, das gib uns ein, erhabner, heller, reichlich.
Schließe, o Agni, dem Lobsänger durch Beredsamkeit den dichterischen Gedanken wie einen Kanal auf, wenn du, von starker Art, gepriesen wirst. Gib uns den reichen Gedanken ein, du Herrlicher, den du mit allen Göttern gut aufnehmen wirst, du Hellfarbiger.
Вскрой, о Агни, для певца поэтическую мысль,
(Как) канал, с помощью вдохновения, о рожденный силой, когда тебя прославляют!
Обильную мысль, которую ты хочешь получить, о светлый,
Вместе со всеми богами, даруй ее нам, о великолепный!
त्वद॑ग्ने॒ काव्या॒ त्वन्म॑नी॒षास्त्वदु॒क्था जा॑यन्ते॒ राध्या॑नि । त्वदे॑ति॒ द्रवि॑णं वी॒रपे॑शा इ॒त्थाधि॑ये दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ॥
त्वत् । अ॒ग्ने॒ । काव्या॑ । त्वम् । म॒नी॒षाः । त्वत् । उ॒क्था । जा॒य॒न्ते॒ । राध्या॑नि । त्वत् । ए॒ति॒ । द्रवि॑णम् । वी॒रऽपे॑शाः । इ॒त्थाऽधि॑ये । दा॒शुषे॑ । मर्त्या॑य ॥
हे अग्ने काव्या काव्यानि हविर्वहनदेवतानयनादीन्यग्निसंबन्धीनि कर्माणि आध्वर्यवाणि कर्माणि वा त्वत् त्वत्तः जायन्ते उत्पद्यन्ते । मनीषाः स्तुतिरूपा वाचः त्वत् एव जायन्ते । राध्यानि राद्धुं योग्यानि उक्था उक्थानि शस्त्राणि त्वत् त्वत्तो जायन्ते । इत्थाधिये। धीरिति कर्मनाम । इत्थेति सत्यनामसु पाठात् सत्यकर्मणे दाशुषे हवींषि दत्तवते मर्त्याय मनुष्याय यजमानाय वीरपेशाः । पेश इति रूपनाम । इदं विक्रान्तरूपम् । अत्र लिङ्गव्यत्ययेन वीरपेशा इति रूपम् । द्रविणं पश्वादिधनं त्वत् त्वत्तः एति निर्गच्छति । उत्पद्यत इत्यर्थः ॥
“The offerings (to the gods) are engendered, Agni, of you; from you (proceed) praises; from you effective prayers; from you come a vigorous frame and wealth to man who worships with sincerity and offers oblations.”
From thee, O Agni, springs poetic wisdom, from thee come thoughts and hymns of praise that prosper;
From thee flows wealth, with heroes to adorn it, to the true-hearted man who gives oblation.
From thee, O Agni, genius is born, from thee (wise) thoughts, from thee beneficent hymns. From thee comes wealth adorned with heroes 1 to the thus-minded mortal who worships thee.
From you, Agni, poetic compositions, from you inspired thoughts, from you are born solemn words to be realized.
From you come chattels ornamented with heroes for the pious mortal whose thought is to the point.
Von dir, o Agni, stammen Dichtergaben, von dir Gesänge, Sprüche, die gelingen, Von dir kommt Reichthum, der die Helden schmücket, dem Sterblichen, der wahrhaft dich verehret.
Von dir, Agni, stammen die Sehergaben, von dir die Gedanken, von dir die trefflichen Gedichte. Von dir kommt Reichtum, dessen Zierde die Söhne sind, dem danach trachtenden opferwilligen Sterblichen.
От тебя, о Агни, поэтические силы, от тебя поэтические мысли,
От тебя гимны рождаются, достойные успеха,
От тебя идет богатство, чье украшение – герои,
Для почитающего (тебя) смертного, чья забота так (направлена).
त्वद्वा॒जी वा॑जम्भ॒रो विहा॑या अभिष्टि॒कृज्जा॑यते स॒त्यशु॑ष्मः । त्वद्र॒यिर्दे॒वजू॑तो मयो॒भुस्त्वदा॒शुर्जू॑जु॒वाँ अ॑ग्ने॒ अर्वा॑ ॥
त्वत् । वा॒जी । वा॒ज॒म्ऽभ॒रः । विऽहा॑याः । अ॒भि॒ष्टि॒ऽकृत् । जा॒य॒ते॒ । स॒त्यऽशु॑ष्मः । त्वत् । र॒यिः । दे॒वऽजू॑तः । म॒यः॒ऽभुः । त्वत् । आ॒शुः । जू॒जु॒ऽवान् । अ॒ग्ने॒ । अर्वा॑ ॥
हे अग्ने वाजी बलवान् वाजंभरः हविर्लक्षणान्नस्य वाहकः । अग्नेर्वाजंभर इत्येषा वैदिकी संज्ञा ॥ ‘ संज्ञायां भृतॄवृजि ' इति वाजशब्दे कर्मण्युपपदे खच्प्रत्ययः । ‘ अरुर्विस षदजन्तस्य ' इति मुमागमः । ‘ चितः' इत्यन्तोदात्तत्वम् ॥ विहायाः महान् अभिष्टिकृत् यज्ञकृत् अभ्येषणकृत् वा । सत्यशुष्मः सत्यबलः पुत्रः त्वत् त्वत्तः जायते उत्पद्यते । देवजूतः देवैः प्रेरितः मयोभुः सुखप्रदः । मय इति सुखनामैतत् । रयिः धनं त्वत् जायते । आशुः शीघ्रगामी । अप्रतिहतगमन इत्यर्थः । 'जूजुवान् वेगेन गच्छन् अर्वा अश्वः त्वत् भवतो जायते ॥
“From you, who are vigorous, to conveyer of oblations, the vast, the granter of what is desired, is born (a son) of real strength; from you comes wealth approved of by the gods, the source of happiness; from you, Agni, (is obtained) a swift unarrested horse.”
From thee the hero springs who wins the booty, bringer of help, mighty, of real courage.
From thee comes wealth, sent by the Gods, bliss-giving; Agni, from thee the fleet impetuous charger.
Thee, O Agni, the pious mortals seek to win by their prayers as the first, thee the god with agreeable speech, O immortal, who drivest away malice, the household god, the lord of the house, the wise one.
From you is born the prizewinning, prize-bringing (horse), of extensive power, creating his own superiority, whose snorting is real,
from you god-sped wealth, joy itself, from you the swift, speeding
courser, o Agni.
Von dir entstammt der wahrhaft starke Renner, der Hülfe schafft und gross ist, Preis davon trägt, Von dir das gottgeschenkte Gut, das Lust schafft, von dir das Ross, das schnell dahineilt, Agni.
Von dir kommt das Kampfroß von besonderer Kraft, das den Preis davonträgt, den Vorrang schafft und echten Mut besitzt; von dir der gottgeschickte Schatz, der zur Freude gereicht, von dir der rasche, eilende Renner, o Agni.
От тебя рождается конь, приносящий награду,
Огромный, создающий превосходство, с истинным пылом;
От тебя богатство, вдохновленное богами, освежающее;
От тебя, о Агни, быстрый скакун, рвущийся (вперед).
त्वाम॑ग्ने प्रथ॒मं दे॑व॒यन्तो॑ दे॒वं मर्ता॑ अमृत म॒न्द्रजि॑ह्वम् । द्वे॒षो॒युत॒मा वि॑वासन्ति धी॒भिर्दमू॑नसं गृ॒हप॑ति॒ममू॑रम् ॥
त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । प्र॒थ॒मम् । दे॒व॒ऽयन्तः॑ । दे॒वम् । भर्ता॑ । अ॒मृ॒त॒ । म॒न्द्रऽजि॑ह्वम् । द्वे॒षः॒ऽयुत॑म् । आ । वि॒वा॒स॒न्ति॒ । धी॒भिः । दमू॑नसम् । गृ॒हऽप॑तिम् । अमू॑रम् ॥
हे अमृत अमरणशील अग्ने देवयन्तः देवानिच्छन्तः मर्ताः मर्त्याः मनुष्या यजमानाः त्वां धीभिः स्तुतिभिः कर्मभिर्वा आ विवासन्ति समन्तात् परिचरन्ति । कीदृशं त्वाम् । प्रथम देवानाम् आद्यं देवं द्योतमानं 'मन्द्रजिह्वम् । देवानां मादयित्री जिह्वा यस्य तम्। द्वेषोयुतं द्वेषसां पापानां पृथक्कर्तारं दमूनसं रक्षसां दमनकरेण मनसोपेतम् । दमूनःशब्दस्य कथमयमर्थं इति दमूना दममना वा दानमना वा दान्तमना वापि वा दम इति गृहनाम तन्मनाः स्यात् ' ( निरु. ४. ४ ) इति यास्केनोक्तत्वात् इति ॥ ‘ दमु उपशमे । दमेरूनसिः' इत्यौणादिक ऊनसिप्रत्ययः ॥ गृहपतिं गृहाणां पालयितारम् अमूरम् अमूढम् । प्रगल्भमित्यर्थः ॥
“Immortal Agni, devout mortals worship with holy rites you the first deity (of the gods), whose tongue exhilarates (them), the dissipator of sin, the humiliator (of the demons) the lord of the mansion, the unperplexed.”
Immortal Agni, thee whose voice is pleasant, as first in rank, as God, religious mortals
Invite with hyrnns; thee who removest hatred, Friend of the Home, the household's Lord, unerring.
(Drive) far from us senselessness and anguish; (drive) far all ill-will from him whom thou attendest 1. Be gracious at evening, Agni, son of strength, to him whom thou, the god, attendest with welfare.
You, Agni, (are) the first god (whom) the god-seekers seek to attract here with their hymnic visions—the mortals, o immortal, (seeking you)
whose tongue is gladdening,
who keep hatred away, domestic ally, household lord, no fool.
Dich Agni ziehn, den Gott die gottergebnen, Unsterblichen die Sterblichen zuerst her, Dess Zung' erfreut, der Hass verscheucht, den Hausfreund, durch Lieder ihn, den weisen Hausgebieter.
Dich, Agni, mit der wohlredenden Zunge suchen als ersten Gott die gottergebenen Sterblichen, o Unsterblicher, durch Gebete zu gewinnen, der die Feindschaft abwehrt, den Gebieter, den besonnenen Hausherrn.
Тебя, о Агни, бога, люди, любящие богов,
Смертные, о бессмертный, первым стараются привлечь,
С помощью молитв, (тебя) с веселым языком,
Отвращающего враждебность, домашнего, домохозяина, безошибочного.
आ॒रे अ॒स्मदम॑तिमा॒रे अंह॑ आ॒रे विश्वां॑ दुर्म॒तिं यन्नि॒पासि॑ । दो॒षा शि॒वः स॑हसः सूनो अग्ने॒ यं दे॒व आ चि॒त्सच॑से स्व॒स्ति ॥
आ॒रे । अ॒स्मत् । अम॑तिम् । आ॒रे । अंहः॑ । आ॒रे । विश्वा॑म् । दुः॒ऽम॒तिम् । यत् । नि॒ऽपासि॑ । दो॒षा । शि॒वः । स॒ह॒सः॒ । सू॒नो॒ इति॑ । अ॒ग्ने॒ । यम् । दे॒वः । आ । चि॒त् । सच॑से । स्व॒स्ति ॥
हे सहसः सूनो बलस्य पुत्र। मथ्यमानोऽग्निर्मथनकारिणां हि बलेन जायते इत्यग्नेर्बलपुत्रत्वम् । हे अग्ने दोषा रात्रौ शिवः शिवकरः देवः द्योतमानस्त्वं यं यानस्मान् स्वस्ति अविनाशाय आ सचसे परितः सेवसे । चित् इति पूरणः । यत् यस्मात् कारणात् निपासि यजमानान् नितरां पालयसि । तेभ्यः अस्मत् अस्मत्तः अमतिं पापरूपामशनेच्छाम् आरे दूरे कुरु ।' अशनाया वै पाप्मामतिः ' (ऐ. ब्रा. २. २ ) इति ब्राह्मणम् । आरे दूरेऽस्मत्तः अंहः पापं कुरु । आरे इति दूरनामैतत् । अस्मत्तः आरे दूरे विश्वां सर्वां दुर्मतिं दुर्मनस्त्वं कुरु ॥ ॥ ११ ॥
“Agni, son of strength, since you protect (your worshippers), far (remove) from us all iniquity; far (remove from us) sin; far (from us) all evil thoughts; for proeperous is he of whom you who are radiant by night promote the well-being.”
Far from us thou removest want and sorrow, far from us all ill-will when thou protectest.
Son of Strength, Agni, blest is he at evening, whom thou as God attendest for his welfare.
At a distance from us (keep) heedlessness, at a distance constraint, at a distance all malevolence, as you protect us.
At evening (be) propitious, o Agni, son of strength, (to him) whom you as god even here accompany with well-being.
Halt fern von uns die Armuth, fern Bedrängniss, und jede Misgunst fern du, uns beschützend; Gesegnet ist, o Sohn der Kraft, o Agni, wen abends du, o Gott, zum Heil geleitest.
Fern von uns hältst du die Gedankenarmut, fern die Not, fern alles Übelwollen, so du Schützer bist. Bei Nacht bist du dem heilsam, o Agni, Sohn der Kraft, dem du, der Gott, zur Seite stehst zum Glücke!
Прочь от нас (гони) безмыслие, прочь узость,
Прочь всякую недоброжелательность, когда ты охраняешь (нас)!
Ночью (ты) милостив (к тому), о Агни, сын силы,
Кого ты, бог, сопровождаешь на счастье.