Sukta 4.15
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताअग्निः
मन्त्र10
छन्दगायत्री
अ॒ग्निर्होता॑ नो अध्व॒रे वा॒जी सन्परि॑ णीयते । दे॒वो दे॒वेषु॑ य॒ज्ञिय॑: ॥
अ॒ग्निः । होता॑ । नः॒ । अ॒ध्व॒रे । वा॒जी । सन् । परि॑ । नी॒य॒ते॒ । दे॒वः । दे॒वेषु॑ । य॒ज्ञियः॑ ॥
होता देवानामाह्वाता होमनिष्पादको वा अग्निः नः अस्मदीये अध्वरे यागे । वाजीत्येतत् लुप्तोपमाकम् । वाजी शीघ्रगामी वोढाश्व इव तथा देवेभ्यो हविर्वाहकः सन् परि णीयते परितः समन्तात् प्राप्यते । तथा ब्राह्मणं च भवति - ’वाजी सन्परि णीयत इति वाजिनमिव ह्येनं सन्तं परिणयन्ति ' ( ऐ. ब्रा. २.५ ) इति । कीदृशोऽग्निः । देवेषु द्योतमानेष्विन्द्रादिषु मध्ये देवः द्योतमानः यज्ञियः यज्ञार्हः ॥
“Agni, the invoker (of the gods), like a horse (that bears a burden), is brought to our sacrifice; a deity adorable among deities.”
AGNI the Herald, like a horse, is led forth at our solemn rite,
God among Gods adorable.
Agni, the Hotri, he who is a strong horse, is led around at our sacrifice, the god worshipful among the gods.
Agni, the Hotar at our ceremony, while being a prizewinning (horse), is led around,
the god devoted to the sacrifice among the gods.
Herumgeführt wird bei dem Fest als Priester Agni wie ein Ross, Der Gott bei Göttern hochgeehrt.
Agni, der Hotri bei unserem Opfer, wird als Siegesroß herumgeführt, der Gott, der unter den Göttern der Opferwürdige ist.
Агни, хотар на нашем обряде,
Обводится вокруг (алтаря), словно конь, приносящий награду,
Бог среди богов, достойный жертв.
परि॑ त्रिवि॒ष्ट्य॑ध्व॒रं यात्य॒ग्नी र॒थीरि॑व । आ दे॒वेषु॒ प्रयो॒ दध॑त् ॥
परि॑ । त्रि॒ऽवि॒ष्टि । अ॒ध्व॒रम् । याति॑ । अ॒ग्निः । र॒थीःऽइ॑व । आ । दे॒वेषु । प्रयः॑ । दध॑त् ॥
देवेषु द्योतमानेष्विन्द्रादिषु । प्रयः इत्यन्ननामेदम् । प्रयः यजमानैर् दत्तं हवीरूपम् अन्नम् आ दधत् आ समन्ताद्धारयन् अग्निः अङ्गनादिगुणविशिष्टोऽग्निः त्रिविष्टि त्रिवारम् ।सवनत्रयेऽपीत्यर्थः । परि परितः समन्तात् अध्वरं यजमानैः कृतं यागं याति गच्छति । परिगमने दृष्टान्तः । रथीरिव । रथवान् पुरुषो यथा शीघ्रं याति तद्वत् । तथा च ब्राह्मणं - ’परि त्रिविष्ट्यध्वरं यास्यग्नी रथीरिवेत्येष हि रथीरिवाध्वरं पर्येति' ( ऐ. बा. २. ५) इति ॥
“Agni, thrice (a day), comes to our sacrifice like charioteer, bearing the sacrificial food to the gods.”
Three times unto our solemn rite comes Agni like a charioteer,
Bearing the viands to the Gods.
Agni goes thrice 1 around the sacrifice, like a charioteer, conveying the enjoyment 2 to the gods.
Agni drives with triple toil around the ceremony like a charioteer, establishing a pleasurable offering among the gods.
Dreimal dem Wagenlenker gleich geht Agni um das Opfer her, Die Speisen bringend götterwärts.
Dreimal geht Agni um das Opfer wie ein Wagenfahrer, zu den Göttern das Opfermahl bringend.
Трижды объезжает Агни
Обряд, словно колесничий,
Принося богам жертвенную усладу.
परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑ ॥
परि॑ । वाज॑ऽपतिः । क॒विः । अ॒ग्निः । ह॒व्यानि॑ । अ॒क्र॒मी॒त् । दध॑त् । रत्ना॑नि । दा॒शुषे॑ ॥
वाजपतिः वाजानामन्नानां पतिः पालकः । ‘परि वाजपतिः कविरित्येष हि वाजानां पतिः (ऐ. ब्रा, २. ५) इति ब्राह्मणम् । कविः क्रान्तदर्शी मेधावी वा दाशुषे हविर्दत्तवते यजमानाय रत्नानि रमणीयानि धनानि दधत् प्रयच्छन् अग्निः हव्यानि हवींषि परि अक्रमीत् परितः क्रामति । व्याप्नोति ॥
“The sage, Agni, the lord of food, has encompassed the oblation, giving precious things to the donor.”
Round the oblations hath he paced, Agni the Wise, the Lord of Strength,
Giving the offerer precious boons.
Agni, the lord of booty, the sage, has circumambulated the oblations, bestowing treasures on the worshipper.
Agni, the lord of the prize, the sage poet, has marched around the oblations,
establishing treasures for the pious.
Der weise Gutsherr Agni schritt rings um die Opfertränke her, Verleihend Schutz dem Huldiger.
Agni, der Herr des Siegerpreises, der Seher, hat die Opfer umwandelt, dem Opferspender Schätze bringend.
Повелитель наград, поэт,
Агни отправился вокруг жертвенных возлияний,
Наделяя сокровищами почитающего (его).
अ॒यं यः सृञ्ज॑ये पु॒रो दै॑ववा॒ते स॑मि॒ध्यते॑ । द्यु॒माँ अ॑मित्र॒दम्भ॑नः ॥
अ॒यम् । यः । सृञ्ज॑ये । पु॒रः । दै॒व॒ऽवा॒ते । स॒म्ऽइ॒ध्यते॑ । द्यु॒ऽमान् । अ॒मि॒त्र॒ऽदम्भ॑नः ॥
यः प्रसिद्धः अयं प्रत्यक्षेणोपलभ्यमानोऽग्निः दैववाते देववातस्य पुत्रे सृञ्जये । सृञ्जयो नाम कश्चित्सोमयाजी । तस्मिन्निमित्तभूते सति । तद्यागार्थमित्यर्थः । सृञ्जयस्य यष्टृत्वं तैत्तिरीया आमनन्ति-- ’वासिष्ठो ह सात्यहव्यो देवभागं पप्रच्छ यत्सृञ्जयान्बहुयाजिनोऽयीयजः' (तै. सं. ६. ६.२.२ ) इति । पुरः पूर्वस्यां दिशि स्थितायामुत्तरवेद्यां समिध्यते सम्यग्दीप्यते । अमित्रदम्भनः शत्रूणां हिंसकः सोऽग्निः द्युमान् दीप्तिमान् भवतीति शेषः ॥
“Radiant as this Agni, the subduer of foes, who is kindled on the (altar) of the cast as (he was kindled) for Sṛñjaya, the son of Devavāta.”
He who is kindled eastward for Srnjaya, Devavata's son,
Resplendent, tamer of the foe.
This (is the Agni) who is kindled in the front for Devavâta's son, the Sriñgaya 1, the brilliant (god), the deceiver of foes.
Here is the one who is kindled in front when Sr̥ñjaya Daivavāta (is present),
the brilliant (Agni) who belittles the foes.
Der helle, feindvertilgende, der hier vor Devavata's Sohn, Dem Srindschaja entzündet wird,
Er, der vor Srinjaya Daivavata entzündet wurde, ist der glänzende Feindeüberlister.
Вот (тот,) кто давно зажигается
У Сринджаии, сына Деваваты,
Блистательный, подавляющий недругов.
अस्य॑ घा वी॒र ईव॑तो॒ऽग्नेरी॑शीत॒ मर्त्य॑: । ति॒ग्मज॑म्भस्य मी॒ळ्हुष॑: ॥
अस्य॑ । घ॒ । वी॒रः । ईव॑तः । अ॒ग्नेः । ई॒शी॒त॒ । मर्त्यः॑ । ति॒ग्मऽज॑म्भस्य । मी॒ळ्हुषः॑ ॥
वीरः स्तुतौ विक्रान्तः मर्त्यः मरणधर्मा यजमानः तिग्मजम्भस्य तीक्ष्णतेजसः मीळ्हुषः अभिलषितफलानां सेक्तुः ईवतः गमनवतः अस्य अग्नेः ईशीत ईश्वरो भवेत् । घ इति पादपूरणः । एतेन यजमानः आत्माभीष्टफलं कारयितुं समर्थो भवतीत्यर्थः ॥ ॥ १५ ॥
“May the mortal who is strenuous (in worship) acquire authority over this Agni, the sharp-rayed, the showerer (of benefits).”
So mighty be the Agni whom the mortal hero shall command,
With sharpened teeth and bountiful.
May the strong mortal be the master of this (god), of an Agni like this, with sharp teeth and bountiful.
Over such a fire as this (only) a hero should hold sway as mortal (master),
over this one who has sharp fangs but grants rewards.
Ein solcher Agni werde nun zu Theil dem Mann, dem Sterblichen, Der scharfen Zahns und huldvoll sei.
Möge der sterbliche Mann einen ebensolchen Agni wie diesen zu eigen haben, einen scharfzahnigen Lohner.
Пусть таким самым Агни, как этот,
Владеет муж смертный –
(Агни) с острыми клыками, щедрым!
तमर्व॑न्तं॒ न सा॑न॒सिम॑रु॒षं न दि॒वः शिशु॑म् । म॒र्मृ॒ज्यन्ते॑ दि॒वेदि॑वे ॥
तम् । अर्व॑न्तम् । न । सा॒न॒सिम् । अ॒रु॒षम् । न । दि॒वः । शिशु॑म् । म॒र्मृ॒ज्यन्ते॑ । दि॒वेऽदि॑वे ॥
यजमानाः अर्वन्तं न शीघ्रगामिनमश्वमिव सानसिं संभजनीयं दिवः शिशु न द्युलोकस्य पुत्रभूतं सूर्यमिव अरुषम् आरोचमानं तम् अग्निं दिवेदिवे प्रतिदिनं मर्मृज्यन्ते भृशं परिचरणं कुर्वन्ति ॥
“They diligently worship him daily who is like a horse (to convey oblations), who is liberal and resplendent as the son of heaven, (the sun).”
Day after day they dress him, as they clean a horse who wins the prize.
Dress the red Scion of the Sky.
1 Him they clean day by day like a racer that wins (booty), like (Soma), the red young child of Heaven 2.
Him like a winning steed, like the red child of heaven [=soma?],
they keep grooming day after day.
Ihn schmücken Tag für Tag sie aus gleich einem Ross, das Preis gewinnt, Ihn, als den rothen Himmelsspross.
Ihn putzen sie Tag für Tag wie ein gewinnbringendes Roß, wie das rötliche Kind des Himmels.
Его, словно скакуна, захватывающего добычу,
Словно рыжее дитя неба,
Сильно начищают день за днем.
बोध॒द्यन्मा॒ हरि॑भ्यां कुमा॒रः सा॑हदे॒व्यः । अच्छा॒ न हू॒त उद॑रम् ॥
बोध॑त् । यत् । मा॒ । हरि॑ऽभ्याम् । कु॒मा॒रः । सा॒ह॒ऽदे॒व्यः । अच्छ॑ । न । हू॒तः । उत् । अ॒र॒म् ॥
साहदेव्यः सहदेवनाम्नो राज्ञः पुत्रः कुमारः सोमकाभिधो राजा हरिभ्याम् अश्वाभ्याम् अश्वौ दातुं मा मां यत् यदा बोधत् बोधयामास इमौ तवाश्वाविति । तदा अहम् अच्छ आभिमुख्येन कुमारेण हूतः सन् न उदरं तावश्वावलब्ध्वा न निर्गतवानस्मि ।
“When the prince, the son of Sahadeva, promised (to present) me with two horses, I withdrew not when called before him.”
When Sahadeva's princely son with two bay horses thought of me,
Summoned by him I drew not back.
When Sahadeva's son, the prince, thought of me with two bay horses 1, I rose up like one who is called.
If he will “awaken” me with two fallow bays—Prince Sāhadevya— I will “get up” like one summoned.
Damit der junge Sohn des Sahadeva mich mit zwei Rossen beschenke, kam ich ungerufen herbei.
Als mich der Prinz Sahadevya mit zwei Falben weckte, da fuhr ich empor wie gerufen.
Когда меня разбудил двумя булаными конями
Царевич Сахадевья,
Я поднялся к (нему), как окликнутый.
उ॒त त्या य॑ज॒ता हरी॑ कुमा॒रात्सा॑हदे॒व्यात् । प्रय॑ता स॒द्य आ द॑दे ॥
उ॒त । त्या । य॒ज॒ता । हरी॒ इति॑ । कु॒मा॒रात् । सा॒ह॒दे॒व्यात् । प्रऽय॑ता । स॒द्यः । आ । द॒दे॒ ॥
उत अपि च साहदेव्यात् सहदेवस्य पुत्रात् कुमारात् सोमकाख्यात् राज्ञः यजता पूजनीयौ प्रयता प्रयतौ त्या त्यौ तौ प्रसिद्धौ हरी अश्वौ सद्यः यस्मिन् दिने तेनाहूतस्तस्मिन्नेव दिने आ ददे अदत्तवानस्मि । मन्त्रद्रष्टा ऋषिः ‘बोधत्' इत्यृग्द्वयेन कुमारमश्वेप्सयाभ्युपगम्य अश्वौ एतस्मात् लब्ध्वा प्रीतोऽभवदित्यर्थः ॥
“But immediately accepted those two excellent and well-trained horses from the prince, the son of Sahadeva.”
And truly those two noble bays I straightway took when offered me,
From Sahadeva's princely son.
And immediately I accepted from Sahadeva's son, the prince, those adorable two bay horses which he offered me.
And these two fallow bays, worthy of honor, from Prince Sāhadevya I took as soon as they were offered.
Und diese preisenswerthen zwei Rosse, vom jungen Sohne des Sahadeva mir dargereicht, empfing ich sogleich.
Und diese beiden göttlichen Falben habe ich von dem Prinzen Sahadevya sogleich als Geschenk empfangen.
И этих двухбожественных буланых коней
От царевича Сахадевьи
Тотчас же я получил в подарок.
ए॒ष वां॑ देवावश्विना कुमा॒रः सा॑हदे॒व्यः । दी॒र्घायु॑रस्तु॒ सोम॑कः ॥
ए॒षः । वा॒म् । दे॒वौ॒ । अ॒श्वि॒ना॒ । कु॒मा॒रः । सा॒ह॒ऽदे॒व्यः । दी॒र्घऽआ॑युः । अ॒स्तु॒ । सोम॑कः ॥
देवौ द्योतमानौ हे अश्विना अश्विनौ वां युवां तर्पकः साहदेव्यः सहदेवस्य पुत्रः कुमारः सोमकः सोमकाभिधानः एषः राजा दीर्घायुरस्तु शतायुष्को भवतु । ' एतमु हैव प्रोचतुः पर्वतनारदौ सोमकाय' इत्यादिना ‘सर्वे हैव महाराजा आसुः' (ऐ. ब्रा. ७.३४ ) इत्यनेन ब्राह्मणेन सोमकस्य राजत्वं स्पष्टीकृतम् ॥
“Divine Aśvins, may this prince, Somaka, the son of Sahadeva, your (worshipper), enjoy long life.”
Long, O ye Asvins, may he live, your care, ye Gods, the princely son.
Of Sahadeva, Somaka.
May this prince Somaka, Sahadeva's son, live long, for your sake, O divine Asvins!
He is yours, god Aśvins—Prince Sāhadevya.
Let him be long-lived—(this) Somaka.
Dieser junge Sohn des Sahadeva, Somaka, möge lange leben durch euch, o Açvinen.
Dieser Prinz Somaka Sahadevya soll von euch ein langes Leben haben, ihr Götter Asvin!
О двое богов Ашвинов, пусть этот
Царевич Сомака Сахадевья
Получит у вас долгий срок жизни!
तं यु॒वं दे॑वावश्विना कुमा॒रं सा॑हदे॒व्यम् । दी॒र्घायु॑षं कृणोतन ॥
तम् । यु॒वम् । दे॒वौ॒ । अ॒श्वि॒ना॒ । कु॒मा॒रम् । सा॒ह॒ऽदे॒व्यम् । दी॒र्घऽआ॑युषम् । कृ॒णो॒त॒न॒ ॥
हे देवावश्विना द्योतमानावश्विनौ युवं युवां तं साहदेव्यं सहदेवस्य पुत्रं कुमारं सोमकाख्यं राजानं दीर्घायुषं शतायुष्कं कृणोतन कुरुतम् । अनेन द्वृचेनास्य कुमारस्य दीर्घमायुः अश्विनावृषिरयाचतेत्यर्थः ॥ ॥ १६ ॥
“Divine Aśvins, do you two make the prince, the son of Sahadeva, long-lived.”
Cause him the youthful prince, the son of Sahadeva, to enjoy
Long life, O Asvins, O ye Gods.
Give long life, O divine Asvins, to this son of Sahadeva, the prince!
You god Aśvins, make Prince Sāhadevya long-lived.
Macht ihr, o Götter, Açvinen, den jungen Sohn des Sahadeva langlebend.
Machet ihr Götter Asvin diesen Prinzen Sahadevya langlebig!
Вы этого, о двое богов Ашвинов,
Царевича Сахадевью
Сделайте наделенным долгим сроком жизни!