Sukta 4.25
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताइन्द्रः
मन्त्र8
छन्दत्रिष्टुप्
को अ॒द्य नर्यो॑ दे॒वका॑म उ॒शन्निन्द्र॑स्य स॒ख्यं जु॑जोष । को वा॑ म॒हेऽव॑से॒ पार्या॑य॒ समि॑द्धे अ॒ग्नौ सु॒तसो॑म ईट्टे ॥
कः । अ॒द्य । नर्यः॑ । दे॒वऽका॑मः । उ॒शन् । इन्द्र॑स्य । स॒ख्यम् । जु॒जो॒ष॒ । कः । वा॒ । म॒हे । अव॑से । पार्या॑य । सम्ऽइ॑द्धे । अ॒ग्नौ । सु॒तऽसो॑मः । ई॒ट्टे॒ ॥
अद्य अस्मिन् दिवसे नर्यः मनुष्यहितः देवकामः देवानिच्छन् उशन् कामयमानः कः यजमानः इन्द्रस्य सख्यं सखित्वं जुजोष सेवते । किंच सुतसोमः अभिषुतसोमः को वा यजमानः अग्नौ समिद्धे प्रज्वलिते सति महे महते प्रवृद्धाय पार्याय पारमर्हते अवसे तर्पणाय ईट्टे इन्द्रं स्तौति ॥
“What friend of man, or worshipper of the gods, deserving the friendship of Indra, has today enjoyed (it)? or what offerer of the libation on the kindled fire praises him (sufficiently) for his great and unbounded protection?”
WHAT friend of man, God-loving, hath delighted, yearning therefor, this day in Indra's friendship?
Who with enkindled flame and flowing Soma laudeth him for his great protecting favour?
Who, a manly one with a desire for the god, eagerly enjoys the
comradeship of Indra today?
Or who, having his soma pressed when his fire has been kindled,
reverently invokes him for his great and decisive help?
Welch Sterblicher genoss, die Götter liebend, des Indra Freundschaft heute voll Verlangen? Wer fleht um grossen hülfereichen Beistand bei fert'gem Soma und entbranntem Feuer?
Welcher Mannhafte, Götterliebende hat sich heute nach Wunsch der Freundschaft Indra´s zu erfreuen? Oder wer ruft ihn bei ausgepreßtem Soma und entflammtem Feuer zu großem Beistand für den entscheidenden Tag auf?
Что за мужественный, любящий богов (человек), желающий
Дружбы Индры наслаждается (ею) сегодня?
Или кто призывает (его) на великую помощь
Выжав сому, при зажженном огне, в решающий день?
को ना॑नाम॒ वच॑सा सो॒म्याय॑ मना॒युर्वा॑ भवति॒ वस्त॑ उ॒स्राः । क इन्द्र॑स्य॒ युज्यं॒ कः स॑खि॒त्वं को भ्रा॒त्रं व॑ष्टि क॒वये॒ क ऊ॒ती ॥
कः । न॒ना॒म॒ । वच॑सा । सो॒म्याय॑ । म॒ना॒युः । वा॒ । भ॒व॒ति॒ । वस्ते॑ । उ॒स्राः । कः । इन्द्र॑स्य । युज्य॑म् । कः । स॒खि॒ऽत्वम् । कः । भ्रा॒त्रम् । व॒ष्टि॒ । क॒वये॑ । कः । ऊ॒ती ॥
कः यजमानः वचसा वाग्रूपया स्तुत्या सोम्याय सोमायेन्द्राय ननाम नमति प्रह्वीभवति । कः वा इन्द्राय मनायुः भवति स्तुतिकामोऽस्ति । कः उस्राः इन्द्रेण दत्ता गाः वरते आच्छादयति । धारयतीत्यर्थः । कः इन्द्रस्य युज्यं साहाय्यं वष्टि इच्छति । कः सखित्वं को भ्रात्रं भ्रातृभावं वष्टि इच्छति । कवये क्रान्तदर्शिने इन्द्राय ऊती ऊतये तर्पणाय कः । भवतीति शेषः ॥
“Who has reverenced with (suitable) words the (deity) worthy of the libation? who is devoted (to him)? who supports the cattle (given by him)? who desires the society of Indra? who his friendship? who his fraternity? who (has recourse) to the sage Indra for protection?”
Who hath with prayer bowed to the Soma-lover? What pious man endues the beams of morning?
Who seeks bond, fritridship, brotherhood with Indra? Who hath recourse unto the Sage for succour?
Who shows reverence with his speech to him deserving of soma, or becomes zealous at the breaking of the dawn?
Who is eager for the fellowship of Indra, who for the comradeship, who for the brotherhood? Who (joins) together with his [=Indra’s] help for the poet?
Wer neigte sich mit Spruch dem Somatrinker? und wer ist fromm und hegt die Morgenröthen? Wer wünscht des Indra Freundschaft? wer Gemeinschaft? wer Brüderschaft? wer dient mit Lust dem weisen?
Wer verneigt sich mit einer Rede vor dem somaliebenden Indra? Oder wer wird ein Dichter bei Anbruch des Morgens? Wer wünscht des Indra Bundesgenossenschaft, wer seine Freundschaft, wer seine Brüderschaft, wer ist dem Seher zur Gunsterweisung recht?
Кто склоняется с речью перед любящим сому (Индрой),
Или кто бывает молящимся, когда зажигается заря?
Кто хочет союзничества с Индрой, кто дружбы,
Кто братства, кто (идет) к поэту за поддержками?
को दे॒वाना॒मवो॑ अ॒द्या वृ॑णीते॒ क आ॑दि॒त्याँ अदि॑तिं॒ ज्योति॑रीट्टे । कस्या॒श्विना॒विन्द्रो॑ अ॒ग्निः सु॒तस्यां॒शोः पि॑बन्ति॒ मन॒सावि॑वेनम् ॥
कः । दे॒वाना॑म् । अवः॑ । अ॒द्य । वृ॒णी॒ते॒ । कः । आ॒दि॒त्यान् । अदि॑तिम् । ज्योतिः॑ । ई॒ट्टे॒ । कस्य॑ । अ॒श्विनौ॑ । इन्द्रः॑ । अ॒ग्निः । सु॒तस्य॑ । अं॒शोः । पि॒ब॒न्ति॒ । मन॑सा । अवि॑ऽवेनम् ॥
अद्य अस्मिन् दिने कः यजमानः देवानां द्योतमानानामिन्द्रादीनाम् अवः रक्षणं वृणीते प्रार्थयते । क आदित्यान् देवान् अदितिं देवमातरं च ज्योतिः उदकं च ईट्टे याचते । अश्विनौ अश्विदेवौ इन्द्रः च अग्निः च मनसा स्तुत्या प्रीताः सन्तः अविवेनम् अविगतकामम् । यथाकाममित्यर्थः । कस्य यजमानस्य संबन्धिनं सुतस्य अभिषुतस्य अंशोः सोमस्य । सोममित्यर्थः । पिबन्ति पानं कुर्वन्ति ॥
“Who solicits today the protection of the gods? who glorifies the Ādityas, Aditi, light? of whose effused libation to the Aśvins, Indra, Agni, drink at will propitiated by his praise?”
Who claims to-day the Deities' protection, asks Aditi for light, or the Adityas?
Of whose pressed stalk of Soma drink the Asvins, Indra, and Agni, well-inclined in spirit?
Who chooses the help of the gods today? Who reverently invokes the Ādityas and Aditi for light?
Of whose pressed soma-plant do the Aśvins, Indra, and Agni drink without losing track in their mind?
Wer wünschet heute sich der Götter Hülfe? fleht Aditi um Licht und die Aditja's? Und wessen schön gebrauten Soma trinken die Ritter, Indra, Agni holden Geistes?
Wer bittet sich heute die Gunst der Götter aus, wer ruft die Aditya´s, die Aditi um ihr Licht an? Bei wem trinken von dem ausgepreßten Stengel die Asvin, Indra, Agni von Herzen, nicht unlustig?
Кто сегодня выбирает помощь богов?
Кто просит Адитьев, Адити о свете?
У кого Ашвины, Индра, Агни пьют
Выжатый сок растения, не отвращаясь духом?
तस्मा॑ अ॒ग्निर्भार॑त॒: शर्म॑ यंस॒ज्ज्योक्प॑श्या॒त्सूर्य॑मु॒च्चर॑न्तम् । य इन्द्रा॑य सु॒नवा॒मेत्याह॒ नरे॒ नर्या॑य॒ नृत॑माय नृ॒णाम् ॥
तस्मै॑ । अ॒ग्निः । भार॑तः । शर्म॑ । यं॒स॒त् । ज्योक् । प॒श्या॒त् । सूर्य॑म् । उ॒त्ऽचर॑न्तम् । यः । इन्द्रा॑य । सु॒नवा॑म । इति॑ । आह॑ । नरे॑ । नर्या॑य । नृऽत॑माय । नृ॒णाम् ॥
भारतः हविषो भर्ताग्निः । ' प्राणो भूत्वा प्रजा धारयन् भारतः' इति वाजसनेयकम् । अग्निः तस्मै यजमानाय शर्म सुखं यंसत् यच्छेत् । किंचायमग्निः ज्योक् चिरकालम् उच्चरन्तम् उद्यन्तं सूर्यं पश्यात् पश्येत् । यः यजमानः इन्द्राय सुनवामेत्याह इन्द्रार्थं सोमाभिषवं कुर्यामिति ब्रवीति । कीदृशायेन्द्राय । नरे नेत्रे नर्याय नरहिताय नृणां नराणां नेतॄणां मध्ये नृतमाय नेतृतमाय ॥
“May Agni, the bearer of oblations, grant him felicity, and long behold the rising sun (in the dwelling of him) who says, let us offer libations to Indra, leader (of rites) the friend of man, the chief leader among leaders.”
To him shall Agni Bharata give shelter: long shall he look upon the Sun up-rising,
Who sayeth, Let us press the juice for Indra, man's Friend, the Hero manliest of heroes.
For him will Agni, the fire of the Bhāratas, hold out shelter, and for a long time he will see the sun rising,
who says, “Let us press soma for Indra”—for the manly man, for the best man of men.
Den möge Agni Bharata beschützen, und lange schaue der der Sonne Aufgang, Der sagt: »dem Indra lasst uns Soma brauen, dem starken Mann, dem männlichsten der Männer.«
Ihm möge Agni, der Bharatide, Schutz verleihen, noch lange soll die Sonne aufgehen sehen, wer sagt: Wir wollen für Indra Soma auspressen, für den mannhaften, männlichsten Mann der Männer.
Агни, потомок Бхараты, пусть дарует защиту тому, -
Пусть тот долгое время видит, как восходит солнце, -
Кто говорит: Мы будем выжимать (сому) для Индры,
Для мужа мужественного, самого мужественного из мужей!
न तं जि॑नन्ति ब॒हवो॒ न द॒भ्रा उ॒र्व॑स्मा॒ अदि॑ति॒: शर्म॑ यंसत् । प्रि॒यः सु॒कृत्प्रि॒य इन्द्रे॑ मना॒युः प्रि॒यः सु॑प्रा॒वीः प्रि॒यो अ॑स्य सो॒मी ॥
न । तम् । जि॒न॒न्ति॒ । ब॒हवः॑ । न । द॒भ्राः । उ॒रु । अ॒स्मै॒ । अदि॑तिः । शर्म॑ । यं॒स॒त् । प्रि॒यः । सु॒ऽकृत् । प्रि॒यः । इन्द्रे॑ । म॒ना॒युः । प्रि॒यः । सु॒प्र॒ऽअ॒वीः । प्रि॒यः । अ॒स्य॒ । सो॒मी ॥
दभ्राः अल्पाः बहवो न बहवोऽपि शत्रुजनाः तं यजमानं न जिनन्ति न हिंसन्तु । य इन्द्राय सुनवामेत्याह तमिति पूर्वेण संबन्धः । अदितिः इन्द्रमाता अस्मै यजमानाय उरु विस्तीर्णं शर्म सुखं यंसत् यच्छतु । किंच इन्द्रे इन्द्राय सुकृत् शोभनयागादीनां कर्ता यजमानः प्रियः भवति। मनायुः इन्द्रविषयस्तुतिकामश्चास्येन्द्रस्य प्रियः भवति। सुप्रावीः सुष्ठु प्राविता सुष्ठु प्रगच्छन्नुपगच्छन् वा यजमानोऽस्येन्द्रस्य प्रियः भवति । सोमी सोमवान् यजमानः अस्य इन्द्रस्य प्रियः भवति ॥ ॥ १३ ॥
“Him neither many nor few can molest; may Aditi grant him infinite happiness; the performer of pious acts is dear (to Indra); dear to Indra is he whose mind is intent upon him; dear is he who approaches him with homage; dear to him is the offerer of the libation.”
Him neither few men overcome, nor many to him shall Aditi give spacious shelter.
Dear is the pious, the devout, to Indra dear is the zealous, dear the Soma-bringer.
The many do not overpower him, nor the few. Aditi will hold out wide shelter for him.
Dear to Indra is the good performer (of sacrifice), dear the zealous man, dear the hard-striver, dear the provider of soma.
᳓
Nicht wenige bezwingen den, nicht viele, und weiten Schutz wird Aditi ihm reichen; Dem Indra ist der Fromme lieb, der Weise, der Emsige ihm lieb, der Somabringer.
Ihn vergewaltigen weder viele noch wenige, Aditi soll ihm breiten Schirm gewähren. Lieb ist dem Indra, wer frommes Werk tut, lieb der Dichter, lieb, wer gut zuspricht, lieb ist ihm, wer Soma hat.
Ему не вредят ни многие, ни немногие.
Адити дарует ему широкую защиту.
Приятен творящий благое, приятен Индре молящийся,
Приятен хорошо приглашающий, приятен ему (тот,) у кого сома.
सु॒प्रा॒व्य॑: प्राशु॒षाळे॒ष वी॒रः सुष्वे॑: प॒क्तिं कृ॑णुते॒ केव॒लेन्द्र॑: । नासु॑ष्वेरा॒पिर्न सखा॒ न जा॒मिर्दु॑ष्प्रा॒व्यो॑ऽवह॒न्तेदवा॑चः ॥
सु॒प्र॒ऽअ॒व्यः॑ । प्रा॒शु॒षाट् । ए॒षः । वी॒रः । सुस्वेः॑ । प॒क्तिम् । कृ॒णु॒ते॒ । केव॑ला । इन्द्रः॑ । न । असु॑स्वेः । आ॒पिः । न । सखा॑ । न । जा॒मिः । दुः॒प्र॒ऽअ॒व्यः॑ । अ॒व॒ऽह॒न्ता । इत् । अवा॑चः ॥
प्राशुषाट् शत्रूणां प्रकर्षेण शीघ्रमभिभविता वीरः विक्रान्तः एषः इन्द्रः सुप्राव्यः सुष्ठु उपगच्छतो हविर्भिः सुष्ठु प्रतर्पयितुर्वा सुष्वेः सुन्वतो यजमानस्य संबन्धिनीं केवला केवलामसाधारणां पक्तिं कृणुते आत्मनः कुरुते । किंचेन्द्रः असुष्वेः असुन्वतोऽयजमानस्य आपिः व्याप्तः न भवति । इन्द्रोऽयजमानस्य सखा न भवति । जामिः बन्धुश्च न भवति । अपि च दुष्प्राव्यः दुरुपगमनस्य अवाचः स्तुतिरहितस्य पुरुषस्य अवहन्तेत् हिंसितैव भवति ॥
“This hero, Indra, the prompt discomfiter (of foes), who is to be approached with homage, grants special maturity to the presenter of the libation; he is not the kinsman, nor friend, nor relative, of him who offers no libation (to him); he is difficult of access, and the punisher of him who repeats not (his) praise.”
This Hero curbs the mighty for the zealous: the presser's brew Indra possesses solely:
No brother, kin, or friend to him who pours not, destroyer of the dumb who would resist him.
The swaggering victor, the hero—Indra—makes the cooked food of the hard-striver, the (soma-)presser, his own exclusive property.
No friend of the non-presser, nor comrade, nor kinsman, he strikes down, deep down, the ill-strivers.
Indra allein, der Held, der schnelle Sieger macht eigen sich des Somapressers Brühe; Nicht hold, verwandt, noch freund dem Somalosen, stösst weit er weg die widrigen Gesellen.
Dieser rasch bezwingende Held beansprucht für sich allein die Kochspeise des Somabereiters, der gut zuspricht. Nicht Bundesgenosse, nicht Freund, noch Verwandter ist er des Nichtpressenden. Den, der schlecht zuspricht, schlägt er zu Boden.
Этот быстро побеждающий герой Индра
Присваивает себе вареную жертву (и прочее) у хорошо приглашающего и выжимающего (сому).
Для невыжимающего он не товарищ, не друг, не родственник.
Плохо приглашающего, не произносящего (хвалу) он бьет навзничь.
न रे॒वता॑ प॒णिना॑ स॒ख्यमिन्द्रोऽसु॑न्वता सुत॒पाः सं गृ॑णीते । आस्य॒ वेद॑: खि॒दति॒ हन्ति॑ न॒ग्नं वि सुष्व॑ये प॒क्तये॒ केव॑लो भूत् ॥
न । रे॒वता॑ । प॒णिना॑ । स॒ख्यम् । इन्द्रः॑ । असु॑न्वता । सु॒त॒ऽपाः । सम् । गृ॒णी॒ते॒ । आ । अ॒स्य॒ । वेदः॑ । खि॒दति॑ । हन्ति॑ । न॒ग्नम् । वि । सुस्व॑ये । प॒क्तये॑ । केव॑लः । भूत् ॥
सुतपाः अभिषुतं सोमं पिबन् इन्द्रः रेवता धनवता पणिना वणिजा लुब्धेन असुन्वता सोमाभिषवमकुर्वता अयजमानेन सह सख्यं सखित्वं न सं गृणीते न संस्तौति । नानुमन्यत इत्यर्थः । किंच अस्य अयजमानस्य नग्नं निरर्थकं वेदः धनं ज्ञानं वा आ खिदति उद्धरति । हन्ति हिनस्ति च । अपि च सुष्वये सोमं सुन्वते पक्तये हवींषि पचते यजमानाय केवलः असाधारणः सन् वि भूत् विभवति ॥
“(Indra), the drinker of the effused Soma, contract no friendship with the wealthy trader who offers not any libation; he takes away his wealth; destroys him when destitute; but he is a special (friend) to him who presents the libation and oblation.”
Not with the wealthy churl who pours no Soma doth Indra, Soma-drinker, bind alliance.
He draws away his wealth and slays him naked, own Friend to him who offers, for oblation.
Indra does not agree to comradeship with a rich miser, nor does he, the drinker of pressed soma, (agree to it) with one who does not press.
He rips away his possessions and smites him naked. He becomes
manifest exclusively to the presser, for his cooked food.
Nicht mit dem reichen, kargen, somalosen verbündet Indra sich, der Somatrinker, Er nimmt sein Gut und tödtet den entblössten; nur dem gehört er, welcher kocht und keltert.
Indra schließt keine Freundschaft mit dem reichen Knauser, der keinen Soma auspreßt, er der Somatrinker. Er zwackt ihm die Habe ab, erschlägt ihn splitternackt. Einzig für den Somapressenden, für den Kochenden ist er zu haben.
С богатым скупцом, не выжимающим (сомы),
Индра, пьющий выжатый (сок), не одобряет дружбы.
Он вырывает его имущество, убивает (его), бессмысленного.
Он должен быть единственным для выжимающего (сок), варящего (жертву).
इन्द्रं॒ परेऽव॑रे मध्य॒मास॒ इन्द्रं॒ यान्तोऽव॑सितास॒ इन्द्र॑म् । इन्द्रं॑ क्षि॒यन्त॑ उ॒त युध्य॑माना॒ इन्द्रं॒ नरो॑ वाज॒यन्तो॑ हवन्ते ॥
इन्द्र॑म् । परे॑ । अव॑रे । म॒ध्य॒मासः॑ । इन्द्र॑म् । यान्तः॑ । अव॑ऽसितासः । इन्द्र॑म् । इन्द्र॑म् । क्षि॒यन्तः॑ । उ॒त । युध्य॑मानाः । इन्द्र॑म् । नरः॑ । वा॒ज॒यन्तः॑ । ह॒व॒न्ते॒ ॥
परे उत्कृष्टाः अवरे निकृष्टाश्च जनाः' इन्द्रं हवन्ते आह्वयन्ति । मध्यमासः मध्यमाश्च इन्द्रम् एव हवन्ते । यान्तः कार्यसिद्ध्यर्थं गच्छन्तो जनाः इन्द्रमेवाह्वयन्ति । अवसितासः निविष्टाश्च इन्द्रम् एवाह्वयन्ति । क्षियन्तः गृहे निवसन्तो जनाः इन्द्रम् एव हवन्ते । उत अपि चं युध्यमानाः युद्धं कुर्वाणा जना जयार्थमिन्द्रमेवाह्वयन्ति । वाजयन्तः वाजमन्नमिच्छन्तः नरः नेतारो मनुष्याः इन्द्रम् एव हवन्ते ॥ ॥ १४ ॥
“The most exalted, the most humble, (invoke) Indra; the middle (classes) invoke Indra; those going, those stopping, (invoke) Indra; those dwelling at home, those going in battle, (invoke) Indra; men needing food invoke Indra.”
Highest and lowest, men who stand between diem, going, returning, dwelling in contentment,
Those who show forth their strength when urged to battle-these are the men who call for aid on Indra.
Indra do they call—those higher, those lower, and those in the middle; Indra those travelling and Indra those settled down;
Indra those dwelling peacefully and those fighting; Indra superior men competing for the prize.
Ihn rufen erste, mittlere und letzte, den Indra Wandrer und die Heimgekehrten, Den Indra Kämpfer und die friedlich wohnen, den Indra Männer, die nach Gut verlangen.
Den Indra rufen die Entfernten, die Nahen, die Mittleren, den Indra die Fahrenden und die Rastenden den Indra, den Indra die friedlich Wohnenden und die Kämpfenden, den Indra die nach dem Siegerpreis strebenden Männer.
К Индре взывают далекие, близкие, средние,
К Индре – едущие, к Индре – отдыхающие,
К Индре – живущие в мире и воюющие,
К Индре – мужи, стремящиеся к добыче.