Sukta 4.26
ऋषिवामदेवो गौतम इन्द्रो वा
देवताइन्द्र आत्मा वा
मन्त्र7
छन्दत्रिष्टुप्
अ॒हं मनु॑रभवं॒ सूर्य॑श्चा॒हं क॒क्षीवाँ॒ ऋषि॑रस्मि॒ विप्र॑: । अ॒हं कुत्स॑मार्जुने॒यं न्यृ॑ञ्जे॒ऽहं क॒विरु॒शना॒ पश्य॑ता मा ॥
अ॒हम् । मनुः॑ । अ॒भ॒व॒म् । सूर्यः॑ । च॒ । अ॒हम् । क॒क्षीवा॑न् । ऋषिः॑ । अ॒स्मि॒ । विप्रः॑ । अ॒हम् । कुत्स॑म् । आ॒र्जु॒ने॒यम् । नि । ऋ॒ञ्जे॒ । अ॒हम् । क॒विः । उ॒शना॑ । पश्य॑त । मा॒ ॥
इदमादिमन्त्रत्रयेण गर्भे वसन् वामदेवः उत्पन्नतत्त्वज्ञानः सन् सार्वात्म्यं स्वानुभवं मन्वादिरूपेण प्रदर्शयन्नाह । अहं वामदेव इन्द्रो वा मनुरभवं सर्वस्य मन्ता प्रजापतिरस्मि । अहम् एव सूर्यश्च सर्वस्य प्रेरकः सविता चास्मि । विप्रः मेधावी कक्षीवान् दीर्घतमसः पुत्रः एतत्संज्ञकः ऋषिः अप्यहमेव अस्मि । आर्जुनेयम् अर्जुन्याः पुत्रं कुत्सम् एतन्नामकमृषिम् अहम् एव न्यृञ्जे नितरां प्रसाधयामि । कविः क्रान्तदर्शी उशना एतदाख्य ऋषिः अहम् एवास्मि । उक्तमुपलक्षणम् । परमार्थदृष्ट्या कृत्स्नमप्यहमेवास्मीत्यर्थः । हे जनाः मा मां सर्वात्मकं पश्यत । यूयमप्येवमेव स्वस्वरूपमनुभवतेत्युक्तं भवति ॥
“I have been Manu and Sūrya; I am the wise ṛṣi: Kakṣīvat; I have befriended Kutsa, the son of Arjuni; I am the far-seeing Uśanās; so behold me.”
I WAS aforetime Manu, I was Surya: I am the sage Kaksivan, holy singer.
Kutsa the son of Arjuni I master. I am the sapient Usana behold me.
I became Manu and the sun. I am Kakṣīvant, the inspired seer.
I steered myself down to Kutsa, the son of Arjuna. I am Kavi Uśanā. Look at me!
»Ich war einst Manu, ich war einst die Sonne, jetzt bin Kakschivat ich, der weise Barde; Ich gleiche ganz dem Kutsa Ardschuneja, bin Uçana, der Dichter, seht mich an nur.
Ich ward Manu und ich Surya; ich bin Kasivat, der redegewaltige Rishi. Ich nötige den Kutsa, den Sohn des Arjuna; ich bin der Kavi Usanas, seht mich an!
Я был Ману и Сурьей.
Я – вдохновенный риши Какшивант.
Я покорил Кутсу, сына Арджуны.
Я – Кави Ушанас. Взгляните на меня!
अ॒हं भूमि॑मददा॒मार्या॑या॒हं वृ॒ष्टिं दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । अ॒हम॒पो अ॑नयं वावशा॒ना मम॑ दे॒वासो॒ अनु॒ केत॑मायन् ॥
अ॒हम् । भूमि॑म् । अ॒द॒दा॒म् । आर्या॑य । अ॒हम् । वृ॒ष्टिम् । दा॒शुषे॑ । मर्त्या॑य । अ॒हम् । अ॒पः । अ॒न॒य॒म् । व॒व॒शा॒नाः । मम॑ । दे॒वासः॑ । अनु॑ । केत॑म् । आ॒य॒न् ॥
अहं वामदेव इन्द्रो वा आर्याय मनवे भूमिं पृथ्वीम् अददां दत्तवानस्मि । दाशुषे हविर्दत्तवते मर्त्याय मनुष्याय यजमानाय वृष्टिं सस्याद्यभिवृद्धयर्थं वृष्टिलक्षणमुदकम् अहम् एव अददाम् । किच अहं वावशानाः शब्दायमानाः अपः उदकानि अनयं सर्वमपि प्रदेशम् अगमयम् । देवासः वह्न्यादयो देवाः मम केतं मदीयं संकल्पम् अनु आयन् अनुयन्ति ॥
“I gave the earth to the venerable (Manu); I have bestowed rain upon the mortal who presents (oblations); I have let forth the sounding waters; the gods obey my will.”
I have bestowed the earth upon the Arya, and rain upon the man who brings oblation.
I guided forth the loudly-roaring waters, and the Gods moved according to my pleasure.
I gave land to the Ārya; I (gave) rain to the pious mortal.
I led the bellowing waters. It is my will that the gods followed.
Dem Arier verlieh ich einst die Erde und Regenguss dem sterblichen Verehrer; Ich führte her die rauschenden Gewässer, und meinem Willen folgten nach die Götter.
Ich gab das Land dem Arier, ich dem opfernden Sterblichen den Regen. Ich leitete die laut brüllenden Gewässer; auf meine Absicht gingen die Götter ein.
Я дал землю арье.
Я (дал) дождь поклоняющемуся (мне) смертному.
Я провел громко шумящие воды.
По моей воле пришли боги.
अ॒हं पुरो॑ मन्दसा॒नो व्यै॑रं॒ नव॑ सा॒कं न॑व॒तीः शम्ब॑रस्य । श॒त॒त॒मं वे॒श्यं॑ स॒र्वता॑ता॒ दिवो॑दासमतिथि॒ग्वं यदाव॑म् ॥
अ॒हम् । पुरः॑ । म॒न्द॒सा॒नः । वि । ऐ॒र॒म् । नव॑ । सा॒कम् । न॒व॒तीः । शम्ब॑रस्य । श॒त॒ऽत॒मम् । वे॒श्य॑म् । स॒र्वऽता॑ता । दिवः॑ऽदासम् । अ॒ति॒थि॒ऽग्वम् । यत् । आव॑म् ॥
अहं वामदेव इन्द्रो वा मन्दसानः सोमेन माद्यन् नव नवसंख्याकाः नवतीः नवतिसंख्याकाश्च शम्बरस्य एतन्नामकस्यासुरस्य संबन्धीनि पुरः पुराणि साकं युगपदेव व्यैरम् अध्वंसयम् । शततमं शतसंख्यापूरणं पुरं वेश्यं दिवोदासनाम्ने प्रवेशार्हमकरवम् । सर्वताता सर्वतातौ यज्ञे अतिथिग्वम् अतिथीनामभिगन्तारं दिवोदासं दिवोदासनामकं राजर्षिं यत् यदा आवम् अपालयम् । तदा पुरो व्यैरमिति पूर्वेण संबन्धः ॥
“Exhilarated (by the Soma beverage) I have destroyed the ninety and nine cities of Śambara, the hundredth I gave to be occupied by Divodāsa when I protected him, Atithigva, at his sacrifice. ”
In the wild joy of Soma I demolished Sambara's forts, ninety-and-nine, together;
And, utterly, the hundredth habitation, when helping Divodasa Atithigva.
I, in my exhilaration, broke apart all at once the nine and ninety
fortresses of Śambara,
and the hundredth, his dwelling place, to complete it, when I helped Divodāsa Atithigva.
Ich hab' im Rausch die neunundneunzig Burgen des Çambara zerschmettert all auf einmal, Das hundertste Gehöft mit allem Hausrath zu Nutz dem Divodasa Atithigva.«
Ich zerstörte somatrunken auf einmal die neunundneunzig Burgen des Sambara, zur Vollständigkeit als Hundertsten den Insassen, als ich dem Divodasa Atithigva beistand.
Я крепости разбил, опьяненный (сомой):
Сразу девяносто девять (крепостей) Шамбары,
(А) сотое поселение – полноты ради,
Когда помогал Диводасе Атитхигве.
प्र सु ष विभ्यो॑ मरुतो॒ विर॑स्तु॒ प्र श्ये॒नः श्ये॒नेभ्य॑ आशु॒पत्वा॑ । अ॒च॒क्रया॒ यत्स्व॒धया॑ सुप॒र्णो ह॒व्यं भर॒न्मन॑वे दे॒वजु॑ष्टम् ॥
प्र । सु । सः । विऽभ्यः॑ । म॒रु॒तः॒ । विः । अ॒स्तु॒ । प्र । श्ये॒नः । श्ये॒नेभ्यः॑ । आ॒शु॒ऽपत्वा॑ । अ॒च॒क्रया॑ । यत् । स्व॒धया॑ । सु॒ऽप॒र्णः । ह॒व्यम् । भर॑त् । मन॑वे । दे॒वऽजु॑ष्टम् ॥
अथैतदादिभिः श्येनः स्तूयते । हे मरुतः वेगेन मरुत्सदृशाः पक्षिणः सः प्रसिद्धः श्येनाख्यः विः पक्षी विभ्यः पक्षिभ्यो युष्मत्तः प्र सु अस्तु बलेन प्रकृष्टो भवतु । किंच श्येनेभ्यः शंसनीयगमनेभ्यः स्वसमानजातिभ्यः पक्षिभ्यः सकाशात् आशुपत्वा आशुपतनः शीघ्रगामी श्येनः प्रकृष्टो भवतु । 'सुपर्णः शोभनपतनः यत् यदा श्येनः अचक्रया चक्रवर्जितया स्वधया रथेन देवजुष्टं देवैः सेवितं हव्यं सोमलक्षणं हविः मनवे प्रजापतये भरत् अहरत द्युलोकसकाशादाहृतवान् । अत्र स्वधाशब्दो रथवाची अचक्रया स्वधया वर्तमानम् ' ( ऋ. सं. १०. २७. १९) इत्यादौ दर्शनात् ॥
“May this bird, Maruts, be pre-eminent over (other) hawks, since with a wheelless car the swift-winged bore the Soma, accepted by the gods, to Manu.”
Before all birds be ranked this Bird, O Maruts; supreme of falcons be this fleet-winged Falcon,
Because, strong- pinioned, with no car to bear him, he brought to Manu the Godloved oblation.
Let that bird stand out from (all other) birds, o Maruts, the swift-flying falcon from (all other) falcons,
because the fine-feathered one, with his independent power that needed no (chariot-)wheel, brought to Manu the oblation that is pleasing to the gods.
Voran sei dieser Vogel andern Vögeln, der schnelle Aar den Aaren, o ihr Maruts, Da selbstbewegten Triebs der Adler brachte den gottgeliebten Opfertrank den Menschen.
Der Vogel soll ja allen Vögeln voraus sein, ihr Marut, der schnellfliegende Adler allen Adlern, wenn der Beschwingte aus eigner Triebkraft ohne Räder dem Manu die gottgenehme Opferspeise bringen wird.
Эта птица должна быть далеко впереди (всех) птиц, о Маруты.
Быстро летящий орел – впереди (всех) орлов,
Когда по собственному порыву без колес прекраснокрылый
Понес жертву для Ману, услаждающую богов.
भर॒द्यदि॒ विरतो॒ वेवि॑जानः प॒थोरुणा॒ मनो॑जवा असर्जि । तूयं॑ ययौ॒ मधु॑ना सो॒म्येनो॒त श्रवो॑ विविदे श्ये॒नो अत्र॑ ॥
भर॑त् । यदि॑ । विः । अतः॑ । वेवि॑जानः । प॒था । उ॒रुणा॑ । मनः॑ऽजवाः । अ॒स॒र्जि॒ । तूय॑म् । य॒यौ॒ । मधु॑ना । सो॒म्येन॑ । उ॒त । श्रवः॑ । वि॒वि॒दे॒ । श्ये॒नः । अत्र॑ ॥
यदि यदा विः पक्षी श्येनः अतः अमुष्मात् द्युलोकात् वेविजानः सोमपालकान् भीषयन् भरत् अहरत् । सोममाहृतवान् । तदा उरुणा विस्तीर्णेन पथा अन्तरिक्षमार्गेण मनोजवाः मनोवत् वेगयुक्तः सन् असर्जि संसृष्टः आसीत् । सोम्येन सोममयेन मधुना अन्नेन सह तूयं क्षिप्रं ययौ जगाम । उत अपि च अत्र अस्मिन् लोके श्येनः सुपर्णः श्रवः सोमाहरणनिमित्तं यशः विविदे लेभे ॥
“When the bird, intimidating (its guardians), carried off from hence (the Soma) it was at large; (flying) swift as thought along the vast path (of the firmament), it went rapidly with the sweet Soma, and the hawks thence acquired the celebrity in this world.”
When the Bird brought it, hence in rapid motion sent on the wide path fleet as thought he hurried.
Swift he returned with sweetness of the Soma, and hence the Falcon hath acquired his glory.
When he brought it from there, quivering (in fear), the bird, swift as thought, was sent surging along the wide path. He traveled swiftly with the somian honey, and the falcon found
fame here.
Als ihn von dort der rasche Vogel brachte, da flog gedankenschnell auf weitem Pfad er; Dann kam er eilend mit dem Süss des Soma, und hohen Ruhm erwarb sich da der Adler.
Ängstlich, ob er von dort ihn bringen werde, hat sich jetzt der gedankenschnelle Vogel auf dem weiten Weg in Schuß gesetzt. Rasch kam er mit dem somischen Met und der Adler hat dabei Ruhm erworben.
Птица вне себя от страха от того, унесет ли она (сому),
Ринулась, быстрая, как мысль, в далекий путь.
Быстро прилетела она с медом – сомой,
И орел при этом нашел славу.
ऋ॒जी॒पी श्ये॒नो दद॑मानो अं॒शुं प॑रा॒वत॑: शकु॒नो म॒न्द्रं मद॑म् । सोमं॑ भरद्दादृहा॒णो दे॒वावा॑न्दि॒वो अ॒मुष्मा॒दुत्त॑रादा॒दाय॑ ॥
ऋ॒जी॒पी । श्ये॒नः । दद॑मानः । अं॒शुम् । प॒रा॒ऽवतः॑ । श॒कु॒नः । म॒न्द्रम् । मद॑म् । सोम॑म् । भ॒र॒त् । द॒दृ॒हा॒णः । दे॒वऽवा॑न् । दि॒वः । अ॒मुष्मा॑त् । उत्ऽता॑रात् । आ॒ऽदाय॑ ॥
ऋजीपी ऋजुगामी परावतः दूरात् अंशुं सोमं ददमानः धारयन् श्येनः शंसनीयगमनः देववान् देवैः सहितः शकुनः पक्षी मन्द्रं मदनीयं स्तुत्यं मदं मदकरं सोमम् उत्तरात् उद्गततरात् अमुष्मात् दिवः द्युलोकात् आदाय स्वीकृस्य ददृहाणः दृढीभवन् भरत् अहरत् ॥
“The straight-flying hawk, conveying the Soma from afar; the bird, attended by the gods, brought, resolute of purpose, the adorable exhilarating Soma, having taken it from that lofty heaven.”
Bearing the stalk, the Falcon speeding onward, Bird bringing from afar the draught that gladdens,
Friend of the Gods, brought, grasping fast, the Soma which be bad taken from yon loftiest heaven.
Flying straight, the falcon, the bird, hanging onto the plant, brought from afar the gladdening, exhilarating drink,
the soma, holding it firmly, having the gods on his side, having taken it from yonder high heaven.
Der rasche Aar, die Somapflanze nehmend, von Ferne trug den Freudentrank der Vogel; Der gottumgebne, fest den Soma haltend, den er sich nahm von jenem höchsten Himmel.
Vorausschließend, den Stengel haltend bracht der Adler, der Vogel aus der Ferne den erfreulichen Rauschtrank, der Götterfreund den Soma, ihn festhaltend, nachdem er ihn aus jenem höchsten Himmel geholt hatte.
Прямолетящий (?) орел, держа стебель (сомы),
Птица издалека, преданная богам, крепко ухватив
Радостный опьяняющий напиток – сому, нес (его),
После того как он забрал (его) с того высшего (неба).
आ॒दाय॑ श्ये॒नो अ॑भर॒त्सोमं॑ स॒हस्रं॑ स॒वाँ अ॒युतं॑ च सा॒कम् । अत्रा॒ पुरं॑धिरजहा॒दरा॑ती॒र्मदे॒ सोम॑स्य मू॒रा अमू॑रः ॥
आ॒ऽदाय॑ । श्ये॒नः । अ॒भ॒र॒त् । सोम॑म् । स॒हस्र॑म् । स॒वान् । अ॒युत॑म् । च॒ । सा॒कम् । अत्र॑ । पुर॑म्ऽधिः । अ॒ज॒हा॒त् । अरा॑तीः । मदे॑ । सोम॑स्य । मू॒राः । अमू॑रः ॥
श्येनः शंसनीयगमनः पक्षी सवान् सवानां यज्ञानां सहस्रं सहस्रसंख्याकम् अयुतं च अयुतसंख्याकम् । अपरिमितसंख्याकमित्यर्थः । साकं सह सोमं सोमलक्षणमन्नम् आदाय आदानं कृत्वा अभरत् अहरत् । आजहार । अत्र अस्मिन् सोमे आहृते सति पुरंधिः पुरंधीर्बहुकर्मा अमूरः अमूढः प्राज्ञ इन्द्रः सोमस्य संबन्धिनि मदे हर्षे सति मूराः मूढाः अरातीः शत्रून् अजहात् अत्यजत् । जघानेत्यर्थः । अत्रारातिशब्दः स्त्रीलिङ्गः ॥ ॥ १५ ॥
“Having taken it, the hawk brought the Soma with him to a thousand and ten thousand sacrifices, and this being provided, the performer of many (great) deeds, the unbewildered (Indra) destroyed, in the exhilaration of the Soma, (his) bewildered foes.”
The Falcon took and brought the Soma, bearing thousand libations with him, yea, ten thousand.
The Bold One left Malignities behind him, wise, in wild joy of Soma, left the foolish.
Having taken it, the falcon brought the soma, a thousand pressings and ten thousand all at once.
Plenitude left behind the hostilities then, (as) in the exhilaration of soma the non-fool (leaves behind) fools.
Der Adler trug den Soma, den geraubten, viel Milliarden Somatränk' auf einmal; Der vollgefüllte tilgte dann die Bösen im Rausch des Soma, weise er, die Thoren.
Nachdem er ihn geholt hatte, brachte der Adler den Soma, tausend und zehntausend Trankopfer auf einmal. Purandhi ließ die Arati´s dort zurück, im Rausche des Soma der Kluge die Törinnen.
Орел принес сому, забрав (его):
Тысячу и десять тысяч выжиманий сразу.
Тогда Пурамдхи оставил Арати,
Мудрый в опьянении сомы – немудрых.