Sukta 4.30
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताइन्द्रः
मन्त्र24
छन्दगायत्री
नकि॑रिन्द्र॒ त्वदुत्त॑रो॒ न ज्यायाँ॑ अस्ति वृत्रहन् । नकि॑रे॒वा यथा॒ त्वम् ॥
नकिः॑ । इ॒न्द्र॒ । त्वत् । उत्ऽत॑रः । न । ज्याया॑न् । अ॒स्ति॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । नकिः॑ । ए॒व । यथा॑ । त्वम् ॥
हे वृत्रहन् इन्द्र वृत्रस्य नाशकेन्द्र । लोके एकोऽपति शेषः । त्वत् त्वत्तः उत्तरः उत्कृष्टतरः नकिः अस्ति न भवति । त्वत्तः ज्यायान् प्रशस्यतरः एकोऽपि न अस्ति । हे इन्द्र त्वं लोके यथा प्रसिद्धो भवसि तथाविध एकोऽपि नकिरेव अस्ति नैव भवति । कश्चिदपि लोके इन्द्रसदृशो नास्तीत्यर्थः ॥
“There is no one, Indra, superior to you; no one more excellent (than you); slayer of Vṛtra there is no one, verily, such as you are. ”
O INDRA, Vrtra-slayer, none is better, mightier than thou:
Verily there is none like thee.
There is no one higher than you, Indra, and no one superior, o
Vr̥tra-smasher—
no one who is exactly as you are.
Kein höh'rer ist als Indra du, kein besserer, o Vritrafeind, Ja, keiner ist auch nur wie du.
Keiner ist noch größer als du, Indra, Vritratöter; keiner ebenso wie du.
Никто, о Индра, не выше тебя,
Нет (такого) больше (тебя), о убийца Вритры
Нет также такого, как ты.
स॒त्रा ते॒ अनु॑ कृ॒ष्टयो॒ विश्वा॑ च॒क्रेव॑ वावृतुः । स॒त्रा म॒हाँ अ॑सि श्रु॒तः ॥
स॒त्रा । ते॒ । अनु॑ । कृ॒ष्टयः॑ । विश्वा॑ । च॒क्राऽइ॑व । व॒वृ॒तुः॒ । स॒त्रा । म॒हान् । अ॒सि॒ । श्रु॒तः ॥
हे इन्द्र कृष्टयः प्रजाः ते त्वाम् अनु लक्षीकृत्य सत्रा सत्यमेव ववृतुः वर्तन्ते । तत्र दृष्टान्तः । विश्वा विश्वानि व्याप्तानि चक्रेव चक्राणीव । यथा चक्राणि शकटमनुवर्तन्ते तद्वत् । हे इन्द्र महान् त्वं सत्रा सत्यमेव श्रुतः विश्रुतः असि । गुणैः प्रख्यातो भवसि ॥
“Verily men are attached to you as are all the wheels (to the body of the wagon); in truth you are great and renowned.”
Like chariot-wheels these people all together follow after thee:
Thou ever art renowned as Great.
Altogether do the peoples turn, like wheels, following all things that are yours.
Altogether are you famed as great.
Dir rollen gleich wie Räder nach die Menschenstämme allzumal, Als gross wirst immer du gerühmt.
Hinter dir liefen alle Völker insgesamt her wie die Räder hinter dem Roß. Du bist mit einem Male als der Große berühmt.
За тобой устремились все народы вместе,
Как колеса (телеги – за конем).
Ты прослыл великим во всем.
विश्वे॑ च॒नेद॒ना त्वा॑ दे॒वास॑ इन्द्र युयुधुः । यदहा॒ नक्त॒माति॑रः ॥
विश्वे॑ । च॒न । इत् । अ॒ना । त्वा॒ । दे॒वासः॑ । इ॒न्द्र॒ । यु॒यु॒धुः॒ । यत् । अहा॑ । नक्त॑म् । आ । अति॑रः ॥
हे इन्द्र विश्वे चनेत् सर्वे एव देवासः असुरान् विजिगीषवो देवाः अना प्राणरूपेण बलेन त्वा त्वां सहायं लब्ध्वा युयुधुः असुरैः सह युद्धं चक्रुः । यत् यस्मात् कारणात् अहा अहःसु नक्तं रात्रिषु च आतिरः आ समन्तात् शत्रूनवधीः । अतः कारणात् युयुधुरिति पूर्वेण संबन्धः ।
“Verily all the gods, with you (for) their strength, have warred (with the asuras); wherefore you have destroyed by day and by night.”
Not even all the gathered Gods conquered thee, Indra, in the war,
When thou didst lengthen days by night.
Not even all the gods (altogether) fought you, Indra, because of this: that by night you passed over the days.
Denn auch die Götter allesammt besiegten, Indra, nimmer dich, Als Tag und Nacht du Feinde schlugst.
Auch alle Götter bekämpften dich darum nicht, o Indra, als du Tage und Nächte abgrenztest.
Ведь даже все боги никак
Не могут побороть тебя, о Индра,
Потому что ты рассек дни ночью.
यत्रो॒त बा॑धि॒तेभ्य॑श्च॒क्रं कुत्सा॑य॒ युध्य॑ते । मु॒षा॒य इ॑न्द्र॒ सूर्य॑म् ॥
यत्र॑ । उ॒त । बा॒धि॒तेभ्यः॑ । च॒क्रम् । कुत्सा॑य । युध्य॑ते । मु॒षा॒यः । इ॒न्द्र॒ । सूर्य॑म् ॥
यत्र यस्मिन् युद्धे उत अपि च हे इन्द्र त्वं बाधितेभ्यः कुत्ससहायेभ्यः युध्यते युद्धं कुर्वते कुत्साय च सूर्यं सूर्यसंबन्धि चक्रं मुषायः अमुष्णाः । अपहृतवानसीत्यर्थः । तस्मिन् युद्धे ‘प्रावः शचीभिरेतशम् ' इति परेण संबन्धः ॥
“In wihc (contests), for the sake of Kutsa and his allies, you hae stolen, Indra, the (wheel of the car) of the sun.”
When for the sake of those oppressed, and Kutsa as he battled,
Thou stolest away the Sun's car-wheel.
When, for those hard pressed and for Kutsa as he fought,
you stole the wheel from the Sun, o Indra;
Als Indra den Bedrängten du, dem Kutsa, da er kämpfte einst, Das Rad, die Sonne, hast umhüllt.
Und wo du für die Bedrängten, für den kämpfenden Kutsa der Sonne das Rad stahlst, o Indra;
И когда для угнетенных,
Для сражающегося Кутсы
Ты, Индра, похитил колесо солнца...
यत्र॑ दे॒वाँ ऋ॑घाय॒तो विश्वाँ॒ अयु॑ध्य॒ एक॒ इत् । त्वमि॑न्द्र व॒नूँरह॑न् ॥
यत्र॑ । दे॒वान् । ऋ॒घा॒य॒तः । विश्वा॑न् । अयु॑ध्यः । एकः॑ । इत् । त्वम् । इ॒न्द्र॒ । व॒नून् । अह॑न् ॥
हे इन्द्र त्वम् एक इत् असहाय एव यत्र यस्मिन् संग्रामे देवान् इन्द्रादीन् ऋघायतः बाधमानान् विश्वान् सर्वान् राक्षसादीन् अयुध्यः युद्धमकरोः । तथा वनृन् हिंसकान् अहन् अवधीः ॥ ॥ १९ ॥
“In which (contest) you singly indeed have warred with all those opposing the gods; you, Indra, have slain the malignant.”
When, fighting singly, Indra. thou o'ercamest all the furious Gods, thou slewest those who strove with thee.
When you fought the swaggering gods, all of them, even though you were alone,
and you smashed the rapacious ones, o Indra;
Als die ergrimmten Götter du bekämpftest, alle du allein, Und Indra du die Streiter schlugst.
Wo du die drohenden Götter alle ganz allein bekämpftest und du die Vanu´s erschlugst, o Indra;
Когда всех разбушевавшихся богов
Ты поборол совсем один,
(И) разбил, о Индра, преследователей...
यत्रो॒त मर्त्या॑य॒ कमरि॑णा इन्द्र॒ सूर्य॑म् । प्राव॒: शची॑भि॒रेत॑शम् ॥
यत्र॑ । उ॒त । मर्त्या॑य । कम् । अरि॑णाः । इ॒न्द्र॒ । सूर्य॑म् । प्र । आ॒वः॒ । शची॑भिः । एत॑शम् ॥
यत्र यस्मिन् संग्रामे उत अपि च हे इन्द्र त्वं मर्त्याय मनुष्याय एतशाख्याय ऋषये सूर्यम् अरिणाः अहिंसीः । कम् इति पूरणः । तदानीं शचीभिः युद्धकर्मभिः एतशम् एतत्संज्ञकमृषिं प्रावः प्रकर्षेणारक्षः ॥॥ २ ॥
“In which (contests), Indra you have, for the sake of a mortal, discomfited the sun, and have protected Etaśa by (your) exploits.”
When also for a mortal man, Indra, thou speddest forth the Sun,
And holpest Etasa with might.
And when for the mortal you let the Sun slip,
and you helped Etaśa through your powers.
Als du den Sterblichen zum Heil die Sonne, Indra, triebst zum Lauf, Ihr Ross durch Kräfte fördertest.
Und wo du, Indra, dem Sterblichen zulieb die Sonne laufen ließest, da standest du nach Kräften dem Etasa bei.
И когда для смертного
Ты привел в движение солнце, о Индра, –
Силами (своими) ты поддержал Эташу.
किमादु॒तासि॑ वृत्रह॒न्मघ॑वन्मन्यु॒मत्त॑मः । अत्राह॒ दानु॒माति॑रः ॥
किम् । आत् । उ॒त । अ॒सि॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । मघ॑ऽवन् । म॒न्यु॒मत्ऽत॑मः । अत्र॑ । अह॑ । दानु॑म् । आ । अ॒ति॒रः॒ ॥
हे वृत्रहन् वृत्राणामावरकाणां तमसां हन्तः मघवन् धनवन् इन्द्र त्वम् आत् अनन्तरमेव उत अपि च । किम् इति प्रश्ने । मन्युमत्तमः असि अत्यन्तं क्रोधवान् भवसि । अत्र अस्मिन्नन्तरिक्षे अह एव दानुं दनोः पुत्रं वृत्रम् आतिरः आ समन्तादहिंसीः ॥॥३॥
“Wherefore, slayer of Vṛtra, opulent Indra, have you thereupon become most incensed, and in consequence, have slain the son of Danu (Vṛtra) in this firmament.”
What? Vrtra-slayer, art not thou, Maghavan, fiercest in thy wrath?
So hast thou quelled the demon too.
And after that are you (still) the one best possessed of battle fury, o bounteous smasher of obstacles?
At that time you passed over Dānu (lying there),
Wie warst auch da, du Vritraheld, o starker, ganz von Zorn entbrannt, Als du den Dämon niederschlugst.
Und bist du auch noch der Grimmigste, du freigebiger Vritratöter? Damals unterdrücktest du den Danu.
А что и сейчас ты, о убийца Вритры,
О щедрый, (по-прежнему) самый неистовый?
Вот в ту пору ты поборол Дану.
ए॒तद्घेदु॒त वी॒र्य१॒॑मिन्द्र॑ च॒कर्थ॒ पौंस्य॑म् । स्त्रियं॒ यद्दु॑र्हणा॒युवं॒ वधी॑र्दुहि॒तरं॑ दि॒वः ॥
ए॒तत् । घ॒ । इत् । उ॒त । वी॒र्य॑म् । इन्द्र॑ । च॒कर्थ॑ । पौंस्य॑म् । स्त्रिय॑म् । यत् । दुः॒ऽह॒ना॒युव॑म् । वधीः॑ । दु॒हि॒तर॑म् । दि॒वः ॥
हे इन्द्र उत अपि च यत् यस्त्वम् एतत् उपलक्षितं पौंस्यं बलं वीर्यं सामर्थ्योपेतं चकर्थ कृतवानसि । घ इत् इति पूरणौ। किंच दुर्हणायुवं दुष्टं हननम् इच्छन्तीं दिवः दुहितरं द्युलोकसकाशादुत्पन्नां स्त्रियम् उषसं वधीः अवधीः ॥
“Inasmuch, Indra, as you have displayed such manly prowess, you have slain the woman, the daughter of the sky, when meditating mischief.”
And this heroic deed of might thou, Indra, also hast achieved,
That thou didst smite to death the Dame, Heaven's Daughter, meditating ill.
And you performed this manly and masculine deed, Indra:
that you smote a woman, the evilly angry daughter of Heaven.
Auch dieses grosse Heldenwerk, die Mannesthat vollführtest du, dass du das Weib, das Unheil sann, des Himmels Tochter niederschlugst.
Auch diese Heldentat und Mannestat hast du, Indra, fürwahr getan, daß du das missgünstige Weib, die Tochter des Himmels, schlugst.
И еще это героическое деяние,
Подвиг мужества ты совершил, о Индра,
Что злонамеренную жену,
Дочь неба ты прибил.
दि॒वश्चि॑द्घा दुहि॒तरं॑ म॒हान्म॑ही॒यमा॑नाम् । उ॒षास॑मिन्द्र॒ सं पि॑णक् ॥
दि॒वः । चि॒त् । घ॒ । दु॒हि॒तर॑म् । म॒हान् । म॒ही॒यमा॑नाम् । उ॒षस॑म् । इ॒न्द्र॒ । सम् । पि॒ण॒क् ॥
हे इन्द्र महान् त्वं दिवः दुहितरं द्युलोकस्य पुत्रीं महीयमानां पूज्यमानाम् उषसम् उषोदेवीं सं पिणक् चिद्ध संपिष्टवानसि खलु ॥
“You Indra, who are mighty, have enriched glorious dawn, the daughter of heaven.”
Thou, Indra, Mighty One, didst crush Usas, though Daughter of the Sky.
When lifting up herself in pride.
The daughter of Heaven: though she was honored as great, you, the great,
crushed Dawn completely.
Des Himmels Tochter, Indra, hast du grosser, die sich gross erschien, Die Morgenröthe du zermalmt.
Die Usas, die doch des Himmels Tochter, die sich groß tat, hast du, der Große, zerschlagen, o Indra.
Эту самую дочь неба,
Мнящую себя великой,
Ушас, разбил Индра.
अपो॒षा अन॑सः सर॒त्सम्पि॑ष्टा॒दह॑ बि॒भ्युषी॑ । नि यत्सीं॑ शि॒श्नथ॒द्वृषा॑ ॥
अप॑ । उ॒षाः । अन॑सः । सर॑त् । सम्ऽपि॑ष्टात् । अह॑ । बि॒भ्युषी॑ । नि । यत् । सी॒म् । शि॒श्नथ॑त् । वृषा॑ ॥
वृषा कामानां वर्षिता इन्द्रः यत् यदा सीम् एतत् उषसः संबन्धि शकटं नि शिश्नथत् न्यवधीत् तदा उषाः उषोदेवता बिभ्युषी इन्द्रसकाशात् भीता सती संपिष्टात् इन्द्रेण संचूर्णितात् अनसः शकटात् अप सरत् अपासरत् अपजगाम । अह इति पूरणः ॥ ॥ २० ॥
“The terrified Uṣas descended from the broken wagon when the (showerer of benefits) had smashed it.”
Then from her chariot Usas fled, affrighted, from her ruined car.
When the strong God had shattered it.
Dawn ran away in fear from her cart, which was completely crushed, when the bull jabbed it down.
Von ihrem Wagen stürzte sie voll Angst, von dem zerbrochenen, Als ihn der Held zu Boden stiess.
Die Usas lief von dem zerschlagenen Karren aus Furcht weg, da ihn der Bulle niedergestoßen hatte.
Прочь от разбитой повозки
Убежала Ушас, страшась,
Когда бык ее столкнул.
ए॒तद॑स्या॒ अन॑: शये॒ सुस॑म्पिष्टं॒ विपा॒श्या । स॒सार॑ सीं परा॒वत॑: ॥
ए॒तत् । अ॒स्याः॒ । अनः॑ । श॒ये॒ । सुऽस॑म्पिष्टम् । विऽपा॑शि । आ । स॒सार॑ । सी॒म् । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥
सुसंपिष्टम् इन्द्रेण सुष्ठु संचूर्णितम् अस्याः उषसः संबन्धि एतत् अनः शकटं विपाशि । विपाडाख्या नदी । तस्यां तत्तीरे आ शये आ समन्तात् शेते अशेत । सीम् इयमुषोदेवता शकटे भग्ने सति परावतः दूरदेशात् ससार अपससार ॥
“Then her shattered wagon reposed (on the bank) of the Vipās' (river), and she departed from afar.”
So there this car of Usas lay, broken to pieces, in Vipas,
And she herself fled far away.
This cart of hers lies, very completely crushed, here at the Vipāś (River). She has run into the far distance.
Es lag nun dies ihr Fuhrwerk da zerbrochen ganz und sielenlos, Sie selber floh ins Weite fort.
Da liegt der Karren ganz zerschlagen in der Vipas; sie selbst war in die Ferne gelaufen.
Это ее повозка лежит
Совсем разбитая, в Випаши.
Сама же она бежала в дальние края.
उ॒त सिन्धुं॑ विबा॒ल्यं॑ वितस्था॒नामधि॒ क्षमि॑ । परि॑ ष्ठा इन्द्र मा॒यया॑ ॥
उ॒त । सिन्धु॑म् । वि॒ऽबा॒ल्य॑म् । वि॒ऽत॒स्था॒नाम् । अधि॑ । क्षमि॑ । परि॑ । स्थाः । इ॒न्द्र॒ । मा॒यया॑ ॥
हे इन्द्र उत अपि च विबाल्यं विगतबाल्यावस्थां संपूर्णजलां वितस्थानां वितिष्ठमानां सिन्धुं नदीम् अधि क्षमि क्षमायां मायया प्रज्ञया परि ष्ठाः पर्यस्थाः । सर्वतः स्थापनं कृतवानसि ॥
“You have spread abroad upon the earth, by your contrivance, the swollen Sindhu when arrested (on its course).”
Thou, Indra, didst. with magic power resist the overflowing stream
Who spread her waters o'er the land.
And the River Vibālī, which had spread out upon the earth,
did you hem in, Indra, by your magic power.
Den Strom Vibali, der das Land weit überschwemmte, engtest du, O Indra, ein mit weiser Kunst.
Auch den Strom Vibali, der sich über die Erde ausgebreitet hatte, hieltest du, Indra, durch Zauberkraft auf.
Также поток Вибали,
Растекшийся по земле,
Ты удержал, о Индра, колдовскою силой.
उ॒त शुष्ण॑स्य धृष्णु॒या प्र मृ॑क्षो अ॒भि वेद॑नम् । पुरो॒ यद॑स्य सम्पि॒णक् ॥
उ॒त । शुष्ण॑स्य । धृ॒ष्णु॒ऽया । प्र । मृ॒क्षः॒ । अ॒भि । वेद॑नम् । पुरः॑ । यत् । अ॒स्य॒ । स॒म्ऽपि॒णक् ॥
उत अपि च हे इन्द्र धृष्णुया धृष्णुः धर्षकस्त्वं शुष्णस्य शुष्णनाम्नोऽसुरस्य संबन्धि वेदनं वित्तम् अभि अभितः सर्वतः प्र मृक्षः प्रकर्षेणाबाधथाः। यत् यदा अस्य शुष्णस्य पुरः पुराणि नगराणि संपिणक् संपिष्टवानसि । तदा प्र मृक्षः इति संबन्धः ॥
“By valour you have carried off the wealth of Śuṣṇa, when you had demolished his cities.”
Valiantly didst thou seize and take the store which Susna had amassed,
When thou didst crush his fortresses.
And you boldly seized the possessions of Śuṣṇa,
when you completely crushed his fortresses.
᳓
Und auch des Çuschna Eigenthum ergriffest du mit kühnem Muth, Als seine Burgen du zerbrachst.
Auch des Susna Besitz errafftest du mutig, als du seine Burgen zerschlugst.
Также дерзко ты приложил руку
К владению Шушны,
Когда разбил его крепости.
उ॒त दा॒सं कौ॑लित॒रं बृ॑ह॒तः पर्व॑ता॒दधि॑ । अवा॑हन्निन्द्र॒ शम्ब॑रम् ॥
उ॒त । दा॒सम् । कौ॒लि॒ऽत॒रम् । बृ॒ह॒तः । पर्व॑तात् । अधि॑ । अव॑ । अ॒ह॒न् । इ॒न्द्र॒ । शम्ब॑रम् ॥
उत अपि च हे इन्द्र त्वं दासम् उपक्षपयितारं कौलितरं कुलितरनाम्नोऽपत्यं शम्बरम् असुरं बृहतः महतः पर्वतात् अद्रेः अधि उपरि अव अवाचीनं कृत्वा अहन् हतवानसि ॥
“You have slain the slave Śambara, the son Kulitara hurling him off the huge mountain.”
Thou, Indra, also smotest down Kulitara's son Sambara,
The Dasa, from the lofty hill.
And you struck Śambara, the Dāsa son of Kulitara,
down from the lofty mountain, Indra.
᳓
Kaulitara, den Dämon auch und Çambara, die stürztest du, O Indra, von des Berges Höh'.
Auch den Dasa Sambara, den Sohn des Kulitara, hiebst du, Indra vom hohen Berge herab.
Также дасу Шамбару,
Сына Кулитары, о Индра,
Ты сшиб с высокой горы.
उ॒त दा॒सस्य॑ व॒र्चिन॑: स॒हस्रा॑णि श॒ताव॑धीः । अधि॒ पञ्च॑ प्र॒धीँरि॑व ॥
उ॒त । दा॒सस्य॑ । व॒र्चिनः॑ । स॒हस्रा॑णि । श॒ता । अ॒व॒धीः॒ । अधि॑ । पञ्च॑ । प्र॒धीन्ऽइ॑व ॥
उत अपि च हे इन्द्र त्वं प्रधीनिव चक्रस्य परितः स्थितान् शङ्कूनिव हिंसकान् पञ्च शता पञ्चशतानि पञ्चशतसंख्याकान् सहस्राणि सहस्रसंख्याकान् दासस्य लोकानामुपक्षपयितुः वर्चिनः वर्चिनामकस्यासुरस्य संबन्धिनोऽनुचरान् पुरुषान् अधि अधिकम् अवधीः हतवानसि ॥ ॥ २१ ॥
“You have slain the five hundreds and thousands (of the followers) of the slave Varin, (surrounding) him like the fellies (round the spokes of the wheel).”
Of Dasa Varcin's thou didst slay the hundred thousand and the five,
Crushed like the fellies, of a car.
And you smote the hundreds and thousands (of men) of the Dāsa Varcin,
and five in addition, like the outer parts of wheels.
᳓
Und hunderttausend Mannen auch und fünf des Dämons Vartschin schlugst Wie Rades Felgen du entzwei.
Auch hast du Tausende, Hunderte und noch fünf Mannen des Dasa Yarcin wie Speichenbretter zerschlagen.
Также тысячи, сотни
И еще пять (мужей) дасы Варчина
Ты разбил, как ободья (колес).
उ॒त त्यं पु॒त्रम॒ग्रुव॒: परा॑वृक्तं श॒तक्र॑तुः । उ॒क्थेष्विन्द्र॒ आभ॑जत् ॥
उ॒त । त्यम् । पु॒त्रम् । अ॒ग्रुवः॑ । परा॑ऽवृक्तम् । श॒तऽक्र॑तुः । उ॒क्थेषु॑ । इन्द्रः॑ । आ । अ॒भ॒ज॒त् ॥
उत अपि च शतक्रतुः शतकर्मा इन्द्रः त्यं तं प्रसिद्धम् अग्रुवः एतन्नाम्न्याः पुत्रं परावृक्तम् एतन्नामकम् उक्थेषु स्तोत्रेषु आभजत् भागिनं कृतवान् । अयमर्थः ‘वम्रीभिः पुत्रमग्रुवः ' ( ऋ. सं. ४. १९. ९) इत्यस्यामृचि प्रतिपादित इति ॥
“You, Indra, who are Śatakratu, have made Parāvṛj, the son of Agru, participant in sacred hymns.”
So Indra, Lord of Heroes, Powers, caused the unwedded damsel's son,
The castaway, to share the lauds.
And to this unwed girl’s son, who had been shunned, did Indra of a hundred resolves
give a share in the recitations.
Und jenem ausgestossnen Sohn der Jungfrau theilte Indra zu Der Sprüche Kraft, der mächtige.
Auch jenem ausgesetzten Jungfernsohn gab Indra, der Ratreiche, Anteil an den Lobliedern.
Также тому сыну незамужней девицы,
Подкидышу, Индра многомудрый
Дал приобщиться к хвалебным песням.
उ॒त त्या तु॒र्वशा॒यदू॑ अस्ना॒तारा॒ शची॒पति॑: । इन्द्रो॑ वि॒द्वाँ अ॑पारयत् ॥
उ॒त । त्या । तु॒र्वशा॒यदू॒ इति॑ । अ॒स्ना॒तारा॑ । शची॒ऽपतिः॑ । इन्द्रः॑ । वि॒द्वान् । अ॒पा॒र॒य॒त् ॥
उत अपि च अस्नातारा अस्नातारौ ययातिशापादनभिषिक्तौ त्या त्यौ तौ प्रसिद्धौ तुर्वशायदू तुर्वशनामानं यदुनामकं च राजानौ शचीपतिः कर्मणां पालकः । यद्वा शचीन्द्रस्य भार्या । तस्याः पतिर्भर्ता विद्वान् सकलमपि जानन् इन्द्रः अपारयत् अभिषेकार्हावकरोत् ।
“The lord of acts, the wise Indra, has borne across (their difficulties), Turvaśas and Yadu, when denied inauguration.”
So sapient Indra, Lord of Might, brought Turvaga and Yadu, those
Who feared the flood, in safel o'er.
And these two, Turvaśa and Yadu, who could not swim, did the lord of powers,
the knowing Indra, bring to the far shore.
Und beide, Turvaça, Jadu fuhr Indra unbenetzt hindurch, Er, der's versteht, der starke Held.
Auch den Turvasa und Yadu, die beide keine Schwimmer waren, hat der Kräfteherr Indra kundig hinübergerettet.
Также тех турвашу и яду,
Которые не умели плавать, повелитель силы
Индра умело переправил на другой берег.
उ॒त त्या स॒द्य आर्या॑ स॒रयो॑रिन्द्र पा॒रत॑: । अर्णा॑चि॒त्रर॑थावधीः ॥
उ॒त । त्या । स॒द्यः । आर्या॑ । स॒रयोः॑ । इ॒न्द्र॒ । पा॒रतः॑ । अर्णा॑चि॒त्रर॑था । अ॒व॒धीः॒ ॥
उत अपि च सद्यः सपदि हे इन्द्र त्वं त्या त्यौ तौ आर्या आर्यौ आर्यत्वाभिमानिनौ सन्तावपि । इन्द्रविषयभक्तिश्रद्धारहितावित्यर्थः । सरयोः सरय्वा नद्याः पारतः पारे तीरे वसन्तौ अर्णाचित्ररथा अर्णनामकं चित्ररथनामकं च राजानौ अवधीः अहिंसीः ॥
“You have slain at once those two Āryas, Arṇa and Citraratha, (dwellig) on the opposite (bank) of the Sarayu.”
Arpa and Citraratha, both Aryas, thou, Indra, slewest swift,
On yonder side of Sarayu,
And these two Āryas, Arṇa and Citraratha, did you strike at the same time
to the far side of the Sarayu (River), o Indra.
᳓
Und Arna und Tschitraratha, die Arjer, schlugest Indra du Jenseit der Saraju sogleich.
Auch jene beiden Arier Arna und Citraratha hast du, Indra, sofort jenseits der Sarayu erschlagen.
Также тех двоих ариев,
Арну и Читраратху, ты убил разом,
О Индра, по ту сторону Сараю.
अनु॒ द्वा ज॑हि॒ता न॑यो॒ऽन्धं श्रो॒णं च॑ वृत्रहन् । न तत्ते॑ सु॒म्नमष्ट॑वे ॥
अनु॑ । द्वा । ज॒हि॒ता । न॒यः॒ । अ॒न्धम् । श्रो॒णम् । च॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । न । तत् । ते॒ । सु॒म्नम् । अष्ट॑वे ॥
हे वृत्रहन् वृत्रस्य हिंसकेन्द्र त्वं जहिता जहितौ सर्वैर्बन्धुभिस्त्यक्तौ अन्धं चक्षुर्हीनमेकं श्रोणं च पङ्गुमपरं च द्वा एतौ द्वौ अनु नयः अन्धपङ्गुत्वपरिहारेण अनुनीतवानसि । हे इन्द्र ते त्वया दत्तं तत् सुम्नं सुखम् अष्टवे व्याप्तुं कोऽपि न । प्रभवतीति शेषः ॥
“Slayer of Vṛtra you have restored the (one who was) blind, the (other who was) lame, both abandoned by their kin); (it is not possible) to exceed the happiness what is given by you.”
Thou, Vrtra-slayer, didst conduct those two forlorn, the blind, the lame.
None may attain this bliss of thine.
You led along the two that had been abandoned, the blind man and the lame, o Vr̥tra-smasher:
that favor of yours is not to be equaled.
Und zwei Verlassne führtest du, den Blinden, Lahmen, Vritrafeind, Nichts gleichet dieser deiner Gunst.
Du geleitetest die beiden Ausgesetzten, den Blinden und den Lahmen, o Vritratöter. Diese deine Güte ist nicht mit Worten zu erreichen.
Ты вел двоих покинутых:
Слепого и хромого, о убийца Вритры.
Не достигнуть такого твоего благородства!
श॒तम॑श्म॒न्मयी॑नां पु॒रामिन्द्रो॒ व्या॑स्यत् । दिवो॑दासाय दा॒शुषे॑ ॥
श॒तम् । अ॒श्म॒न्ऽमयी॑नाम् । पु॒राम् । इन्द्रः॑ । वि । आ॒स्य॒त् । दिवः॑ऽदासाय । दा॒शुषे॑ ॥
इन्द्रः अश्मन्मयीनां पाषाणैर्निर्मितानां पुरां शम्बरस्य संबन्धिनां नगराणां शतं शतसंख्याकं दिवोदासाय एतन्नामकाय दाशुषे हविर्दत्तवते यजमानाय व्यास्यत् व्यक्षिपत् ॥ ॥ २२ ॥
“Indra has overturned a hundred stone-built cities for Divodās, the donor of oblations.”
For Divodasa, him who brought oblationt, Indra overthrew
A hundred fortresses of stone.
Indra threw open the hundred fortresses made of stone
for the pious Divodāsa.
᳓
Für Divodasa, der ihm dient', zerbrach der Burgen hundert er, Indra, die felsgemauerten.
Indra zerstörte hundert der steinernen Burgen für den opfernden Divodasa.
Сотню каменных
Крепостей Индра разнес на куски
Для Диводасы, совершившего поклонение.
अस्वा॑पयद्द॒भीत॑ये स॒हस्रा॑ त्रिं॒शतं॒ हथै॑: । दा॒साना॒मिन्द्रो॑ मा॒यया॑ ॥
अस्वा॑पयत् । द॒भीत॑ये । स॒हस्रा॑ । त्रिं॒शत॑म् । हथैः॑ । दा॒साना॑म् । इन्द्रः॑ । मा॒यया॑ ॥
इन्द्रो मायया स्वकीयया शक्त्या दासानां लोकानामुपक्षपयितॄणां राक्षसादीनां त्रिंशतं त्रिंशत्संख्याकानि सहस्रा सहस्राणि दभीतये दभीतिनामकस्यार्थाय हथैः हननसाधनैरायुधैः अस्वापयत् अवधीत् ॥
“He put to sleep, by delusion, with his destructive (weapons), thirty thousand of the servile (races), for the sake of Dabhīti.”
The thirty thousand Disas he with magic power and weapons sent
To slumber, for Dabhiti's sake.
For Dabhīti, Indra “put to sleep” with his blows thirty thousand Dāsas by his magic power.
᳓
Für den Dabhiti tödtete Dämonen dreissigtausende Mit Schlägen Indra und mit List.
Indra versenkte mit deinen Schlägen für Dabhiti dreißigtausend von den Dasa´s durch Zaubermacht in Schlaf.
Своими ударами с помощью колдовской силы
Индра усыпил для Дабхити
Тридцать тысяч дасов.
स घेदु॒तासि॑ वृत्रहन्त्समा॒न इ॑न्द्र॒ गोप॑तिः । यस्ता विश्वा॑नि चिच्यु॒षे ॥
सः । घ॒ । इत् । उ॒त । अ॒सि॒ । वृ॒त्र॒ऽह॒न् । स॒मा॒नः । इ॒न्द्र॒ । गोऽप॑तिः । यः । ता । विश्वा॑नि । चि॒च्यु॒षे ॥
उत अपि च हे इन्द्र यः त्वं ता तानि विश्वानि समस्तान् शत्रून् 'चिच्युषे प्राच्यावयः । हे वृत्रहन् वृत्राणां शत्रूणां हिंसकेन्द्र गोपतिः गवां पालकः सः त्वं समानः सर्वेषां यजमानानां समः सन् प्रख्यातः असि । घेत् इति पूरणौ ॥
“Slayer of Vṛtra, you are the same to all your worshippers, the lord of cattle, who cast down all these (your enemies).”
As such, O Vrtra-slayer, thou art general Lord of kine for all,
Thou Shaker of all things that be.
And you are that same herdsman, o Indra, Vr̥tra-smasher,
who set all these things in motion.
So bist du Vritratödter auch der eine Hirt, o Indra, du, Der alle Welt zugleich bewegt.
Auch bist du, Vritratöter Indra, noch der gleiche Kuhbesitzer, der du alles zuwege gebracht hast.
Ведь ты, о убийца Вритры, –
Всеобщий повелитель коров, о Индра,
Который все это приводит в действие.
उ॒त नू॒नं यदि॑न्द्रि॒यं क॑रि॒ष्या इ॑न्द्र॒ पौंस्य॑म् । अ॒द्या नकि॒ष्टदा मि॑नत् ॥
उ॒त । नू॒नम् । यत् । इ॒न्द्रि॒यम् । क॒रि॒ष्याः । इ॒न्द्र॒ । पौंस्य॑म् । अ॒द्य । नकिः॑ । टत् । आ । मि॒न॒त् ॥
उत अपि च हे इन्द्र यत् पौंस्यं त्वदीयं बलम् इन्द्रियं सामर्थ्योपेतं नूनं करिष्याः कृतवानसि खलु । अद्य अद्यतनः कश्चित् तत् बलं नकिः आ मिनत् न हिंस्यात् ॥
“When, indeed, Indra, you excite your vigorous manhood, there is no one at the present time who may resist it.”
Indra, whatever deed of might thou hast this day to execute,
None be there now to hinder it.
And now what masculine deed worthy of Indra you will do, o Indra, that no one shall thwart today.
Und welche starke Indrathat du, Indra, noch vollbringen willst, Die hindre heute keiner dir.
Und auch jetzt noch, wenn du, Indra, eine indrawürdige Tat tun willst, so vereitelt dir diese heute keiner.
И если ты теперь захочешь совершить,
О Индра, некий подвиг мужества, достойный Индры,
Никто сегодня не помешает (тебе) в этом.
वा॒मंवा॑मं त आदुरे दे॒वो द॑दात्वर्य॒मा । वा॒मं पू॒षा वा॒मं भगो॑ वा॒मं दे॒वः करू॑ळती ॥
व॒मम्ऽवा॑मम् । ते॒ । आ॒ऽदु॒रे॒ । दे॒वः । द॒दा॒तु॒ । अ॒र्य॒मा । वा॒मम् । पू॒षा । वा॒मम् । भगः॑ । वा॒मम् । दे॒वः । करू॑ळती ॥
हे आदुरे शत्रूणाम् आदारयितरिन्द्र ते तव वामंवामं यद्यत् वननीयं संभजनीयं धनमस्ति लोके तद्वामं वसु अर्यमा अरीणां नियमयिता एतन्नामकः देवो ददातु प्रयच्छतु। तथा करूळती कृत्तदन्तः पूषा पोषकः देवः वामं धनं ददातु । तथा भगः अपि वामं धनं ददातु । ननु करूळतीत्येतत् संनिहितत्वाद्भग इत्यनेन संबन्धनीयम् । अथवा अर्यमादीनां त्रयाणामपि विशेषणत्वेन भाव्यम् । कथं पूष्णो विशेषणं स्यादिति साकाङ्क्षत्वात् । न । सांनिध्याकाङ्क्षयोः सद्भावेऽपि योग्यतामन्तरेण अन्वयायोगात् । तस्मात् पूषा प्रपिष्टभागोऽदन्तको हि' (तै. सं. २. ६. ८. ५) इत्यादिश्रुतिषु पूष्ण एवादन्तकत्वेन प्रसिद्धेः व्यवहितस्यापि तस्यैव विशेषणत्वं युक्तम् । वामं बननीयं भवति' (निरु. ६. ३१) इत्यादि निरुक्तमत्र द्रष्टव्यम् ॥ ॥ २३ ॥
“Destroyer of foes, may the divine Aryaman distribute your precious wealth; (may) Pūṣa (bestow it), (may), Bhaga (bestow it); may the toothless deity bestow the desired wealth.”
O Watchful One, may Aryaman the God give thee all goodly things.
May Risan, Bhaga, and the God Karulati give all things fair.
Let the god Aryaman give everything of value to you, o Āduri— Pūṣan a valuable, Bhaga a valuable, the gap-toothed god a valuable.
Gut für Gut möge dir, o aufmerkender, Gott Arjaman geben, Gut auch Puschan, Gut Bhaga, und Gut der Gott mit morschem Zahn.
Alles Gute soll dir, Aduri, der Gott Aryaman geben, Gutes Pusan, Gutes Bhaga, Gutes der zahnlückige Gott.
Все хорошее тебе, о внимательный,
Пусть дает бог Арьяман,
Хорошее – Пушан, хорошее – Бхага,
Хорошее – щербатый бог!