Sukta 4.31
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताइन्द्रः
मन्त्र15
छन्दगायत्री
कया॑ नश्चि॒त्र आ भु॑वदू॒ती स॒दावृ॑ध॒: सखा॑ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥
कया॑ । नः॒ । चि॒त्रः । आ । भु॒व॒त् । ऊ॒ती । स॒दाऽवृ॑धः । सखा॑ । कया॑ । शचि॑ष्ठया । वृ॒ता ॥
सदावृधः सदा वर्धमानः चित्रः चायनीयः पूजनीयः सखा मित्रभूत इन्द्रः कया उती ऊत्या तर्पणेन नः अस्मान् आ भुवत् आभिमुख्येन भवेत् । शचिष्ठया प्रज्ञावत्तमया प्रज्ञासहितमनुष्ठीयमानेन कया वृता केन वर्तनेन कर्मणा चाभिमुखो भवेत् ॥
कस्य प्रजापतेः संबन्धिनीत्यस्मिन्नर्थे स्रीलिङ्गः केतिशब्दो वर्तते। ऊतिशब्दो रक्षणवाची। कयोत्या प्रजापतिसंबन्धिना रक्षणेन चित्र आभुवद्विचित्रोऽयं यज्ञो नोऽस्मान्प्रत्यागतः। कीदृशो यज्ञः, सदावृधः सर्वदा वर्धमानः, सखा सखिवत्प्रियतमः। स च यज्ञः कया प्रजापतिसंबन्धिन्या शचि ष्टयाऽतिशयितया शक्त्या वृता युक्त इत्यर्थः।
“By what means may he who is ever augmenting, who is wonderful, who is our friend, be present with us, by what most effective rite?”
WITH what help will he come to us, wonderful, ever-waxing Friend;
With what most mighty company?
With what help will our brilliant, ever-strengthening comrade be there for us—
with what most powerful troop?
Mit welcher Hülfe steht uns bei der lichte Freund, der stets erquickt? Mit welcher stärksten Heeresschar?
Mit welcher Hilfe wird uns der wunderbare, immer fördernde Freund beistehen, mit welchem mächtigsten Gefolge?
С какой поддержкой появится
Наш яркий, всегда помогающий друг?
С какою самою сильною свитою?
कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑नां॒ मंहि॑ष्ठो मत्स॒दन्ध॑सः । दृ॒ळ्हा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑ ॥
कः । त्वा॒ । स॒त्यः । मदा॑नाम् । मंहि॑ष्ठः । म॒त्स॒त् । अन्ध॑सः । दृ॒ळ्हा । चि॒त् । आ॒ऽरुजे॑ । वसु॑ ॥
मंहिष्ठः पूजनीयः सत्यः सत्यभूतः मदानां मादयितॄणां मध्ये कः मदकरः अन्धसः सोमस्य रसः दृळ्हा चित् दृढान्यपि वसु वसूनि शत्रूणां धनानि आरुजे आ समन्तात् भङ्क्तुं हे इन्द्र त्वा त्वां मत्सत् मादयेत् ॥
“What genitive ine and most esteemed of the exhilarating juies of the (sacriiial) beverage may delight you to demolish the substantial treasures (of the foe)?”
What genuine and most liberal draught will spirit thee with juice to burst
Open e'en strongly-guarded wealth?
Which trusty one among the exhilarating drinks, which most bounteous one from the soma-stalk will exhilarate you
to break loose good things, even though they are held fast?
Welch wahrer und erfreuendster der Tränke wird berauschen dich, Dass du auch festes Gut erbrichst?
Welcher echte unter den Räuschen und freigebigste Rausch des Tranks wird dich berauschen, so daß du auch die verschlossenen Schätze erbrichst?
Какое истинное среди опьянений,
Самое щедрое (опьянение) соком опьянит тебя
(Настолько, что) ты проломишь даже замкнутые богатства?
अ॒भी षु ण॒: सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम् । श॒तं भ॑वास्यू॒तिभि॑: ॥
अ॒भि । सु । नः॒ । सखी॑नाम् । अ॒वि॒ता । ज॒रि॒तॄ॒णाम् । श॒तम् । भ॒वा॒सि॒ । ऊ॒तिऽभिः॑ ॥
हे इन्द्र त्वं सखीनां समानख्यातीनां जरितॄणां स्तोतॄणाम् अविता रक्षिता त्वं शतं शतेन बह्वीभिः ऊतिभिः रक्षाभिः सह नः अस्माकं सु सुष्ठु अभि भवासि अभिमुखो भव ॥
“Do you, the protector of us your friends and praisers, be present with a hundred protections.”
Do thou who art Protector of us thy friends who praise thee
With hundred aids approach us.
As the helper of us, your comrades and your singers,
you will prevail by your hundred means of help.
Bald komme als Beschützer du der Freunde, der lobsingenden, Mit hundert Hülfen zu uns her.
Nimm uns fein, als Gönner deiner Freunde, der Sänger, mit deinen hundert Hilfen in Obhut.
Пусть обратишься ты в нашу сторону
Как помощник (твоих) друзей-певцов
С сотней (твоих) поддержек!
अ॒भी न॒ आ व॑वृत्स्व च॒क्रं न वृ॒त्तमर्व॑तः । नि॒युद्भि॑श्चर्षणी॒नाम् ॥
अ॒भि । नः॒ । आ । व॒वृ॒त्स्व॒ । च॒क्रम् । न । वृ॒त्तम् । अर्व॑तः । नि॒युत्ऽभिः॑ । च॒र्ष॒णी॒नाम् ॥
हे इन्द्र त्वं वृत्तं चक्रं न वर्तमानं चक्रमिव अर्वतः उपगन्तॄन् नः अस्मान् चर्षणीनाम् अस्मदीयानां मनुष्याणां नियुद्भिः स्तुतिभिः अभि आ ववृत्स्व अभ्यावर्तस्व ॥
“(Induced) by the praise of men, return like a revolving wheel to us, dependent (upon your favour).”
Like as a courser's circling wheel, so turn thee hitherward to us,
Attracted by the hymns of men.
Turn toward us here—like a chariot-wheel turned toward its steeds— with your teams of the separate peoples.
O rolle selbst dich zu uns her, gleichwie des Renners rollend Rad, Rasch mit der Menschen Liederreihn.
Drehe dich zu uns, wie das gedrehte Rad den Rossen, mit den Gespannen der Menschenvölker!
Повернись к нам,
Как вертящееся колесо к коню,
Вместе с упряжками народов!
प्र॒वता॒ हि क्रतू॑ना॒मा हा॑ प॒देव॒ गच्छ॑सि । अभ॑क्षि॒ सूर्ये॒ सचा॑ ॥
प्र॒ऽवता॑ । हि । क्रतू॑नाम् । आ । ह॒ । प॒दाऽइ॑व । गच्छ॑सि । अभ॑क्षि । सूर्ये॑ । सचा॑ ॥
हे इन्द्र त्वं क्रतूनां कर्मणां यजमानानां संबन्धिनः प्रवता प्रवतः प्रवणान् देशान् पदेव पदानि स्वकीयानि स्थानानीव आ गच्छसि हि आगतो भवसि खलु। ह इति पूरणः । हे इन्द्र त्वामहं सूर्ये सूर्येण सचा सह अभक्षि भजे ॥ ॥ २४ ॥
“You come in a downward (direction) to sacfred rites, as if to your own station; I glorify you together with the sun.”
Thou seekest as it were thine own stations with swift descent of powers:
I share thee even with the Sun.
For through the days you come here along the slope of your intentions, as if by foot.
I have taken my share in company with the sun(rise).
Denn auf der Kräfte jäher Bahn zu deinen Stätten eilest du, Bei erstem Lichte grüsst' ich dich,
Denn du kommst nach dem Zug deiner Gedanken als wäre er dein Fuß. Ich habe meinen Anteil an der aufgehenden Sonne bekommen.
Ведь по отлогому склону обрядов
Ты приходишь, словно ногой (идешь).
Я получил долю в (восходящем) солнце!
सं यत्त॑ इन्द्र म॒न्यव॒: सं च॒क्राणि॑ दधन्वि॒रे । अध॒ त्वे अध॒ सूर्ये॑ ॥
सम् । यत् । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । म॒न्यवः॑ । सम् । च॒क्राणि॑ । द॒ध॒न्वि॒रे । अध॑ । त्वे इति॑ । अध॑ । सूर्ये॑ ॥
हे इन्द्र ते त्वदर्थं मन्यवः स्तुतयः यत् यदा सं दधन्विरे अस्माभिरनुमन्यन्ते । चक्राणि चङ्क्रमणानि कर्माणि च सं दधन्विरे । अध तदानीं ताः स्तुतयः तानि कर्माणि च त्वे त्वयि भवन्ति । अध तदनन्तरं सूर्ये च भवन्ति ॥
“When you praises, and these sacred rites, Indra, are addressed to you, they first belong to you and next to Sūrya.”
What time thy courage and his wheels together, Indra, run their course
With thee and with the Sun alike,
Since your battle-frenzies, o Indra, since your chariot-wheels have converged (here),
(I have taken my share) sometimes in (company with) you and sometimes in (company with) the Sun.
Wenn, Indra, deines Eifers Drang, und wenn die Räder eilig gehn Bei dir und bei der Sonne auch.
Wenn dein Eifer, o Indra, und deine Wagenräder gleichschnell laufen, so habe ich meinen Anteil sowohl an dir, wie an der Sonne bekommen.
Если твои порывы, о Индра,
(И) колеса мчатся вместе,
(То я получил долю) как в тебе, так и в солнце.
उ॒त स्मा॒ हि त्वामा॒हुरिन्म॒घवा॑नं शचीपते । दाता॑र॒मवि॑दीधयुम् ॥
उ॒त । स्म॒ । हि । त्वाम् । आ॒हुः । इत् । म॒घऽवा॑नम् । श॒ची॒ऽप॒ते॒ । दाता॑रम् । अवि॑ऽदीधयुम् ॥
हे शचीपते कर्मपालकेन्द्र उत अपि च मघवानं धनवन्तं दातारं स्तोतृभ्योऽभीष्टप्रदं त्वा त्वाम् अविदीधयुम् । विदीधयुः अदीप्यमानः । न विदीधयुः अविदीधयुः । तं दीप्यमानम् आहुः स्म प्रवदन्ति खलु । हि इत् इति द्वयं पूरणार्थम् ॥॥३॥
“Lord of holy acts, they call you Maghavan, the munificent, the resplendent.”
So even, Lord of Power and Might, the people call thee Maghavan,
Giver, who pauses not to think.
And because it is just you they always call a bounteous one, o lord of power,
a giver who never thinks twice,
Dich nennt man ja, o Herr der Kraft, mit Recht den immer schenkenden, Den Geber, welcher nimmer säumt.
Auch nennen sie dich ja den Freigebigen, du Herr der Kraft, den Geber, der sich nicht lange bedenkt.
И еще ведь тебя называют
Щедрым дарителем,
О господин силы, который не раздумывает.
उ॒त स्मा॑ स॒द्य इत्परि॑ शशमा॒नाय॑ सुन्व॒ते । पु॒रू चि॑न्मंहसे॒ वसु॑ ॥
उ॒त । स्म॒ । स॒द्यः । इत् । परि॑ । श॒श॒मा॒नाय॑ । सु॒न्व॒ते । पु॒रु । चि॒त् । मं॒ह॒से॒ । वसु॑ ॥
उत अपि च हे इन्द्र त्वं सद्य इत् सद्य एव शशमानाय स्तुतिं कुर्वते । शशमानः शंसमानः ' ( निरु. ६. ८) इति यास्केनोक्तत्वात् । सुन्वते सोमाभिषवं कुर्वते यजमानाय पुरु चित् पुरूणि बहून्यपि वसु वसूनि धनानि परि परितः मंहसे स्म प्रयच्छसि खलु ॥
“And verily you give promptly abundant wealth to him who praises you and offers you libations.”
And verily to him who toils and presses Soma juice for thee
Thou quickly givest ample wealth.
And (you) always (circle) around (the peoples? realms?) in a single day; on the laboring presser
you bounteously bestow many goods.
In eines einz'gen Tages Lauf verleihst du allermeistes Gut Dem eifervollen Opferer.
Auch schwenkst du alsbald dem, der den Opferdienst versieht und Soma ausgepreßt, sogar viel Gut.
И еще ты сразу же задариваешь того,
Кто трудится (во время обряда и) выжимает (сому),
Обильным добром.
न॒हि ष्मा॑ ते श॒तं च॒न राधो॒ वर॑न्त आ॒मुर॑: । न च्यौ॒त्नानि॑ करिष्य॒तः ॥
न॒हि । स्म॒ । ते॒ । श॒तम् । च॒न । राधः॑ । वर॑न्ते । आ॒ऽमुरः॑ । न । च्यौ॒त्नानि॑ । क॒रि॒ष्य॒तः ॥
हे इन्द्र आमुरः बाधका राक्षसादयः ते त्वदीयं शतं चन शतपरिमितमपि राधः धनं नहि वरन्ते स्म न वारयन्ति खलु । किंच शत्रूणां हिंसनं करिष्यतः तव च्यौत्नानि बलानि न वारयन्ति ।
“Adversaries diminish not your hundred-fold opulence nor resist the energies of you opposing (them).”
No, not a hundred hinderers can check thy gracious bounty's flow,
Nor thy great deeds when thou wilt act.
For not even a hundred hindrances can block your generosity,
nor your exploits when you will do them.
Denn deine Gaben hemmen auch selbst hundert Feinde nimmermehr, Noch deine Thaten, die du wirkst.
Denn nicht halten deine Freigebigkeit auch nicht hundert Hindernisse auf, noch deine Unternehmungen, wenn du sie ausführen willst.
Не мешает же твоему дарению
Ни сотня вредителей,
Ни дела, когда ты (их) собираешься совершить.
अ॒स्माँ अ॑वन्तु ते श॒तम॒स्मान्त्स॒हस्र॑मू॒तय॑: । अ॒स्मान्विश्वा॑ अ॒भिष्ट॑यः ॥
अ॒स्मान् । अ॒व॒न्तु॒ । ते॒ । श॒तम् । अ॒स्मान् । स॒हस्र॑म् । ऊ॒तयः॑ । अ॒स्मान् । विश्वाः॑ । अ॒भिष्ट॑यः ॥
हे इन्द्र ते त्वदीयाः शतं शतसंख्याकाः ऊतयः रक्षाः अस्मान् अवन्तु रक्षन्तु । सहस्रं सहस्रसंख्याकास्त्वदीया रक्षाः अस्मान् अवन्तु । विश्वाः सर्वाणि अभिष्टयः त्वदीयान्यभिगमनानि अस्मान् अवन्तु ॥ ॥ २५ ॥
“May your hundred, your thousand, protections preserve us; may all (your) desires (be for our defence).”
May thine assistance keep us safe, thy hundred and thy thousand aids:
May all thy favours strengthen us.
Let your hundred means of help help us, us your thousand,
us all your superior powers.
Uns mögen deine Hülfen all', die hundert und die tausende, Und all dein Beistand günstig sein.
Uns sollen deine hundert, uns deine tausend Förderungen fördern, uns alle Hilfen.
Нам пусть поможет сотня,
Нам – тысяча твоих поддержек,
Нам – все (твои) благоволения!
अ॒स्माँ इ॒हा वृ॑णीष्व स॒ख्याय॑ स्व॒स्तये॑ । म॒हो रा॒ये दि॒वित्म॑ते ॥
अ॒स्मान् । इ॒ह । वृ॒णी॒ष्व॒ । स॒ख्याय॑ । स्व॒स्तये॑ । म॒हः । रा॒ये । दि॒वित्म॑ते ॥
हे इन्द्र त्वम् इह अस्मिन् यज्ञे अस्मान् यजमानान् सख्याय सखिभावाय स्वस्तये अविनाशाय च महः महते दिवित्मते दीप्तिमते राये धनाय च वृणीष्व संभजस्व ॥
“Select us, Indra, on this occasion, for your friendship, for (our) welfare, for vast and splendid riches.”
Do thou elect us this place for friendship and prosperity,
And great celestial opulence.
Choose us here for comradeship, for well-being,
for great, heavenly wealth.
Uns wähle zur Genossenschaft, uns hier zu schönem Wohlergehn, Zu glänzendem Besitz des Guts.
Uns erwähle hier zur Freundschaft, zum Glück, zu großem, glanzvollen Besitz!
Нас здесь выбирай себе
Для дружбы, для счастья,
Для великого сверкающего богатства!
अ॒स्माँ अ॑विड्ढि वि॒श्वहेन्द्र॑ रा॒या परी॑णसा । अ॒स्मान्विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: ॥
अ॒स्मान् । अ॒वि॒ड्ढि॒ । वि॒श्वऽहा॑ । इन्द्र॑ । रा॒या । परी॑णसा । अ॒स्मान् । विश्वा॑भिः । ऊ॒तिऽभिः॑ ॥
हे इन्द्र त्वं विश्वहा सर्वेष्वहःसु परीणसा महता राया धनेन अस्मान् यजमानान् अविड्ढि रक्ष । किंच विश्वाभिः सर्वाभिः ऊतिभिः रक्षाभिः अस्मान् अविड्ढि ॥
“Favour us, Indra, daily with infinite riches (protect) us with all protections.”
Favour us, Indra, evermore with overflowing store of wealth:
With all thy succours aid thou us.
Help us through all the days with wealth in profusion, o Indra— us with all your means of help.
Uns unterstütze überall durch Gaben und durch reichen Schatz Mit allen Hülfen, Indra, uns.
Uns fördere allezeit mit vollständigem Besitz, o Indra, uns mit allen Förderungen!
Нам помогай все дни,
О Индра, богатством через край,
Нам – всяческими поддержками!
अ॒स्मभ्यं॒ ताँ अपा॑ वृधि व्र॒जाँ अस्ते॑व॒ गोम॑तः । नवा॑भिरिन्द्रो॒तिभि॑: ॥
अ॒स्मभ्य॑म् । तान् । अप॑ । वृ॒धि॒ । व्र॒जान् । अस्ता॑ऽइव । गोऽम॑तः । नवा॑भिः । इ॒न्द्र॒ । ऊ॒तिऽभिः॑ ॥
हे इन्द्र त्वं नवाभिः नूतनाभिः ऊतिभिः रक्षाभिः अस्तेव क्षेप्ता शूर इव गोमतः गोभिः युक्तान तान् प्रसिद्धान् व्रजान् गोनिवासान् अस्मभ्यम् अपा वृधि उद्घाटय ॥
“With fresh protections, Indra, like a warrior, open for us those pastures filled with cattle.”
With new protections, Indra, like an archer, open thou forus
The stables that are filled with kine.
For us open up these pens filled with cattle, as a sharpshooter (would), with your new means of help, o Indra.
Uns schliesse einem Schützen gleich die rinderreichen Ställe auf Durch neue Hülfen, Indra du.
Uns öffne wie ein Schütze diese rinderreichen Hürden durch deine neuesten Förderungen, o Indra!
Для нас раскрой, словно стрелок,
Те загоны, полные скота,
С помощью новых поддержек, о Индра!
अ॒स्माकं॑ धृष्णु॒या रथो॑ द्यु॒माँ इ॒न्द्रान॑पच्युतः । ग॒व्युर॑श्व॒युरी॑यते ॥
अ॒स्माक॑म् । धृ॒ष्णु॒ऽया । रथः॑ । द्यु॒ऽमान् । इ॒न्द्र॒ । अन॑पऽच्युतः । ग॒व्युः । अ॒श्व॒युः । ई॒य॒ते॒ ॥
हे इन्द्र धृष्णुया धृष्णुः शत्रूणां धर्षक: द्युमान् दीप्तिमान् अनपच्युतः विनाशरहितः गव्युः गोमान् अश्वयुः अश्ववान् अस्माकम् अस्मत्संबन्धी रथः ईयते सर्वत्र गच्छतु । तेन रथेनास्मान् रक्षेत्यर्थः ॥
“May our chariot, Indra, foe-repelling, brilliant unfailing, proceed (everywhere), possessing us of cattle and of horses.”
Our chariot, Indra, boldly moves endued with splendour, ne'er repulsed,
Winning for us both kine andsteeds.
Our brilliant chariot, not to be diverted, boldly
speeds in its search for cattle and horses, o Indra.
Es dringet unser Wagen kühn, erstrebend, Indra, Ross und Rind, Voll Glanz und unaufhaltsam vor,
Unser Wagen eilt kühnlich, der ruhmvolle, nicht verdrängte, Rinder und Rosse erstrebende, o Indra.
Наша колесница, сверкающая,
О Индра, не отброшенная назад, отважно
Мчится, стремясь к коровам, стремясь к коням.
अ॒स्माक॑मुत्त॒मं कृ॑धि॒ श्रवो॑ दे॒वेषु॑ सूर्य । वर्षि॑ष्ठं॒ द्यामि॑वो॒परि॑ ॥
अ॒स्माक॑म् । उ॒त्ऽत॒मम् । कृ॒धि॒ । श्रवः॑ । दे॒वेषु॑ । सू॒र्य॒ । वर्षि॑ष्ठम् । द्याम्ऽइ॑व । उ॒परि॑ ॥
हे सूर्य सर्वस्य प्रेरकेन्द्र हे आदित्य वा त्वं देवेषु द्योतमानेषु वह्न्यादिषु मध्ये अस्माकम् अस्मत्संबन्धि श्रवः यशः उत्तमम् उत्कृष्टं कृधि कुरु । तत्र दृष्टान्तः । वर्षिष्ठम् अतिशयेन प्रवृद्धं सेचनसमर्थं वा द्यामिव द्युलोकं यथा सर्वेषां लोकानाम् उपरि स्थितमुत्कृष्टमकरोस्तद्वत् ॥ ॥ २६ ॥
“Sūrya, make our fame exalted among the gods, as (you have plural ced) the sky, the shedder of most copious rain, above (all other regions). ”
O Surya, make our fame to be most excellent among the Gods,
Most lofty as the heaven on high.
Our fame—make it most preeminent among the gods, o Sun,
and highest, as if above heaven.
Verschaff, o Sonnengott, uns Ruhm, den höchsten bei der Götterschar Und schönsten, der zum Himmel ragt.
Unseren Ruhm mach zum obersten bei den Göttern, o Surya, zum höchsten wie den Himmel droben.
Нашу славу сделай
Высшей среди богов, о Сурья,
Самой высокой, словно небо над (нами)!