Sukta 4.40
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवतादधिक्राः
मन्त्र5
छन्दत्रिष्टुप्
द॒धि॒क्राव्ण॒ इदु॒ नु च॑र्किराम॒ विश्वा॒ इन्मामु॒षस॑: सूदयन्तु । अ॒पाम॒ग्नेरु॒षस॒: सूर्य॑स्य॒ बृह॒स्पते॑राङ्गिर॒सस्य॑ जि॒ष्णोः ॥
द॒धि॒ऽक्राव्णः॑ । इत् । ऊँ॒ इति॑ । नु । चा॒र्कि॒रा॒म॒ । विश्वा॑ । इत् । माम् । उ॒षसः॑ । सू॒द॒य॒न्तु॒ । अ॒पाम् । अ॒ग्नेः । उ॒षसः॑ । सूर्य॑स्य । बृह॒स्पतेः॑ । आ॒ङ्गि॒र॒सस्य॑ । जि॒ष्णोः ॥
दधिक्राव्ण इदु एतन्नामकस्य देवस्यैव स्तुतिं नु क्षिप्रं चर्किराम भृशं करवाम । मां विश्वा इत् उषसः सर्वा अपि ताः सूदयन्तु कर्मसु प्रेरयन्तु । अपाम् अग्नेः उषसः सूर्यस्य बृहस्पतेः आङ्गिरसस्य जिष्णोः एतेषां देवतानामहं स्तुतिं करवाणीति शेषः । तासामपि निपातभाक्त्वात् स्तुतिरविरुद्धा ॥
“May we repeatedly recite (the praise) of Dadhikrāvaṇ; may all rising dawns excite me (to the adoration) of the waters, of Agni, of Uṣas, of Sūrya, of Bṛhaspati, and of Jiṣṇu, the son of Aṅgiras.”
LET us recite the praise of Dadhikravan: may all the Mornings move me to exertion;
Praise of the Lord of Waters, Dawn, and Agni, Brhaspati Son of Angiras, and Surya.
Just to Dadhikrāvan will we now pay tribute—let all the Dawns
sweeten me—
and to the Waters, Agni, Dawn, and the Sun, also to Br̥haspati Āṅgirasa, the victorious.
Den Dadhikravan wollen wir nun preisen, mir mögen helfen alle Morgenröthen, der Agni, Wasser, Sonne, Morgenröthe, Brihaspati, Angirasa besiegt hat.
An den Dadhikravan wollen wir jetzt gedenken - alle Usa´s sollen mich zum Meister machen - an die Gewässer, an Agni, Usas, Surya, an Brihaspati, den siegesgewohnten Angirasen.
Дадхикравана мы будем восхвалять сейчас –
Пусть подготовят меня (к этому) все утренние зори -
Воды, Агни, Ушас, Сурью,
Брихаспати, победоносного Ангираса.
सत्वा॑ भरि॒षो ग॑वि॒षो दु॑वन्य॒सच्छ्र॑व॒स्यादि॒ष उ॒षस॑स्तुरण्य॒सत् । स॒त्यो द्र॒वो द्र॑व॒रः प॑तंग॒रो द॑धि॒क्रावेष॒मूर्जं॒ स्व॑र्जनत् ॥
सत्वा॑ । भ॒रि॒षः । गो॒ऽइ॒षः । दु॒व॒न्य॒ऽसत् । श्र॒व॒स्यात् । इ॒षः । उ॒षसः॑ । तु॒र॒ण्य॒ऽसत् । स॒त्यः । द्र॒वः । द्र॒व॒रः । प॒त॒ङ्ग॒रः । द॒धि॒ऽक्रावा॑ । इष॑म् । ऊर्ज॑म् । स्वः॑ । ज॒न॒त् ॥
सत्वा गन्ता भरिषः भरणकुशलः गविषः गवां प्रेरकः एष्टा वा दुवन्यसत् । दुवः परिचरणमिच्छन्तो दुवन्याः । तेषु सीदतीति दुवन्यसत् । इषः इष्यमाणायाः उषसः संबन्धिनि काले इत्यर्थः । यद्वा । इषः एष्टा एषणीयो वा । श्रवस्यात् श्रवस्येत् अन्नमिच्छेत् । किंच तुरण्यसत्'। त्वरया सीदतीति तुरण्यसत्' । सत्यः सत्सु तायमानः द्रवः गन्ता द्रवरः प्रकृष्टवेगवान् पतङ्गरः । पतनेनोत्प्लवनेन पतनं पतङ्गः । तद्वान् पतङ्गरः । उक्तलक्षणः दधिक्रावा देवः इषम् अन्नम् ऊर्जं बलं स्वः स्वर्गं च जनत् जनयेत् उत्पादयेत् ॥
“May Dadhikrāvaṇ, the active, the cherisher, the giver of cattle, who abides with the devout, the swift-going, be willing to accept (the sacrificial) food at the time of the desirable dawn; may he who is true, moving, rapid, and leaping like a grasshopper, produce (for us) food, strength and heaven.”
Brave, seeking war and booty, dwelling with the good and with the swift, may he hasten the food of Dawn.
May he the true, the fleet, the lover of the course, the bird-like Dadhikravan, bring food, strength, and light.
A consummate warrior seeking plunder, seeking cattle, he will seek fame in a rush to the distance, in a headlong rush to the refreshments of Dawn.
The real thing—running, running faster, flying—Dadhikrāvan gives birth to refreshment, nourishment, and the sun.
Der tapfre, der nach Beut' und Rindern weithin dringt, nach Morgentränken voll Begierde eilend strebt, Der wahre Läufer, vorwärtsschiessend vogelgleich, Dadhikra zeug uns Speise, Trank und Himmelsglanz.
Ein Krieger, der Beute macht, auf Rinder auszieht, der unter den Bevorzugten, der unter den Spitzenführern sitzt, möge er die Genüsse der Usas als Ruhmespreis erstreben. Als der wahre Renner, Läufer und Flieger möge Dadhikravan Speisegenuß und Stärkung und das Sonnenlicht schaffen.
Воин, жаждущий добычи жаждущий коров, находящийся среди знатных людей,
Да получит он как почетный дар жертвенную усладу утренней зари, (этот конь,) находящийся среди рвущихся вперед!
Истинный бегун, бегущий быстро, подобный птице,
Пусть породит Дадхикраван жертвенную усладу, питательную силу, солнце!
उ॒त स्मा॑स्य॒ द्रव॑तस्तुरण्य॒तः प॒र्णं न वेरनु॑ वाति प्रग॒र्धिन॑: । श्ये॒नस्ये॑व॒ ध्रज॑तो अङ्क॒सं परि॑ दधि॒क्राव्ण॑: स॒होर्जा तरि॑त्रतः ॥
उ॒त । स्म॒ । अ॒स्य॒ । द्रव॑तः । तु॒र॒ण्य॒तः । प॒र्णम् । न । वेः । अनु॑ । वा॒ति॒ । प्र॒ऽग॒र्धिनः॑ । श्ये॒नस्य॑ऽइव । ध्रज॑तः । अ॒ङ्क॒सम् । परि॑ । द॒धि॒ऽक्राव्णः॑ । स॒ह । ऊ॒र्जा । तरि॑त्रतः ॥
उत स्म अपि च खलु द्रवतः गच्छतः तुरण्यतः त्वरमाणस्य प्रगर्धिनः प्रकर्षेणाभिकाङ्क्षतः अस्य दधिक्राव्णः देवस्य गतिं वेः गन्तुः पक्षिणःपर्णं न गमनं पत्रं वा अनुसृत्य यथा वान्त्यन्ये पक्षिणस्तद्वत् अनु वाति सर्वो वेगवान् जनः । सर्वेषामपि शीघ्रगामीत्यर्थः । किंच ध्रजतः गच्छतः तरित्रतः तारयतोऽन्यान् ॥ अन्तर्भावितण्यर्थोऽयम् ॥ श्येनस्येव अङ्कसं पादाधारम् उरःप्रदेशं वा परि परितः ऊर्जा बलेन निमित्तेनान्नार्थं वा सह एकीभूय । संघेन गच्छन्तीति शेषः ॥
“And after him who is quick-going, hastening, eager (to arrive at his goald, men) follow (as other birds pursue) the flight of a swift (bird) striving together to keep up by the side of Dadhikrāvan. the transporter (of others) as swift as a hawk.”
His pinion, rapid runner, fans him m his way, as of a bird that hastens onward to its aim,
And, as it were a falcon's gliding through the air, strikes Dadhikravan's side as he speeds on with might.
After him as he hasteneth in triumphant speed
Bloweth the wind as after the wing of the bird,
Of the impetuous eagle, (after him) Dadhikravan,
As in his might he crosseth the winding ways.
And (the wind) fans up his “feathers” [=mane], like the feathers of a bird in greedy pursuit, while he runs and rushes headlong,
while he swoops like a falcon around the curving (racecourse), while he keeps advancing with his vigor—Dadhikrāvan.
Und dieses schnellen Läufers Fittich fliegt dahin, wie eines Vogels, der begehrlich vorwärts eilt, Des Adlers, der im Bogen um den Himmel fliegt, des Dadhikra, der kräftig durch die Lüfte dringt.
Und hinter ihm, dem Laufenden, Vorauseilenden weht der Wind hinterdrein wie hinter dem Flügel eines beutegierigen Vogels, wenn Dadhikravan wie ein Adler sausend mit seiner Kraft den Rank abgewinnt.
И еще: вслед за ним, бегущим, рвущимся вперед,
Веет (ветер), как за крылом птицы, жадно бросающейся вперед,
Когда Дадхикраван, мчась, словно сокол,
Благодаря (своей) силе превосходит кривую (противника).
उ॒त स्य वा॒जी क्षि॑प॒णिं तु॑रण्यति ग्री॒वायां॑ ब॒द्धो अ॑पिक॒क्ष आ॒सनि॑ । क्रतुं॑ दधि॒क्रा अनु॑ सं॒तवी॑त्वत्प॒थामङ्कां॒स्यन्वा॒पनी॑फणत् ॥
उ॒त । स्यः । वा॒जी । क्षि॒प॒णिम् । तु॒र॒ण्य॒ति॒ । ग्री॒वाया॑म् । ब॒द्धः । अ॒पि॒ऽक॒क्षे । आ॒सनि॑ । क्रतु॑म् । द॒धि॒ऽक्राः । अनु॑ । स॒म्ऽतवी॑त्वत् । प॒थाम् । अङ्कां॑सि । अनु॑ । आ॒ऽपनी॑फणत् ॥
उत अपि च स्यः सः वाजी वेजनवानश्वरूपो देवः ग्रीवायां गरणसाधनायां कण्ठे बद्धः अपिकक्षे कक्षप्रदेशे आसनि आस्ये च बद्धः । बद्धपल्यङ्कस्योक्तेषु स्थानेषु पाशबन्धाः संभवन्ति । एवं बद्धः सन् क्षिपणिं क्षेपणम् अनु तुरण्यति त्वरयति गन्तुम्। किंचायं दधिक्राः देवः क्रतुं कर्म प्रज्ञां वा अनु अनुसृत्य संतवीत्वत् प्रवृद्धबलवान सन् पथां मार्गाणाम् अङ्कांसि कुटिलानि अनुसृत्य आपनीफणत् सर्वतो भृशं गच्छति ॥ फणतेर्गत्यर्थस्य यङ्लुकि इदं रूपम् ॥ अपि स वाजी वेजनवान्' (निरु. २.२८ ) इत्यादि निरुक्तमनुसंधेयम् ॥
“And that horse bound by his neck, his flanks, his mouth, accelerates his paces; Dadhikrā increasing in vigour after the (sacred rite), following the windings of the roads, goes still more rapidly.”
Bound by the neck and by the flanks and by the mouth, the vigorous Courser lends new swiftness to his speed.
Drawing himself together, as his strength allows, Dadhikras springs along the windings of the paths.
And this prizewinner, bound at neck, shoulder, and mouth, rushes headlong to the lash—
Dadhikrā, growing stronger and stronger following his will, galloping and galloping following the curves of the paths.
Dies schnelle Ross beschleunigt seinen raschen Lauf, am Hals gebunden, an den Schultern und am Mund; Dadhikra hüpfte, steigernd seines Wirkens Kraft ringsum der Pfade Biegungen mit raschem Sprung.
Und der Preisrenner kommt dem Peitschenhieb zuvor, am Hals, an der Sattelstelle und am Maul gefesselt, indem Dadhikra nach Wunsch seine Kraft zusammenrafft und die Krümmungen der Wege im Sprung nimmt.
И еще: скакун Дадхикра, приносящий награды, опережает удар кнута,
Взнузданный на шее, под животом (и) на морде,
По своей воле мощно собираясь с силой,
Резво скача по извилинам дорог.
हं॒सः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दुरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद्व्यो॑म॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तम् ॥
हं॒सः । शु॒चि॒ऽसत् । वसुः॑ । अ॒न्त॒रि॒क्ष॒ऽसत् । होता॑ । वे॒दि॒ऽसत् । अति॑थिः । दु॒रो॒ण॒ऽसत् । नृ॒ऽसत् । व॒र॒ऽसत् । ऋ॒त॒ऽसत् । व्यो॒म॒ऽसत् । अ॒प्ऽजाः । गो॒ऽजाः । ऋ॒त॒ऽजाः । अ॒द्रि॒ऽजाः । ऋ॒तम् ॥
अनया सौर्यर्चा य एषोऽन्तरादित्ये हिरण्मयः पुरुषो दृश्यते हिरण्यश्मश्रुः' (छा. उ. १.६. ६) इत्यादिश्रुत्युक्तो मण्डलाभिमानी देवोऽस्ति यश्च सर्वप्राणिचित्तरूपस्थितः परमात्मा यच्च निरस्तसमस्तौपाधिकं परं ब्रह्म तत्सर्वमेकमेवेति प्रतिपाद्यते ॥ हंसः । हन्तिर्गत्यर्थः । सर्वत्र सर्वदा गन्ता ‘ योऽहं सोऽसौ' इत्यादिश्रुत्युक्तप्रकारेणैकीकृत्योपास्यः परमात्ममन्त्रप्रतिपाद्य आदित्यः। स च शुचौ दीप्ते द्युलोके सीदतीति शुचिषत् । अथ यदतः परो दिवो ज्योतिर्दीप्यते ' ( छा. उ. ३. १३. ७) इत्यादिश्रुतेः । अनेन द्युस्थानः आदित्यः प्रतिपादितः । स एव मध्यस्थानो वायुरित्याह । वसुः सर्वस्य वासयिता वायुः । स च अन्तरिक्षसत् अन्तरिक्षसंचारी । अथ तस्यैव क्षितिस्थानवैदिकाग्निरूपतामाह । होता देवानामाह्वाता होमनिष्पादको वा वेदिषत् वेद्यां गार्हपत्यादिरूपेण स्थितः । अतिथिः अतिथिवत् सर्वदा पूज्योऽग्निः । दुरोणसत् । दुरोणं गृहनाम । तत्र पाकादिसाधनत्वेन स्थितः । अनेन लौकिकाग्न्यात्मकत्वमुक्तम् । नृषत् । नृषु मनुष्येषु चैतन्यरूपेण सीदतीति नृषत् । अनेन परमात्मरूपत्वमुक्तम् । पुनरप्यादित्यात्मतामाह। वरसत् । वरे वरणीये मण्डले सीदतीति वरसत् आदित्यः । वरं वा एतत्सद्मनां यस्मिन्नेष आसन्नस्तपति (ऐ.ब्रा. ४.२०) इति हि श्रूयते । ऋतं सत्यं ब्रह्म यज्ञो वा । तत्र सीदतीति ऋतसत् अग्निः । व्योमान्तरिक्षम् । तत्र सीदतीति व्योमसत् वायुः । इदानीमादित्यतोच्यते । अब्जाः उदकेषु जातः । उदकमध्ये खल्वयं जायते । गोजाः गोषु रश्मिषु जातः । ऋतं सत्यम् । सर्वैर्दृश्यत्वेन सत्यजातः। न ह्यसाविन्द्रादिवत् परोक्षो भवति । यद्वा । उदकेषु वैद्युतरूपेण वा वाडवरूपेण वा जातः । 'अद्रिजाः अद्भावुदयाचले जातः । एवं महानुभाव आदित्यः ऋतं सत्यमबाध्यं सर्वाधिष्ठानं ब्रह्मतत्वम् । तद्रूपो ह्यसावेव। आदित्यस्योक्तरूपत्वं 'हंसः शुचिषदित्येष वै हंसः शुचिषत् ' (ऐ. ब्रा. ४. २०) इत्यादिना ब्राह्मणे समाम्नतम् ॥ ॥ १४ ॥
“He is the Haṃsa, (the sun), dwelling; Vasu (the wind), dwelling in the firmament; the invoker of the gods (Agni), dwelling on the altar; the guest (of the worshipper), dweling in the house (as the culinary fire); the dweller among men, (as consciousness), the dweller in the most excellent (orbl, the sun), the dweller in truth, the dweller in the sky (the air), born in the waters, in the rays of light, in the verity (of manifestation) in the (eastern) mountain, the truth (itself).”
The Hamsa homed in light, the Vasu in mid-air, the priest beside the altar, in the house the guest,
Dweller in noblest place, mid men, in truth, in sky, born of flood, kine, truth, mountain, he is holy Law.
A goose sitting in the gleaming (waters), a good one sitting in the midspace, a Hotar sitting at the vedi, a guest sitting in the dwelling,
sitting among men, sitting in the choice place, sitting in truth, sitting in high heaven, water-born, cow-born, truth-born, stone-born—Truth.
Der gute Schwan, der wohnt im Licht und in der Luft, der Gast und Priester, der im Haus am Altar sitzt, Bei Männern wohnt, im Tempel, Luft und Aetherraum, erzeugt aus Opfer, Wassern, Kühen und Gestein.
Der Schwan, der im klaren Himmel sitzt, der Gott, der in der Luft sitzt, der unter den Männern sitzt, der Hotri, der auf der Vedi sitzt, der Gast, der im Hause sitzt, der im Schoße der Wahrheit sitzt, der im Himmel sitzt, der wassergeborene, kuhgeborene, wahrheitsgeborene, felsgeborene, die Wahrheit selbst.
Лебедь, находящийся в ясном (небе,) Васу, находящийся в воздухе,
Хотар, находящийся на алтаре, гость, находящийся в доме,
(Бог,) находящийся среди людей, на лучшем (месте), в лоне закона, на небосводе,
Рожденный из вод, от коров, от закона, из скалы - Закон!