Sukta 4.54
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवतासविता
मन्त्र6
छन्दजगती
अभू॑द्दे॒वः स॑वि॒ता वन्द्यो॒ नु न॑ इ॒दानी॒मह्न॑ उप॒वाच्यो॒ नृभि॑: । वि यो रत्ना॒ भज॑ति मान॒वेभ्य॒: श्रेष्ठं॑ नो॒ अत्र॒ द्रवि॑णं॒ यथा॒ दध॑त् ॥
अभू॑त् । दे॒वः । स॒वि॒ता । वन्द्यः॑ । नु । नः॒ । इ॒दानी॑म् । अह्नः॑ । उ॒प॒ऽवाच्यः॑ । नृऽभिः॑ । वि । यः । रत्ना॑ । भज॑ति । मा॒न॒वेभ्यः॑ । श्रेष्ठ॑म् । नः॒ । अत्र॑ । द्रवि॑णम् । यथा॑ । दध॑त् ॥
सः सविता देवः अभूत् प्रादुरासीत् । अतः नु क्षिप्रमेव नः अस्माकं वन्द्यः वन्दनीयो भवति । इदानीं यागकाले अह्नः तृतीयसवने नृभिः अस्मदीयैर्होतृभिः उपवाच्यः स्तुत्यः भवति । यः देवः मानवेभ्यः मनोरपत्येभ्यो यजमानेभ्यस्तेषामर्थाय रत्ना रमणीयानि धनानि वि भजति स देवः श्रेष्ठं प्रशस्यं द्रविणं गवादिलक्षणं धनं नः अस्मभ्यम् अत्र अस्मिन् कर्मणि यथा दधत् दद्यादित्यर्थः । तथा वन्द्य उपवाच्यश्चाभूदिति ॥
“The divine Savitā has been manifested; he is at once to be glorified by us; he is to be praised by the priests at the present (rite), and at the close (of the day), in order that he who apportions precious things to be descendants of Manu may bestow upon us, on this occasion, most excellent wealth.”
Now must we praise and honour Savitar the God: at this time of the day the men must call to him,
Him who distributes wealth to Manu's progeny, that he may grant us here riches most excellent.
He has arrived—god Savitar to be greeted by us now and at this very time of day to be invoked by superior men— he who apportions treasures to the sons of Manu so that he will establish the best material wealth for us here.
Gott Savitar ist hoch zu ehren nun von uns, zu rühmen heut am Tage von der Männerschar, Er, welcher Schätze austheilt an die Sterblichen, damit er jetzt das beste Gut ertheile uns.
Jetzt ist Gott Savitri von uns zu loben, zu dieser Stunde des Tages von den Männern zu bitten, der den Menschen Schätze austeilt, auf daß er uns dabei den besten Besitz bestimme.
Вот явился нам бог Савитар, достойный хвалы,
К которому в это время дня должны обращаться мужи,
Который раздает сокровища людям, –
Чтобы дал он нам тут лучшее богатство.
दे॒वेभ्यो॒ हि प्र॑थ॒मं य॒ज्ञिये॑भ्योऽमृत॒त्वं सु॒वसि॑ भा॒गमु॑त्त॒मम् । आदिद्दा॒मानं॑ सवित॒र्व्यू॑र्णुषेऽनूची॒ना जी॑वि॒ता मानु॑षेभ्यः ॥
दे॒वेभ्यः॑ । हि । प्र॒थ॒मम् । य॒ज्ञिये॑भ्यः । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । सु॒वसि॑ । भा॒गम् । उ॒त्ऽत॒मम् । आत् । इत् । दा॒मान॑म् । स॒वि॒तः॒ । वि । ऊ॒र्णु॒षे॒ । अ॒नू॒ची॒ना । जी॒वि॒ता । मानु॑षेभ्यः ॥
प्रथमं देवेभ्यो हि । हिशब्दः प्रसिद्धौ। देवेभ्यः यज्ञियेभ्यः यज्ञार्हेभ्यः अमृतत्वं तत्साधनम् उत्तमम् उत्कृष्टतमं भागं सोमादिलक्षणं सुवसि अनुजानासि । आदित् अनन्तरमेव दामानं हविषां दातारं हे सवितः ब्यूर्णुषे प्रकाशयसि । मानुषेभ्यः यजमानेभ्यः जीविता जीवितानि अनूचीना अनुक्रमयुक्तानि । पितृपुत्रपौत्रा इत्यनुक्रमः । ईदृशानि जीवितानि पश्चात् व्यूर्णुषे ॥
“First you engender for the adorable gods the best portion, immortality; then, Savitā, you set open (the day) to the donor (of the oblation), and (grant) successive existences to men.”
For thou at first producest for the holy Gods the noblest of all portions, immor-tality:
Thereafter as a gift to men, O Savitar, thou openest existence, life succeeding life.
For you first impel immortality to the gods worthy of the sacrifice as their highest share;
just after that, o Savitar, you reveal your gift: lives following in
succession for the sons of Manu.
Denn du zuerst verschaffst der heil'gen Götterschar Unsterblichkeit, o Savitar, als höchstes Theil, Und dann erschliessest dem Geschlecht der Menschen du als ihren Antheil Leben, das auf Leben folgt.
Denn zuerst weisest du den opferwürdigen Göttern die Unsterblichkeit als bestes Teil zu. Dann tust du, Savitri, deine Gabe auf und weisest den Menschen ihre Lebenszeiten in der richtigen Folge zu.
Ведь сначала богам, достойным жертв,
Ты предназначаешь бессмертие как высшую долю.
А потом, о Савитар, ты раскрываешь дар
Для людей – последовательные сроки жизни.
अचि॑त्ती॒ यच्च॑कृ॒मा दैव्ये॒ जने॑ दी॒नैर्दक्षै॒: प्रभू॑ती पूरुष॒त्वता॑ । दे॒वेषु॑ च सवित॒र्मानु॑षेषु च॒ त्वं नो॒ अत्र॑ सुवता॒दना॑गसः ॥
अचि॑त्ती । यत् । च॒कृ॒म । दैव्ये॑ । जने॑ । दी॒नैः । दक्षः॑ । प्रऽभू॑ती । पु॒रु॒ष॒त्वता॑ । दे॒वेषु॑ । च॒ । स॒वि॒तः॒ । मानु॑षेषु । च॒ । त्वम् । नः॒ । अत्र॑ । सु॒व॒ता॒त् । अना॑गसः ॥
हे सवितः वयम् अचित्ती अप्रज्ञया दैव्ये जने देवे त्वयि दीनैः दुर्बलैः पुत्रादिभिर्ऋत्विग्भिर्वा तथा दक्षैः प्रवृद्धैर्वा तैः प्रभूती प्रभूत्या। ऐश्वर्यमदेनेति यावत् । पुरुषत्वता पुरुषवत्तया च यत् आगः चकृम । न केवलं त्वय्येव कृतम् अपि तु देवेषु अन्येषु मानुषेषु च अज्ञानादिभिः यच्चकृम नः कृतवतोऽस्मान् त्वम् अत्र अस्मिन् कर्मणि अनागसः अपापान सुवतात् अनुजानीहि ॥
“If, Savitā, through ignorance, through pride in feeble or powerful (dependants), or through human infirmity, we have committed (offence) against your divine person n, or against gods or men, do you on this occasion hold us to be unoffending.”
If we, men as we are, have sinned against the Gods through want of thought, in weakness, or through insolence,
Absolve us from the guilt and make us free from sin, O Savitar, alike among both Gods and men.
Whatever we have done to the divine race, because of heedlessness, or scant skills, or excess of power, or our sheer human nature,
o Savitar, among both the gods and the sons of Manu, impel us to be without offense here.
Was thöricht wir verübten an der Götter Stamm mit schwacher Kraft und mit Gewalt nach Menschenart, O Savitar, an Göttern und an Menschen auch, bei alle dem befreie du uns von der Schuld.
Wenn wir unwissentlich wider das göttliche Volk gesündigt haben, aus schwacher Willenskraft, aus Machtgefühl nach Menschenart, so sollst du, Savitri, vor Göttern und Menschen bestimmen, daß wir daran schuldlos sind.
Если по неразумию мы совершили (грех) против божественного рода,
По слабости воли, когда возобладала человеческая суть,
О Савитар, среди богов и среди людей
Сделай ты нас тут безгрешными!
न प्र॒मिये॑ सवि॒तुर्दैव्य॑स्य॒ तद्यथा॒ विश्वं॒ भुव॑नं धारयि॒ष्यति॑ । यत्पृ॑थि॒व्या वरि॑म॒न्ना स्व॑ङ्गु॒रिर्वर्ष्म॑न्दि॒वः सु॒वति॑ स॒त्यम॑स्य॒ तत् ॥
न । प्र॒ऽमिये॑ । स॒वि॒तुः । दैव्य॑स्य । तत् । यथा॑ । विश्व॑म् । भुव॑नम् । धा॒र॒यि॒ष्यति॑ । यत् । पृ॒थि॒व्याः । वरि॑मन् । आ । सु॒ऽअ॒ङ्गु॒रिः । वर्ष्म॑न् । दि॒वः । सु॒वति॑ । स॒त्यम् । अ॒स्य॒ । तत् ॥
सवितुर्दैव्यस्य देवस्य तत् कर्म न प्रमिये न प्रमीयेत न प्रहिंस्येत । हिंसार्हं न भवतीत्यर्थः ॥ कृत्यार्थे केन्प्रत्ययः ॥ यद्वा । दैव्यस्येति अधिकरणे षष्ठी । सा च कर्मार्था । दैव्यं कर्मेत्यर्थः । कथमहिंस्यमित्यत आह । यथा विश्वं भुवनं धारयिष्यति धारयति । विश्वधारणरूपं यत् कर्मास्ति तन्न प्रमिये । तथा 'स्वङ्गुरिः शोभनाङ्गुल्युपलक्षितहस्तः यत् यः पृथिव्या वरिमन्ना । आकारश्चार्थे । भूम्या उरुत्वे च सुवति प्रेरयति । तथा दिवः द्युलोकस्य वर्ष्मन् उरुत्वे च सुवति । अस्य देवस्य तत् उक्तं कर्म सत्यम् अबाध्यमिति ॥
“(It is) not (fit) to obstruct (the acts) of the divine Savitā, since by them he upholds the whole world, wheeby his gracious hand spreads fertility over the extent of the earth, and the magnitude of the heaven; such is his true (power).”
None may impede that power of Savitar the God whereby he will maintain the universal world.
What the fair-fingered God brings forth on earth's expanse or in the height of heaven, that work of his stands sure.
The (commandment?) of the divine Savitar is not to be violated, so that he will support all the living world.
Whatever he of the beautiful fingers impels on the expanse of earth or in the height of heaven, that of his comes true.
Untilgbar ist dies Werk des Gottes Savitar, durch das er stets die ganze Welt erhalten wird, Was schönen Fingers rings er auf der Erde Kreis, im Raum des Himmels schaffet, das ist recht sein Werk.
Nicht läßt sich der göttliche Savitri das beeinträchtigen, wie er die ganze Welt regieren will. Was er mit schönen Fingern auf der ganzen Weite der Erde und auf der Höhe des Himmels bestimmt, das wird ihm zur Wahrheit.
Не надо преуменьшать того в божественной природе Савитара,
Как он должен поддерживать все мироздание.
Что (этот) прекраснопалый (бог) предназначает для шири земли,
Для выси неба, то у него истинно.
इन्द्र॑ज्येष्ठान्बृ॒हद्भ्य॒: पर्व॑तेभ्य॒: क्षयाँ॑ एभ्यः सुवसि प॒स्त्या॑वतः । यथा॑यथा प॒तय॑न्तो वियेमि॒र ए॒वैव त॑स्थुः सवितः स॒वाय॑ ते ॥
इन्द्र॑ऽज्येष्ठान् । बृ॒हत्ऽभ्यः॑ । पर्व॑तेभ्यः॑ । क्षया॑न् । ए॒भ्यः॒ । सु॒व॒सि॒ । प॒स्त्य॑ऽवतः । यथा॑ऽयथा । प॒तय॑न्तः । वि॒ऽये॒मि॒रे । ए॒व । ए॒व । त॒स्थुः॒ । स॒वि॒त॒रिति॑ । स॒वाय॑ । ते॒ ॥
हे सवितः इन्द्रज्येष्ठान् । इन्द्रः परमैश्वर्ययुक्तस्त्वमेवेन्द्रो वा ज्येष्ठो ज्यायान् पूज्यो येषां ते तादृशाः । तान् अस्मान् बृहद्भ्यः महद्भ्यः पर्वतेभ्यः अप्यधिकान् सुवसि प्रेरयसि । किंच एभ्यः यजमानेभ्यः पस्त्यावतः गृहवतः क्षयान् निवासान् ग्रामनगरादीन् सुवसि प्रेरयसि । यथायथा पतयन्तः गच्छन्तः त्वां वियेमिरे विनियम्यन्ते त्वया । ते तव सवाय अनुज्ञायै एवैव एवमेव नियमनमनतिक्रम्य तस्थुः तिष्ठन्ति ॥
“You elevate those, of whom Indra is chief, above the vast clouds; for these, (your worshippers), you provide dwelling (plural ces) filled in habitations; as when advancing they detained you, so in like manner at your command they stayed.”
To lofty hills thou sendest those whom Indra leads, and givest fixed abodes with houses unto these.
However they may fly and draw themselves apart, still, Savitar, they stand obeying thy behest.
(You impel) those whose chief is Indra [=Maruts] from the lofty mountains, and you impel the dwelling places that provide homes
[=clouds?] for them.
Just as they spread out while flying, just so do they stand still for your impulsion, o Savitar.
Den hohen Bergen theilst du Indra's Scharen zu, und schaffest ihnen wohnungsreiche Sitze dort, Wie immer sich vertheilten auch die eilenden, so stehn sie deinem Antrieb stets, o Savitar.
Du hast die Götter mit Indra als Oberstem den hohen Bergen zugewiesen, diesen weisest du die flußreichen Wohnsitze zu. So sehr sie auch im Fliegen die Flügel ausgebreitet haben, so standen sie doch auf deine Weisung still, o Savitri.
(Богов) с Индрой во главе (ты предназначил) для высоких гор,
Этим ты предназначаешь места для жилья, богатые водой.
Как они, порхая, распластывались (в полете),
Так и останавливались, о Савитар, по твоему мановению.
ये ते॒ त्रिरह॑न्त्सवितः स॒वासो॑ दि॒वेदि॑वे॒ सौभ॑गमासु॒वन्ति॑ । इन्द्रो॒ द्यावा॑पृथि॒वी सिन्धु॑र॒द्भिरा॑दि॒त्यैर्नो॒ अदि॑ति॒: शर्म॑ यंसत् ॥
ये । ते॒ । त्रिः । अह॑न् । स॒वि॒त॒रिति॑ । स॒वासः॑ । दि॒वेऽदि॑वे । सौभ॑गम् । आ॒ऽसु॒वन्ति॑ । इन्द्रः॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । सिन्धुः॑ । अ॒त्ऽभिः । आ॒दि॒त्यैः । नः॒ । अदि॑तिः । शर्म॑ । यं॒स॒त् ॥
ये यजमाना हे सवितः ते त्वदर्थं सवासः सवाः सोमाः। द्वितीयार्थे प्रथमा । सोमान् । यद्वा । सवासः सवनानि प्रातरादीनि प्रति त्रिरहन् अभिषुण्वन्ति । न केवलमेकस्मिन्नेवाहनि सवनत्रयेषु अपि तु दिवेदिवे प्रतिदिनं सौभगं सौभाग्यजनकम् आसुवन्ति अभिषुण्वन्ति । तेभ्यः नः अस्मभ्यम् इन्द्रः शर्म यंसत् यच्छतु । द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ च अद्भिः विशिष्टा सिन्धुः सिन्ध्वभिमानिदेवता च आदित्यैः सहिता अदितिः च शर्म यंसत् । सावित्रे सूक्ते इन्द्रादीनां निपातमुक्त्वा तेषां प्रार्थना न विरुध्यते ॥ ॥ ५ ॥
“May Indra, heaven and earth, Sindhu with the waters, and Aditi with the Ādityas, bestow happiness upon us, who, offering libations, Savitā, pour out the auspicious Soma, day by day, thrice a day.”
May the libations poured to thee thrice daily, day after day, O Savitar, bring us blessing.
May Indra, Heaven, Earth, Sindhu with the Waters, Aditi with Adityas, give us shelter.
O Savitar, as three times a day your impulsions impel good fortune day after day,
Indra, Heaven and Earth, the Sindhu with her waters, Aditi with the Ādityas, will extend shelter to us.
Deine Antriebe, welche dreimal des Tages, o Savitar, hohes Glück herbeitreiben – Es möge Schutz uns reichen Indra, der Himmel, die Erde, der Strom mit den Wassern und Aditi mit den Aditja's.
Wenn deine Weisungen, dreimal am Tag, o Savitri, Tag für Tag Glück zuweisen, so sollen Indra, Himmel und Erde, Sindhu mit den Gewässern, Aditi mit den Aditya´s uns Schutz gewähren.
(Те) твои побуждения, о Савитар, которые трижды в день,
День за днем, создают счастье...
Пусть Индра, Небо и Земля, Синдху с водами,
Адити с Адитьями даруют нам защиту!