Sukta 4.55
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र10
छन्दत्रिष्टुप्
को व॑स्त्रा॒ता व॑सव॒: को व॑रू॒ता द्यावा॑भूमी अदिते॒ त्रासी॑थां नः । सही॑यसो वरुण मित्र॒ मर्ता॒त्को वो॑ऽध्व॒रे वरि॑वो धाति देवाः ॥
कः । वः॒ । त्रा॒ता । व॒स॒वः॒ । कः । व॒रू॒ता । द्यावा॑भूमी॒ इति॑ । अ॒दि॒ते॒ । त्रासी॑थाम् । नः॒ । सही॑यसः । व॒रु॒ण॒ । मि॒त्र॒ । मर्ता॑त् । कः । वः॒ । अ॒ध्व॒रे । वरि॑वः । धा॒ति॒ । दे॒वाः॒ ॥
हे वसवः सर्वस्य वासयितारो देवाः वः युष्मान् कः त्राता अस्ति । यतो यूयं वसवोऽत इत्यभिप्रायः । कः च वरूता संभक्तास्ति । यद्वा । वो युष्माकं मध्ये कस्त्राता रक्षको देवः कश्च वरूता वारयिता दुःखानां वरणीयो वा भवति । हे द्यावाभूमी नः अस्मान् त्रासीथां रक्षतम् । हे अदिते अखण्डनीये । एतदपि द्यावाभूम्योर्विशेषणम् । संख्याव्यत्ययः । यदीदं पृथग्देवतामन्त्रणं स्यात् तर्हि निघातो न स्यात् ।' आमन्त्रितं पूर्वमविद्यमानवत्' इति पूर्वस्याविद्यमानवत्त्वेनास्यैव पादादित्वात् । ' अदिते मित्र वरुणोत मृळ ' (ऋ. सं. २. २७. १४ ) इति, ‘आदित्या रुद्रा वसवः सुदानवः' (ऋ. सं. १०. ६६. १२) इतिवत् । तस्यैव विशेषणत्वे समानाधिकरणे इति सामानाधिकरण्यात् ‘ अग्ने पावक रोचिषा' (ऋ. सं. ५. २६. १) इतिवत् अस्य निघातः सिध्यति । तस्मात् द्यावाभूमी इत्येतस्य विशेषणम् । हे वरुण हे मित्र युवां सहीयसः मर्तात् अभिभवितुः मनुष्यात् नस्त्रासीथाम् । हे देवाः वः युष्माकम् अध्वरे यागे कः वरिवः धनं धाति ददाति। यद्वा । वो युष्माकं मध्ये को वरिवो धाति धारयति ॥
“Which of you, Vasus, is a defender? Which is a protector? Heaven and earth and Aditi preserve us; defend us, Mitra and Varuṇa, from the strong man; who is it, gods, that offers you wealth at the sacrifice?”
WHO of you, Vasus, saveth? who protecteth? O Heaven and Earth and Aditi, preserve us,
Varuna., Mitra, from the stronger mortal. Gods, which of you at sacrifice giveth comfort?
Who is the protector among you (all), o good ones, who the defender? O Heaven and Earth, o Aditi—you should protect us
from the stronger mortal, o Varuṇa and Mitra. Who will establish wide space for you at the ceremony, o gods?
Wer von euch Vasu's ist's, der schützt und rettet? o Erd' und Himmel, Aditi, beschützt uns Vor stärkerm Menschen, Varuna und Mitra, wer von euch Göttern gibt beim Opfer Segen?
Wer von euch, ihr Guten, ist der Beschützer, wer der Behüter - Himmel und Erde, Aditi, beschütz uns - vor dem stärkeren Sterblichen, o Mitra und Varuna? Wer bereitet euch, ihr Götter, bei dem Opfer Behagen?
Кто из вас спаситель, о Васу, кто защитник?
О Небо и Земля, о Адити, спасите нас
От более сильного смертного, о Варуна, Митра!
Кто из вас, о боги, создает широкое пространство в ходе обряда?
प्र ये धामा॑नि पू॒र्व्याण्यर्चा॒न्वि यदु॒च्छान्वि॑यो॒तारो॒ अमू॑राः । वि॒धा॒तारो॒ वि ते द॑धु॒रज॑स्रा ऋ॒तधी॑तयो रुरुचन्त द॒स्माः ॥
प्र । ये । धामा॑नि । पू॒र्व्याणि॑ । अर्चा॑न् । वि । यत् । उ॒च्छान् । वि॒ऽयो॒तारः॑ । अमू॑राः । वि॒ऽधा॒तारः॑ । वि । ते । द॒धुः॒ । अज॑स्राः । ऋ॒तऽधी॑तयः । रु॒रु॒च॒न्त॒ । द॒स्माः ॥
ये देवाः पूर्व्याणि पुरातनानि धामानि स्थानानि वा प्र अर्चान् अर्चन्ति प्रयच्छन्ति स्तोतृभ्यः। यत् ये च वियोतारः दुःखानाम् अमिश्रयितार: अमूराः अमूढाः वि उच्छान् उच्छन्ति तमो विवासयन्ति देवाः । ते विधातारः फलानां कर्तारः अजस्राः नित्याः वि दधुः कुर्वन्त्यभिमतम् । किंच ऋतधीतयः सत्यकर्माणः दस्माः दर्शनीयाः ते रुरुचन्त रोचन्ते ॥
“The (deities) who bestow ancient plural ces (of enjoyment on their worshippers), and (with minds) unperplexed, are the separators of light (from darkness); they, the eternal distributors (of rewards), grant (what is desired), and shine of plural asing aspect, the true (recompensers) of pious actṣ ”
They who with laud extol the ancient statutes, when they shine forth infallible dividers,
Have ordered as perpetual Ordainers, and beamed as holy-thoughted WonderWorkers.
Those [=priests?] who will chant forth the ancient ordinances while the discriminators who are never fooled [=Dawns?] will dawn widely—
they are the untiring distributors who make distribution. The wondrous ones whose insights are truth have shone.
Sie, welche stets die alten Bräuche ehren, so oft die weisen Nachtverscheucher strahlen; Ermattend nie, vertheilten die Vertheiler; die reingesinnten, herrlichen erglänzten.
Die die alten Satzungen ehren sollen, wenn die klugen Trenner von Tag und Nacht aufleuchten, sie haben als unermüdliche Ordner die Zeiten geordnet. Die Meister, die die Wahrheit erkannt haben, sollen erleuchtet werden.
(Те,) кто должны воспевать прежние установления,
Пока ярко светят безошибочные разделители (дня и ночи),
Эти основатели основали непреходящие (ценности).
Они сверкали, удивительные, с силой видения, приверженной закону.
प्र प॒स्त्या॒३॒॑मदि॑तिं॒ सिन्धु॑म॒र्कैः स्व॒स्तिमी॑ळे स॒ख्याय॑ दे॒वीम् । उ॒भे यथा॑ नो॒ अह॑नी नि॒पात॑ उ॒षासा॒नक्ता॑ करता॒मद॑ब्धे ॥
प्र । प॒स्त्या॑म् । अदि॑तिम् । सिन्धु॑म् । अ॒र्कैः । स्व॒स्तिम् । ई॒ळे॒ । स॒ख्याय॑ । दे॒वीम् । उ॒भे इति॑ । यथा॑ । नः॒ । अह॑नी॒ इति॑ । नि॒ऽपातः॑ । उ॒षसा॒नक्ता॑ । क॒र॒ता॒म् । अद॑ब्धे॒ इति॑ ॥
पस्त्यां सर्वैर्गन्तव्याम् अदितिम् अदीनां देवमातरं तां देवीं सिन्धुं स्यन्दनशीलां नद्यभिमानिदेवीं स्वस्तिं सुखनिवासामेतन्नामिकां देवीं सख्याय अनुकूल्याय अर्कैः मन्त्रैः ईळे स्तौमि। उभे अहनी द्यावापृथिव्यौ यथा नः अस्मान् निपातः नितरां पातः तथा स्तौमि । उषासानक्ता अहोरात्राभिमानिदेवते अदब्धे अदम्भनीये करतां कुरुताम् । अभिमतमिति शेषः ॥
“I adore the venerated Aditi, the Sindhu and the divine Svasti for their friendship; (I praise you) both, Day and Night, that you may protect us unimpeded; night and morning do (what we desire).”
The Housewife Goddess, Aditi, and Sindhu, the Goddess Svasti I implore for friendship:
And may the unobstructed Night and Morning both, day and night, provide for our protection.
I reverently invoke the Housegoddess, Aditi, the Sindhu with chants, (invoke) divine Well-Being for comradeship.
Night and Dawn, the undeceivable, will arrange it so that both day
halves will keep guard over us.
Die Aditi, die Heimische, die Sindhu, die Segensgöttin ruf' ich an um Freundschaft; Die unverletzten Nacht und Morgen ruf' ich, dass beide uns bei Tag und Nacht behüten.
Die Pastya, Aditi, die Sindhu rufe ich mit Preisliedern an, die Göttin Svasti zur Freundschaft. Nacht und Morgen, die Untrüglichen, sollen bewirken, daß beide Tageshälften uns in ihren Schutz nehmen.
Я призываю песнями (богиню) Пастья, Адити, Синдху,
Богиню Свасти (я призываю) для дружбы.
Ушас и Ночь, две (богини,) не терпящие обмана, пусть сделают так,
Чтобы обе половины суток охраняли нас!
व्य॑र्य॒मा वरु॑णश्चेति॒ पन्था॑मि॒षस्पति॑: सुवि॒तं गा॒तुम॒ग्निः । इन्द्रा॑विष्णू नृ॒वदु॒ षु स्तवा॑ना॒ शर्म॑ नो यन्त॒मम॑व॒द्वरू॑थम् ॥
वि । अ॒र्य॒मा । वरु॑णः । चे॒ति॒ । पन्था॑म् । इ॒षः । पतिः॑ । सु॒वि॒तम् । गा॒तुम् । अ॒ग्निः । इन्द्रा॑विष्णू॒ इति॑ । नृ॒ऽवत् । ऊँ॒ इति॑ । सु । स्तवा॑ना । शर्म॑ । नः॒ । य॒न्त॒म् । अम॑ऽवत् । वरू॑थम् ॥
अर्यमा देवः अस्माकं पन्थां यज्ञादिमार्गं वि चेति ज्ञापयति । तथा वरुणः वि चेति । इषः अन्नस्य हविर्लक्षणस्य पतिः पालकः अग्निः सुवितं सुखकरं गातुं गमनं मार्गं वा स्वर्गादेः वि चेति । इन्द्राविष्णू 'सु सुष्ठु स्तवाना स्तूयमानौ नृवत् मनुष्यवत् मनुष्योपेतं वरूथं वरणीयम् अमवत् बलोपेतं शर्म गृहं सुखं वा नः अस्माकं यन्तं यच्छतम् । उ पूरणः ॥
“Aryaman and Varuṇa instrumental uct us in the path (of worship); Agni, the lord of food points out the way to happiness; Indra and Viṣṇu, being glorified, bestow upon us desirable prosperity comprehending descendants and strength.”
Aryaman, Varuna have disclosed the pathway, Agni as Lord of Strength the road to welfare.
Lauded in manly mode may Indra-Visnu grant us their powerful defence and shelter.
Aryaman clears out a path, and Varuṇa; the lord of refreshment, Agni, (clears out) a way easy to traverse.
Indra and Viṣṇu—when you are being praised in our manly way, hold out shelter to us and defense along with attack.
Den Pfad macht frei uns Arjaman, Varuna, der Labungsherr das Gut, die Wohlfahrt Agni; Von Männern hochgerühmt, o Indra-Vischnu, verleiht uns Schutz und mächtige Beschirmung.
Aryaman, Varuna machen den Weg ausfindig, Agni, der Herr der Labung, die wegsame Bahn. Indra und Vishnu! Gewähret uns fein, gepriesen, mannhaften Schutz, gewaltigen Schirm!
Арьяман, Варуна делает путь различимым.
Агни, господин жертвенной услады, (делает) выход благополучным.
О Индра-Вишну, прекрасно восхваленные, даруйте
Нам мужественную защиту, мощный заслон!
आ पर्व॑तस्य म॒रुता॒मवां॑सि दे॒वस्य॑ त्रा॒तुर॑व्रि॒ भग॑स्य । पात्पति॒र्जन्या॒दंह॑सो नो मि॒त्रो मि॒त्रिया॑दु॒त न॑ उरुष्येत् ॥
आ । पर्व॑तस्य । म॒रुता॑म् । अवां॑सि । दे॒वस्य॑ । त्रा॒तुः । अ॒व्रि॒ । भग॑स्य । पात् । पतिः॑ । जन्या॑त् । अंह॑सः । नः॒ । मि॒त्रः । मि॒त्रिया॑त् । उ॒त । नः॒ । उ॒रु॒ष्ये॒त् ॥
पर्वतस्य इन्द्रसखस्य एतन्नामकस्य देवस्य मरुतां च ञातुः रक्षकस्य भगस्य देवस्य च अवांसि रक्षणानि आ अव्रि आवृणे । किंच पतिः वरुणो देवः जन्यात् जनसंबन्धात् अंहसः पापात् नः अस्मान् पात् पातु रक्षतु । उत अपि च मित्रः च मित्रियात् मित्रभावेन नः अस्मान् उरुष्येत् रक्षतु ॥ ॥ ६ ॥
“I have recourse to the protection of Parvata, of the Maruts, and of the divine protector, Bhaga; may the lord (Varuṇa) preserve us from human wretchedness, and may Mitra defend us with a friendly regard.”
I have besought the favourof the Maruts, of Parvata, of Bhaga God who rescues.
From trouble caused by man the Lord preserve us; from woe sent by his friend let Mitra save us.
The help of the Mountain, of the Maruts, of the divine Protector, of Bhaga have I chosen. The lord [=Agni? Varuṇa?] will guard us from anxiety stemming from (our own) people; Mitra from that stemming from our allies, and he should make wide space for us.
Ich hab' erfleht des Berges und der Marut's, des Gottes Tratar und des Bhaga Hülfe, Der Schützer schütz uns vor der Fremden Frevel, vor dem des Freundes schaffe Raum uns Mitra
Ich habe mir die Hälfte des Parvata, der Marut erwählt und die des Gottes Schirmer, des Bhaga. Der Herr schütze uns vor Bedrängnis durch Fremde und Mitra befreie uns von solcher durch Befreundete.
Я выбрал себе помощь Парваты,
Марутов, бога-спасителя, Бхаги.
Да охранит нас господин от беды, исходящей от чужих!
Митра да освободит нас также от той, что исходит от друзей!
नू रो॑दसी॒ अहि॑ना बु॒ध्न्ये॑न स्तुवी॒त दे॑वी॒ अप्ये॑भिरि॒ष्टैः । स॒मु॒द्रं न सं॒चर॑णे सनि॒ष्यवो॑ घ॒र्मस्व॑रसो न॒द्यो॒३॒॑ अप॑ व्रन् ॥
नु । रो॒द॒सी॒ इति॑ । अहि॑ना । बु॒ध्न्ये॑न । स्तु॒वी॒त । दे॒वी॒ इति॑ । अप्ये॑भिः । इ॒ष्टैः । स॒मु॒द्रम् । न । स॒म्ऽचर॑णे । स॒नि॒ष्यवः॑ । घ॒र्मऽस्व॑रसः । न॒द्यः॑ । अप॑ । व्र॒न् ॥
हे रोदसी द्यावापृथिव्यौ युवाम् अहिना बुध्न्येन अहिर्बुध्न्यनामकेन देवेन सह नु क्षिप्रम् अप्येभिः आपनीयैः इष्टैः कामैर्निमित्तभूतैः स्तुवीत स्तुवे । सनिष्यवः धनानां संभक्तुमिच्छन्तः संचरणे संचाराय समुद्रमध्यगमनाय समुद्रं न समुद्रमिव । तं यथा स्तुवन्ति तद्वत् । यस्मादेते देवाः घर्मस्वरसः दीप्तध्वनयः नद्यः नदीः अप व्रन् अपवृण्वन्तीति परोक्ष इव । अथवा ते देवा नदीरपवृण्वन्तु इत्याशीः । तस्मात् स्तुवे इति संबन्धः ॥
“Divine Heaven and Earth, I praise you together with Ahirbudhnya for those (good things that are) desired, as those desirous of acquiring (riches) praise the ocean on traversing it (in which) the sounding rivers disappear.”
Agree, through these our watery oblations, Goddesses, Heaven and Earth, with Ahibudhnya.
As if to win the sea, the Gharma-heaters have opened, as they come anear, the rivers.
Now, you divine World-Halves, one should praise (you) along with Ahi Budhnya, with watery sacrifices.
They [=priests?], desirous of gain, have revealed them [=the watery
sacrifices?] gurgling like the gharma pot, (like) rivers in their
converging on the sea.
Preis sei euch nun, o Welten beide, nebst der Schlange der Tiefe, o Göttinnen, nebst den erwünschten Wassergöttern; wie bei dem Zusammenströmen ins Meer eröffneten die begierigen Ströme [des Soma's?] die von warmem Opfertrank rauschenden [etwa die Milch?].
Nun soll der Sänger euch, ihr beiden Welten, nebst dem Ahi budhnya preisen, ihr beiden Göttinnen mit den erwünschten Wassergottheiten. Wie die Gewinnsüchtigen auf gemeinsamer Fahrt das Meer, so haben sie die Flüsse, die wie der heiße Trank brodeln, entdeckt.
Сейчас (пусть прославит вас певец,) о две половины вселенной,
Вместе со Змеем глубин, о две богини, вместе с желанными водными божествами!
Словно жаждущие добычи в совместном походе (открыли) океан,
Они открыли реки, шумящие, как кипящий котелок.
दे॒वैर्नो॑ दे॒व्यदि॑ति॒र्नि पा॑तु दे॒वस्त्रा॒ता त्रा॑यता॒मप्र॑युच्छन् । न॒हि मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य धा॒सिमर्हा॑मसि प्र॒मियं॒ सान्व॒ग्नेः ॥
दे॒वैः । नः॒ । दे॒वी । अदि॑तिः । नि । पा॒तु॒ । दे॒वः । त्रा॒ता । त्रा॒य॒ता॒म् । अप्र॑ऽयुच्छन् । न॒हि । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । धा॒सिम् । अर्हा॑मसि । प्र॒ऽमिय॑म् । सानु॑ । अ॒ग्नेः ॥
अदितिः देवी अदीना देवमाता देवैः अन्यैर्मित्रादिभिः सह नः अस्मान् नि पातु पालयतु। तथा त्राता पालकः देवः । इन्द्रः इत्यर्थः । सोऽपि अप्रयुच्छन् अप्रमाद्यन् त्रायताम् । वयं च मित्रस्य वरुणस्य अग्नेः च सानु समुच्छ्रितं धासिम् अन्नं सोमादिलक्षणं प्रमियं हिंसितुं नहि अर्हामसि अर्हामः । समर्था भवामः । किंत्वनुष्ठानेन संवर्धितुम् अर्हाम इत्यर्थः ॥
“May the divine Aditi, with the gods, preserve us; may the ever-attentive protecting (deity, Indra), protect us; we are not able to withhold the elevated (sacrificial) food of Mitra, of Varuṇa, of Agni.”
May Goddess Aditi with Gods defend us, save us the saviour God with care unceasing.
We dare not stint the sacred food of Mitra and Varuna upon the back of Agni.
Let goddess Aditi, with the gods, keep guard over us. Let the god Protector protect us, not keeping his distance,
for we ought not to violate the wellspring of Mitra and Varuṇa nor the back of Agni.
Uns schütze die Göttin Aditi mit den Göttern, uns rette nimmer rastend der Gott Tratar, denn nie werden wir es uns zu Schulden kommen lassen, des Varuna und Mitra Stätte zu versäumen oder den Rücken des Agni.
Mit den Göttern soll uns die Göttin Aditi behüten, der Gott Schirmer soll uns ohne Unterlaß schirmen; denn nicht dürfen wir das Labsal für Mitra und Varuna schmälern auf dem Altar des Agni.
Да хранит нас богиня Адити вместе с богами!
Да спасет нас бог-спаситель без промедления!
Ведь не должны мы пренебрегать питательной струей
Митры (и) Варуны на поверхности Агни!
अ॒ग्निरी॑शे वस॒व्य॑स्या॒ग्निर्म॒हः सौभ॑गस्य । तान्य॒स्मभ्यं॑ रासते ॥
अ॒ग्निः । ई॒शे॒ । व॒स॒व्य॑स्य । अ॒ग्निः । म॒हः । सौभ॑गस्य । तानि॑ । अ॒स्मभ्य॑म् । रा॒स॒ते॒ ॥
अग्निः देवः वसव्यस्य धनसमूहस्य ईशे ईष्टे दातुम् । तथा अग्निः महः महतः सौभगस्य सुभगत्वस्यापि ईशे । अतः तानि धनानि सौभाग्यं च अस्मभ्यं रासते ददातु ॥
“Agni is lord over treasure; Agni (is lord) over great good fortune; may he bestow them upon us.”
Agni is Sovran Lord of wealth, Agni of great prosperity:
May he bestow these gifts on us.
Agni is lord of a mass of goods, Agni of great good fortune.
He will grant these to us.
Agni besitzet reiches Gut und Agni grossen Glückes Theil, das alles mög' er uns verleihn.
Agni verfügt über einen Schatz, Agni über großes Glücksgut: Diese möge er uns schenken!
Агни владеет богатством,
Агни – великим счастьем.
Пусть дарует он нам эти (блага)!
उषो॑ मघो॒न्या व॑ह॒ सूनृ॑ते॒ वार्या॑ पु॒रु । अ॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति ॥
उषः॑ । म॒घो॒नि॒ । आ । व॒ह॒ । सूनृ॑ते । वार्या॑ । पु॒रु । अ॒स्मभ्य॑म् । वा॒जि॒नी॒ऽव॒ति॒ ॥
हे उषः हे मघोनि धनवति हे सूनृते प्रियसत्यरूपवागभिमानिनि हे वाजिनीवति अन्नवति देवि अस्मभ्यं वार्या वरणीयानि पुरु बहूनि धनानि आ वह प्रापय ॥
“Opulent, Uṣas, truth-speaking, food-abounding, bestow upon us many good things.”
Hither to us, rich pleasant Dawn, bring many things to be desired,
Thou who hast ample store of wealth.
Bounteous, liberal Dawn, convey hither many valuables
to us, you who are rich in prize mares.
O reiche Uschas, fahre her, o wonnigliche, vieles Gut für uns, o labungsreiche du.
Freigebige Usas! Bring viele Kostbarkeiten mit, du Großmütige, für uns, du an Siegespreisen reiche!
О щедрая Ушас, привози,
О благодатная, многие желанные дары
Для нас, о награждающая!
तत्सु न॑: सवि॒ता भगो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा । इन्द्रो॑ नो॒ राध॒सा ग॑मत् ॥
तत् । सु । नः॒ । स॒वि॒ता । भगः॑ । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । इन्द्रः॑ । नः॒ । राध॑सा । आ । ग॒म॒त् ॥
येन राधसा धनेन सह सविता भगो वरुणो मित्रोऽर्यमा इन्द्रः प्रत्येकम् आ गमत् आगच्छति यज्ञम् । तत् राधो धनं ते देवाः नः अस्मभ्यं सु सुष्ठु प्रयच्छन्त्विति शेषः ॥ ॥ ७ ॥
“May Savitā, Bhaga, Varuṇa, Mitra, Aryaman, Indra, come to us with the wealth (that each bestow).”
So then may Bhaga, Savitar, Varuna, Mitra, Aryaman, Indra, with bounty come to us.
So to us Savitar, Bhaga, Varuṇa, Mitra, Aryaman—
to us Indra—will come with generosity.
Drum komme schnell uns Savitar, Varuna, Mitra, Arjaman und Bhaga, Indra mit Geschenk.
Das soll uns fein Savitri, Bhaga, Varuna, Mitra, Aryaman gewähren. Indra soll zu uns mit Belohnung kommen!
Это нам прекрасно (дарует) Савитар, Бхага,
Варуна. Митра, Арьяман.
Да придет к нам Индра с вознаграждением!