Sukta 4.7
ऋषिवामदेवो गौतमः
देवताअग्निः
मन्त्र11
छन्दजगती
अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्य॑: । यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं वि॒भ्वं॑ वि॒शेवि॑शे ॥
अ॒यम् । इ॒ह । प्र॒थ॒मः । धा॒यि॒ । धा॒तृऽभिः॑ । होता॑ । यजि॑ष्ठः । अ॒ध्व॒रेषु॑ । ईड्यः॑ । यम् । अप्न॑वानः । भृग॑वः । वि॒ऽरु॒रु॒चुः । वने॑षु । चि॒त्रम् । वि॒ऽभ्व॑म् । वि॒शेऽवि॑शे ॥
धातृभिः यज्ञार्थं कर्म कुर्वद्भिरध्वर्युभिः इह अस्मिन् यज्ञे होता देवानामाह्वाता यजिष्ठः अतिशयेन यष्टा अध्वरेषु यागेषु ईड्यः ऋत्विग्भिः स्तूयमानः प्रथमः सर्वेषां देवानां मुख्यः अयम् आहवनीयादिस्थानेषु प्रत्यक्षेणोपलभ्यमानोऽग्निः धायि अधायि निहितः ॥ दधातेः कर्मणि लुङ् । ‘बहुलं छन्दस्यमाङ्योगे' इत्यडभावः । ‘ तिङ्ङतिङः' इति निघातः ॥ अयमग्निरित्युक्तम् । कोऽसावग्निरित्यत आह । अप्नवानः भृगुसंबन्धी कश्चिदृषिः । स चान्ये भृगवः च वनेषु अरण्येषु चित्रं दावाग्निरूपेण बहुधा दर्शनीयं विशेविशे । वीप्सया सर्वजनव्याप्तिर्गृह्यते । सर्वस्या विशः प्रजायाः विभ्वं विभुमीश्वरं यं देवानां हविर्वाहकत्वेन प्रसिद्धमग्निं विरुरुचुः दीप्तियुक्तं कुर्वन्ति स्म। यमिति यच्छब्दस्यायमिति इदंशब्देन संबन्धः ॥
“This invoker of the gods and minister of frequent worship, who is to be glorified at sacrifices, has been plural ced first (of the gods) by the performers of the rite; the Agni whom Apnavāna and other Bhṛgus lighted in the woods for the sake of all men, marvellous (in his acts), and soverign (over all).”
HERE by ordainers was this God appointed first Invoker, best at worship, to be praised at rites:
Whom Apnavana, and the Bhrgus caused to shine bright-coloured in the wood, spreading from home to home.
This (Agni) has been established here as the first by the establishers, the Hotri, the best sacrificer who should be magnified at the sacrifices, whom Apnavâna and the Bhrigus have made shine, brilliant in the woods, spreading to every house.
Here hath he first been established by the establishers,
Youngest Hotr to be invoked at the sacrifices,
Whom Apnavana and the Bhrgus caused to shine,
Bright in the woods, spreading from house to house.
This one has been installed here first by the installers, as best sacrificing Hotar, to be reverently invoked in the ceremonies,
whom Apnavāna and the Bhr̥gus made to shine, brilliant in the woods, extending to every clan.
Errichtet wurde dieser von den Ordnern hier, der beste Opfrer, bei den Festen preisenswerth; Den thätig einst der Bhrīgustamm entzündete, der glänzt in Hölzern, hell erstrahlt in jedem Haus.
Dieser ist hier von den Opferveranstaltern bestellt worden als der erste, als der bestopfernde Hotri, der bei dem Opfer zu berufen ist, den der Apnavana, den die Bhrigu´s erleuchtet haben, den in den Wäldern schimmernden, der für jeden Clan zu haben ist.
Этот (Агни) устроен тут устроителями (жертвоприношения) как первый,
Как хотар, лучше всех жертвующий во время обрядов, достойный призывов,
Кого ярко зажгли Апнавана и Бхригу,
Сверкающего в лесах, проявляющегося в каждом пламени.
अग्ने॑ क॒दा त॑ आनु॒षग्भुव॑द्दे॒वस्य॒ चेत॑नम् । अधा॒ हि त्वा॑ जगृभ्रि॒रे मर्ता॑सो वि॒क्ष्वीड्य॑म् ॥
अग्ने॑ । क॒दा । ते॒ । आ॒नु॒षक् । भुव॑त् । दे॒वस्य॑ । चेत॑नम् । अध॑ । हि । त्वा॒ । ज॒गृ॒भ्रि॒रे । मर्ता॑सः । वि॒क्षु ईड्य॑म् ॥
हे अग्ने अध अतः कारणात् देवस्य द्योतमानस्य ते तव संबन्धि चेतनं तेजः कदा आनुषक् अनुषक्तं भुवत् भवेत् ॥ लेट्यडागमः । ‘ बहुलं छन्दसि ' इति विकरणस्य लुक् । ‘ भूसुवोस्तिङि ' इति गुणप्रतिषेधः ॥ अतः कारणादित्युक्तम् । कस्माद्धेतोरित्युच्यते । हि यस्मात् कारणात् मर्तासः मनुष्याः विक्षु विड्भिः प्रजाभिः ईड्यं स्तुत्यं त्वा त्वां जगृभ्रिरे जगृहिरे गृह्णन्ति ॥ ग्रहेर्धातोर्लिटि ‘ हृग्रहोर्भः' इति भत्वम् । 'बहुलं छन्दसि' इति रुडागमः ॥
“When, Agni, is the light of you, bright-shining, to be manifested; for therefore have mortals accepted you as to be worshipped among mankind.”
When shall thy glory as a God, Agni, be suddenly shown forth.
For mortal men have held thee fast, adorable in all their homes,
Agni! When will the splendour of thee, the god, appear in the right way? For verily the mortals have seized thee who shouldst be magnified in the houses.
Agni, when will there be manifestation of you, the god, in the regular order?
For it was therefore that the mortals seized you as the one to be reverently invoked in the clans—
Wann wurde nach der Ordnung dir, o Agni, Gottes-Herrlichkeit? Da war's, als in die Häuser dich, die Menschen setzten als den Preis.
Agni! Wann wird deine, des Gottes, Erscheinung wie sich's gebührt stattfinden? Denn darum haben dich die Sterblichen festgehalten als den in den Clanen zu berufenden Priester.
О Агни, когда же произойдет, как положено,
Твое божественное явление?
Ведь потому и захватили тебя
Смертные как достойного призывов среди племен.
ऋ॒तावा॑नं॒ विचे॑तसं॒ पश्य॑न्तो॒ द्यामि॑व॒ स्तृभि॑: । विश्वे॑षामध्व॒राणां॑ हस्क॒र्तारं॒ दमे॑दमे ॥
ऋ॒तऽवा॑नम् । विऽचे॑तसम् । पश्य॑न्तः । द्याम्ऽइ॑व । स्तृऽभिः॑ । विश्वे॑षाम् । अ॒ध्व॒राणा॑म् । ह॒स्क॒र्तार॑म् । दमे॑ऽदमे ॥
ऋतावानम् अमायिनं विचेतसं विशिष्टज्ञानं स्तृभिः नक्षत्रैः परिवृतं द्यामिव विस्फुलिङ्गैः समेतं विश्वेषां सर्वेषाम् अध्वराणां यज्ञानां हस्कर्तारं प्रभासकं वृद्धेः कर्तारं वा अग्निं पश्यन्तः ऋत्विगादयः दमेदमे सर्वस्मिन् यज्ञगृहे । जगृभ्रिरे इति पूर्वेण संबन्धः ॥
“Contemplating you in every dwelling, truthful intelligent, (brilliant with sparks) like the sky with stars, the perfecter of all sacrifices.”
Seeing thee faithful to the Law, most sapient, like the starry heaven,
Illumining with cheerful ray each solemn rite in every house.
Seeing the righteous, wise one, like the heaven with the stars, who produces joy at all sacrifices, from house to house—
(The mortals) looking at (you,) truthful and discriminating (/widely observable) like heaven with its stars,
(you) who create laughter [=fire’s crackling] for all ceremonies in every house,
Da sie den reinen glänzen sahn dem sterngeschmückten Himmel gleich, Ihn, der die Gottesdienste all' in jedem Hause schöner macht.
Den Rechttuenden, Umsichtigen erkennend wie den Himmel an den Sternen, den Erheller aller Opfer in jedem Hause,
Воспринимая (этого) поддерживающего закон, прозорливца
Как небо по звездам,
(Бога,) при всех обрядах
Вызывающего веселье, в каждом доме,...
आ॒शुं दू॒तं वि॒वस्व॑तो॒ विश्वा॒ यश्च॑र्ष॒णीर॒भि । आ ज॑भ्रुः के॒तुमा॒यवो॒ भृग॑वाणं वि॒शेवि॑शे ॥
आ॒शुम् । दू॒तम् । वि॒वस्व॑तः । विश्वाः॑ । यः । च॒र्ष॒णीः । अ॒भि । आ । ज॒भ्रुः॒ । के॒तुम् । आ॒यवः॑ । भृग॑वाणम् । वि॒शेऽवि॑शे ॥
यः अग्निः विश्वाः चर्षणीः सर्वाः प्रजाः अभि भवति आयवः मनुष्याः । आयव इति मनुष्यनाम ‘आयवः ‘ यदवः ' ( नि. २. ३. १७ ) इति मनुष्यनामसु पाठात् । आशुं क्षिप्रगामिनं विवस्वतः मनुष्यस्य यजमानस्य दूतम् । विवस्वन्त इति मनुष्यनाम । केतुं प्रज्ञापकं भृगवाणं भृगुवदाचरन्तम् । दीप्यमानमित्यर्थः ॥ ‘ सर्वप्रातिपदिकेभ्यः क्विब्वक्तव्यः' इति क्विप् । तदन्ताल्लटो व्यत्ययेन शानच् । अदुपदेशाल्लसार्वधातुकानुदात्तत्वे प्राप्ते वृषादेराकृतिगणत्वात् आद्युदात्तत्वम् ॥ तमग्निं विशेविशे सर्वस्यै प्रजायै आ जभ्रुः आजह्रुः॥ ‘हृग्रहोर्भः' इति भत्वम् ॥
“Men have brought, for the sake of all people, the swift messenger of the worshipper (to the gods), who (rules) over all mankind, the manifester, the resplendent.”
Vivasvan's envoy living men have taken as their ensign, swift,
The ruler over all mankind, moving like Bhrgu in each home.
The quick messenger of Vivasvat who rules over all human tribes: Him the Âyus have brought hither to every house, the light, him who belongs to the Bhrigus.
(You,) the swift messenger of Vivasvant, who sur(mount) all the domains,
the Āyus brought (you) here as beacon, associated with the Bhr̥gus, for every clan.
Vivasvats schnellen Boten ihn, der alles Lebende beherrscht, Als Leuchte nahm die Menschheit ihn, der funkelt hell in jedem Haus.
Den flinken Boten des Vivasvat, der über alle Völker herrscht, ihn den Bhrigugenossen brachten die Ayusöhne als Wahrzeichen zu jedem Clane.
Быстрого вестника Вивасвата,
Который (правит) всеми народами,
Принесли люди племени Аю как знамя,
Бхригавану – для каждого племени.
तमीं॒ होता॑रमानु॒षक्चि॑कि॒त्वांसं॒ नि षे॑दिरे । र॒ण्वं पा॑व॒कशो॑चिषं॒ यजि॑ष्ठं स॒प्त धाम॑भिः ॥
तम् । ई॒म् । होता॑रम् । आ॒नु॒षक् । चि॒कि॒त्वांस॑म् । नि । से॒दि॒रे॒ । र॒ण्वम् । पा॒व॒कऽशो॑चिषम् । यजि॑ष्ठम् । स॒प्त । धाम॑ऽभिः ॥
ऋत्विगादयो मनुष्याः आनुषक् अनुपूर्व्येण होतारं देवानामाह्वातारं चिकित्वांसं जानन्तम् ॥ ‘कित ज्ञाने '। लिटः क्वसुः । द्विर्भावहलादिशेषचुत्वदीर्घाः। प्रत्ययस्वरः ॥ तमीं तमिममग्निं नि षेदिरे निषादयन्ति स्म । कीदृशम् । रण्वं रमणीयं पावकशोचिषं शोधकदीप्तिं यजिष्ठं यष्टृतमं सप्त सप्तभिः धामभिः तेजोभिर्युक्तम् ॥ ॥ ६ ॥
“They (the worshippers) have seated him in his due order, the invoker (of the gods), the intelligent, the agreeable, the purifyingly-radiant, the performer of frequent sacrifice, (brilliant) with seven flames.”
Him the intelligent have they placed duly as Invoking Priest,
Welcome, with sanctifying flame, best worshipper, with sevenfold might;
Him the knowing one they have set down in the right way as the Hotri, the gay one with his purifying flames, the best sacrificer with his seven (forms 1)—
Him as observant Hotar did they set down in the regular order— gladdening, pure-flamed, best sacrificing, throughout his seven
domains—
Ihn setzten fort und fort sie ein, als Priester ihn, der hell erglänzt, Den muntern, flammenstrahlenden, nach sieben Bräuchen opfernden.
Ihn haben sie als den kundigen Hotri, wie sich's gebührt, eingesetzt, den erfreulichen, flammenreinen, der nach sieben Formen am besten opfert.
Его, знающего, они усадили
Хотаром, как положено,
Радостного (бога) с очищающим пламенем,
Жертвующего лучше всех по семи установлениям,
तं शश्व॑तीषु मा॒तृषु॒ वन॒ आ वी॒तमश्रि॑तम् । चि॒त्रं सन्तं॒ गुहा॑ हि॒तं सु॒वेदं॑ कूचिद॒र्थिन॑म् ॥
तम् । शश्व॑तीषु । मा॒तृषु॑ । वने॑ । आ । वी॒तम् । अश्रि॑तम् । चि॒त्रम् । सन्त॑म् । गुहा॑ । हि॒तम् । सु॒ऽवेद॑म् । कू॒चि॒त्ऽअ॒र्थिन॑म् ॥
शश्वतीषु बह्वीषु मातृषु अप्सु । ताः सस्यादिनिर्मातृकत्वात् मातर इत्युच्यन्ते । वने आ वृक्षसमूहे च । आकारश्चार्थे । सन्तं विद्यमानं वीतं कान्तम् अश्रितं प्राणिभिर्दाहभयात् असेवितम् । दुरासदमित्यर्थः । चित्रं चायनीयं गुहा गुहायां हितं निहितं सुवेदं सुविज्ञानं सुधनं वा कूचिदर्थिनं क्वापि हविष्यर्थिनं समिदाज्यपुरोडाशादि हविः स्वीकुर्वन्तम् ॥ क्व इत्यत्र वकारस्य छान्दसे संप्रसारणे परपूर्वत्वे च ' हलः' इति दीर्घत्वम् ॥ एवंभूतं तम् अग्निं निषेदिरे इति पूर्वेण संबन्धः ॥
“Him, abiding in the maternal (waters) and in the woods, loved, yet unapproached, wonderful, hidden in a cave, endowed with knowledge, seeking (oblations) from any quarter.”
In his Eternal Mothers, in the wood, concealed and unapproached,
Kept secret though his flames are bright seekingon all sides, quickly found.
Him who is enveloped in many mothers, in the wood 1, who does not rest thereon (?) 2, who is brilliant, though hidden in secret, easily to be found, and striving for all that is desired.
Him, enveloped in mothers who are ever new, enveloped in wood (yet) unfixed,
set in hiding though brilliant, easily found but aiming who
knows where.
Der in der Mütter langem Zug den Hölzern, still verborgen lag, Der glänzend ist, obwol versteckt, weil rings hinstrebend, leicht sich zeigt.
Ihn, der in zahlreichen Müttern, im Holze verhüllt ist, ohne sich zu verstecken darin, der durchschimmert, auch wenn er verborgen ist, den leicht auffindbaren, anderswohin strebenden.
Его, спрятанного в бесчисленных
Матерях в лесу, (но не) задерживающегося (в них),
(Бога, который) будучи ярким, держится втайне,
Легко находимого, (но) неизвестно к какой цели стремящегося.
स॒सस्य॒ यद्वियु॑ता॒ सस्मि॒न्नूध॑न्नृ॒तस्य॒ धाम॑न्र॒णय॑न्त दे॒वाः । म॒हाँ अ॒ग्निर्नम॑सा रा॒तह॑व्यो॒ वेर॑ध्व॒राय॒ सद॒मिदृ॒तावा॑ ॥
स॒सस्य॑ । यत् । विऽयु॑ता । सस्मि॑न् । ऊध॑न् । ऋ॒तस्य॑ । धाम॑न् । र॒णय॑न्त । दे॒वाः । म॒हान् । अ॒ग्निः । नम॑सा । रा॒तऽह॑व्यः । वेः । अ॒ध्व॒राय॑ । सद॑म् । इत् । ऋ॒तऽवा॑ ॥
यत् यमग्निं देवाः स्तोतारः ससस्य स्वप्नस्य वियुता वियुते वियोगे । उषसीत्यर्थः । ऋतस्य उदकस्य धामन् धामनि स्थाने सस्मिन् सर्वस्मिन् ऊधन् ऊधनि यज्ञे रणयन्त रमयन्ति । स्तोत्रैरिति शेषः । महान् प्रभूतः नमसा नमस्कारेण रातहव्यः दत्तहविष्कः ऋतावा सस्यवान् सः अग्निः सदमित् सदैव अध्वराय अध्वरं यजमानैः कृतं यज्ञम् ॥ ‘ सुपा सुपो भवन्तीति वक्तव्यम् ' ( पा. म. ७. १. ३९ ) इति वचनादत्र द्वितीयार्थे चतुर्थी ॥ वेः वेत्ति जानाति । यद्वा । देवा इन्द्रादयः ससस्य ऋत्विग्भिः सेव्यस्य यद्यस्याग्नेर्वियुता विशिष्टे सस्मिन् भजनीये ऋतस्य सत्यस्य धामन् धामनि योनौ ऊधन्नूधनि यज्ञे रणयन्त रमयन्ते । महान् प्रभूतो नमसा हविषा रातहव्यो दत्तहविष्क ऋतावा सत्यवान् सोऽग्निरध्वराय यज्ञार्थं सदमित् सदैव वेः गन्ता भवति । अध्वराय यज्ञ वेः कामयते वा ॥
“Whom, when they desist from slumber, the devout propitiate in the abode of water at every sacrifice; the mighty Agni, to whom oblations are to be offered with reverence, who truthful always, accepts the sacrifice.”
That as food spreads forth in this earthly udder, Gods may rejoice them in the home of Order,
Great Agni, served with reverence and oblation, flies ever to the sacrifice, the Faithful.
When the gods rejoiced in the … of the herbs 1, in that udder 2, in the foundation of Rita 3, the great -Agni, to whom offerings are made with adoration, the righteous one, always approached eagerly for the sake of sacrifice.
When, at the separation of the grain [=spreading of the ritual grass?], at the same udder [=the sacrifice?], on the domain of truth [=the ritual ground?], the gods take pleasure,
great Agni, on whom the oblation is bestowed with reverence, the truthful one, is always pursuing (his missions) for the ceremony.
Wenn hier am Euter dieses Kraut's die Götter im heil'gen Sitze hier und dort sich laben, So geht ans Opfer stets der grosse Agni, versehn mit Tränken, ehrfurchtsvoll, der heil'ge.
Wenn sich die Götter beim Entleeren der Nahrung am gleichen Euter, am Ursprungsort der Wahrheit ergötzen, dann möge der große Agni, dem unter Verneigung Spenden dargebracht werden, für die Opferhandlung Sorge tragen, der jederzeit das Rechte tut.
Когда боги радовались при освобождении
От пищи общего вымени – места установления закона,
Великий Агни, получивший возлияния вместе с поклонением,
Занялся обрядом (раз) и навсегда, (он,) поддерживающий закон.
वेर॑ध्व॒रस्य॑ दू॒त्या॑नि वि॒द्वानु॒भे अ॒न्ता रोद॑सी संचिकि॒त्वान् । दू॒त ई॑यसे प्र॒दिव॑ उरा॒णो वि॒दुष्ट॑रो दि॒व आ॒रोध॑नानि ॥
वेः । अ॒ध्व॒रस्य॑ । दू॒त्या॑नि । वि॒द्वान् । उ॒भे इति॑ । अ॒न्तरिति॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । स॒म्ऽचि॒कि॒त्वान् । दू॒तः । ई॒य॒से॒ । प्र॒ऽदिवः॑ । उ॒रा॒णः । वि॒दुःऽत॑रः । दि॒वः । आ॒ऽरोध॑नानि ॥
हे अग्ने विद्वान् सर्वं जानानस्त्वम् अध्वरस्य यज्ञस्य संबन्धीनि दूत्यानि दूतकर्माणि वेः वेत्सि कामयसे' वा । यद्वा वेरिति यज्ञविशेषणम् । वेर्यजमानस्याभीष्टफलजनकस्याध्वरस्य यागस्य संबन्धीनि दूत्यानि दूतकर्माणि विद्वान् जानन्। उभे रोदसी उभयो रोदस्योर्द्यवापृथिव्योः अन्तः मध्ये स्थितमन्तरिक्षं संचिकित्वान् सम्यक् जानन् प्रदिवः पुराणः । पुराणनामेदं ‘ प्रत्नं प्रदिवः ' ( नि. ३. २७. २ ) इति पुराणनामसु पाठात् । उराणः अल्पमपि हविः उरु बहु कुर्वाणः । ‘ उराण उरु कुर्वाणः' इति यास्केनोक्तत्वात् । विदुष्टरः विद्वत्तरो देवानां दूतः त्वं दिवः स्वर्गस्य आरोधनानि आरोहणानि । आरोहणार्हाणि स्थानानीत्यर्थः । देवानां हवींष्यर्पयितुम् ईयसे गच्छसि ॥
“You who are all-knowing understand the functions of a messenger (of the gods) at the sacrifice; well informed of both heaven and earth and the intermediate (firmament), and a most intelligent, ancient, and amplifying envoy, you go up the ascents of heaven.”
Bird of each rite, skilled in an envoy's duties, knowing both worlds and that which lies between them,
Thou goest from of old a willing Herald, knowing full well heaven's innermost recesses.
1 Thou, the knowing one, hast eagerly performed the messengership of the sacrifice, looking over both ends, over the two worlds. Thou goest as a messenger, chosen from of old, thou who knowest best the ascents to heaven.
You, as the knowing one, pursue your missions for the ceremony between the two world-halves, observing them both together.
You speed as the messenger chosen from of old, since you know better the means of ascending to heaven.
Er geht, auf Opfers Botschaft sich verstehend, hin zwischen beiden Welten, wohl sie kennend; Erwählt als Bote, wanderst du von jeher, des Himmels Heiligthum aufs beste kennend.
Du sollst als Kundiger die Botengänge für das Opfer besorgen, der du dich zwischen beiden Welten auskennst. Du gehst seit alters her zum Boten erwählt, da du am besten die Aufstiege zum Himmel kennst.
Ты занялся обязанностями вестника обряда как знаток,
Как сведущий во всем (, что есть) между обоими мирами.
От века ты движешься, выбранный вестником,
Лучше других знающий подъемы на небо.
कृ॒ष्णं त॒ एम॒ रुश॑तः पु॒रो भाश्च॑रि॒ष्ण्व१॒॑र्चिर्वपु॑षा॒मिदेक॑म् । यदप्र॑वीता॒ दध॑ते ह॒ गर्भं॑ स॒द्यश्चि॑ज्जा॒तो भव॒सीदु॑ दू॒तः ॥
कृ॒ष्णम् । ते॒ । एम॑ । रुश॑तः । पु॒रः । भाः । च॒रि॒ष्णु । अ॒र्चिः । वपु॑षाम् । इत् । एक॑म् । यत् । अप्र॑ऽवीता । दध॑ते । ह॒ । गर्भ॑म् । स॒द्यः । चि॒त् । जा॒तः । भव॑सि । इत् । ऊँ॒ इति॑ । दू॒तः ॥
हे अग्ने रुशतः रोचमानस्य ते तव संबन्धि । अत्र एमञ्शब्देन गमनमार्ग उच्यते । एम वर्त्म कृष्णं कृष्णवर्णं भवति । भाः तव संबन्धिनी दीप्तिः पुरः पुरस्ताद्भवति । चरिष्णु संचरणशीलम् अर्चिः त्वदीयं तेजः वपुषां वपुष्मतां रूपवताम् । तेजस्विनामित्यर्थः । एकम् इत् मुख्यमेव भवति । यत् यं त्वाम् अप्रवीता अनुपगता यजमानाः गर्भं त्वज्जननहेतुमरणिं दधते ह धारयन्ति खलु । स त्वं सद्यश्चित् सद्य एव जातः उत्पन्नः सन् दूतः भवसीदु यजमानस्य दूतो भवस्येव ॥
“Dark is the path of you wo are bright; the light is before you; your moving radiance is the chief of (all luminous) bodies; when the present (worshippers) take up the germ (in the sticks of attrition) you are speedily genitive rated, and become indeed the messenger (of the sacrifice).”
Bright God, thy path is black: light is before thee: thy moving splendour is the chief of wonders.
When she, yet unimpregnate, hath conceived thee, even when newly born thou art an envoy.
Thy path is black. Light is before thee, the red one. Thy flame is speedy. This is one of the wonders: when the virgin conceives (thee as her) child 1, thou becomest a messenger, as soon as thou art born.
Black is your course, (though) you are gleaming; your light is in front. The flickering beam of your (various) wondrous forms is single
when (your mothers, though) not impregnated, conceive an embryo, and you, even immediately at birth, become a messenger.
Dein Weg ist hell, voran geht Glanz dem Hellen, und flatternd Licht ist der Gestalten eine; Kaum hat die Jungfrau ihren Sohn geboren, so bist du gleich nach der Geburt schon Bote.
Schwarz ist dein Weg, während du hell bist; vor dir ist heller Schein, wandelnd deine Flamme - eines der Wunder! Das andere ist, daß die Mutter unbelegt die Leibesfrucht empfängt und du geboren sofort Bote wirst.
Черен путь у тебя, светлого. Впереди сияние –
Подвижное пламя – вот одно из чудес.
(А еще то,) что (твоя мать) зачинает зародыша неоплодотворенная,
(И) ты, едва родившись, сразу же становишься вестником.
स॒द्यो जा॒तस्य॒ ददृ॑शान॒मोजो॒ यद॑स्य॒ वातो॑ अनु॒वाति॑ शो॒चिः । वृ॒णक्ति॑ ति॒ग्माम॑त॒सेषु॑ जि॒ह्वां स्थि॒रा चि॒दन्ना॑ दयते॒ वि जम्भै॑: ॥
स॒द्यः । जा॒तस्य॑ । ददृ॑शानम् । ओजः॑ । यत् । अ॒स्य॒ । वातः॑ । अ॒नु॒ऽवाति॑ । शो॒चिः । वृ॒णक्ति॑ । ति॒ग्माम् । अ॒त॒सेषु॑ । जि॒ह्वाम् । स्थि॒रा । चि॒त् । अन्ना॑ । द॒य॒ते॒ । वि । जम्भैः॑ ॥
सद्यो जातस्य अरणिनिर्मथनादनन्तरमेवोत्पन्नस्याग्नेः ओजः तेजः ददृशानम् । ऋत्विगादिभिर्दृश्यमानं भवतीति शेषः । वातः वायुः यत् यदा अस्य अग्नेः शोचिः दीप्तिम् अनु लक्षीकृत्य वाति गच्छति तदा सोऽयमग्निः अतसेषु वृक्षसंघेषु तिग्मां तीक्ष्णां जिह्वां ज्वालां वृणक्ति संयोजयति । स्थिरा चित् स्थिराण्यपि अन्ना अन्नरूपाणि काष्ठादीनि जम्भैः तेजोभिः वि दयते विखण्डयति। भक्षयतीत्यर्थः ॥
“The light of the speedily-genitive rated is visible, and when the win fans the flame, he (Agni) spreads his blazing tongue among the trees, and with his (glowing) teeth consumes the standing (fuel, his) food.”
Yet newly born, his vigour is apparent when the wind blows upon his fiery splendour,
His sharpened tongue he layeth on the brushwood, and with his teeth e'en solid food consumeth.
As soon as he is born, his strength shows itself, when the wind blows upon his flame. He turns his sharp tongue among the dry brushwood. Even solid food he tears to pieces with his teeth.
Immediately at birth, his strength comes to light, when the wind fans his flame.
He twists his sharp tongue into the thickets. Even hard foods he fragments with his jaws.
Im kaum gebornen zeiget sich die Kraft schon, wenn seinem Licht der Windhauch blasend nachweht; Er streckt die spitze Zunge in das Buschwerk, zermalmt mit Zähnen auch die harten Speisen.
Sogleich, wenn er geboren ist, zeigt sich seine Kraft, wenn der Wind hinter seiner Flamme dreinbläst. Er ringelt seine spitze Zunge im dürren Holze; auch die festen Speisen zerteilt er mit den Zähnen.
Едва он родился, видна его сила,
Когда ветер раздувает вслед за ним его пламя,
Он закручивает в кустах (свой) острый язык.
Даже твердую пищу он разгрызает (своими) зубами.
तृ॒षु यदन्ना॑ तृ॒षुणा॑ व॒वक्ष॑ तृ॒षुं दू॒तं कृ॑णुते य॒ह्वो अ॒ग्निः । वात॑स्य मे॒ळिं स॑चते नि॒जूर्व॑न्ना॒शुं न वा॑जयते हि॒न्वे अर्वा॑ ॥
तृ॒षु । यत् । अन्ना॑ । तृ॒षुणा॑ । व॒वक्ष॑ । तृ॒षुम् । दू॒तम् । कृ॒णु॒ते॒ । य॒ह्वः । अ॒ग्निः । वात॑स्य । मे॒ळिम् । स॒च॒ते॒ । नि॒ऽजूर्व॑न् । आ॒शुम् । न । वा॒ज॒य॒ते॒ । हि॒न्वे । अर्वा॑ ॥
यत् यः अग्निः तृषु क्षिप्रमेव अन्ना अन्नानि काष्ठादीनि तृषुणा क्षिप्रेण रश्मिसमूहेन ववक्ष वहति । दहतीत्यर्थः । यह्वः महान् सः अग्निः तृषुम् आत्मानं दूतं कृणुते यजमानदूतं करोति । निजूर्वन् काष्ठानि निःशेषेण दहन्नग्निः वातस्य वायोः मेळिं बलं सचते सेवते । आशुं न । अश्वसादी यथाश्वं तथा अर्वा गमनशीलोऽग्निः स्वरश्मिं वाजयते वाजिनं बलवन्तं करोति । हिन्वे प्रेरयति च ॥ ॥ ७ ॥
“When quickly, with rapid (radiance), he has carried off his food, the mighty Agni makes (himself) the fleet messenger (of the worshipper); consuming (the fuel), he allies himself with the force of the wind, and as (a horseman) urges his fast steed, so the rapid going Agni, invigorates and urges (his flames).”
When he hath borne off food with swift flame swiftly, strong Agni makes himself a speedy envoy,
Follows the rustling of the wind, consuming, and courser-like, speeds, drives the swift horse onward.
When he thirstily has grown strong by thirsty food 1, restless Agni appoints a thirsty messenger. Consuming (the wood) he follows the … 2 of the wind. He seems to drive forward a quick horse; the racer speeds along.
When thirstily he has grown with (his flame) thirsting for food, he makes the thirsty (flame) into his messenger—youthfully
exuberant Agni.
He accompanies the roaring of the wind as he grinds down (the bush); he incites it like a swift (horse); the steed is impelled.
Voll Gier nach Speisen wachsend durch den gier'gen, macht Agni schnell ihn sich zum gier'gen Boten; Verzehrend folgt er nach des Windes Brausen; beeilt den schnellen, treibt ihn vor, der Renner.
Wenn er gierig die Speisen verzehrend mit der gierigen Flamme wächst, so macht der jüngste Agni den gierigen Wind zu seinem Boten. Er folgt verzehrend dem Rauschen des Windes, er spornt gleichsam seinen Renner an, das Rennpferd wird zur Eile getrieben.
Когда жадно (пожирая) пищу, он вырос со (своим) жадным (пламенем),
Юный Агни делает вестником жадный ветер.
Сжигая (все), он следует за шумом ветра.
Он словно пришпоривает быстрого (коня), скакуна погоняют.