Sukta 5.12
ऋषिसुतंभर आत्रेयः
देवताअग्निः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
प्र᳓ अग्न᳓ये बृहते᳓ यज्ञि᳓याय
ऋत᳓स्य वृ᳓ष्णे अ᳓सुराय म᳓न्म
घृतं᳓ न᳓ यज्ञ᳓ आसि᳓ये सु᳓पूतं
गि᳓रम् भरे वृषभा᳓य प्रतीची᳓म्
बृहते सामर्थ्यातिशयेन महते यज्ञियाय यज्ञार्हाय ऋतस्य उदकस्य वृष्णे वर्षित्रे ॥ ऋतमित्युदकनामसु पाठात् । असुराय बलवते ॥ असेरौणादिक उरन्प्रत्ययः ॥ वृषभाय कामानां वर्षित्रे अग्नये मन्म ज्ञानसाधनं प्रतीचीम् अभिमुखीं गिरं स्तुतिरूपां वाचं प्र भरे प्रणयामि । कथमिव । सुपूतं सम्यक्संस्कृतम् आस्ये प्रहुतं यज्ञे घृतं न घृतमिव । आस्ये प्रहुतं घृतं यथा प्रीतिकरं भवति तथा प्रीतिकरीं स्तुतिमित्यर्थः ॥
प्राग्नये॑ बृह॒ते य॒ज्ञिया॑य ऋ॒तस्य॒ वृष्णे॒ असु॑राय॒ मन्म॑ ।
घृ॒तं न य॒ज्ञ आ॒स्ये॒३॒॑ सुपू॑तं॒ गिरं॑ भरे वृष॒भाय॑ प्रती॒चीम् ॥
To the mighty, sacrificial Agni, to the bull of Rita 1, the Asura, I bring this prayer and this song, which is turned towards him, to (him) the bull, as well-clarified ghrita (is poured) into his mouth at the sacrifice.
Forth to lofty Agni, worthy of the sacrifice, to the bull of truth, the lord, do (I bring) my thought,
well purified in my mouth at the sacrifice like ghee (in Agni’s mouth); I bring (forth) my song to be face-to-face with the bull.
Dem hohen Agni, dem erhabnen Geiste, dem Stier des Opfers bring' ich mein Gebet dar, Wie Butter bring' ich in den Mund das Lied ihm, das schöne, reine, ihm dem Stier entgegen.
Dem hohen, opferwürdigen Agni, dem Leitstier der Wahrheit, dem Asura bringe ich ein Gedicht dar, wie das gutgeläuterte Schmalz beim Opfer in seinem Munde, eine Lobrede, die dem Bullen entgegenkommt.
Я приношу Агни высокому, достойному жертв,
Быку закона, Асуре, – молитву,
Словно жир, хорошо очищенный во время жертвоприношения, - в рот,
Хвалебную песнь, устремленную к быку.
ऋतं᳓ चिकित्व ऋत᳓म् इ᳓च् चिकिद्धि
ऋत᳓स्य धा᳓रा अ᳓नु तृन्धि पूर्वीः᳓
ना᳓हं᳓ यातुं᳓ स᳓हसा न᳓ द्वये᳓न
ऋतं᳓ सपामि अरुष᳓स्य वृ᳓ष्णः
ऋतं स्तोत्रं हे चिकित्वः जानन्नग्ने त्वं ऋतं मया क्रियमाणमिदं स्तोत्रं चिकिद्धि जानीहि ॥ ‘ कित ज्ञाने '। जुहोत्यादिः । लोटि रूपम् । इत् इति पूरणः । ऋतमिति पदस्य परस्मिन्नामन्त्रिते विद्यमानेऽपि छान्दसत्वात्पराङ्गवद्भावाभावः ॥ किंच पूर्वीः बह्वीः ऋतस्य उदकस्य धाराः सस्यपोषणार्थमुत्पादयितुम् अनु तृन्धि मेघाननुविध्य । सहसा बलेन युक्तः अहं यातुं कर्मणां नाशकरीं हिंसां न सपामि न स्पृशामि न करोमीति यावत् । द्वयेन च सत्यानृताभ्यां यत्किंचिदवैदिकं कृत्यं न सपामि ॥ ‘ षप समवाये' इति धातुः ॥ किंतु अरुषस्य आरोचमानस्य वृष्णः कामानां वर्षितुस्तव ऋतं स्तोत्रमेव सपामि ॥
Mark the Law, thou who knowest, yea, observe it: send forth the full streams of eternal Order.
I use no sorcery with might or falsehood the sacred Law of the Red Steer I follow.
O knower of Rita, know the Rita! Bore for many streams of Rita. I (do) not (serve) a Yâtu 1 by violence nor by falsehood; I serve the Rita of the red bull 2.
O you attentive to the truth, attend to just the truth. Bore through to the many streams of truth.
I do not (serve) the sorcerer by strength nor by duplicity; I serve the truth of the flame-red bull.
Das Werk, Beachter, ja das Werk beachte, brich Bahn den vielen Strömen heil'gen Werkes; Nicht Zauber treib' ich mit Gewalt noch Arglist, des rothen Stieres heil'ges Werk betreib' ich.
Der du die Wahrheit kennst, achte du auf die Wahrheit, öffne die vielen Quellen der Wahrheit! Ich betreibe keine Zauberei mit Gewalttat und Doppelzüngigkeit; ich halte das, was vor dem rötlichen Bullen wahr ist, hoch.
Знающий закон, закон и знай!
Пробуравь многие источники закона!
Я не (занимаюсь) ни колдовством с насилием, ни обманом,
Я занимаюсь законом алого быка.
क᳓या नो अग्न ऋत᳓यन्न् ऋते᳓न
भु᳓वो न᳓वेदा उच᳓थस्य न᳓व्यः
वे᳓दा मे देव᳓ ऋतुपा᳓ ऋतूनां᳓
ना᳓ह᳓म् प᳓तिं सनितु᳓र् अस्य᳓ रायः᳓
हे अग्ने ऋतयन् सर्वप्राणिनां जीवनहेतुकमुदकं कुर्वन् कया केनापि ऋतेन सत्येन क्रियमाणेन कर्मणा नः उचथस्य अस्मदीयस्य स्तोत्रस्य नवेदाः ज्ञाता भुवः भवेः । नव्यः स्तुत्यः ऋतूनां ऋतुपाः । द्वितीयः ऋतुशब्दोऽनुवादकः । देवः द्योतमानोऽग्निः मे मां वेद वेत्तु । सनितुः भजमानस्य अस्य मम रायः पश्वादिलक्षणस्य धनस्य पतिं स्वामिनं तमग्निम् अहं न जानामि ॥ भुवः । ‘ भू सत्तायाम् '। लिङर्थे लेट्यडागमः । उवङादेशः । नवेदाः । न न वेत्तीति वेत्तीत्यस्मिन्नर्थे वर्तते । कथमेतल्लभ्यते । निपातनात् । द्विनञ्पूर्वस्यासुन्प्रत्ययान्तस्य वेदेरेकस्य नञो लोपोऽन्यस्य प्रकृतिभावश्च स्कन्दस्वामिना निपातितः। पाणिनिना तु ‘ नभ्राण्नपात् ' इति सूत्रे न वेत्तीत्येतस्मिन्नर्थे निपातितः । अस्यार्थस्यानुपपन्नत्वात् स्कन्दस्वामिपक्ष एवाश्रीयते ॥
How hast thou, follower of the Law eternal, become the knower of a new song, Agni?
The God, the Guardian of the seasons, knows me: the Lord of him who won this wealth I know not.
How, O Agni, performing the Rita through Rita, mayst thou become a witness of our newest 1 hymn? The god, the protector of the seasons, knows of my seasons 2. I (do) not (know another) lord but him who attains (for us) this wealth.
In what fashion, o Agni, do you, speaking the truth according to the truth, become aware of our newer speech?
The god who is rites-guardian of the rites’ sequence knows of me; I do not (know) a lord other than him, the winner of wealth here.
Wann wirst du uns durch heil'ges Werk, du heil'ger, ein Zeuge Agni unsres neuen Spruches? Mich kennt der Gott, der Opferzeiten achtend, nicht ich den Herrn und Geber dieses Gutes.
Mit welcher Gesinnung wirst du Agni, der aus Wahrheit die Wahrheit liebt, Kenntnis von unserem neuesten Loblied nehmen? Der Gott, der der Hüter der Zeiten ist, kennt mich; ich kenne nicht den Herrn, noch den Gewinner dieses Reichtums.
Как же, о Агни, любящий закон ради закона,
Ты воспримешь наш новый гимн?
Он знает меня, бог, охраняющий время жертвоприношений,
А я не знаю господина этого богатства.
के᳓ ते अग्ने रिप᳓वे ब᳓न्धनासः
के᳓ पाय᳓वः सनिषन्त द्युम᳓न्तः
के᳓ धासि᳓म् अग्ने अ᳓नृतस्य पान्ति
क᳓ आ᳓सतो व᳓चसः सन्ति गोपाः᳓
हे अग्ने ये रिपवे स्वकीयस्य शत्रोः बन्धनासः बन्धकाः स्युः ते त्वत्संबन्धिनस्ते पुरुषाः के कीदृशाः । सामर्थ्यातिशयादेवंविधा इति केनापि ज्ञातुं न शक्यन्त इत्यर्थः । ये पायवः जनानां रक्षितारः द्युमन्तः दीप्तिमन्तः सनिषन्त दीनेभ्यो धनं प्रयच्छन्ति ते त्वदीयाः कीदृशाः । ये अनृतस्य असत्यस्य धासिं धारकं जनं पान्ति रक्षन्ति ते. त्वदीया जनाः के सन्ति । न केऽपीत्यर्थः । ये असतः दुष्टस्याभिशापादिलक्षणस्य वचसः गोपाः गोपयितारः रक्षितारस्ते त्वदीयाः के सन्ति । न केऽपीत्यर्थः । अथवा ये के जना रिपोर्बन्धकाः । ये के पायवो रक्षितारः सनिषन्त धनं प्रयच्छन्ति द्युमन्तः दीप्तिमन्तः । ये केऽनृतस्यासत्यस्य धासिं धारकं जनं पान्ति अनृतजनितपापात् परिहृत्य सन्मार्गप्रदानेन रक्षन्ति । ये केऽसतोऽभिशापादिलक्षणाद्वचसो गोपा गोपायितारः सन्ति ते सर्वे त्वदीयाः । त्वदुपासका: इत्यर्थः ॥
Who, Agni, in alliance with thy foeman, what splendid helpers won for them their riches?
Agni, who guard the dwelling-place of falsehood? Who are protectors of the speech of liars?
Who, O Agni, are thy fetterers to (fetter) the impostor 1? What brilliant guardians were successful? Who, O Agni, drink the drink of falsehood? Who are the protectors of untrue speech?
What bonds do you have for the cheat, Agni? What brilliant protectors will keep winning gain (for him)?
Which ones protect the wellspring of untruth, o Agni? What herdsmen are there for false speech?
Welch' Schatz, o Agni, beut sich deinem Feinde? welch' hehre Hüter werden ihm sich finden? Wer schützet je den Sitz des Unrechts, Agni? und wer behütet trügerische Rede?
Welche Feßler hast du für den Betrüger, o Agni? Welche glänzenden Schutzgeister werden den Gewinn davontragen? Welche haben Acht auf das Gemächte der Lüge, o Agni? Welche sind die Aufpasser auf die unwahre Rede?
Какие оковы у тебя, о Агни, для обманщика?
Какие блистательные защитники захватят (его)?
Кто те, о Агни, что охраняют источник беззакония?
Кто те, что пестуют неправедные речи?
स᳓खायस् ते वि᳓षुणा अग्न एते᳓
शिवा᳓सः स᳓न्तो अ᳓शिवा अभूवन्
अ᳓धूर्षत स्वय᳓म् एते᳓ व᳓चोभिर्
ऋजूयते᳓ वृजिना᳓नि ब्रुव᳓न्तः
हे अग्ने ते तव सखायः स्तोतारः विषुणाः विप्रकीर्णाः सर्वत्र व्याप्ताः एते पूर्वम् अशिवाः परनिन्दादीनि कुर्वाणास्त्वत्परिचर्यां त्यजन्तोऽभद्राः सन्तः इदानीं त्वत्परिचर्याँ कुर्वन्तः शिवासः शिवा आढ्याः अभूवन् । किंच ये ऋजूयते ऋजु सम्यगाचरतेऽपि मह्यं वचोभिः असाधूक्तिभिः वृजिनानि कुटिलानि ब्रुवन्तः ते एते मम सपत्नाः स्वयम् एव अधूर्षत अहिंस्यन्त ॥ धूर्वतेर्हिंसाकर्मण इदं रूपम् ॥
Agni, those friends of thine have turned them from thee: gracious of old, they have become ungracious.
They have deceived themselves by their own speeches, uttering wicked words against the righteous.
These friends of thine, O Agni, turning themselves from (thee) 1, they who had been kind, have become unkind. They have harmed themselves by their own speeches, uttering wrong words to the righteous.
These inconstant companions of yours, Agni, though they used to be kind, have become unkind.
These have injured themselves by their words, speaking twisted things against him who goes straight.
Sie, einst dir Freunde, sind von dir gewichen, sie, einst dir hold, sind unhold dir geworden; Sie haben sich durch eignes Wort verblendet, die Lügen sprachen wider den wahrhaft'gen.
Diese Freunde sind dir abhold geworden, o Agni; die lieb waren, sind unlieb geworden. Die haben sich selbst durch ihre Reden geschädigt, die wider den Rechtschaffenen Verleumdungen aussprechen.
Эти друзья твои, о Агни, изменились:
Бывшие любезными стали нелюбезны,
Сами себе навредили словами эти
Говорившие праведному лукавые (слова).
य᳓स् ते अग्ने न᳓मसा यज्ञ᳓म् ई᳓ट्ट
ऋतं᳓ स᳓ पाति† अरुष᳓स्य वृ᳓ष्णः
त᳓स्य क्ष᳓यः पृथु᳓र् आ᳓ साधु᳓र् एतु
प्रस᳓र्स्राणस्य न᳓हुषस्य शे᳓षः
हे अग्ने यः मनुष्यः यज्ञं यजनीयं ते त्वां नमसा स्तोत्रेण ईट्टे स्तौति । यद्वा । ते तुभ्यं यज्ञं यागं नमसान्नरूपेण हविषा ईट्टे यजति । अस्मिन् पक्षे यजेः ‘बहुलं छन्दसि' इति शपः श्लुः । ‘ श्लौ ' इति द्विर्वचनम् । ‘ बहुलं छन्दसि ' इति संप्रसारणम् । सवर्णदीर्घः । जकारस्य टकारः ॥ यः अरुषस्य रोचमानस्य वृष्णः कामानां वर्षितुरग्नेः ऋतं स्तोत्रं पाति रक्षति तस्य यजमानस्य क्षयः गृहं पृथुः विस्तीर्णं भवति । पश्वादिलक्षणैर्धनैः संपूर्णं भवतीत्यर्थः । प्रसर्स्राणस्य प्रकर्षेण त्वत्परिचर्यां गच्छतः नहुषस्य मनुष्यस्य साधुः कामानां साधकः शेषः । शिष्यत इति शेषः । पुत्रः आ एतु आगच्छतु भवत्वित्यर्थः ॥ ॥ ४ ॥
He who pays sacrifice to thee with homage, O Agni, keeps the Red Steer's Law eternal;
Wide is his dwelling. May the noble offipring of Nahusa who wandered forth come hither.
He who magnifies thy sacrifice, O Agni, by adoration, and serves 1 the Rita of the red bull: may a large, good dwelling come to him, to the offspring of the advancing Nahusha.
The one who summons you to the sacrifice with homage, o Agni, protects the truth of the flame-red bull.
For him let there come a dwelling place, wide and bringing success, (and also) the posterity of Nahuṣa, who is spreading in every direction.
Wer, Agni, dir Verehrung weiht in Demuth, und hegt das heil'ge Werk des rothen Stieres, Dess Sitz wird weit, und glücklich dringt er vorwärts hin zu dem Stamm des weitverzweigten Nachbarn.
Wer dir unter Verbeugung das Opfer ankündigt und dem rötlichen Bullen die Wahrheit hoch hält, dem soll ein ausgebreiteter gedeihlicher Wohnsitz zuteil werden und die Nachkommenschaft des in seinen Kindern fortlebenden Nahusa.
Кто тебя, о Агни, на жертву с поклонением призывает,
Тот хранит закон алого быка.
Пусть ему достанется обширное и хорошее жилище
И потомство Нахуши, сильно распространившегося (в своих детях)!