Sukta 5.33
ऋषिसंवरणः प्राजापत्यः
देवताइन्द्रः
मन्त्र10
छन्दत्रिष्टुप्
म᳓हि महे᳓ तव᳓से दीधिये नॄ᳓न्
इ᳓न्द्राय इत्था᳓ तव᳓से अ᳓तव्यान्
यो᳓ अस्मै · सुमतिं᳓ वा᳓जसातौ
स्तुतो᳓ ज᳓ने समरि᳓यश् चिके᳓त
अहं संवरणः अतव्यान् अत्यन्तमिव दुर्बलः सन् महि महत् प्रभूतं स्तोत्रं महे महते तवसे बलवते इन्द्राय इत्था इत्थं वक्ष्यमाणप्रकारेण दीध्ये दीपयामि प्रकाशयामि । किमर्थम् । नॄन् । षष्ठ्यर्थे द्वितीया । मनुष्याणामस्मदीयानां तवसे बलाय । यद्वा । नॄनस्मद्विरोधिनामभिभवायेति शेषः । तदर्थं तवसेऽस्मद्बलाय । यः इन्द्रः अस्मै जने जनाय संवरणाय वाजसातौ संग्रामे वाजस्य अन्नस्य वा लाभे निमित्ते सति स्तुतः सन् सुमतिं समर्यः मर्त्यैः स्तोतृभिः सहितो यद्वा सह म्रियमाणैर्युध्यमानैर्मरुदादिभिरथवा समरार्हः चिकेत जानाति ॥
GREAT praise to Indra, great and strong mid heroes, I ponder thus, the feeble to the Mighty,
Who with his band shows favour to this people, when lauded, in the fight where spoil is gathered.
I conjure up a great (praise) for the great, powerful one among superior men, for Indra so very powerful—I who am not so powerful—
he who, praised among the people as battle-ready, takes note of the good thought (directed) toward him at the prize-winning.
Dem grossen, starken Indra leg' ans Herz ich die Männer recht, dem starken ich, der schwache, Der kriegerisch, gepriesen bei dem Volke, im Kampfe Huld erwiesen diesem Manne.
Ein großes Lied ersinne ich auf den Großen, Starken unter den Männern, auf Indra, ich der Schwächere, auf den so Starken, der vor allem Volke gepriesen im Wettbewerb umworben bei der Lohngewinnung diesem Sänger seine Gunst zugedacht hat.
Великое (восхваление) я замышляю для великого, сильного среди людей,
Для Индры, столь сильного, – я, более слабый,
(Для того,) кто, восхваленный среди народа, окруженный состязающимися (певцами),
Проявил милость к этому (певцу) при получении награды.
स᳓ त्वं᳓ न इन्द्र धियसानो᳓ अर्कइ᳓र्
ह᳓रीणां᳐ · वृषन् यो᳓क्त्रम् अश्रेः
या᳓ इत्था᳓ · मघवन्न् अ᳓नु जो᳓षं
व᳓क्षो अभि᳓ प्रा᳓रियः᳓ सक्षि ज᳓नान्
हे वृषन् वर्षक इन्द्र सः प्रसिद्धः त्वं नः अस्मान् धियसानः ध्यायन् अर्कैः अर्चनसाधनैः स्तोत्रैर्निमित्तभूतैः हरीणां रथे नियोज्यानामश्वानां योक्त्रं नियोजनरज्जुम् अश्रेः आश्रयसि । याः ॥ लिङ्गव्यत्ययः ॥ यानर्कान् हे मघवन् इत्था इत्थं जोषं प्रीतिम् अनु वक्षः अवहः तैर्निमित्तैर्योक्त्रमश्रेरिति । तथा कृत्वा अर्यः अस्मदरीन् जनान् अभि आभिमुख्येन प्र प्रकृष्टं सक्षि पराभव ॥
So made attentive by our hymns, Steer! Indra! thou fastenedst the girth of thy Bay Coursers,
Which, Maghavan, at thy will thou drivest hither. With these subdue for us the men who hate us.
You, Indra, being conjured up by our chants, have fixed the yoking thong for the fallow bays, you bull.
You will drive here just so, following your pleasure, bounteous one. You will bring (good things); you will be victorious over the peoples of the stranger.
Du schirrtest an, o Held, den Strang der Füchse aufmerkend, Indra, du auf unsre Lieder; O komme bald nach deiner Lust, o mächt'ger, fahr her zu uns, sei hold den treuen Männern.
Durch unsere Preislieder aufmerksam geworden, hast du nun, o Bulle Indra, deinen Falben den Strang angelegt. Komm hierher, du Freigebiger, nach deinem Wohlgefallen; fahre her, werde mit den vornehmen Nebenbuhlern, den anderen Leuten fertig!
Ты, о Индра, став внимательным благодаря нашим песням,
Надел недоуздок на буланых коней, о бык.
Приходи, в самом деле, о щедрый, по (своему) желанию!
Приезжай, осиливай чужие народы!
न᳓ ते᳓ त इन्द्र अभि᳓ अस्म᳓द् ऋष्व
अ᳓युक्तासो अब्रह्म᳓ता य᳓द् अ᳓सन्
ति᳓ष्ठा र᳓थम् अ᳓धि तं᳓ वज्रहस्ता᳓
रश्मिं᳓ देव · यमसे सुअ᳓श्वः
हे ऋष्व महन् इन्द्र यत् ये अस्मत् अस्मत्तः त्वद्भक्तेभ्योऽन्ये 'अयुक्तासः त्वया असंयुक्ताः असन् आसन् अभवन् अब्रह्मता । ब्रह्म परिवृढं कर्म । तद्रहितत्वात् ते नराः ते त्वदीयाः न भवन्ति । अतः अस्मद्यज्ञम् अभि आगन्तुं तं प्रसिद्धं रथमधि तिष्ठ । हे वज्रहस्त इन्द्र देव स्वश्वः त्वं यं रथमारोढुं रश्मिं प्रग्रहम् आ यमसे नियमयसि तमधि तिष्ठ ॥
They were not turned to us-wtrd, lofty Indra! while yet through lack of prayer they stood unharnessed.
Ascend this chariot, thou whose hand wields thunder, and draw the rein, O Lord of noble horses.
These (horses) of yours (will) not (remain) unyoked because of us [i.e., because of our failure], lofty Indra, if it’s for lack of a (yoking)
formulation.
Mount on the chariot with mace in hand. You with the good horses will hold your own rein, o god.
Wenn, hoher Indra, diese opferlosen, die Andachtscheu'n, nicht mehr als wir dir gelten, So steig, den Blitz im Arme, auf den Wagen, und lenk den Zügel, Herr der schnellen Rosse.
Da diese deine Falben von uns aus nicht ungeschirrt sein sollen aus Mangel an erbaulicher Rede, o reckenhafter Indra, so besteig diesen Wagen, mit der Keule in der Hand, zieh den Zügel an, o Gott, mit guten Rossen fahrend!
Так как при вы(езде) эти твои (кони), о выдающийся Индра,
Из-за нас, из-за отсутствия молитв не должны оставаться незапряженными,
Взойди на эту колесницу, о ты с дубиной грома в руке,
Натяни повод, о бог, ездящий на прекрасных конях!
पुरू᳓ य᳓त् त इन्दर+ स᳓न्ति उक्था᳓
ग᳓वे चक᳓र्थ उर्व᳓रासु यु᳓ध्यन्
ततक्षे᳓ सू᳓र्याय चिद् ओ᳓कसि स्वे᳓
वृ᳓षा सम᳓त्सु दा᳐स᳓स्य ना᳓म चित्
हे इन्द्र ते तव यत् यदा स्वभूतानि पुरू पुरूणि बहूनि । उक्था उक्थानि शस्त्राणि सन्ति तदा उर्वरासु सस्योपेतासु भूमिषु निमित्तभूतासु गवे वृष्ट्युदकाय युध्यन् जलप्रतिबन्धकान् संहरन् चकर्थ करोषि भेदनम् । कुत्रेति । सूर्याय सूर्यस्य स्वे स्वकीये ओकसि स्थाने । वृषा वर्षिता सन् ततक्षे संपादयसि । समत्सु संग्रामेषु दासस्य वृष्टिप्रतिबन्धकर्तुरेतन्नामकस्य असुरस्य नाम चित् नामापि ततक्षे नाशयसीत्यर्थः ॥
Thou, because many lauds are thine, O Indra, wast active warring in the fields
for cattle.
For Surya in his own abode thou, Hero, formedst in fights even a Dasa's nature.
Just as there are many hymns that exist for you, Indra, and many are (the deeds) you have done for the cow, when fighting over the
meadows,
(and many [the paths]?) you carved out also for the sun in your [/his] own home, as bull you (have carved out) even the names of the Dāsa in the contests.
Wenn viele Sprüche, Indra, dir geweiht sind, so wirkst für Heerden du um Fluren kämpfend; Der Held erreichte kämpfend die Dämonen im eignen Hause, zu der Sonne Bestem.
Viel ist, was deine Preislieder sind, o Indra, was du für die Kuh getan hast, um die Fluren kämpfend. Er beschnitt sogar der Sonne ihren Namen im eigenen Hause, in den Kämpfen beschnitt der Bulle auch des Dasa Namen.
Так как много тебе сложено гимнов, о Индра,
Ты (многое) сделал для коровы, сражаясь за пастбища.
Даже для Сурьи в своем доме обрубил
Бык само имя дасы в сражениях.
वयं᳓ ते᳓ त इन्दर+ ये᳓ च न᳓रः
श᳓र्धो जज्ञाना᳓ या᳐ता᳓श् च र᳓थाः
आ᳓स्मा᳓ञ् जगम्याद् अहिशुष्म स᳓त्वा
भ᳓गो न᳓ ह᳓व्यः प्रभृथे᳓षु चा᳓रुः
हे इन्द्र ये च नरः कर्मणां नेतार ऋत्विग्यजमाना वयं स्मः ते वयं ते त्वदीयाः । कीदृशा वयम् । शर्धः बलं जज्ञानाः उत्पादयन्तः स्तुतिभिः याताश्च होतुं त्वां प्राप्ताश्च रथाः रंहणशीलाश्च । किंच हे 'अहिशुष्म । अहिरयनात् । सर्वतो व्याप्तबलेन्द्र त्वदनुग्रहात् हव्यः स्तुत्यः प्रतिभटेराह्वातव्यो वा चारुः संगन्ता सत्वा भृत्यादिः प्रभृथेषु संग्रामेषु यज्ञेषु वा अस्मान् आ जगम्यात् आगच्छेत् । भगो न भग इव हव्यश्चारुः । भगदेवो यथास्मत्सहाय आगच्छति तथा भृत्यादिरागच्छेदित्यर्थः ॥ ॥ १ ॥
Thine are we, Indra; thine are all these people, conscious of might, whose cars are set in motion.
Some hero come to us, O Strong as Ahi beauteous in war, to be invoked like Bhaga.
We are yours, Indra—as are the superior men born as a troop
[=Maruts?] and the driving-chariots.
As a consummate warrior he [=Indra] should come here to us, o you with the serpent’s hiss—dear, like Bhaga to be invoked at our forays [/dear like a portion to be offered at our (ritual) presentations].
Dein sind wir, dein die Schar-gebornen Männer, die Maruts, dein die Wagen, die da fahren, Mit Helden komm er, die wie Schlangen zischen, zu uns, wie Bhaga lieb, zum Mahl geladen.
Wir hier und die Herren sind als deine Heerschar geboren, o Indra, und die ausfahrenden Wagen. Uns möge, du Schlangenwütiger, ein Krieger kommen, wie Bhaga anzurufen, willkommen bei den Unternehmungen.
Мы и эти мужи, о Индра,
Родившиеся как твое войско, и эти выезжающие колесницы -
Пусть придет к нам, о обладающий яростью змея, боец,
Которого надо призывать как Бхагу, (кто) желанный при (разных) начинаниях.
पपृक्षे᳓ण्यम् इन्दर+ त्वे᳓ हि᳓ ओ᳓जो
नृम्णा᳓नि च नृत᳓मानो अ᳓मर्तः
स᳓ न ए᳓नीं वसवानो रयिं᳓ दाः
प्रा᳓र्य᳓ स्तुषे तुविमघ᳓स्य दा᳓नम्
हे इन्द्र पपृक्षेण्यं संपर्कार्हं पूज्यं वा ओजः बलं त्वे हि त्वयि खलु। त्वदधीनमित्यर्थः । नृतमानः नृत्यन् अमर्तः अमरणधर्मा सः त्वं वसवानः आच्छादयन् स्वतेजसा जगत् नृम्णानि नृमणानि द्रविणानि । वक्ष्यमाणरय्यपेक्षया चशब्दः । एनीम् एतवर्णां श्वेतवर्णां रयिं धनं दाः देहि । अहं च अर्यः ईश्वरस्य तुविमघस्य प्रभूतधनस्य च दानं प्र स्तुषे स्तौमि ॥
Strength much to be desired is in thee, Indra: the Immortal dances forth his hero exploits.
Such, Lord of Treasure, give us splendid riches. I praise the Friend's gift, his whose wealth is mighty.
For, Indra, in you are strength to be nurtured and manly powers. As prancing immortal,
give us dappled wealth, you winner of goods. I will start up the praise for the gift of the powerfully bounteous stranger.
Denn viel begehrte Kraft ist dein, o Indra, und Mannesthaten führet aus der ew'ge; Gib schimmernd Gut uns, der du Gut besitzest; des schätzereichen, treuen Gabe rühm' ich.
Denn an dir, Indra, soll man die Kraft stärken, wenn der Unsterbliche seine Mannestaten aufführt. Gib du, Schätzeherr, uns buntfarbigen Reichtum! Die Gabe des freigebigen hohen Herrn will ich laut preisen.
Ведь у тебя, о Индра, сила, бьющая через край,
И ты бессмертный исполнитель героических деяний.
Дай нам, о обладатель сокровищ, пестрое богатство!
Я хочу прославить дар очень щедрого господина!
एवा᳓ न इन्दर+ ऊति᳓भिर् अव
पाहि᳓ गृणतः᳓ शूर कारू᳓न्
उत᳓ त्व᳓चं द᳓दतो वा᳓जसातौ
पिप्रीहि᳓ म᳓ध्वः सु᳓षुतस्य चा᳓रोः
हे शूर इन्द्र एव एवं 'नः अस्मान् गृणतः स्तुवतः कारून् कर्तॄनृत्विजः ऊतिभिः रक्षणैः अव पालय । उत अपि च वाजसातौ संग्रामे त्वचम् आच्छादकं रूपं ददतः प्रयच्छतः सुषुतस्य सुष्ठ्वभिषुतस्य चारोः मनोहरस्य मध्वः सोमस्य पिप्रीहि प्रीणयात्मानम् । द्वितीयार्थे षष्ठी । उक्तलक्षणं सोमं पिबेत्यर्थः । अथवा तृतीयार्थे षष्ठी । उक्तलक्षणेन सोमपानेन प्रीणय ॥
Thus favour us, O Indra, with ihy succour; Hero, protect the bards who sing thy praises.
Be friendly in the fray to those who offer the skin of beautiful and well-pressed Soma.
So, help us, Indra, with your help. Protect the singers, the bards, o champion.
And please those giving the skin of the dear, well-pressed honey at the winning of prizes.
So hilf uns denn mit deinen Hülfen, Indra, und schütz, o Held, die Dichter, die dich preisen; Geniess vom lieben, süssen, schöngebrauten dess, der beim Mahl den Somaschlauch dir brachte.
So begnade uns, Indra, mit deinen Gnaden; schütze, du Held, die lobsingenden Dichter, und stelle die zufrieden, die bei der Auslohnung das Fell des wohlgepreßten, willkommenen Süßtrankes verschenken.
Поддержи нас так, о Индра, (своими) поддержками!
Защити, о герой, воспевающих поэтов,
А также обрадуй тех, кто дает при получении награды шкуру
Для прекрасно выжатого милого сладкого напитка!
उत᳓ त्ये᳓ मा पौरुकुत्स्य᳓स्य सूरे᳓स्
त्रस᳓दस्योर् हिरणि᳓नो र᳓राणाः
व᳓हन्तु मा द᳓श श्ये᳓तासो अस्य
गैरिक्षित᳓स्य क्र᳓तुभिर् नु᳓ सश्चे
त्रसदस्युश्च विदथो ध्वन्यश्चेति त्रयो नृपाः । अश्वान्धनानि गाश्चादुर्ऋषये तद्वदत्यृषिः ॥ उत अपि च त्ये ते मा । चतुर्थ्यर्थे द्वितीया । मह्यमित्यर्थः । रराणाः ॥ रातेर्दानार्थस्य कर्मणि लिटः कानचि रूपम् ॥ दत्ता इत्यर्थः । पौरुकुत्स्यस्य पुरुकुत्सापत्यस्य सूरेः प्रेरकस्य हिरणिनः हिरण्यवतः अस्य त्रसदस्योः एतन्नामकस्य राजर्षेः गैरिक्षितस्य गिरिक्षितगोत्रोत्पन्नस्य श्येतासः शुभ्रवर्णाः दश अश्वाः मा मां वहन्तु प्रापयन्तु । अहं च क्रतुभिः कर्मभी रथनियोजनादिभिर्यज्ञादिभिर्वा नु क्षिप्रं सश्चे गच्छेयम् ॥
And these ten steeds which Trasadasyu gives me, the goldrich chief, the son of Purukutsa,
Resplendent in their brightness shall convey me. Gairiksita willed it and so came I hither.
And these gold-bedecked (horses) of my patron, Paurukutsya
Trasadasyu, when they are given—
let his ten white ones convey me. I am attended by the intentions of Gairikṣita.
Und diese mir vom Fürsten Trasadasju, dem Nachkommen des Purukutsa, geschenkten goldgeschmückten zehn weissen Rosse mögen mich fahren; ich wurde theilhaft der starken [Rosse] des Girikschit-sprosses.
Und mich sollen diese von dem freigebigen Patron Trasadasyu, dem Purukutsasohn geschenkten goldgeschmückten Rosse fahren; es sollen mich seine zehn Rotschimmel fahren. Ich stimme mit den Absichten des Gairiksita überein.
И еще: (пусть повезут) меня те подаренные покровителем Трасадасью,
Сыном Пурукутсы, украшенные золотом (кони)!
Пусть повезут меня десять белых его коней!
Я согласен с намерениями потомка Гирикшита.
उत᳓ त्ये᳓ मा मारुता᳓श्वस्य शो᳓णाः
क्र᳓त्वामघासो विद᳓थस्य रातउ᳓
सह᳓स्रा मे च्य᳓वतानो द᳓दान
आनूक᳓म् अर्यो᳓ व᳓पुषे न᳓ आर्चत्
उत अपि च त्ये तेऽश्वा वक्ष्यमाणाः मारुताश्वस्य । मरुत्सदृशवेगाश्ववान्मरुताश्वः । तदपत्यस्य विदथस्य एतन्नामकस्य राज्ञः शोणाः शोणवर्णाः क्रत्वामघासः क्रतुना कर्मणा शीघ्रगमनादिलक्षणेन माहनीया अश्वाः रातौ दाने विनियुक्ता मां वहन्तीति शेषः । किंच सहस्रा सहस्राणि अपरिमितानि धनानि अर्यः पूज्यस्य मे। चतुर्थ्यर्थे षष्ठी । पूज्याय मह्यं च्यवतानः च्यावयन् ददानः प्रयच्छन् सः आनूकम् आभरणं च वपुषे स्वशरीरालंकाराय आर्चत् प्रयच्छत् । न इति चार्थे ।
And these, bestowed as sacrificial guerdon, the powerful tawny steeds of Marutasva;
And thousands which kind Cyavatana gave me, abundantly bestowed for my adornment.
And (let) these (convey me)—the ruddy (horses) of Mārutāśva, the bounty of his intentions at the giving of the distribution,
(when) Cyavatāna was giving a thousand of his own to me. Afterward (the singer) sang as if to marvel (at the gift) of the stranger [=Indra].
Und mich [erfreuten] diese kraftbegabten Braunen des Märutä§va bei des Opferfestes Spende; und der gütige Tschavatäna mir tausende nach der Reihe schenkend stattete mich aus wie zum Schmucke.
Und diese Rotfüchse des Marutasvasohnes, die mit Bedacht geschenkten unter der Ehrengabe des Vidatha sollen mich fahren. Cyavatana, der mir Tausende schenkte, der Herr sang den Schluß gleichsam zur Verschönerung.
И еще: (пусть повезут) меня те яркорыжие кони сына Маруташвы,
Охотно подаренные при выражении милости Видатхи.
Чьяватана, подаривший мне тысячи,
Пропел в заключение, словно для украшения благородного господина.
उत᳓ तिये᳓ मा ध्वनि᳓यस्य जु᳓ष्टा
लक्ष्मणि᳓यस्य सुरु᳓चो य᳓तानाः
मह्ना᳓ रायः᳓ संव᳓रणस्य ऋ᳓षेर्
व्रजं᳓ न᳓ गा᳓वः प्र᳓यता अ᳓पि ग्मन्
उत अपि च त्ये ते वक्ष्यमाणाः रायः ध्वन्यस्य ध्वन्यनामकस्य लक्ष्मण्यस्य लक्ष्मणपुत्रस्य राज्ञः संबन्धिनोऽश्वाः जुष्टाः मां प्राप्ताः सुरुचः शोभनदीप्तयः यतानाः वहनाय यतमानाः । रायः मह्ना महत्त्वेन युक्ता रायः प्रयताः दत्ताः सत्यः संवरणस्य ऋषेः अपि ग्मन् अपिगताः प्राप्ताः । मद्गृहमिति शेषः। व्रजं न गावः गोष्ठं गाव इव । यद्वा नेति चार्थे । गावश्च मम व्रजमपिग्मन् । अत्रैन्द्रे सूक्ते ‘प्रायेणैन्द्रे मरुतो राज्ञां च दानस्तुतयः' ( अनु. २. २२ ) इत्युक्तत्वाद्राज्ञां दानस्तुतिरविरुद्धा ॥ ॥ २ ॥
And these commended horses, bright and active, by Dhvanya son of Laksmana presented,
Came unto me, as cows into the Rsi Samvarana's stall, with magnitude of riches.
And (let) these (convey me)—the enjoyable (horses) of Dhvanya Lakṣmaṇya, the very bright ones having being marshaled.
Through the greatness of his wealth the proffered (horses) have come, like cows to the cowpen, (to the enclosure) of the seer Saṃvaraṇa.
Und zu mir gelangten die erwünschten [Rosse] des Dhvania, und des Lakschmanja schönglänzende, verbunden gehende, nebst Schatzgeschenk für den Dichter Samvarana, die dargereichten Gaben wie in den Stall die Rinder.
Und diese willkommenen, glänzenden, Schritt haltenden Rosse des Dhvanya Lak?manya, die geschenkten, kommen mit seiner Fülle von Reichtum wie die Kühe in den Pferch des Rishi Samvarana.
И еще: доставившие радость, прекрасно сверкающие, идущие в ногу (кони),
Подаренные Дхваньей Лакшманьей,
С обилием богатства вошли в загон
Риши Самвараны, словно коровы.