Sukta 5.34
ऋषिसंवरणः प्राजापत्यः
देवताइन्द्रः
मन्त्र9
छन्दजगती
अ᳓जातशत्रुम् अज᳓रा सु᳓वर्वती
अ᳓नु स्वधा᳓ अ᳓मिता दस्म᳓म् ईयते
सुनो᳓तन प᳓चत ब्र᳓ह्मवाहसे
पुरुष्टुता᳓य प्रतरं᳓ दधातन
अजातशत्रुम् । अनुत्पन्नाः शातयितारो यस्य तम् । दस्मं शत्रूणामुपक्षपयितारम् अजरा अक्षीणा स्वर्वती स्वरणवती अमिता अपरिमिता स्वधा अन्नं हविः अनु ईयते अनुप्राप्नोति । तदर्थं हे ऋत्विजः सुनोतन अभिषुणुत। पचत पुरोडाशादिकम् । कस्मै । ब्रह्मवाहसे ब्रह्मणः परिवृढस्य स्तोत्रस्य वाहकाय पुरुष्टुताय बहुभिः स्तुतायेन्द्राय । प्रतरं प्रकृष्टतरं दधातन धारयत स्वस्वोचितकर्म ॥
BOUNDLESS and wasting not, the heavenly food of Gods goes to the foeless One, doer of wondrous deeds.
Press out, make ready, offer gifts with special zeal to him whom many laud, accepter of the prayer.
Autonomous power, unaging, solar, immeasurable, speeds after him, the wondrous, whose rival has not been born.
Press, cook for the one whose vehicle is the sacred formulation; set more (offerings) out for the one praised by many.
Dem gegnerlosen strebt die eigne Schöpfung nach die unermessne, ewige, dem herrlichen; Auf, presst und kochet dem, der gern Gebet empfängt, dem vielgepriesnen bringt noch grössre Gaben dar.
Dem Meister, der keinen ebenbürtigen Gegner hat, folgt die alterlose himmlische unermessene Selbstherrlichkeit. Presset, kochet für ihn, den die erbauliche Rede anzieht. Dem Vielgepriesenen setzet recht viel vor!
За удивительным, не знающим равного противника
Следует нестареющая небесная неизмеримая благодать,
Выжимайте, варите для того, кого притягивают молитвы!
Дайте многовосхваленному побольше!
आ᳓ यः᳓ सो᳓मेन जठ᳓रम् अ᳓पिप्रत
अ᳓मन्दत मघ᳓वा म᳓ध्वो अ᳓न्धसः
य᳓द् ईम् मृगा᳓य ह᳓न्तवे महा᳓वधः
सह᳓स्रभृष्टिम् उश᳓ना वधं᳓ य᳓मत्
यः मघवा सोमेन जठरं स्वकीयम् आ सर्वतः अपिप्रत अपूरयत् मध्वः मधुररसस्य अन्धसः सोमस्य पानेन अमन्दत अतृप्यत्। यत् यदा ईम् अयं मृगाय एतन्नामकाय असुराय हन्तवे तं हन्तुं महावधः महावज्रः सहस्रभृष्टिः अपरिमिततेजाः उशना कामयमानः शत्रुं यद्वोशनसा सह वधं वज्रं यमत् उदयच्छत् तदापिप्रत अमन्दत च ॥
He who filled full his belly with the Soma's juice, Maghavan, was delighted with the meath's sweet draught,
When Usana, that he might slay the monstrous beast, gave him the mighty weapon with a thousand points.
He who filled his belly with soma, the bounteous one, drew exhilaration from the honey, the stalk,
when Uśanā, possessing the great weapon, held the thousand-spiked weapon (out to him), to smash the wild beast.
Dem mächtigen, der sich mit Soma ganz den Bauch gefüllt und sich berauscht hat an dem süssen Kraut, Dass er voll Lust die tausendzack'ge Waffe schwing', das Wild zu tödten, er, der grosse Waffe trägt.
Der Freigebige, der sich mit Soma den Bauch gefüllt hatte und sich am süßen Trank berauschte, als Usanas, der die großen Waffen hat, ihm die Waffe mit tausend Zacken reichte, um das Tier zu erlegen.
Щедрый – (тот,) кто наполнил брюхо сомой,
Опьянился медовым напитком,
Когда ему для убийства зверя Ушанас, обладатель великого оружия,
Вручил оружие с тысячей зубцов.
यो᳓ अस्मै घ्रंस᳓ उत᳓ वा य᳓ ऊ᳓धनि
सो᳓मं सुनो᳓ति भ᳓वति द्युमाँ᳓ अ᳓ह
अ᳓पाप शक्र᳓स् ततनु᳓ष्टिम् ऊहति
तनू᳓शुभ्रम् मघ᳓वा यः᳓ कवासखः᳓
यः यजमानः अस्मै इन्द्राय घ्रंसे । अहर्नामैतत् । गृह्यन्तेऽस्मिन् रसा इति घ्रंसः । तस्मिन् । उत वा अथवा यः यजमानः ऊधनि । उद्धततरं भवत्युन्नद्धमिति वोधो रात्रिः । स्नेहप्रदानरसाभ्यामूधसि रात्रौ च समत्वाद्रात्रिरप्यूध उच्यते । अहनि रात्रौ च सोमं सुनोति सः भवति द्युमान् दीप्तिमान् । अह इति विनिग्रहार्थीयः । किंच शक्रः शक्तोऽयमिन्द्रः ततनुष्टिम् । ततं धर्मसंततिं नुदति वष्टि कामयते कामानिति ततनुष्टिः । तं तनूशुभ्रम् । तनूः शुभ्रा शोभनीया अलंकारादिभिः यस्य तम् । तादृशं स्वपोषकम् अयज्वानम् अप ऊहति । अपरोऽपशब्दः पूरणः । मघवा धनवान् यः च कवासखः कुत्सितपुरुषसहायस्तमपोहतीति ॥
Illustrious is the man whoever presseth out Soma for him in sunshine or in cloud and rain.
The mighty Maghavan who is the sage's Friend advanceth more and more his beauteous progeny.
Whoever presses soma for him in the heat or whoever in the cold, he certainly becomes heaven-bright.
The able one, the bounteous one who is partner to the poet (/Kavi
[Uśanā]), snatches off the extended (garment), resplendent on
his body.
Wer ihm in heitrer, oder wer in trüber Zeit den Soma keltert, der fürwahr ist glanzerfüllt; Den Prahler stösst zurück der starke, mächtige, den eitlen Stutzer, der dem Kargen sich gesellt.
Wer ihm bei Sonnenglut oder wer bei Nachtkühle Soma preßt, der wird fürwahr glorreich. Der Mächtige, Freigebige streift dem, der ein falscher Freund ist, den am Leibe glänzenden ........ ganz ab.
Кто ему при солнечном зное или кто ночью
Выжимает сому, бывает очень блистательным.
Могучий отстраняет прочь хвастуна (?),
Щедрый – (того,) сверкающего телом, кто друг скупцов.
य᳓स्या᳓वधीत् पित᳓रं य᳓स्य मात᳓रं
य᳓स्य शक्रो᳓ भ्रा᳓तरं ना᳓त ईषते
वे᳓ती᳓द् ऊ अस्य प्र᳓यता यतंकरो᳓
न᳓ कि᳓ल्बिषाद् ईषते व᳓स्व आकरः᳓
शक्रः शक्तोऽयं यस्य अयज्वनः पितरं अवधीत् हतवान् । यस्य च मातरम् अवधीत् । यस्य च भ्रातरं अतः अस्मादयज्वनः सकाशात् न ईषते । न बिभेति न गच्छति वा । किंतु अस्य प्रयता प्रदत्तानि हवींषि वेतीद् कामयत एव । अयज्वानं शिक्षयित्वा नियोजयतीत्यर्थः । यतंकर: यमनकर्ता वस्वः वसुनः धनस्य आकरः अभिमुख्यकर्ता यः किल्बिषात् पित्रादिवधयुक्तात् न ईषते न चलति न बिभेति वा । इन्द्रस्य अस्तोतॄणां हतिः ‘इन्द्रो यतीन् सालावृकेभ्यः प्रयच्छत् अन्तरिक्षे पौलोमान् पृथिव्यां कालकाञ्ज्यानरुन्मुखान्यतीन् सालावृकेभ्यः प्रायच्छम्' इत्यादिश्रुतिषु प्रसिद्धा ॥
The Strong God doth not flee away from him whose sire, whose mother or whose brother he hath done to death.
He, the Avenger, seeketh this man's offered gifts: this God, the source of riches, doth not flee from sin.
The man whose father the able one has smashed, whose mother, whose brother—he [=Indra] does not shrink (even) from him.
Rather, he actually pursues his offerings; the arranger, the distributor of goods does not shrink from his offense.
Wem Vater, Mutter oder Bruder er erschlug, vor dem auch weicht der starke nimmermehr zurück; Was man ihm darreicht, das nimmt der Bezwinger an, nicht weicht er der Gewaltthat, wenn er Gut verleiht.
Der Mächtige geht dem nicht aus dem Wege, dessen Vater, dessen Mutter, dessen Bruder er erschlagen hat. Er fordert sogar noch Geschenke von ihm, wenn er einen Vergleich macht. Er scheut vor keinem Unrecht zurück, der Verschenker des Gutes.
У кого он убил отца, у кого мать,
У кого могучий (убил) брата, он не отшатывается от того (человека).
Напротив, (этот) воздаятель охотно принимает у него предложенные (дары).
Он не отшатывается от преступления, (этот) наделитель добром.
न᳓ पञ्च᳓भिर् दश᳓भिर् वष्टि आर᳓भं
ना᳓सुन्वता सचते पु᳓ष्यता चन᳓
जिना᳓ति वे᳓द् अमुया᳓ ह᳓न्ति वा धु᳓निर्
आ᳓ देवयु᳓म् भजति गो᳓मति व्रजे᳓
अयमिन्द्रः पञ्चभिर्दशभिः वा सहायैः आरभम् आरम्भं शत्रुहननायालम्बनं न वष्टि साहाय्यं नापेक्षत इत्यर्थः । यद्वा । अमुमिन्द्रं पञ्चभिर्दशभिर्वा यज्ञादन्यैरुपायैः आरभम् आरब्धुमुद्योगं कर्तुं न वष्टि न कामयते । असुन्वता अभिषवमकुर्वता सह पुष्यता चन बन्ध्वादीनपोषयतापि न सचते न संगच्छते । असुन्वन्तम् अभिषवमकुर्वाणम् अयष्टारम् अपुष्णन्तं च न प्राप्नोतीत्यर्थः । न केवलमप्राप्तिमात्रं किंतु जिनाति वा । वाशब्दश्चार्थे । जिनाति च । बाधते । इत् इति पूरणः । हन्ति वा अमुया अमुमयष्टारं धुनिः कम्पकः शत्रूणाम् । देवयुं देवमिन्द्रं कामयमानं यजमानं गोमति व्रजे आ भजति योजयतीत्यर्थः ॥ ॥ ३ ॥
He seeks no enterprise with five or ten to aid, nor stays with him who pours no juice though prospering well.
The Shaker conquers or slays in this way or that, and to the pious gives a stable full of kine.
He does not wish to grasp (the offerings) (only) by fives or tens. He does not keep company with a man who doesn’t press (soma), even a prosperous one.
He either despoils (him as he goes) along the way, or the tumultuous one smashes (him). But he gives to the god-seeker a share in the pen full of cattle.
Nicht fünf noch zehn Genossen wünscht er sich zur That, noch ist er hold dem mächt'gen, der nicht Soma presst, Mag drängen dort der schnaubende und morden auch, so schenkt er doch dem Frommen rinderreichen Stall.
Er wünscht nicht mit Fünfen, mit Zehnen sich zu verbünden, nicht hält er es mit dem Nichtpressenden, auch nicht wenn der in Fülle hat. Er raubt nur so oder erschlägt lärmend. Dem Gottergebenen gibt er Anteil an der Rinderherde.
Ни с пятерыми, ни с десятерыми не хочет он связываться.
Он не придерживается того, кто не выжимает (сому), даже если тот процветает.
Он или так покоряет, или сотрясатель убивает.
Преданному богам он дает долю в загоне с коровами.
वित्व᳓क्षणः स᳓मृतौ चक्रमासजो᳓
अ᳓सुन्वतो वि᳓षुणः सुन्वतो᳓ वृधः᳓
इ᳓न्द्रो वि᳓श्वस्य दमिता᳓ विभी᳓षणो
यथावशं᳓ नयति दा᳓सम् आ᳓रियः
समृतौ संग्रामे वित्वक्षणः विशेषेण तनूकर्ता शत्रूणां तदर्थं चक्रमासजः रथचक्रस्यासंजयिता असुन्वतः अयजमानस्य विषुणः पराङ्मुखः सुन्वतः यजमानस्य वृधः वर्धयिता इन्द्रः विश्वस्य दमिता शिक्षयिता विभीषणः भयजनकः आर्यः स्वामी यथावशं यथेच्छं दासं दासकर्माणं जनं नयति स्ववशम् ॥
Exceeding strong in war he stays the chariot wheel, and, hating him who pours not, prospers him who pours.
Indra the terrible, tamer of every man, as Arya leads away the Dasa at his will.
Very energetic in the clash, affixing the wheel (to the chariot?), he is antagonistic to the non-presser, but strengthener of the presser. Indra is the dominator of all, spreading fear; the Ārya leads the Dāsa as he wishes.
Der sehr gewalt'ge, der im Kampfe hemmt das Rad, ist feind dem, der nicht presst, dem Presser hold, Des Alls Bezwinger, Indra, der in Schrecken setzt; Barbaren führt, wohin er will, der Arier.
Kraftvoll im Kampfe, das Rad aufhaltend, des Nichtpressers Widersacher, der Stärker des Pressenden, eines jeden schreckbringender Bezwinger führt Indra, der Arier, den Dasa, wie er will.
Могучий в бою, останавливающий колесо,
Отвернувшийся от того, кто не выжимает (сому), укрепляющий выжимающего (сому),
Всеобщий угнетатель, вызывающий страх, Индра –
Ария ведет дасу куда захочет.
स᳓म् ईम् पणे᳓र् अजति भो᳓जनम् मुषे᳓
वि᳓ दाशु᳓षे भजति सून᳓रं व᳓सु
दुर्गे᳓ चन᳓ ध्रियते वि᳓श्व आ᳓ पुरु᳓
ज᳓नो यो᳓ अस्य त᳓विषीम् अ᳓चुक्रुधत्
ईम् अयमिन्द्रः पणेः वणिज इव लुब्धकस्यादातुः भोजनं धनमन्नं वा मुषे चोरयितुं सम् अजति सम्यक् गच्छति । गत्वा चादाय दाशुषे हविर्दात्रे यजमानाय वि भजति सूनरं शोभनमनुष्यं वसु धनम् । अयष्टुर्धनमाकृष्य यष्ट्रे प्रयच्छतीत्यर्थः । न केवलं वणिग्धनप्रदानमात्रं किंतु पुरु पुरुणि दुर्गे चन दुःखेन गन्तव्ये आपद्यपि विश्वः सर्वोऽपि दातृजनः आ ध्रियते आस्थाप्यते । यः जनः अस्य इन्द्रस्य तविषीं बलम् अचुक्रुधत् विहिताकरणादिना तस्य पणेरजतीति पूर्वशेषः । यद्वा । योऽस्य तविषीमचुक्रुधत् स सर्वोऽपि जनो दुर्गे चनाध्रियत इन्द्रेण ॥ चनेत्येकपदमध्येतृसंप्रदायप्राप्तम् ॥
He gathers up for plunder all the niggard’s gear: excellent wealth he gives to him who offers gifts.
Not even in wide stronghold may all the folk stand firm who have provoked to anger his surpassing might.
He drives together the sustenance of the niggard, to steal it, but he shares out liberal goods to the pious.
In a (place) of no exit there is held firmly each and every people that has antagonized his power.
Des Geiz'gen Nahrung nimmt zum Raube er hinweg, und dem Verehrer theilt er aus das reiche Gut; An festverschlossnem Ort auch hält nicht lange Stand der Mann, der je des Indra Kraft zum Zorne reizt.
Er treibt den Wohlstand des Geizigen zusammen, um ihn zu rauben, und teilt dem Opferwilligen herrliches Gut zu. Nicht einmal in einer Bergfeste hält sich sogar ein ganzer Volksstamm lange, der seine Stärke gereizt hat.
Он сгоняет в одно место имущество скупца, чтобы (его) разграбить,
Почитающему (его) он выделяет замечательное добро.
Не раз оказывается в беде весь
Народ, который раздразнил его силу.
सं᳓ य᳓ज् ज᳓नौ सुध᳓नौ विश्व᳓शर्धसाव्
अ᳓वेद् इ᳓न्द्रो मघ᳓वा गो᳓षु शुभ्रि᳓षु
यु᳓जं हि᳓ अन्य᳓म् अ᳓कृत प्रवेपनी᳓
उ᳓द् ईं ग᳓व्यं सृजते स᳓त्वभिर् धु᳓निः
सम् अवेत् संजानाति यत् यदा जनौ परस्परप्रतिद्वन्द्विनौ सुधनौ शोभनधनौ विश्वशर्धसौ व्याप्तबलौ बहूत्साहौ वा मघवा धनवान् इन्द्रः गोषु शुभ्रिषु शोभनासु गोषु निमित्तभूतासु अन्यं यष्टारं युजं सहायम् अकृत कृतवान् प्रवेपनी शत्रूणां प्रवेपनवान् । ईम् अस्मै गव्यं गोसमूहम् उत् सृजते सत्वभिः मरुद्भिः सह धुनिः मेघानां कम्पयिता । इन्द्रो यजमानम् अयजमानं वा यं जानाति गोनिमित्तं ज्ञात्वा यज्वने गोसमूहं प्रयच्छतीत्यर्थः ॥
When Indra Maghavan hath marked two wealthy men fighting for beauteous cows with all their followers,
He who stirs all things takes one as his close ally, and, Shaker, with his Heroes, sends the kine to him.
When the two wealthy peoples with all their troops (clashed) together, Indra the bounteous pursued (them) in the (battles for) resplendent cattle.
Since the shaker has made one of them his yokemate, he drives up for himself the bovine (wealth) (of the other)—the tumultuous one along with his warriors.
Wenn der gewalt'ge Indra zwei sehr mächt'ge Herrn mit ihrem Heer zum Kampf um schöne Rinder treibt, Dann nimmt den einen sich zum Freund der schreckliche, ergiesst ihm, stürmend mit den Tapfern, Rindbesitz.
Wenn der freigebige Indra erfahren hat, daß zwei reiche Volksstämme vollständig gerüstet sind zum Kampf um schmucke Kühe, da verbündet sich nämlich der Schreckensverbreiter mit dem einen und er treibt die Rinderherde des anderen mit den Kriegern lärmend aus der Hürde heraus.
Если щедрый Индра узнал, что два очень богатых народа
Полностью вооружились (для захвата) прекрасных коров,
То вызывающий содрогание делает союзником одного (из них),
Сотрясатель со (своими) воинами выгоняет стадо скота (другого из загона).
सहस्रसा᳓म् आ᳓ग्निवेशिं गृणीषे
श᳓त्रिम् अग्न उपमां᳓ केतु᳓म् अर्यः᳓
त᳓स्मा आ᳓पः संय᳓तः पीपयन्त
त᳓स्मिन् क्षत्र᳓म् अ᳓मवत् त्वेष᳓म् अस्तु
अग्निवेशिसुतं शत्रिमसंख्यातधनप्रदम् । आशास्त ऋषिरन्त्यर्चा प्रजापतिसुतः सुधीः ॥ अर्यः अहं सहस्रसाम् अपरिमितधनप्रदम् आग्निवेशिम् अग्निवेशिसुतं शत्रिम् एतन्नामकं राजर्षिं गृणीषे गृणे स्तौमि । हे अग्ने अङ्गनादिगुणविशिष्टेन्द्र । कीदृशं तम् । उपमाम् उपमानभूतं केतुं प्रज्ञापकं प्रख्यातमित्यर्थः । तस्मा आपः संयतः सम्यक् गच्छन्त्यः पीपयन्त प्यायन्ताम् । तस्मिन् राज्ञि क्षत्रं धनम् अमवत् बलसहितं त्वेषं दीप्तम् अस्तु इति ॥ ॥ ४ ॥
Agni! I laud the liberal Agnivesi, Satri the type and standard of the pious.
May the collected waters yield him plenty, and his be powerful and bright dominion.
The thousand-winning Āgniveśi Śatri will I sing, the measure and the beacon for the stranger, o Agni.
For him the waters will swell continuously; in him let there be lordly power aggressive and ardent.
Den Çatri preise ich, den Nachkommen des Agniveça, der tausend Gaben schenkt, o Agni, den höchsten Heerführer des treuen [Volkes]; ihm mögen fort und fort die Wasser reich an Nahrung sein; bei ihm verbleibe ungestüme starke Herrschaft.
Den Tausendschenker Satri, des Agnivesa´ Sohn will ich feiern, o Agni, das Vorbild und die Leuchte eines hohen Herrn. Für ihn sollen die Gewässer ununterbrochen anschwellen, bei ihm soll die mächtige, furchtgebietende Herrschaft verbleiben.
Я хочу воспеть добывающего тысячи сына Агнивеши
Шатри, о Агни, образец для сравнения, светоч для ария,
Да будут воды непрерывно набухать для него!
Да пребывает у него грозная (и) сильная власть!