Sukta 5.36
ऋषिप्रभूवसुराङ्गिरसः
देवताइन्द्रः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
स᳓ आ᳓ गमद् इ᳓न्द्रो यो᳓ व᳓सूनां
चि᳓केतद् दा᳓तुं दा᳓मनो+++(=दातृमनाः)+++ रयीणा᳓म् ।
धन्व+++(=निर्जलदेश/धनुष्)+++-चरो᳓ न᳓ वं᳓सगस्+++(→वृषः)+++ तृषाण᳓श्+++(=तृषितः)+++
चकमानः᳓+++(=कामयमानः [उत्साहेन])+++ पिबतु दुग्ध᳓म् अंशु᳓म्+++(=लता-खण्डम्)+++ ॥
+++(वृषराशी सोमक-मृगशीर्ष-राशि-पार्श्व-वर्तीति स्मरणीयम्।)+++
स इन्द्रो ऽस्मद् यज्ञं प्रत्य् आगमद् आगच्छतु
यो देवो वसूनान् धनानां - कर्मणि षष्ठी - वसूनि धनानि चिकेतत् जानाति प्रदातुं।
स कीदृशः? दामना दाता दानमना वा रयीणान् धनानाम्।
गमने दृष्टान्तः- धन्वचरो न धनुषा सह सञ्चरन् धानुष्क इव वंसगो वननीय-गमनः तृषाणः अत्यन्तन् तृषितः चकमानः कामयमानश् च सन् दुग्धं अभिषुतम् अंशुंं सोमं पिबतु ॥ १ ॥
MAY Indra come to us, he who knows rightly to give forth treasures from his store of riches.
Even as a thirsty steer who roams the deserts may he drink eagerly the milked-out Soma.
He will come here—Indra, who will be attentive to the giving of the gift of goods and riches.
Like a buffalo roaming the wasteplaces, thirsting, let him desirously drink the milked plant.
Her komme Indra, der auf Reichthumsgabe sich wohl versteht, und Güter zu verschenken; Gleich durst'gem Stiere, der durch Wüsten wandert, so trink voll Lust er den gemolknen Soma.
Dieser Indra soll kommen, der Schätze zu schenken weiß und sich aufs Verschenken von Reichtümern versteht. Durstig wie ein in der Wüste wandernder Büffel soll er begierig den gemolkenen Stengel trinken.
Пусть придет этот Индра, который умеет
Дарить блага, (понимает) в дарении богатств.
Мучимый жаждой, словно бык, бродящий по пустыне,
Пусть он жадно пьет выдоенный сок (сомы)!
आ᳓ ते ह᳓नू हरिवः+++(=हरिवन्)+++ शूर शि᳓प्रे+++(=कपोले)+++
रु᳓हत् सो᳓मो न᳓ प᳓र्वतस्य पृष्ठे᳓ ।
अ᳓नु त्वा राजन्न् अ᳓र्वतो+++(=वाजिन)+++ न᳓ हिन्व᳓न्+++(=प्रीणयन्)+++
गीर्भि᳓र् मदेम पुरु-हूत वि᳓श्वे ॥
हे इन्द्र हे हरिवः हरिभ्यान् तद्वन् शूर ते तव हनू हनन-साधने यद्य् अप्य् अयं शिप्रा-वचनः तथापि पुनः शिप्राभिधानाद् गौणो ऽवगन्तव्यः उक्त-रूपे संहते वा शिप्रे आरुहत् आरोहतु प्राप्नोतु सोमो ऽस्मद् दत्तः पर्वतस्य पृष्ठे न रुहत् नारोहति तत्र न तिष्ठतीत्य् अर्थः। यद्वा न-शब्दः पुरस्तात् प्रयुक्तोप्य् अत्रोपमार्थः। पर्वतस्य पृष्ठे उपरिप्रदेशे सोमो न तत्र यथा विस्रम्भेण प्रसरति तद्वत् हे राजन् राजमानेन्द्र त्वा त्वाम् अनु त्वया सह (तृतीयार्थ इत्य् अनोः कर्मप्रवचनीयत्वं) विश्वे वयम् अर्वतो न अश्वान् इव तृणादिभिः गीर्भिः स्तुतिभिर् हिन्वन् हिन्वन्तः त्वां प्रीणयन्तः सन्तो मदेम हृष्येम हे पुरुहूत बहु-प्रकारं बहुभिर् वा हूतेन्द्र ॥ २ ॥
Lord of Bay Horses, Hero, may the Soma rise to thy cheeks and jaws like mountain-ridges.
May we, O King, as he who driveth coursers, all joy in thee with hymns, invoked of many!
Soma mounts your jaws, your lips, you champion, possessor of the fallow bays, as the soma plant grows on the back of a mountain.
Like one driving his steeds, we all would cheer you on with hymns, o much-invoked king.
O Herr der Füchse, dir in Lipp' und Backen mög' Soma steigen wie auf Bergesrücken; Zu dir, o König, gleichsam Renner treibend, o vielgerufner, sprudeln wir mit Liedern.
Deine Backen, o tapferer Falbenherr, deine geöffneten Lippen soll der Somatrunk besteigen wie die Somapflanze den Rücken des Berges. Wir alle wollen dich mit Lobesworten ermuntern wie ein Treiber die Rennpferde, du vielgerufener König.
На челюсти твои, на губы, о повелитель буланых коней, о герой,
Пусть взойдет он, как сома на вершину горы.
Подзадоривая тебя, о царь, словно скакунов (на ристалище),
Все мы хотим опьянять (тебя) хвалебными песнями, о многопризываемый.
चक्रं᳓ न᳓ वृत्तं᳓ पुरुहूत वेपते+++(=कम्पते)+++
म᳓नो भिया᳓ मे +++(तव मयि/ मम त्वयि)+++अ᳓मतेर् इ᳓द् अद्रिवः+++(=अद्रिवन् →मेघवान्)+++ ।
+++(त्वद्दत-)+++र᳓थाद् अ᳓धि त्वा जरिता᳓ सदा-वृध,
कुवि᳓न्+++(=बहुलं)+++ नु᳓ +++(मादृशः)+++ स्तोषन्+++(=स्तोष्यति)+++ मघ-वन् पुरू-व᳓सुः ॥
+++(रथशब्देन यजमानस्य श्रुतरथस्य नाम्नो ध्वनिः।)+++
हे पुरुहूत बहुभिर् आहूत हे अद्रिवः वज्र-वन्न् इन्द्र मे मनः अमतेर् इत् दारिद्र्याद् अस्तोतुर् वा सकाशात् भिया भीत्या वेपते कम्पते वृत्तं चक्रन् न भूमौ वर्तमानं चक्रम् इव यस्माद् एवन् तस्मात् रथाद् अधि उपरिस्थितं त्वा त्वां हे सदा-वृध सर्वदा वर्धमान हे मघवन् इन्द्र जरिता स्तोता पुरू-वसुर् अहम् ऋषिः कुवित् बहु नु क्षिप्रं स्तोषत् स्तोष्यति स्तूयात्। अत्र कुविच्-छब्द-योगे ऽपि आख्यातस्य बहुल-ग्रहणान् निघातः ॥ ३ ॥
Invoked of many, Caster of the Stone my heart quakes like a rolling wheel for fear of penury.
Shall not Puruvasu the singer give thee praise, O ever-prospering Maghavan, mounted on thy car?
Like a wheel set rolling my mind trembles with fear of neglect, o
much-invoked possessor of the stone.
Surely the singer will now praise you from the chariot, o
ever-strengthening bounteous one—(so he will become) one
possessing many goods?
Mein Herz erbebt aus Furcht vor Noth, o Schleuderer, gleichwie ein rollend Rad o vielgerufener; Wird nicht der Sänger auf dem Wagen, reich an Gut, o mächtiger dich rühmen, der du stets erfreust?
Wie ein gedrehtes Rad zittert mein Sinn aus Furcht vor der geistigen Armut, du vielgerufener Herr des Preßsteins. Gewiß wird dich Puruvasu als Sänger vom Wagen aus preisen, du stets fördernder Gabenreicher.
Словно крутящееся колесо, о многопризываемый, дрожит
Дух мой от страха перед нехваткой мыслей, о повелитель давильных камней.
Конечно же, из колесницы тебя, о всегда подкрепляющий,
Будет восхвалять певец Пурувасу, о щедрый!
एष᳓ +++(सवन)+++ग्रा᳓वेव जरिता᳓ त इन्द्र᳓
+इ᳓यर्ति+++(=प्रेरयति)+++ वा᳓चं बृह᳓द् आशुषाणः᳓+++(←शुष्)+++ ।
प्र᳓ सव्ये᳓न +++(हस्तेन)+++ मघवन् यं᳓सि+++(=यच्छसि)+++ रायः᳓
प्र᳓ दक्षिणि᳓द् +++(हस्तेन)+++ +हरिवो - मा᳓ वि᳓ वेनः+++(←वेन् गतौ)+++ ॥
एष जरिता गरिता+++(??)+++ स्तोता ग्रावेव अभिषवाश्मेव स यथा रसं जनयति तद्-वत् हे इन्द्र ते तुभ्यं वाचं स्तुतिं इयर्ति प्रेरयतीत्यर्थः बृहत् महत् प्रभूतं फलं आशुषाणः आशु-सम्भक्ता सन् हे मघवन् सव्येन हस्तेन रायो धनानि प्रयंसि प्रयच्छसि हे हरिवः हर्यश्वेन्द्र दक्षिणित् दक्षिणेनापि प्रयंसीति शेषः॥ मा विवेनः - विगतकामं मा कार्षीः ॥ ४ ॥
Like the press-stone is this thy praiser, Indra. Loudly he lifts his voice with strong endeavour.
With thy left hand, O Maghavan, give us riches: with thy right, Lord of Bays, be not reluctant.
This singer, like a pressing stone, raises his voice high to you, Indra, panting after (you). With your left hand, bounteous possessor of the fallow bays, hold forth wealth, and hold it forth right-handed: do not lose track.
Zu dir erhebt, o Indra, dieser Sänger die Stimme mächtig, wie ein Pressstein schnaufend, Mit deiner Linken reich, o Starker, Schätze und mit der rechten säume nicht, o Rossherr.
Dein Sänger hier erhebt wie der Preßstein seine Stimme laut, sich ereifernd, o Indra. Spende mit der Linken, o Gabenreicher, Reichtümer, spende rechts, du Falbenlenker! Wende deinen Blick nicht ab!
Этот певец твой, о Индра, словно давильный камень,
Высоко поднимает голос, возбуждаясь.
Левой (рукой), о щедрый, даруй богатства,
Правой (даруй), о повелитель буланых коней! Не отворачивайся (от нас)!
वृ᳓षा+++(=वर्षयित्री →बलवती)+++ त्वा वृ᳓षणं +++(यथा तथा)+++ वर्धतु+++(←णिचो लोपः)+++ द्यौ᳓र्
वृ᳓षा वृ᳓षभ्यां+++(=सेक्तृभ्यां → बलवद्भ्यां)+++ वहसे ह᳓रिभ्याम् ।
स᳓ नो वृ᳓षा +++(ताभ्यां हरिभ्यां)+++ वृ᳓ष-रथः सु-शिप्र+++(=कपोल)+++
वृ᳓ष-क्रतो+++(=निश्चय)+++ +++(तेनाऽपि)+++ वृ᳓षा वज्रिन् भ᳓रे+++(→युधि यज्ञे वा)+++ धाः ॥
हे इन्द्र त्वा त्वां वृषा वर्षित्री द्यौः द्योतयित्री स्तुतिः ( द्योततेर् दीव्यतेर् वा स्तुत्यर्थस्येदं रूपं), वृषणं कामानां वर्षकं त्वां वर्धतु वर्धयतु वृषा त्वं वृषभ्यां सेक्तृभ्यां हरिभ्यां वहसे यज्ञं प्रत्युह्यसे हे सुशिप्र शोभन-हनो वृष-क्रतो वर्षण-कर्मन् हे वज्रिन् वज्र-युक्तेन्द्र स त्वं वृषा वृष-रथश् च सन् नो ऽस्मान् भरे सङ्ग्रामे भरण-वति यज्ञे वा धाः धारय ॥ ५ ॥
May the strong Heaven make thee the Strong wax stronger: Strong, thou art borne by thy two strong Bay Horses.
So, fair of cheek, with mighty chariot, mighty, uphold us, strong-willed, thunderarmed, in battle.
Let bullish heaven strengthen you, the bull; as bull you travel with your two bullish fallow bays.
As bull with a bullish chariot, well-lipped one, as bull with bullish will, you of the mace, set us up in loot.
Dir geb der Himmel Kraft, der Stier dem Stiere, du fährst, ein Stier, mit beiden rothen Stieren, Schönlipp'ger Stier, gib mit dem Stier, dem Wagen stierkräft'ger Blitzer, du, der Stier, uns Beute.
Der bullenhafte Himmel soll dich, den Bullen, stärken. Als Bulle fährst du mit den bullengleichen Falben. Du bist unser Bulle mit dem Bullenwagen, du Schönlippiger. Du Bullenmutiger verhilf uns als Bulle zur Beute, O Keulenträger!
Бык-небо да усилит тебя, быка!
Бык, ты ездишь на паре буланых быков.
Ты наш бык с колесницей-быком, о прекрасногубый.
О обладатель бычьей силы духа, как бык, о громовержец, поддержи (нас) в бою!
यो᳓ रो᳓हितौ वाजि᳓नौ वाजि᳓नी+++(=अश्वी)+++-वान्
त्रिभिः᳓ शतैः᳓ +++(नाणकैः वा)+++ स᳓चमानाव्+++(=सङ्गच्छमानौ)+++ अ᳓दिष्ट+++(=अदात् [मे])+++ ।
यू᳓ने स᳓म् अस्मै क्षित᳓यो+++(=प्रजाः)+++ नमन्तां
श्रुत᳓-रथाय +++(यजमानाय हे इन्द्रसहाया)+++ मरुतो दुवोया᳓+++(=परिचर्यया)+++ ॥
इयं श्रुतरथस्य राज्ञो दानस्तुतिः। यो राजा वाजिनीवान् अन्नवान् श्रुतरथो रोहितौ रोहितवर्णौ वाजिनौ वेजनवन्ताव् अश्वौ त्रिभिः शतैः गवान् धनानां वा उक्त-सङ्ख्याभिः सचमानौ सङ्गच्छमानौ अदिष्ट दातेर् दिशतेर् वा लुङीदंरूपं यूने सर्वत्र मिश्रयित्रे नित्यतरुणाय वा अस्मै श्रुतरथाय क्षितयः सर्वाः प्रजाः दुवोया तृतीयैकवचनस्य याजादेशः परिचर्यया सन्नमन्तां प्रणता भवन्तु सेवन्ताम् इत्य् अर्थः। हे मरुत इति इन्द्र-सहाय-भूतानां मरुतां सम्बोधनम् ॥ ६ ॥
सम्भानुनेतिपञ्चर्चं पञ्चमंसूक्तं अत्रेर् आर्षन् त्रैष्टुभम् ऐन्द्रं - सम्भानुना पञ्चात्रिर् इत्य् अनुक्रमणिका। विनियोगो लैङ्गिकः ।
Maruts, let all the people in obeisance bow down before this youthful Srutaratha,
Who, rich in steeds, gave me two dark red horses together with three hundred head of cattle.
He who, possessing prizewinning mares, has allotted (to me) two prizewinning chestnuts accompanied by three hundred (cows?),
to him, the youth, let the settled peoples together do homage, to
Śrutaratha, o Maruts, in friendship.
Dem rosserreichen, der zwei rothe Rosse, verbunden mit dreihundert Gaben schenkte Çrutaratha, dem Jüngling, mögen huld'gen die Völker all', o Maruts, mit Bewundrung.
Vor diesem jugendlichen Srutaratha sollen sich die Stämme ehrerbietig verneigen, ihr Marut, der reichbelohnend zwei siegreiche Rotfüchse von dreihundert Kühen begleitet uns bestimmt hat.
(Тот) богатый дарами, который назначил (нам) двух ярко-рыжих
Победоносных коней, сопровождаемых тремя сотнями (коров), -
Перед этим юным Шрутаратхой да склонятся
Почтительно народы, о Маруты!