Sukta 5.40
ऋषिभौमोत्रिः
देवताइन्द्रः
मन्त्र9
छन्दउष्णिक्
आ᳓ याहि अ᳓द्रिभिः सुतं᳓
सो᳓मं सोमपते पिब
वृ᳓षन्न् इन्द्र वृ᳓षभिर् वृत्रहन्तम
हे इन्द्र आ याहि अस्मद्यज्ञमागच्छ । आगत्य च हे सोमपते सोमस्य स्वामिन्निन्द्र अद्रिभिः ग्रावभिः सुतं अभिषुतं सोमं पिब । हे वृषन् फलस्य वर्षयितः वृत्रहन्तम अतिशयेन शत्रूणां हन्तृतम वृषभिः वर्षकैर्मरुद्भिः सहा याहि पिब च ॥
COME thou to what the stones have pressed, drink Soma, O thou Soma's Lord,
Indra best Vrtra-slayer Strong One, with the Strong.
Drive hither. Drink the soma pressed with stones, you lord of soma— bullish Indra, with your bulls, best smasher of obstacles.
Komm, trinke Soma, Somaherr, den dir die Steine kelterten, O Indra, Stier, mit Stieren Vritratödtendster.
Komm, trink den mit Steinen ausgeschlagenen Soma, du Somaherr, du Bulle Indra, mit den Bullen, du größter Vritratöter!
वृ᳓षा ग्रा᳓वा वृ᳓षा म᳓दो
वृ᳓षा सो᳓मो अयं᳓ सुतः᳓
वृ᳓षन्न् इन्द्र वृ᳓षभिर् वृत्रहन्तम
ग्रावा अभिषवसाधनः पाषाणः वृषा वर्षकः सोमरसस्य फलस्य वा। मदः सोमपानेन जनितः वृषा वर्षकः । अयं सुतः अभिषुतः सोमः वृषा । तं सोमं वृषभिः सह पिब ॥
Strong is the stone, the draught is strong, strong is this Soma that is pressed,
Indra, best Vrtra-slayer, Strong One with the Strong.
Bullish is the pressing stone, bullish the exhilarating drink, bullish this pressed soma here.
Bullish Indra, with your bulls, best smasher of obstacles.
Der Stein ist Stier, und Stier der Trank, Gepresst ist Soma hier, der Stier, O Indra, Stier, mit Stieren Vritratödtendster.
Bullengleich ist der Preßstein, bullengleich der Rausch, bullengleich dieser ausgepreßte Soma, du Bulle Indra, mit den Bullen, du größter Vritratöter!
वृ᳓षा त्वा वृ᳓षणं हुवे
व᳓ज्रिञ् चित्रा᳓भिर् ऊति᳓भिः
वृ᳓षन्न् इन्द्र वृ᳓षभिर् वृत्रहन्तम
हे वज्रिन् वज्रवन् इन्द्र वृषा सोमरसस्य सेक्ताहं वृषणं त्वां हुवे आह्वयामि । किमर्थम् । चित्राभिः चायनीयाभिः ऊतिभिः रक्षाभिर्निमित्तभूताभिः । शिष्टं गतम् ॥
As strong I call on thee the Strong, O Thunder-armed, with various aids,
Indra, best Vrtra-slayer, Strong One with the Strong.
Bullish I call upon you, the bullish, o possessor of the mace, with your bright help.
Bullish Indra, with your bulls, best smasher of Vr̥tra.
Dich ruf' ich an, der Stier den Stier, o Blitzer, an Genüssen reich, O Indra, Stier, mit Stieren Vritratödtendster.
Als Bulle rufe ich nach dir, dem Bullen, du Keulenträger, mit deinen wunderbaren Gnaden, du Bulle Indra, mit den Bullen, du größter Vritratöter!
ऋजीषी᳓ वज्री᳓ वृषभ᳓स् तुराषा᳓ट्
छुष्मी᳓ रा᳓जा वृत्रहा᳓ सोमपा᳓वा
युक्त्वा᳓ ह᳓रिभ्याम् उ᳓प यासद् अर्वा᳓ङ्
मा᳓ध्यंदिने स᳓वने मत्सद् इ᳓न्द्रः
ऋजीषी । सवनद्वयेऽभिषुतस्य गतसारस्य सोमस्य तृतीयसवने आप्यायाभिषुतः योऽस्ति स ऋजीषः सोमः । सोऽस्यास्तीत्यृजीषी । वज्री वज्रवान् वृषभः वर्षिता तुराषाट् तुराणां त्वरमाणानां शत्रूणां सोढा शुष्मी बलवान् राजा ईश्वरः सर्वस्य वृत्रहा वृत्रस्य हन्ता सोमपावा सोमरसस्य पाता एवं महानुभाव इन्द्रः हरिभ्यां युक्त्वा रथं योजयित्वा उप यासत् उपगच्छतु । अर्वाङ् अस्मदभिमुखमागच्छतु । आगत्य च माध्यंदिने सवने मत्सत् माद्यतु सोमेन इन्द्रः ॥
Impetuous, Thunderer, Strong, quelling the mighty, King, potent, Vrtra-slayer, Soma-drinker,
May he come hither with his yoked Bay Horses; may Indra gladden him at the noon libation.
Possessor of the soma-dregs, possessor of the mace, the bull overcoming the powerful, the tempestuous king, smasher of Vr̥tra, soma-drinker— having yoked them, he will come hither with his two fallow bays. Indra will become exhilarated at the Midday Pressing.
Der blitzende Stier, der stürmende, der Besieger der Starken, der mächtige König, der Vritratödter, der Somatrinker, das Füchsepaar anschirrend, komme er nahe herbei, bei der mittäglichen Somaspende berausche sich Indra.
Den Trestersaft trinkend, die Keule tragend, ein Bulle, der die Übermächtigen bezwingt, der mutige König, der Vritratöter und Somatrinker möge anspannen und mit den Falben herwärts kommen. Indra soll sich an der mittäglichen Somaspende berauschen!
य᳓त् त्वा सूर्य सु᳓वर्भानुस्
त᳓मसा᳓विध्यद् आसुरः᳓
अ᳓क्षेत्रविद् य᳓था मुग्धो᳓
भु᳓वनानि अदीधयुः
इदमादिचतुर्भिर्मन्त्रैः अत्रीणां कर्म कीर्त्यते । हे सूर्य प्रेरक देव त्वा त्वां यत् यदा आसुरः असुरस्य प्राणापहर्तुरसुर्या वा पुत्रः स्वर्भानुः स्वर्भानुसंज्ञकः तमसा मायानिर्मितेन अविध्यत् आवृणोदित्यर्थः । तदा भुवनानि सर्वाणि अदीधयुः दृश्यन्ते । यथा तत्रत्यः सर्वो जनः अक्षेत्रवित् स्वस्वस्थानमजानन् मुग्धः मूढो भवति तथा ॥ ॥ ११ ॥
O Surya, when the Asura's descendant Svarbhanu, pierced thee through and through with darkness,
All creatures looked like one who is bewildered, who knoweth not the place where he is standing.
When, o Sun, Svarbhānu Āsura pierced you with darkness,
like a befuddled man not knowing the territory did the living beings perceive.
Als dich, o Soma, Suarbhanu, der dämonische, mit Finsterniss schlug, da sahen alle Wesen aus, wie ein Verirrter, der der Gegend unkundig ist.
Als dich, Surya, der asurische Svarbhanu mit Finsternis geschlagen hatte, da schauten die Geschöpfe aus wie ein Verirrter, der nicht ortskundig ist.
सु᳓वर्भानोर् अ᳓ध य᳓द् इन्द्र माया᳓
अवो᳓ दिवो᳓ व᳓र्तमाना अवा᳓हन्
गूळ्हं᳓ सू᳓र्यं त᳓मसा᳓पव्रतेन
तुरी᳓येण ब्र᳓ह्मणाविन्दद् अ᳓त्रिः
अध अथ जगन्मौढ्यानन्तरं स्वर्भानोः असुरस्य यत् याः मायाः सन्ति । कीदृश्यस्ताः ॥ दिवः द्योतमानादादित्यात् अवः अवस्तात् वर्तमानाः । तदुपरितिरोधानासामर्थ्यादिति भावः । हे इन्द्र ताः सर्वाः अवाहन अवहंसि । अथात्रेरेव परोक्षवादः । तमसा अन्धकारेण अपव्रतेन अपगतकर्मणा गूळ्हं सूर्यम् । अन्धकारस्यावरणरूपत्वादपव्रतत्वम् । तथाविधं तुरीयेण ब्रह्मणा ‘ग्राव्णो ब्रह्मा' इत्यनेन अत्रिः अविन्दत् लब्धवान् । आवरणापगमोपायं निरावरणं शुद्धं वा सूर्यमिति । पूर्वमन्त्रापेक्षया अस्य तुरीयत्वम् । एकैकं मायांशमेकैकेन मन्त्रेणापनोद्य चतुर्थेन मन्त्रेण निलीनं तमोऽप्यनुददित्यर्थः ॥
What time thou smotest down Svarbhanu's magic that spread itself beneath the sky, O Indra,
By his fourth sacred prayer Atri disoovered Surya concealed in gloom that stayed his function.
Then, o Indra, when you smashed down from heaven the circling magic spells of Svarbhānu,
Atri with the fourth formulation found the sun, hidden by darkness because of (an act) contrary to commandment.
᳓
Als, Indra, du des Suarbhanu Zauber vernichtetest, die her vom Himmel rollten, Fand Atri auf durch der Gebete viertes die Sonne, die verhüllt von bösem Dunkel.
Damals als du, Indra, die Zaubereien des Svarbhanu, die unter dem Himmel vor sich gingen, zerstörtest, da fand Atri mit dem vierten Zauberspruch die von der ungesetzlichen Finsternis verhüllte Sonne.
मा᳓ मा᳓म् इमं᳓ · त᳓व स᳓न्तम् अत्र
इरस्या᳓ द्रुग्धो᳓ भिय᳓सा नि᳓ गारीत्
तुव᳓म् मित्रो᳓ · असि सत्य᳓राधास्
तउ᳓ मेहा᳓वतं व᳓रुणश् च रा᳓जा
इदं सूर्यवाक्यम् । हे अत्रे मामिमम् ईदृगवस्थं मां तव सन्तं तव स्वभूतम् इरस्या अन्नेच्छया द्रुग्धः द्रोग्धासुरः भियसा भयजनकेन तमसा मा नि गारीत् मा गिरतु । किंच हे मित्र त्वं मित्रः असि । प्रमीतेः सकाशात् त्राता भवसि । सत्यराधाः सत्यधनश्च । तौ राजा वरुणश्च त्वं च तौ युवां मा माम् इहावतं रक्षतम् । यद्वा । अत्रिरेव मित्र उच्यते । स च वरुणश्च युवाम् ॥
Let not the oppressor with this dread, through anger swallow me up, for I am thine, O Atri.
Mitra art thou, the sender of true blessings: thou and King Varuna be both my helpers.
[The Sun:] “O Atri, let him not, deceived by jealousy and fear, swallow me, who am one of yours.
You are an ally whose bounty is real; do you and King Varuṇa help
me here.”
᳓
»Nicht möge mich, der dein ich bin, o Atri, voll Wuth der Frevler in dem Schreck verschlingen, Mitra bist du, der wahre Güter schenket, da hilf mir hier nebst Varuna dem König.«
Surya: "Nicht soll er mich, der ich dein bin, o Atri, falsch von Neid und Furcht verschlingen. Du bist der Mitra, dessen Gunst echt ist. Du und König Varuna, ihr beide nehmt mich hierbei in Schutz!
Меня, такого (как я есть,) принадлежащего тебе, о Атри,
Не должен проглотить он, введенный в заблуждение завистью (или) страхом!
Ты друг, чье расположение истинно.
Вы двое (ты и) царь Варуна помогите мне здесь!
ग्रा᳓व्णो ब्रह्मा᳓ युयुजानः᳓ सपर्य᳓न्
कीरि᳓णा देवा᳓न् न᳓मसोपशि᳓क्षन्
अ᳓त्रिः सू᳓र्यस्य दिवि᳓ च᳓क्षुर् आ᳓धात्
सु᳓वर्भानोर् अ᳓प माया᳓ अघुक्षत्
ब्रह्मा ब्राह्मणः अत्रिः ग्राव्णः अभिषवसाधनानि युयुजानः युञ्जन् । इन्द्रार्थं सोममभिषुण्वन्नित्यर्थः। तथा कीरिणा । कीर्यते विक्षिप्यते इति कीरि स्तोत्रम् । तेन देवान् सपर्यन् पूजयन् किंच नमसा अनेन हविर्लक्षणेन नमस्कारेण वा उपशिक्षन् । शिक्षतिर्दानार्थोऽत्र प्रसाधने वर्तते । प्रसाधयन् एवमुक्तैः साधनैः सूर्यस्य सर्वप्रेरकस्य चक्षुः सर्वस्य ख्यापकं मण्डलं दिवि अन्तरिक्षे आधात् । निस्तमस्कं कृतवानित्यर्थः । तदेव स्पष्टयति । स्वर्भानोः एतन्नामकस्यासुरस्य मायाः । स्वाश्रयमव्यामोहयन्ती परांस्तु तथा कुर्वती मायेत्युच्यते । तादृशीर्मायाः। यत्तुरीयेण ब्रह्मणेत्युक्तम् । तदेतदुक्तं तुरीयं ब्रह्म । तेनात्रिसहाय इन्द्रः अप अघुक्षत् अपजुगोप न्यवारयदित्यर्थः । अथवा तृतीयपाद एवं व्याख्येयः । सूर्यस्य दिवि पूर्वमावृते प्रकाशे तदपनोद्य स्वकीयं चक्षुराधात् । निरावरणं तेजःसंस्त्यायं दृष्टवानित्यर्थः । स्वर्भानुमायया सूर्यस्यावृतिर्हारिद्रविके समाम्नाता--- ‘स्वर्भानुश्चासुरः सूर्यं तमसाविध्यत्तस्मै देवाः प्रायश्चित्तमैच्छन् तस्य यत्प्रथमं तमोऽपाघ्नन् सा कृष्णाविरभवत् यद् द्वितीयं सा फाल्गुनी यत्तृतीयं सा वलक्षी यदध्यस्थादपाकृन्तन्' इत्यादि ।
The Brahman Atri, as he set the press-stones, serving the Gods with praise and adoration,
Established in the heaven the eye of Surya, and caused Svarbhanu's magic arts to vanish.
The possessor of the sacred formulation [=Atri], having yoked the pressing stones, serving the gods with plain reverence, doing his
utmost, Atri placed the eye of the sun in heaven. He hid away the magic spells of Svarbhānu.
Der Beter Atri, Steine schirrend, ehrend mit Lied die Götter, demuthsvoll sie grüssend, Der Sonne Auge setzt' er an den Himmel und that hinweg des Suarbhanu Zauber.
Atri, der Hohepriester, der die Preßsteine in Tätigkeit setzt und mit bloßer Verbeugung die Götter ehrt und zu gewinnen sucht, hat das Auge der Sonne an den Himmel gesetzt und die Zaubereien des Svarbhanu beseitigt.
Брахман Атри, запрягающий давильные камни,
Почитающий богов скромным поклонением (и) стремящийся повлиять (на них),
Установил на небе глаз солнца,
Спрятал колдовские чары Сварбхану.
यं᳓ वइ᳓ सू᳓र्यं सु᳓वर्भानुस्
त᳓मसा᳓विध्यद् आसुरः᳓
अ᳓त्रयस् त᳓म् अ᳓न्व् अविन्दन्
नहि᳓ अन्ये᳓ अ᳓शक्नुवन्
अत्रिकृतं सामर्थ्यमनुवदति यं वै सूर्यम् इति । निगदव्याख्यैषा । अत्रयस्तं सूर्यम् अन्वविन्दन् इन्द्रार्थं सोमयागदेवतास्तुतिनमस्कारैरनुक्रमेणेषदीषत् तमोऽवरुध्य लब्धवन्त इत्यर्थः । अन्ये नहि अशक्नुवन् न लब्धवन्तः खलु ॥ ॥ १२ ॥
The Atris found the Sun again, him whom Svarbhanu of the brood
Of Asuras had pierced with gloom. This none besides had power to do.
Which sun Svarbhānu Āsura pierced with darkness,
that one the Atris found, for no others were able.
The following series of hymns to the All Gods / All the Gods (V.41–51) contains some of the most complex and difficult poetry in the R̥gveda (along with some rest fully more straightforward hymns), including the hymn that Geldner called “the hardest hymn in the R̥gveda” (“das schwierigste Lied des R̥V”), V.44. Although the placement of this series within the Saṃhitā was dictated by the strict and mechani cal rules of numerical arrangement discussed before (see Intro. pp. 10–11), it is sometimes difficult for us not to view this set of hymns as a type of omphalos in the larger structure of the R̥gveda. They are found in more or less the middle of Maṇḍala V (which has 87 hymns), which is more or less the middle maṇḍala of the Family Books (II–VII—keeping in mind that, though V is preceded by three maṇḍalas and followed by two, the preceding maṇḍalas are shorter: II–IV contain 163 hymns, VI–VII 179, remarkably close to equivalence). Just as the omphalos verse in a hymn contains the enigma, the mysterious message of the hymn, so we could view these All God hymns as the mystical center of the older R̥gveda.
Die Sonne, die der dämonische Suarbhanu mit Finsterniss schlug, fanden die Atri's wieder auf; denn andere konnten es nicht.
Die Sonne nämlich, die der asurische Svarbhanu mit Finsternis geschlagen hatte, die fanden die Atri´s wieder, denn andere waren dazu nicht imstande.
Тот самый Сурья, которого Сварбхану
Из Асуров повредил мраком, –
Его снова нашли люди из семьи Атри:
Ведь другие не смогли (этого сделать)!