Sukta 5.44
ऋषिअवत्सारः, काश्यपः (अन्ये च ऋषयो दृष्टलिङ्गाः)
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र15
छन्दजगती
+++(मन्थिग्रहावसरे प्रयुज्यते तैत्तिरीये।)+++
+++(शनैश्चरं)+++ तं᳓ प्रत्न᳓-था+++(=वत्)+++ पूर्व᳓-था विश्व᳓-था᳓+इ᳓म᳓+++(=इमे)+++-था
+++(मन्थर-त्वाज्)+++ ज्येष्ठ᳓-तातिं बर्हि-ष᳓दं+++(←पृषोदरादित्वात् सकारलोपः)+++ स्वर्-वि᳓दम् ।
+++(शनैश्चर-सहजं)+++ प्रतीचीनं᳓ वृज᳓नं+++(=कुटिलं)+++ दोहसे गिरा᳓,
+++(गुरुं)+++ ऽऽशुं᳓+++(←अश् व्याप्तौ)+++ ज᳓यन्तम् अ᳓नु या᳓सु +++(अग्रिमायां वक्ष्यमाणासु)+++ व᳓र्धसे ॥
इयमुत्तरा च द्वे ऐन्द्र्याव् इत्य् आहुः । तत्रोपपत्तिमेवमाहुः ।
तं प्रत्नथा इत्येषा शुक्रा-मन्थिग्रहणे विनियुक्ता । ऐन्द्रौ च शुक्रामन्थिनौ । ' यदैन्द्रं शंसति तेन शुक्रामन्थिना उक्थवन्तौ' ( ऐ. ब्रा. ३. १ ) इति हि ब्राह्मणम् । अध्वर्युसंप्रैषोऽपि भवति । ‘प्रातःप्रातः सवस्य शुक्रवतो मधुश्चुत इन्द्राय सोमान्प्रस्थितान्प्रेष्य' (श. ब्रा. ४. २. १. २३) इति । प्रशास्तृप्रैषश्च भवति ‘होता यक्षदिन्दं प्रातः प्रातःसावस्य' ( आश्व. श्रौ. ५. ५) इत्यादि । ‘प्रस्थिता इन्द्राय सोमाः' इति याज्या चैन्द्री 'इदं ते सोम्यं मधु' ( आश्व. श्रौ. ५. ५ ) इति । तस्माद् ऐन्द्र्यौ ॥
तम् इन्द्रं प्रत्नथा पुरातना यजमाना इव पूर्वथा अस्मदीयाः पूर्वे यथा विश्वथा विश्वे सर्वे प्राणिनो यथा इमथा इमे इदानीं वर्तमानाः यजमानाः । ते यथेन्द्रस्य स्तुत्या फलमलभन्त तद्वद्वयमपि हे अन्तरात्मन् त्वमपि ज्येष्ठतातिं ज्येष्ठं बर्हिषदं बर्हिषि सीदन्तं स्वर्विदं सर्वज्ञं सर्वस्य लम्भयितारं वा प्रतीचीनं प्रत्यस्मदभिमुखमञ्चन्तं वृजनम् । बलनामैतद्बलवति वर्तते । बलवन्तम् आशुं शीघ्रगामिनं व्याप्तं वा जयन्तं सर्वमभिभवन्तमिन्द्रं गिरा स्तुत्या साधनेन दोहसे धुक्ष्व सर्वदा सर्वान् कामान् । इत्यन्तरात्मनः' प्रैषः' । यासु स्तुतिषु वर्धसे प्रवृद्धो भवसि वर्धयसि वेन्द्रं यया स्तुत्येति । यास्विति व्यत्ययेन बहुवचनम् ॥
᳓
As in the first old times, as all were wont, as now, he draweth forth the power turned hitherward with song,
The Princedom throned on holy grass, who findeth light, swift, conquering in the' plants wherein he waxeth strong.
Him, as aforetime, as of old, as always, as now,
The prince, who hath his seat on the strew and knoweth the heaven,
The favouring, the strong, thou milkest with thy speech,
The swift who is victor in those among whom thou dost wax.
Him—in the primordial way, in the earlier way, in every way, in this way here—(him who is) preeminence (itself), who sits on the ritual grass
and finds the sun,
him facing toward (our) community will you milk out with song, the swift one conquering (the cows? the waters?), among whom you grow strong.
Auf alte Art, auf frühere Art, auf alle Art, auf diese Art melkst du [Indra] aus diesem [Soma], der auf die Streu gestellt ist, und Glück verschafft, dir Oberherrschaft und Kraftfülle, aus dem hergewandten durch Hülfe des Liedes, aus dem scharfen, der die [Säfte] gewinnt, an denen du erstarkst.
Aus ihm, dem Barhissitzer, dem Sonnenfinder, sollst du wie in früherer Zeit, wo die Vorfahren, wie alle, wie die Gegenwärtigen den Vorrang für uns und hinwiederum einen Opferbund mit dem Loblied herausmelken und ein Rennpferd, das Kühe gewinnt, an denen du nach und nach reich wirst.
Наподобие древних, наподобие прежних, наподобие всех, наподобие этих (теперешних)
(Ты должен подоить) верховного владыку, (того, кто сидит) на жертвенной соломе, кто находит небо!
Ты должен подоить (его) с помощью хвалебной песни, чтобы он повернулся к (нашей) общине,
(Этого) быстрого, завоевывающего (коров), от которых ты будешь укрепляться.
+++(तव)+++ श्रिये᳓ सुदृ᳓शीर् +++(तारादयः)+++ उ᳓परस्य+++(←उपरि)+++ याः᳓ स्वर्,
विरो᳓चमानः ककु᳓भाम् अ-चोद᳓ते +++(श्रिये)+++।
सुगोपा᳓ असि न᳓ द᳓भाय+++(=दम्भनाय)+++ सुक्रतो
परो᳓ माया᳓भिर् ऋत᳓ आस ना᳓म ते ॥
हे इन्द्र स्वः स्वर्गे विरोचमानः त्वम् अचोदते अप्रेरयितुः ॥ षष्ठ्यर्थे चतुर्थी ॥ उपरस्य मेघस्य संबन्धिन्यः सुदृशीः सुरोचमानाः याः आपः सन्ति तासाम् अपां ककुभां सर्वासां दिशां मध्ये श्रिये प्राणिनां श्रयणाय प्रेरको भवेति शेषः । हे 'सुक्रतो शोभनवृष्टिप्रदानादिकर्मन्निन्द्र त्वं सुगोपाः प्राणिनां सुष्ठु गोपायितासि । अतः न दभाय न दम्भनाय वधाय प्राणिनां न असि न प्रभवसि । त्वं च मायाभिः आसुरीभिः परः मायाभ्यः परस्ताद्वर्तमानः । यस्मात् ते त्वदीयं नाम नामकं रूपम् ऋते सत्यलोके आस आस्ते ॥
Shining to him who leaves heaven's regions undisturbed, which to his sheen who is beneath show fair in light,
Good guardian art thou, not to be deceived, Most Wise! Far from deceits thy name dwelleth in holy Law.
Lovely to be seen for beauty are those (tips [of flame/soma streams]), which are the sun of the lower (realm). (As the possessor) of (those) tips who shines forth (even) for the one who doesn’t impel (largesse), you are a good herdsman, not for deceiving, o strong-willed one. Far beyond the trickeries of magic your name was (set) in truth.
Prächtig zu schaun sind die [nämlich lipas, worunter die Somasäfte verstanden sind], welche im Glänze des untern [es scheint die Somaseihe gemeint] erglänzen [viröcamänüh zu lesen] dem der die Gipfel [der Somaseihe?] nicht erschüttert; schön schirmend bist du, gütiger; vom Truge fern ist in der Wahrheit stets dein Geist.
Vorzüglich schön anzusehen sind die Strahlen der unteren Sonne; er leuchtet auch dem, der seine Seiten nicht anfacht. Du bist ein guter Wächter, nicht zu täuschen, du Einsichtsvoller; dein Name war bei dem wahrhaften Werk über Zaubereien erhaben.
(Предназначены) для красоты, прекрасны на вид эти (лучи) нижнего солнца.
(Этот) ярко блистающий (светит и) тому, кто не вдохновляет (осветителя) вершин.
Ты хороший страж, которого не обмануть, о (бог) с прекрасной силой духа.
Имя твое (всегда) было за пределами колдовских сил, в (лоне) закона.
अ᳓त्यं+++(←अत् शीघ्रगमने)+++ हविः᳓ सचते+++(=सेवते)+++ स᳓च् च धा᳓तु
चा᳓रिष्ट-गातुः++(=मा᳓र्गः᳓)+++ स᳓ हो᳓ता सहो-भ᳓रिः ।
प्र-स᳓र्-स्राणो+++(←सृ)+++ अ᳓नु बर्हि᳓र् वृ᳓षा
शि᳓शुर् म᳓ध्ये यु᳓वा ज᳓रो विस्रु᳓हा+++(←विसृह् = ओषधम्)+++ हितः᳓ +++(अग्निः)+++॥
इयमाग्नेयी होतृत्वयुवत्वादिलिङ्गैः । अयमग्निः अत्यं सततमतनार्हं हविः आज्यादिकं सचते सेवते । कीदृशं हविः । सत् । सत्फलसाधनत्वाद्धविरपि सत् । धातु च धारकं सर्वस्व । हूयमानस्य हविष आदित्यद्वारा वृष्टिसाधनत्वात् तया च वृष्ट्या प्रजोत्पत्तेर्धारकत्वम् । तथा हि --'अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते । आदित्याज्जायते वृष्टिर्वृष्टेरन्नं ततः प्रजाः' (मनु. ३. ७६) इति । अरिष्टगातुः अहिंसितगमनः । सति तस्य गमने यज्ञनिष्पत्त्या फलसिद्धेररिष्टगमनत्वम् । तदेवाह। सः स खलु होता होमनिष्पादकः सहोभरिः बलस्य भर्ता बर्हिः अनु 'प्रसर्स्राणः प्रकर्षेण सरन् वृषा वर्षकः फलस्य शिशुः स इव रक्षणीयोऽप्रौढो वा युवा सर्वत्र मिश्रयिता अजरः जरारहितः विस्रुहा विस्रुहाणाम् ओषधीनां मध्ये हितः निहितः स्थापितः एवंभूतः सचते॥
Truth waits upon oblation present and to come: naught checks him in his way, this vic tory- bringing Priest:
The Mighty Child who glides along the sacred grass, the undecaying Youth set in the midst of plants.
The steed does the oblation follow (and) its [=oblation’s] elements are true; the Hotar who goes without harm brings might.
Always stretching out along the ritual grass, the bullish child, the
unaging youth is placed in the middle with his outgrowth.
Dem eilenden [Agni] geht der gute und zum Schlürfen geeignete Opferguss zur Seite ; ungefährdeten Gang hat er, der kraftgebende Priester; der kräftige Sohn hat sich längs der Streu hingestreckt, der junge, nicht alternde mitten in die Ströme \;oisrühäm zu lesen, wie auch Säyaiia erklärt] gesetzt.
Dem Renner folgt die Opferspende und das Seiende und das Element. Er ist der Hotri von sicherem Gang, der junge Stier hat sich nach dem Barhis ausgestreckt, der Jugendliche, Alterlose ist inmitten des Barhis mit dem Arm eingesetzt.
Жертвенное возлияние следует за скакуном: (оно) и истинно, и основа (всего).
Невредим путь у этого хотара, несущего силу.
Неистово мчится по жертвенной соломе молодой бычок,
Юный (и) нестареющий, помещенный посредине со (своим) отростком (- пламенем).
प्र᳓ व एते᳓ सुयु᳓जो या᳓मन् इष्ट᳓ये
नी᳓चीर् अमु᳓ष्मै यमि᳓य ऋतावृ᳓धः
सुय᳓न्तुभिः सर्वशासइ᳓र् अभी᳓शुभिः
क्रि᳓विर् ना᳓मानि प्रवणे᳓ मुषायति
एषा सौरी वा । एते रश्मयः सुयुजः सुष्ठु परस्परं संयुक्ताः यामन् यज्ञगमने इष्टये एषणाय नीचीः । नीचं गच्छन्तीति शेषः । 'अमुष्मै यजमानाय यम्यः यम्या गमनार्हाः । अथवा यमो नियमितादित्यः । तस्य संबन्धिनः । ऋतावृधः यज्ञस्य वर्धयितारश्च । अयमादित्यः सुयन्तुभिः सुगमनैः सर्वशासैः सर्वस्य शासकैः अभीशुभिः रश्मिभिः क्रिविः कर्ता नामानि नामकान्युदकानि प्रवणे निम्ने भूप्रदेशे मुषायति मुष्णाति आदत्ते इत्यर्थः । अथवाग्निनावाह्यस्याग्नेरेतेऽश्वा इष्टये यज्ञगमनाय यामनि रथे सुयुजः प्रगच्छन्ति । शिष्टं समानम् । क्रिविः क्रिविसदृशोऽग्निः प्रवणे नामानि हवींष्युक्तलक्षणाभिर्ज्वालाभिर्मुषायति आदत्ते ॥
These come, well-yoked, to you for furtherance in the rite: down come the twinborn strengtheners of Law for him,
With reins easily guided and commanding all. In the deep fall the hide stealeth away their names.
These (hymns?) of yours, easy to yoke, (go) forth on their course to seek the twinned sisters [= butter offerings/waters], strong through truth, that (go) downward toward yonder one [=Agni/Soma],
with reins easy to control, directing everything. Krivi [=Agni/Soma/the poet (←kavi)?] steals (their) names [=butter offerings/waters?] at their precipitous fall.
Diese schöngeschirrten [Presssteine] sind bestrebt zu senden auf ihrem Gange jenem [Agni] die herabströmenden, verschwisterten, des heiligen Werkes sich freuenden [Opfertränke] mit leicht zu lenkenden, jedem Geheisse folgenden Zügeln; der Schlauch [nach Säy. Agni, wol richtig] eignet sich im Sturze [der Opfertränke] deren Wesen an.
Diese eure gutgeschirrten Rosse des Agni kommen zum Vorschein, um sich auf der Fahrt zu beeilen - jenem rinnen die Zwillingsschwestern die Schmalzgüsse niedergehend, die das rechte Werk fördern - mit den gut zu lenkenden, allregierenden Zügeln gelenkt: der Goldfuchs stiehlt ihre Namen bei ihrem Fallen.
(Мчатся) вперед эти ваши хорошо запряженные (кони Агни) в путь в поисках (добычи).
Направляясь вниз, (стремятся) к нему сестры-близнецы, усиленные законом.
Благодаря вожжам (жрецов), хорошо держащим, всеми управляющим,
Рыжий (бог) при падении (на этих сестер) отнимает (их) имена.
संज᳓र्भुराणस् त᳓रुभिः सुतेगृ᳓भं
वयाकि᳓नं चित्त᳓गर्भासु सुस्व᳓रुः
धारवाके᳓षु ऋजुगाथ शोभसे
व᳓र्धस्व प᳓त्नीर् अभि᳓ जीवो᳓ अध्वरे᳓
हे ऋजुगाथ शोभनस्तुतिक अग्ने तरुभिः तरुविकारैर्ग्रहै: सुतेगृभम् अभिषुतेन रसेन गृहीतं वयाकिनम् । कुत्सिता वयाः: शाखा वयाका लताः । तद्वन्तं सोमं चित्तगर्भासु चित्तग्राहिणीषु स्तुतिषु स्तुतिभिः सह संजर्भुराणः गृभ्णन् गृह्णन् सुस्वरुः शोभनगमनः शोभनस्तुतिको वा त्वं धारवाकेषु । धारयन्ति वाकान् स्तोत्राणीति धारवाका ऋत्विग्यजमानाः। तेषु मध्ये शोभसे । किंच अध्वरे जीवः सर्वस्य जीवयिता पत्नीः पालयित्रीरोषधीर्ज्वाला वा अभि अभिमुखं वर्धस्व अभिवर्धय ॥ ॥२३॥
Thou, moving beauteously in visibly pregnant ones, snatching with trees the branching plant that grasps the juice,
Shinest, true Singer! mid the upholders of the voice. Increase thy Consorts thou, lively at sacrifice.
Quivering with your powers of endurance (toward) the one covered with little “twigs” that grasps (you) at the pressing [=firewood/sheep’s fleece?], resounding among the clearly pregnant (females [=plants/
waters/cows]),
you beautify yourself at the recitations for the streams, o you with a straight song. Wax strong over the wives, (you who are) alive in the
ceremony.
Schnell bewegend mit den raschen [Flammen] das somafassende gehenkelte [Gefäss], an schöner Opfersäule stehend bei den sichtlich schwangeren [Milchkühen] erglänzest du, o recht besungener bei den Gesang ausströmenden; wachse regsam beim Feste den Gattinnen [wol den Milchkühen oder Milchtränken] entgegen.
An den Bäumen hin und her fahrend ............ in den sichtbar Schwangeren mit schönem Opferpfosten. Du wirst unter Redeergüssen verklärt, du richtig Singender. Wachse über deine Gemahlinnen hinaus lebendig geworden im Gottesdienst.
Мечущийся среди деревьев, (он стремится) к черпающему выжатого (сому),
Снабженному ветвью (жрецу), (он) с прекрасным столбом среди явно беременных.
О ты, чей путь прям, ты украшаешься в потоках речи.
Перерасти (своих) жен, живой во время обряда!
यादृ᳓ग् एव᳓ द᳓दृशे तादृ᳓ग् उच्यते
सं᳓ छाय᳓या दधिरे सिध्र᳓याप्सु आ᳓
मही᳓म् अस्म᳓भ्यम् उरुषा᳓म् उरु᳓ ज्र᳓यो
बृह᳓त् सुवी᳓रम् अ᳓नपच्युतं स᳓हः
एषा वैश्वदेवी। यादृगेव ददृशे यादृग्रूपमेव दृश्यते तादृगुच्यते तादृग्रूपमेवोच्यते । यथादृष्टमेव स्तूयते न तु परवचनप्रत्ययेन । यस्मात् छायया दीप्त्या सिध्रया साधिकया सह अप्सु व्यापिकासु स्तुतिषु अप्स्वेव वा आ सं दधिरे सम्यग्धारयन्ति स्वीयं रूपं स्तुतिं वा । ते देवाः महीं महतीं पूज्याम् उरुषां बहुदात्रीं रयिम् उरु प्रभूतं ज्रयः वेगं बृहत् महत् सुवीरं शोभनवीर्यमपत्यम् अनपच्युतम् अनुपक्षीणं सहः बलं चाभिभावुकम् अस्मभ्यं प्रयच्छन्त्वित्यर्थः ॥
Like as he is beheld such is he said to be.
They with effectual splendour in the floods have made
Earth yield us room enough and amply wide extent, great might invincible, with store of hero sons.
Just as he appears, so is he said (to be): They united (him) with his effective shadow in the waters—
(him) who wins wideness for us—(wins) the great (earth), the broad expanse, and lofty immovable might that brings good heroes.
So wie jeder erblickt wird, so wird er auch eingeladen; mit ihrem heilvollen Widerscheine in den Wassern machten sie uns zugleich die grosse Erde geräumig und weit die Ausdehnung, und stark, heldenkräftig, unerschütterlich die Macht.
Genau wie es geschaut wurde, so wird es berichtet: Sie haben nach dem vollkommenen Abbild im Wasser die uns Raum gebende Erde, die weite Bahn, die große mannhafte unentwegte Macht wiederhergestellt.
Именно как это было видно, так и рассказывается:
По отражению, запечатлевшемуся в водах, они сложили
Землю, дающую нам широкий (простор), широкий охват,
Высокую силу, состоящую из прекрасных мужей, несотрясаемую!
वे᳓ति अ᳓ग्रुर् ज᳓निवान् वा᳓ अ᳓ति स्पृ᳓धः
समर्यता᳓ म᳓नसा सू᳓रियः कविः᳓
घ्रंसं᳓ र᳓क्षन्तम् प᳓रि विश्व᳓तो ग᳓यम्
अस्मा᳓कं श᳓र्म वनवत् सुआ᳓वसुः
इयं सौरी। सूर्यः देवः अग्रुः अग्रगामी जनिवान्वै जन्मवान् जायावान्वा । उषा ह्यस्य जाया । वा इति प्रसिद्धौ। कविः क्रान्तदर्शी समर्यता समरमिच्छता मनसा स्पृधः संग्रामान् अति वेति अतिगच्छति मन्देहानसुरान् योद्धुम् । घ्रंसं दीप्तं गयं गृहमन्तरिक्षं वा विश्वतः सर्वतः रक्षन्तं परिचरेमेति शेषः । स देवः अस्माकं शर्म सुखं परि सम्यक् वनवत् दद्यात् । स्वावसुः स्वायत्तधनः सन् ॥
Surya the Sage, as if unwedded, with a Spouse, in battle-loving spirit moveth o'er the foes.
May he, self-excellent, grant us a sheltering home, a house that wards the fierce heat off on every side.
(When) unwed, he pursues (women); once he has wives, he truly out(strips) (all) contenders with a mind that seeks conflict—(as) the sun, the sage poet.
He with his goods near at hand will vanquish the (sun’s) heat and will win shelter for us, which protects (our) patrimony on all sides.
Der weise Sonnengott geht unvermählt oder vermählt mit kampflustigem Muthe durch die Feinde; er schenke uns Sonnenschein, der rings unser Haus beschirmt, und Schutz er, der schön mit Gut zur Hand ist.
Unvermählt und doch beweibt überbiete er die Nebenbuhler streitlustigen Sinnes. Der Seher Surya möge ein Haus, das ringsum seine Glut abhält, möge uns seinen Schutz zuwenden, er der alles Gute zu eigen hat.
Холостой, однако, с женами, он, превосходит соперников
Воинственным духом, Сурья-поэт.
Пусть дарует он нам жилье, со всех сторон защищающее
От (его) зноя, убежище (для нас), он, кому принадлежат все блага.
ज्या᳓यांसम् अस्य᳓ यतु᳓नस्य केतु᳓न
ऋषिस्वरं᳓ चरति या᳓सु ना᳓म ते
यादृ᳓श्मिन् धा᳓यि त᳓म् अपस्य᳓या विदद्
य᳓ उ स्वयं᳓ व᳓हते सो᳓ अ᳓रं करत्
इयमाग्नेयी सौरी वा । हे देव ज्यायांसम् अतिशयेन प्रवृद्धम् अस्य यतुनस्य । यततिर्गतिकर्मा। गन्तुरस्य सूर्यस्य ॥ कर्मणि षष्ठ्यौ ॥ अमुं गन्तारं केतुना प्रज्ञापकेन कर्मणा उदयादिलक्षणेन विशिष्टम् ऋषिस्वरम् ऋषिभिः स्तुत्यं त्वां चरति गच्छति । भजते यजमानः । केन साधनेन । यासु स्तुतिषु ते त्वदीयं नाम नमनं नामकं वा रूपं वर्तते ताभिरित्यर्थः । यद्वा । अस्य यतुनस्य गमनशीलस्य तव केतुना तमोनिर्हरणादिकर्मणा विशिष्टं त्वां चरति । यादृश्मिन् यादृशे कामे धायि धत्ते ॥ कर्तरि चिण् ॥ सामर्थ्यान्मनो गम्यते । तम् । यथानिर्देशं प्रतिनिर्देष्टव्यत्वात्तादृशमित्यर्थो ज्ञातव्यः । तादृशं कामम् अपस्यया कर्मणा हविःस्तुत्यादिलक्षणेन विदत् विन्दते । य उ य एव स्वयम् अनन्यप्रेरितः सन् स्वमनीषयैव वहते धारयति फलं सः अरम् अलमत्यर्थं करत् करोति । अथवा य उ य एव स्वयं वहते स्वयमेवानुतिष्ठति सोऽत्यर्थं कुर्यात् । न ह्यन्येन कारितं फलवद्भवति ॥
Thy name, sung forth by Rsis in these hymns of ours, goes to the loftier One with this swift mover's light.
By skill he wins the boon whereon his heart is set: he who bestirs himself shall bring the thing to pass.
He [=poet] pursues the older sonority of the seers by means of (you [=Agni/Soma]), the beacon of this arrangement [=sacrifice]. Among which (females [=waters/cows/insights]) your name (is),
in whatever (place) it has been set, he will find it [=sonority of the seers] through his industry. He who makes the journey by himself, he will
get it right.
Zu dem herrlicheren [dem Sonnengotte] geht er [der Opferer Säy.] mit dem Lichte dieses strebenden [Agni] zu dem von Sängern umrauschten dorthin wo [bei yusu ist diksä oder viTcm zu ergänzen,] wo dein Wesen [o Sonne] ist; bei wem er [Agni] hingesetzt wird, den erfüllt er mit Werkelust, und wer selbst ihn zu sich führt, der macht ihn auch fertig.
Unter dem Banner dieses ...... kommt das Lied zu der stärkeren Stimme des Rishi mit Worten, unter denen dein Name ist. In was sie gelegt ward, einen solchen nimmt sie mit Geschäftigkeit zum Manne. Wer sie selbst heimführt, nur der wird es ihr recht machen.
Под знаком этого состязания (?) (песня) движется (.приближаясь)
К более сильному звучанию (древних) риши – (слова), среди которых твое имя.
В кого бы ни была она вложена, того захватывает она благодаря (его) деятельности.
А кто сам увозит (ее как жену), тот воздает (ей) должное.
समुद्र᳓म् आसाम् अ᳓व तस्थे अग्रिमा᳓
न᳓ रिष्यति स᳓वनं य᳓स्मिन् आ᳓यता
अ᳓त्रा न᳓ हा᳓र्दि क्रवण᳓स्य रेजते
य᳓त्रा मति᳓र् विद्य᳓ते पूतब᳓न्धनी
इयमपि सौरी । आसां स्तुतीनां समुद्रं समुद्रवत्पर्यवसानभूतं सूर्यम् अग्रिमा अत्यन्तं श्रेष्ठा अस्मदीया स्तुतिः अव तस्थे अवगच्छति । यद्वा आसां प्रजानामृत्विजां स्तुतिरिति संबन्धः । सवनम्। सूयते सोमोऽत्रेति सवनं यज्ञगृहम् । न रिष्यति न हिंस्यते । किंतु प्रवर्धते इत्यर्थः । यस्मिनायता विस्तीर्णानि स्तोत्राणि तत्सवनमिति । अत्र अस्मिन् यजमानगृहे क्रवणस्य स्तुतिकर्तुः हार्दि हृदयसंबन्धि हृदयगतं काम्यं फलं न रेजते न विचलति । न मृषा भवति । यत्र यस्मिन् स्तोतृगृहे मतिः स्तुतिः पूतबन्धनी पूतं सूर्यम् अनुबध्नती विद्यते अत्र न रेजत इति ॥
The chief and best of these abideth in the sea, nor doth libation fail wherein it is prolonged.
The heart of him who praiseth trembleth not in fear there where the hymn is found connected with the pure.
The foremost of these (females) has stepped down into the ocean (of soma). The pressing is not harmed into which she is guided.
Here the heart of the working poet [?] does not tremble, where the
thought is found that is his bond to the purified (soma/fire).
Zum Meer [Soma] herab ging von diesen [Milchströmen] der erste; nicht leidet die Saftspende Schaden, zu welcher dieser hingegangen" ist; da schwankt nicht das Herz des erschreckten [Sängers nach Säy.], wo der am Reinen hangende Sinn gefunden wird.
Ihre Anführerin kam hinab zum Meere; nicht mißlingt die Somapressung, zu der sie sich hingezogen fühlt. Da zittert nicht das Herz des Kravana, wo die Dichtung sich befindet, die mit dem geläuterten Soma verbunden ist.
Первая из них погружается в океан.
Не бывает неудачным выжимание сомы (у того), к кому прибилась она.
Не дрожит сердце Краваны (?) там,
Где находится поэтическая мысль, связанная с очищенным (сомой).
स᳓ हि᳓ क्षत्र᳓स्य मनस᳓स्य चि᳓त्तिभिर्
एवावद᳓स्य यजत᳓स्य स᳓ध्रेः
अवत्सार᳓स्य स्पृणवाम र᳓ण्वभिः
श᳓विष्ठं वा᳓जं विदु᳓षा चिद् अ᳓र्धियम्
इयमपि सौरी। स हि स खलु सविता देवः सर्वैः स्तुत्यः। सर्वकामपूरक इत्यर्थः । हिशब्दो लोकवेदयोः प्रसिद्धिद्योतकः । तस्मात् सकाशात् । अत्र 'अन्ये च ऋषयोऽत्र दृष्टलिङ्गाः' इत्युक्तत्वात् क्षत्रादय ऋषयः। क्षत्रस्य मनसस्य एवावदस्य यजतस्य सध्रेः अवत्सारस्य चैषामृषीणामस्माकं रण्वभिः रमणीयाभिः चित्तिभिः स्पृणवाम पूरयाम । किम् । शविष्ठं वाजम् अतिशयेन बलवदन्नम् । 'अन्नं वै वाजः' (तै. ब्रा १. ३. ६. ६) इति श्रुतेः । विदुषा चित् विपश्चिता अर्घ्यं समर्धनीयं स्पृणवाम । क्षत्रादयो वयमिति संबन्धः ॥२४॥
For it is he: with though to of Ksatra, Manasa, of Yajata, and Sadhri, and Evavada,
With Avatsara's sweet songs will we strive to win the mightiest strength which even he who knows should gain.
For he (has a bond) with the insights of the mental lordship of the one deserving the sacrifice, who speaks just so and aims toward the
same goal.
With the delightful (poems) [/lusty (warriors)] of the stealthy one we shall win the most expansive prize, to be brought to success only by the wise.
Mögen wir doch [statt des sinnlosen sä lese ich säm] durch die Pläne des weisen Heerfürsten des recbtgebietenden, "ehrwürdigen, achtsamen, mit den Kriegern des Avatsara vereint, stärkste Beute eri'ingen, die von jedem, der sie kennt, gerne erlangt wird.
Denn er ist nach den Absichten des Ksatra Manasa, des wahrredenden Yajata, des Sadhri. Mit des Avatsara ........ wollen wir den stärksten Lohn davontragen, der überhaupt von einem Wissenden zu gewinnen ist.
Ведь он (действует) по замыслам Кшатры Манасы,
Эвавады, Яджаты, Садхри.
Благодаря (мыслям) Аватсары, приносящим радость, мы хотим выиграть
Самую мощную награду, которую может получить только знаток.
श्येन᳓ आसाम् अ᳓दितिः कक्षि᳓यो म᳓दो
विश्व᳓वारस्य यजत᳓स्य मायि᳓नः
स᳓म् अन्य᳓म्-अन्यम् अर्थयन्ति ए᳓तवे
विदु᳓र् विषा᳓णम् परिपा᳓नम् अ᳓न्ति ते᳓
मददेवत्येयम् । विश्ववारादीनां त्रयाणामृषीणां स्वभूतः आसाम् अपां सोमरसलक्षणानां मदः श्येनः शंसनीयगमनः शीघ्रं पातृसकाशं गन्ता अदितिः अदीनोऽतिसमृद्धः कक्ष्यः कक्ष्यपूरकश्च भवतीति शेषः । ते विश्ववारादयः सत्रे प्रवृत्ताः एतवे सोमं प्राप्तुं तत्पानाय अन्यमन्यं परस्परं सम् अर्थयन्ति याचन्तेऽनुज्ञाम् । ते विषाणं विशेषेण मदस्य दातारं परिपानम् अन्ति अन्तिके विदुः जानन्ति लभन्ते वा ॥
The sacred hymns love him who wakes and watches: to him who watches come the Sama verses.
This Soma saith unto the man who watches, I rest and have my dwelling in thy friendship.
(While still) a falcon, (soma) is unboundedness for these (females [=poems/waters/cows]); (when it becomes) the exhilarating drink, it is their girding—for the one deserving the sacrifice, provided with all desirable things, master of artifice.
They [=priests] make (the females) set their goal to go to one after the other (of Soma and Agni) in turn. They know (that) unharnessing
and drinking in rounds (are) at hand.
Ihr [der Milchströme Vers 9] Adler [der sie ergreift] ist der unerschöpfliche, zugerüstete Rauschtrank des mit allem Gut versehenen, ehrwürdigen, weisen [Opferlierrn] ; einen andern und immer andern [Rauschtrank] rüsten sie zum Gange aus; sie verstehen sich auf den Trunk, der in ihrer Nähe gewährt ist.*)
Der Falke ist deren Aditi, der Rauschtrank des Visvarara, des Yajata, des Mayin füllt den Leibgurt. Sie beschließen zu einem um den anderen zu kommen; die wissen, daß Abzäumen und Umtrunk ihrer wartet.
Сокол – Адити этих (песен). Пьянящий напиток
Вишвавары, Яджаты, Майина – ремень.
Они сговариваются ходить друг к другу.
Они знают: распрягание (и) питье по кругу близко.
सदापृणो᳓ यजतो᳓ वि᳓ द्वि᳓षो वधीद्
बाहुवृक्तः᳓ श्रुतवि᳓त् त᳓र्यो वः स᳓चा
उभा᳓ स᳓ व᳓रा प्र᳓ति एति भा᳓ति च
य᳓द् ईं गण᳓म् भ᳓जते सुप्रया᳓वभिः
सदापृणः सर्वदा दानशील एतन्नामा यजतः यष्टा च बाहुवृक्तः बाहुभ्यां वृक्तदर्भश्च श्रुतवित् श्रुतस्य वेत्ता च तर्यः च । एतेषां पञ्चानां परस्परापेक्षया प्रत्येकमेकवचनम् । सः सः ऋषिः द्विषः शत्रून् वि वधीत् हिंस्यात् वः युष्माकं सचा सहितः । युष्माभिः सहित इत्यर्थः । सः ऋषिः वरा श्रेष्ठौ उभा उभौ इहलोकपरलोकविषयौ कामौ प्रत्येति अभिगच्छति । भाति च । यत् यस्मात् ईम् एनं गणं देवसंघं सुप्रयावभिः सुष्ठु प्रकर्षेण मिश्रयद्भिः स्तोत्रैः भजते तस्मादेवं भवतीति ॥
Sadaprna the holy, Tarya, Srutavit, and Bahuvrkta, joined with you, have slain the foes.
He gains his wish in both the worlds and brightly shines-when he adores the host with well-advancing steeds.
The one worthy of the sacrifice, always granting, has smashed away hatreds. “Twisted” (here) by the arms [=activity (of you, the priests)], finding (the praise) that is heard, he is surpassingly in partnership
with you.
He [=Indra] comes in response to both the choice ones [=Agni and
Soma], and he is radiant when he has a share in the troop [=Maruts] with their (chariots?) that drive forth easily.
Der stets spendende, ehrwürdige jage die Feinde hinweg, Bahuvrikta, ^rutavid, Tarja mit euch vereint, er geht entgegen beiden ausgedehnten Schlachtreihen [der Feinde] und thut sich hervor, wenn er die Heerschar vertheilt mit den schön vorangehenden [Führern].
Der stets spendende Yajata möge die Feinde zersprengen. Bahuvrikta, Srutavid, Tarya sind mit euch. Beiden Wünschen kommt er entgegen und strahlt, sobald er einer Schar mit guten Anführern teilhaft wird.
Всегда дарящий Яджата пусть разбивает врагов!
Бахуврикта, Шрутавид, Тарья – с вами вместе.
Он идет навстречу обоим желанным вознаграждениям и сияет,
Так как входит в состав сообщества (певцов), чьи дела идут хорошо.
सुतम्भरो᳓ य᳓जमानस्य स᳓त्पतिर्
वि᳓श्वासाम् ऊ᳓धः स᳓ धिया᳓म् उद᳓ञ्चनः
भ᳓रद् धेनू᳓ र᳓सवच् छिश्रिये प᳓यो
अनुब्रुवाणो᳓ अ᳓धि एति न᳓ स्वप᳓न्
यजमानस्य अवत्सारस्य मम सुतंभरः यागनिर्वाहक एतन्नामा ऋषिः सत्पतिः सतां विद्यमानानां फलानां पालयिता होता भवतीत्यर्थः । सः च विश्वासां धियां सर्वेषां कर्मणाम् ऊधः उद्धततरं फलम् उदञ्चनः ऊर्ध्वमुद्गमयिता फलप्रापक इत्यर्थः । धेनुः गौः रसवत् सारवत् पयः भरत् अहरत् । तत्र पयः शिश्रिये श्रयति चास्य सामर्थ्यात् । तत्सर्वम् अनुब्रुवाण: अनुक्रमेण संकीर्तयन् न स्वपन् स्वापमकुर्वन् अनवरतम् अध्येति स्मरत्यवत्सारः। सुतंभरस्तादृश इति ॥
The worshipper's defender is Sutambhara, producer and uplifter of all holy thoughts.
The milch-cow brought, sweet-flavoured milk was dealt around. Who speaks the bidding text knows this, not he who sleeps.
Bearing the pressed (soma) of the sacrificer, master of the settlements, he [=poet] is the udder, the ladle of all visionary thoughts.
He bears the (two) milk-cows [=Heaven and Earth, or Agni and Soma]; the milk, full of sap, has been brought to perfection. The one who
recites following (his teacher), he learns, not the one who sleeps.
Der Beschützer des Opfernden, der den Soma herbeibringt, ist aller Gebete Euter und Schöpfgefäss ; er pflegte die Milchkühe, nahm an sich die Milch, nachsprechend überlegt er nicht schlummernd.
Sutamibhara ist der wahre Herr des Opfernden, er schöpft das Euter aller Gedanken aus. Die Kuh trägt die würzige Milch und hat sie beigemischt. Wer lernt, versteht es, nicht wer verschläft.
Сутамбхара – истинный повелитель жертвователя.
Это он черпает из вымени всех поэтических мыслей.
Дойная корова приносит полное сока молоко. Оно смешано.
Заучивающий (текст) понимает (это) – не тот, кто спит.
यो᳓ जागा᳓र त᳓म् ऋ᳓चः कामयन्ते
यो᳓ जागा᳓र त᳓म् उ सा᳓मानि यन्ति
यो᳓ जागा᳓र त᳓म् अयं᳓ सो᳓म आह
त᳓वाह᳓म् अस्मि सखिये᳓ नि᳓ओकाः
यः देवः जागार सर्वदा विनिद्रो जागरूको गृहे वर्तते तम् ऋचः सर्वशास्त्रात्मिकाः कामयन्ते । यः च जागार तमु तमेव सामानि स्तोत्ररूपाणि यन्ति प्राप्नुवन्ति । यो जागार तमयम् अभिषुतः सोमः आह वक्ति मां स्वीकुर्विति । हे अग्ने तादृशस्य तव सख्ये समानख्याने हितकरणे न्योकाः नियतस्थानः अहम् अस्मि भवामि ॥
यो जा॒गार॒ तमृचः॑ कामयन्ते॒ यो जा॒गार॒ तमु॒ सामा॑नि यन्ति ।
यो जा॒गार॒ तम॒यं सोम॑ आह॒ तवा॒हम॑स्मि स॒ख्ये न्यो॑काः ॥
Who stays awake, him the verses desire; who stays awake, to him go the melodies.
Who stays awake, to him does this Soma say: “I am at home in
fellowship with you.”
᳓
Wer wachsam ist, den lieben die Gebete, wer wachsam ist, dem strömen zu die Lieder, wer wachsam ist, zu dem spricht dieser Soma: An deiner Freundschaft habe ich Gefallen.
Wer wach geblieben ist, den lieben die Rikverse, wer wach geblieben ist, zu dem kommen die Sangesweisen. Wer wach geblieben ist, zu dem spricht dieser Soma: "In deiner Freundschaft fühle ich mich heimisch.
Кто бодрствует, того любят гимны.
Кто бодрствует, к тому идут и мелодии.
Кто бодрствует, тому сказал этот сома:
В дружбе с тобой я, как дома.
अग्नि᳓र् जागार त᳓म् ऋ᳓चः कामयन्ते
अग्नि᳓र् जागार त᳓म् उ सा᳓मानि यन्ति
अग्नि᳓र् जागार त᳓म् अयं᳓ सो᳓म आह
त᳓वाह᳓म् अस्मि सखिये᳓ नि᳓ओकाः
अग्निर्जागारेतिपञ्चदशी पूर्वयैवनिगदितव्याख्या यइत्यस्यस्थाने अग्निरितिविशेषः ॥ १५ ॥अथचतुर्थेनुवाकेद्वादशसूक्तानि तत्रविदादिवइत्येकादशर्चम्प्रथमंसूक्तं सदापृणोनामात्रेयऋषिः त्रिष्टुप् छन्दः वैतदित्युक्तत्वादि -दमपिवैश्वदेवं विदाएकादशसदापृणइत्यनुक्रमणीका विनियोगोलैङ्गिकः ।
Agni is watchful, and the gcas love him; Agni is watchful, Sama verses seek him.
Agni is watchful, to him saith this Soma, I rest and have my dwelling in thy friendship.
Agni stays awake: him the verses desire. Agni stays awake: to him go the melodies.
Agni stays awake: to him does this Soma say, “I am at home in
fellowship with you.”
᳓
Agni ist wach, ihn lieben die Gebete, Agni ist wach, ihm strömen zu die Lieder, Agni ist wach, zu ihm spricht dieser Soma: ] An deiner Freundschaft habe ich Gefallen.
Agni ist wach geblieben, ihn lieben die Rikverse; Agni ist wach geblieben, zu ihm kommen die Sangesweisen. Agni ist wach geblieben, zu ihm spricht dieser Soma: "In deiner Freundschaft fühle ich mich heimisch.
Агни бодрствует, его любят гимны.
Агни бодрствует, к нему идут и мелодии.
Агни бодрствует, ему сказал этот сома:
В дружбе с тобой я, как дома.