Sukta 5.48
ऋषिप्रतिभानुरात्रेयः
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र5
छन्दजगती
क᳓द् उ प्रिया᳓य धा᳓मने मनामहे
स्व᳓क्षत्राय स्व᳓यशसे महे᳓ वय᳓म्
आमेनिय᳓स्य र᳓जसो य᳓द् अभ्र᳓ आँ᳓
अपो᳓ वृणाना᳓ वितनो᳓ति मायि᳓नी
अत्र वैद्युताग्निसंस्तवः । कदु कदा। उ इति पूरणः । प्रियाय सर्वेषां प्रियभूताय । वृष्टिद्वारा हविरादिप्रयोजकत्वात् सर्वप्रियत्वमस्य प्रसिद्धम् । तादृशाय धाम्ने तेजसे वैद्युताय । उत्तरवाक्ये अभ्रे अपः वितनोति इति वक्ष्यमाणत्वादिदं लभ्यते । कीदृशाय। स्वक्षत्राय स्वभूतबलाय किंच स्वयशसे स्वभूतान्नाय । सर्वमप्यन्नं ह्यस्य स्वम् । महे महते पूज्याय वयं कदा मनामहे स्तवाम । यत् । उत्तरत्र स्त्रीलिङ्गनिर्देशात् या इति विपरिणमयितव्यम् । या आग्नेयी शक्तिः आमेन्यस्य समन्तान्मातव्यस्य रजसः अन्तरिक्षस्य । अपरिमितमपि नभ इयदिति सर्वैर्मीयते । संबन्धिनि अभ्रे मेघे आ अधि मेघस्योपरि अपः उदकानि वृष्टिलक्षणानि वितनोति विस्तारयति वृणाना आच्छादयन्ती सेव्यमाना वा मायिनी । मायेति प्रज्ञानाम । प्रज्ञावती सती । यत् यस्य संबन्धिनी माध्यमिकी वागिति वा योज्यम् ॥
WHAT may we meditate for the beloved Power, mighty in native strength and glorious in itself,
Which as a magic energy seeking waters spreads even to theimmeasurable middle region's cloud?
What shall we compose for the self-ruling, self-glorious great one [=Agni?] for his own dear establishment,
when the mistress of artifice [=Dawn?], choosing the waters in the dark cloud of the variegated dusky realm, stretches them forth.724 V.49
Was doch ersinnen wir der lieben Götterschar, der grossen, die aus eigner Macht erglänzt und herrscht, Im mutterlosen Luftraum, den die Künstlerin, die Wasser wählend ausspannt in dem Dunstgewölk.
Was sollen wir dichten auf das liebe, selbstherrschende, selbstherrliche große Geschlecht, wenn die Zauberische im Gewölk des wandelbaren Luftraums die Wasser sich erwählt und verbreitet?
Что же придумаем мы для приятного сонма (богов),
Обладающего собственной властью, собственным блеском, великого,
Когда в туче меняющегося (?) воздушного пространства
Обладательница колдовской силы выбирает себе воды и протягивает их?
ता᳓ अत्नत वयु᳓नं वीर᳓वक्षणं
समानिया᳓ वृत᳓या वि᳓श्वम् आ᳓ र᳓जः
अ᳓पो अ᳓पाचीर् अ᳓परा अ᳓पेजते
प्र᳓ पू᳓र्वाभिस् तिरते देवयु᳓र् ज᳓नः
इयमुषस्या । ताः उषसः अत्नत वितन्वन्ति । किम् । वयुनं प्रज्ञानम् । कीदृशम् । वीरवक्षणम् । वीरैर्ऋत्विग्भिर्वहनीयम् । यद्वा । वक्षणाः कार्यवोढारो येन प्रेर्यन्ते तत्तादृशम् । किंच समान्या एकरूपया वृतया आवरकया दीप्त्या विश्वम् आ सर्वमपि रजः जगत् अत्नत । एवं सति देवयुः देवकामः जनः अपाचीः अपाञ्चनाः प्रतिनिवृत्तमुखीः अपराः अन्या आगामिनीः उषसः अपेजते अपचालयति । अपरोऽपशब्दः पूरणः । पूर्वाभिः ताभिः प्र तिरते। प्रपूर्वस्तिरतिर्वर्धनार्थः । वर्धयति स्वमनीषां वर्धते वा स्वयम् ॥
O'er all the region with their uniform advance these have spread out the lore that giveth heroes strength.
Back, with their course reversed, the others pass away: the pious lengthens life with those that are before.
They [=Dawns] have spread their hero-strengthening tracery along the same course through the whole dusky realm.
A man devoted to the gods drives away the backward-facing (dawns) ever behind (him), and lengthens (his life) with those in front.
Sie woben ihr Gewebe, das die Helden stärkt, mit gleicher Wendung durch den ganzen Luftraum hin, Der fromme Mann treibt vor die westlich strebenden nach Westen hin, dringt vorwärts mit den östlichen.
Diese Morgenröten haben die Reihe der Tage, die die Männer heranwachsen läßt, in der gleichen Richtung durch den ganzen Raum ausgebreitet. Der gottergebene Mann drängt die späteren weit zurück, durch die früheren verlängert er sein Leben.
Эти (зори) протянули череду (дней), укрепляющую мужей,
В одну и ту же сторону через все воздушное пространство.
Преданный богам человек гонит далеко прочь будущие (зори),
Прошлыми же он продлевает себе (срок жизни).
आ᳓ ग्रा᳓वभिर् अहनि᳓येभिर् अक्तु᳓भिर्
व᳓रिष्ठं व᳓ज्रम् आ᳓ जिघर्ति मायि᳓नि
शतं᳓ वा य᳓स्य प्रच᳓रन् सुवे᳓ द᳓मे
संवर्त᳓यन्तो वि᳓ च वर्तयन्न् अ᳓हा
अत्र पूर्वार्धे इन्द्र उच्यते उत्तरार्धे इन्द्रात्मा सूर्यः । आ हूयत इति शेषः । कैः । अहन्येभिः अहनि संपादितैः अक्तुभिः रात्रिभिः । तत्र निष्पन्नैरित्यर्थः । तथाविधैः ग्रावभिः । साध्ये साधनशब्दः । ग्रावसाध्यैरभिषवैर्निमित्तभूतैः । आगत्यात्र सोमी सन् मायिनि वृत्रे निमित्ते सति वरिष्ठम् उरुतरं वज्रम् आ सर्वतः जिघर्ति दीपयति । वा किंच । वाशब्दश्चार्थे । यस्य इन्द्रात्मकस्यादित्यस्य शतं शतसंख्याका रश्मयः स्वे दमे स्वकीये गृहे आकाशे प्रचरन् प्रचरन्ति । किं कुर्वन्तः । संवर्तयन्तः प्राणिनो नाशयन्तः । यद्वा । अहा अहानि दिवसान् संवर्तयन्तः सम्यक् प्रवर्तयन्तः वि च वर्तयन् अहा अहानि निवर्तयन्ति गतान्येव पुनः प्रापयन्ति च । तपनपरिस्पन्दाधीनत्वात् प्राणिनामायुःक्षयस्याहोरात्रादिव्यवहारस्य ॥
With pressing-stones and with the bright beams of the day he hurls his broadest bolt against the Guileful One.
Even he whose hundred wander in his own abode, driving the days afar and bringing them again.
Along with the pressing stones, through (the periods) of the day and through the nights, he [=Agni?] sprinkles [=prepares] the best mace, when the master of artifice [=Indra?] (is there)—
while into his own [=Agni’s] house (the Dawns?) proceed by the
hundred: rolling up the days, they unroll them (again).
Durch Somasteine bei des Tages hellem Licht ergiesst er auf den Zauberer den schärfsten Blitz; In dessen eignem Hause hundert thätig sind, Die Lebenstag' aufrollend und entrollend dann,
Mit den täglichen Preßsteinen Nacht für Nacht schleudert er die beste Keule auf den Zauberischen. Aber in wessen eigenem Hause Hundert Götter einkehren, dem mögen sie die Tage auch wieder aufrollen, wenn sie sie zusammenrollen.
С помощью давильных камней днями и ночами
Он швыряет лучшую дубину в колдовского (демона).
У кого в собственном доме бывает сотня (жрецов?),
Пусть же они, свертывающие дни, развернут (их для него)!
ता᳓म् अस्य रीति᳓म् परशो᳓र् इव प्र᳓ति
अ᳓नीकम् अख्यम् भुजे᳓ अस्य व᳓र्पसः
स᳓चा य᳓दि पितुम᳓न्तम् इव क्ष᳓यं
र᳓त्नं द᳓धाति भ᳓रहूतये विशे᳓
इदमाग्नेयी । तां प्रसिद्धाम् अस्य अग्नेः रीतिं स्वभावं गतिं वा परशोरिव प्रति परशोः प्रतिनिधिमिव पश्यामि । परशुर्यथा स्वस्वामिनोऽभिमतं साधयति तद्वदित्यर्थः । अस्य वर्पसः रूपवतोऽस्यादित्यस्य अनीकं रश्मिसमूहं भुजे भोगाय अख्यं कथयाम्यहम् । यदि यस्मात् स च देवः सचा अस्मत्सहायः सन् पितुमन्तम् अन्नवन्तं क्षयम् इव निवासमिव भरहूतये संग्रामे यज्ञे वा आह्वानयुक्ताय विशे यजमानाय रत्नं रमणीयं धनं दधाति धारयति । उभयमपि ददातीत्यर्थः ॥
I, to enjoy the beauty of his form, behold that rapid rush of his as 'twere an axe's edge,
What time he gives the man who calls on him in fight wealth like a dwelling-house filled full with store of food.
I have looked upon this stream(ing) of his [=Agni], like (the swing) of an axe; I have looked upon his face, for the enjoyment of his form,
when concurrently he establishes a treasure like a dwelling place
abounding in food for the clan whose cry is “carry (the day).”
Sein Schwingen wie das eines Beiles nahm ich wahr, mich zu erfreu'n am Anblick seiner Glanzgestalt. Wenn er zugleich wie einen speisereichen Sitz, dem Manne, der ihn anruft, Schatz verleiht.
Diesen seinen Andrang gleich dem einer Axt, dein Angesicht habe ich erwartet, um seine Erscheinung zu genießen. Wenn er dabei wie einen nahrungsreichen Wohnsitz das Kleinod bringt zum Triumphruf für den Stamm,
Я воспринял его напор, словно у топора,
(Его) лик, чтобы насладиться его грозным видом,
Когда при этом в ответ на воинственный клич он наделяет
Племя сокровищем, подобным жилищу, полному пищи.
स᳓ जिह्व᳓या च᳓तुरनीक ऋञ्जते
चा᳓रु व᳓सानो व᳓रुणो य᳓तन्न् अरि᳓म्
न᳓ त᳓स्य विद्म पुरुषत्व᳓ता वयं᳓
य᳓तो भ᳓गः सविता᳓ दा᳓ति वा᳓रियम्
सः अग्निः चतुरनीकः चतुर्दिक्षु प्रसृतज्वालः सन् जिह्वया ऋञ्जते गच्छति घृतादिकम् । यद्वा । जिह्वया चतुरनीकः सन् ऋञ्जते अलंकरोति स्वात्मानम् । किं कुर्वन् । चारु रमणीयं तेजः वसानः आच्छादयन् वरुणः तमोवारकः सन् अरिम् अमित्रं यतन् उद्धरन् । तस्य । तमित्यर्थः । तं न विद्म न जानीमः वयं पुरुषत्वता पुरुषत्वेन कामानां पूरकत्वेन वा युक्तम् ॥ अपरो भावप्रत्ययः पूरणः ॥ यतः अयं भगः महान् भजनीयः सविता प्रेरको देवः दाति यच्छति वार्यं वरणीयं धनम् ॥ ॥ २ ॥
Four-faced and nobly clad, Varuna, urging on the pious to his task, stirs himself with the tongue.
Naught by our human nature do we know of him, him from whom Bhaga Savitar bestows the boon.
The four-faced one stretches with his tongue out straight, wearing pleasing (garb), putting the stranger in place (as) Varuna (does).
We do not know, because of our human state, that (source?) from which Bhaga and Savitar will give what is choice.
Der vierantlitzig mit der Zunge vorwärts strebt, mit Gut verseh'n zum Treuen geht, ist Varuna, Nicht kennen wir nach Menschen Weise jenen Ort, von wo Erwünschtes Bhaga schenkt und Savitar.
Der Vierseitige tut sich mit der Zunge hervor, sich schön kleidend, der Rötliche, es einem hohen Herren gleichtuend. So begreifen wir das nach Menschenart nicht, woher Bhaga, der Zuweiser, die wünschenswerte Gabe gibt.
Этот четырехликий языком прорывается вперед,
Рядясь в милую (одежду), Варуна, приводящий в порядок врага.
По природе человеческой мы не знаем того,
Откуда Бхага (и) Савитар дают лучшее (богатство).