Sukta 5.59
ऋषिश्यावाश्व आत्रेयः
देवतामरुतः
मन्त्र8
छन्दजगती
प्र᳓ व स्प᳓ळ् अक्रन् सुविता᳓य दाव᳓ने
अ᳓र्चा दिवे᳓ प्र᳓ पृथिव्या᳓ ऋत᳓म् भरे
उक्ष᳓न्ते अ᳓श्वान् त᳓रुषन्त आ᳓ र᳓जो
अ᳓नु स्व᳓म् भानुं᳓ श्रथयन्ते अर्णवइः᳓
हे मरुतः वः युष्मभ्यं सुविताय सुष्ठु प्राप्तव्याय दावने हविष्प्रदानाय स्पट् स्प्रष्टा होता प्र प्रकर्षेण अक्रन् क्रन्दति स्तौति । वः युष्मान् वा सुष्ठु प्राप्तव्याय दानायाक्रन् ॥ क्रन्दतेः शब्दकर्मणो लडर्थे लङि तिपि रूपम् ॥ हे होतः दिवे द्योतमानाय द्युदेवाय प्र अर्च प्रकर्षेण स्तुहि हे आत्मन् । तथा पृथिव्यै पृथिव्याश्च ऋतं स्तोत्रं भरे संपादयामि । द्यावापृथिव्यावपि मरुतामाधारत्वादत्र निपातभाजौ भवतः । किंच ते मरुतः अश्वान् व्यापकानुदकसंघान् उक्षन्ते सिञ्चन्ति । रजः आ अन्तरिक्षमा सर्वतः तरुषन्ते तरन्ति संचरन्ति । स्वं भानुं स्वकीयं तेजः अर्णवैः मेघैः सह अनु श्रथयन्ते अनुश्लेषयन्ति अनुकूलं प्रापयन्तीत्यर्थः ॥
YOUR spy hath called to you to give prosperity. I sing to Heaven and Earth and offer sacrifice.
They bathe their steeds and hasten through the firmament: they spread abroad their radiance through the sea of cloud.
Your scout has stridden forth, to give good faring. I will chant to heaven. I proffer my truth [=hymn] to the earth.
They sprinkle the horses, passing through the dusky realm. They let their own radiance slacken with floods (of rain).
Eur Späher rauschte, und um Segen zu empfahn, sing' ich dem Himmel, bring mein Werk der Erde dar; Die Maruts schmücken Rosse und durchziehn den Raum; sie mildern ihren hellen Glanz durch Regenguss.
Nach euch ausspähend hat er aufgebrüllt, um euch guten Fortgang zu geben. Ich will dem Himmel singen, der Erde trage ich die wahrhafte Rede vor. Sie begießen ihre Rosse, wann sie den Raum durcheilen; sie lösen durch die Regenfluten ihren Glanz auf.
Ваш соглядатай громко поднял голос, чтобы дать счастливый ход (делу).
Я хочу петь небу. Я приношу земле истинную речь.
Они поливают (своих) коней, пересекая пространство,
Свое сияние они ослабляют волнами (дождя).
अ᳓माद् एषाम् भिय᳓सा भू᳓मिर् एजति
ना᳓üर् न᳓ पूर्णा᳓ क्षरति व्य᳓थिर् यती᳓
दूरेदृ᳓शो ये᳓ चित᳓यन्त ए᳓मभिर्
अन्त᳓र् महे᳓ विद᳓थे येतिरे न᳓रः
एषाम् ॥ अन्वादेशविषयत्वादनुदात्तः ॥ एषां मरुतां भियसा भयेन भूमिः एजति कम्पते नौर्न पूर्णा प्राणिभिः । सा यथोदकमध्ये क्षरति चलति व्यथिः व्यथिता यती गच्छन्ती । एतदुभयं नौविशेषणम् । दूरेदृशः दूरे दृश्यमाना अपि ये मरुतः एमभिः गमनैः चितयन्ते ज्ञायन्ते ते महान्तो मरुतः विदथे यज्ञे महे महते हविषे हविर्भक्षणाय अन्तः द्यावापृथिव्योर्मध्ये येतिरे यतन्ते । नरः नेतारो मरुतः ॥
Earth shakes and reels in terror at their onward rush, like a full ship which, quivering, lets the water in.
Marked on their ways are they, visible from afar: the Heroes press between in mighty armament.
In fear of their onslaught the Earth trembles. Like a loaded boat she streams, going a wayward course.
They who, visible from afar, are conspicuous on their travels, the men have taken their places amid the great rite of distribution.
Die Erde bebt aus Furcht vor ihrem Ungestüm, sie regt sich wie ein volles Schiff, das schaukelnd geht, Die auf den Fahrten hell erglänzen weit zu schaun, die Männer zogen zwischen Erd' und Himmel hin.
Aus Furcht vor ihrer Wucht bewegt sich die Erde, sie läuft voll Wasser wie ein vollbeladenes Schiff, das schwankend geht. Die weithin Sichtbaren, die durch ihre Gangarten sich auszeichnen, die Männer sind innerlich eifersüchtig auf die große Opferrede.
От страха перед их неистовством сотрясается земля.
Словно полная ладья, плывет она, качаясь.
(Те) видные издалека, что приметны (своими) переходами,
Мужи (-Маруты) сомкнули ряды для великой жертвенной раздачи внутри.
ग᳓वाम् इव श्रिय᳓से शृ᳓ङ्गम् उत्तमं᳓
सू᳓र्यो न᳓ च᳓क्षू र᳓जसो विस᳓र्जने
अ᳓त्या इव सुभु᳓वश् चा᳓रव स्थन
म᳓र्या इव श्रिय᳓से चेतथा नरः
हे मरुतो यूयं गवां शृङ्गम् इव उत्तमम् उत्कृष्टमुष्णीषपट्टादिकं श्रियसे श्रिये धारयथेति शेषः । सूर्यो न सूर्य इव । स यथा रजसः तेजसः विसर्जने चक्षुः दर्शनसाधनं मण्डलं धत्ते तद्वद्रजसो वृष्टेर्विसर्जने विसर्जनाय चक्षुः सर्वस्य प्रकाशकं तेजो धारयथ । अत्याइव अश्वाइव सुभ्वः सुष्ठु सर्वत्र भवन्तो वेगवन्तः चारवः दर्शनीयाः स्थन भवथ। मर्याः मर्त्याः यजमानाः इव । ते यथा श्रियसे जानन्ति यज्ञादिकं तद्वच्छ्रिये चेतथ हे नरः नेतारो मरुतः ॥
As the exalted horn of bulls for splendid might, as the Sun's eye set in the firmament's expanse,
Like vigorous horses ye are beauteous to behold, and for your glory show like bridegrooms, O ye Men.
(Your) horn, like (those) of cows, stands tallest for splendor; (your) eye is like the sun in his surging through the dusky realm.
Like steeds of good quality, you are pleasing. Like young bloods, you are conspicuous for splendor, o men.
Zu schönem Anblick, wie der Stiere höchtes Horn, wie Aug' der Sonne, wenn das Dunkel vor ihr weicht, Wie prächt'ge Rosse seid ihr lieblich anzuschau'n; wie Freier zeigt ihr Männer euch zu schöner Pracht.
Wie der Rinder Horn ist euer höchstes Horn prächtig zu schauen, wie das Auge der Sonne bei Aufhören des Dunkels. Wie stattliche Rennpferde seid ihr schön, prächtig zu schauen wie junge Männer zieht ihr Herren die Augen auf euch.
Ваш превосходный рог (создан) для красоты, как у быков.
(Вы) словно глаз (богов) – солнце при рассеивании мрака.
Вы красивы, как статные кони.
Словно юноши, красуясь, вы привлекаете внимание, о мужи.
को᳓ वो महा᳓न्ति महता᳓म् उ᳓द् अश्नवत्
क᳓स् का᳓विया मरुतः को᳓ ह पउं᳓सिया
यूयं᳓ ह भू᳓मिं किर᳓णं न᳓ रेजथ
प्र᳓ य᳓द् भ᳓रध्वे सुविता᳓य दाव᳓ने
हे मरुतः वः युष्माकं महतां पूज्यानां कः यजमानः महान्ति श्रेयांसि उदश्नवत् उत्कृष्टं प्राप्नुयात् । कः च तदर्थं काव्या काव्यानि कवीनां युष्माकं संबन्धीनि स्तोत्राणि उदश्नवत् । को ह कश्च पौंस्या पौंस्यानि पराक्रमान् उदश्नवत् । आदरार्थं पुनर्वचनम् । यूयं ह यूयं खलु भूमिं किरणं न किरणमिव रेजथः । किरणं यथा वृष्ट्यर्थं चालयथ तद्वद्भूमिं रेजथ । यत् यस्मात् सुविताय सुष्ठु प्राप्तव्याय । प्राप्तव्यस्येत्यर्थः । तादृशस्य धनस्य वृष्ट्युदकस्य वा दावने दानाय प्र भरध्वे प्रकर्षेण संपादयथ वृष्टिम् । यस्माद्यूयमेवं कुरुथ तस्मात्क एवं करोतीत्यर्थः ॥
Who, O ye Maruts, may attain the mighty lore of you the mighty, who may reach your manly deeds?
Ye, verily, make earth tremble like a ray of light what time ye bring your boons to give prosperity,
Who can reach up to the great things of you great ones? Who to your poetic skills, Maruts, who to your manly deeds?
You set the earth to quivering like a dustmote, when you press forward, to give good faring.
Wer kann erreichen, was ihr grosse grosses habt, wer, Maruts, eure Heldenthat und Seherkraft? Gleich wie ein Stäubchen reget ihr die Erde auf, wenn ihr euch aufmacht uns zu spenden Wohlergehn.
Wer kann alles, was an euch Großen groß ist, erfassen, wer eure Weisheit, wer eure Mannestaten, ihr Marut! Ihr machet die Erde erzittern wie Sonnenstäubchen, wenn ihr vorauseilt, um Wohlfahrt zu schenken.
Кто может достигнуть великих (дел, происходящих) у вас, великих?
Кто (ваших) поэтических сил, о Маруты? Кто, наконец, (ваших) мужественных деяний?
Это вы приводите в трепет землю, как пылинку,
Когда вы несетесь вперед, чтобы дать счастливый ход (делу).
अश्वा॑ इ॒वेद॑रु॒षास॒: सब॑न्धव॒: शूरा॑ इव प्र॒युध॒: प्रोत यु॑युधुः । मर्या॑ इव सु॒वृधो॑ वावृधु॒र्नर॒: सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒: प्र मि॑नन्ति वृ॒ष्टिभि॑: ॥
अश्वाः॑ऽइव । इत् । अ॒रु॒षासः॑ । सऽब॑न्धवः । शूराः॑ऽइव । प्र॒ऽयुधः॑ । प्र । उ॒त । यु॒यु॒धुः॒ । मर्याः॑ऽइव । सु॒ऽवृधः॑ । व॒वृ॒धुः॒ । नरः॑ । सूर्य॑स्य । चक्षुः॑ । प्र । मि॒न॒न्ति॒ । वृ॒ष्टिऽभिः॑ ॥
मरुत एते अश्वाइव शीघ्रगन्तारः अरुषासः आरोचमानाः सबन्धवः । समान एक एव बन्धुर्बन्धको रुद्रो येषां ते तादृशाः । परस्परं बन्धवः स्नेहयुक्ता वा शूराः भटाः इव प्रयुधः प्रयोद्धारो वैरिभिः सह तादृशाः उत अपि च प्र युयुधुः प्रकर्षेण युध्यन्ते । मर्याइव मनुष्या यथा वर्धन्ते तथा सुवृधः सुष्ठु वर्धयितारो वर्धमाना वा नरः नेतारः ववृधुः वर्धन्ते । एवं महात्मानः सूर्यस्य चक्षुः तेजःसमूहं मण्डलं वा वृष्टिभिः प्र मिनन्ति प्रकर्षेण हिंसन्ति आवृण्वन्तीत्यर्थः ॥
“Resplendent as steeds, of one kindred, they engage in combat like valiant heroes; like (prosperous) men, they, the leaders (of rites), have increased (in power), and cover the eye of the sun with showers.”
Like steeds of ruddy colour, scions of one race, as foremost champions they have battled in the van.
The Heroes have waxed strong like we.1grown manly youths; with floods of rain they make the Sun's eye fade away,
Like reddish horses [=flames of fire] they are of the same lineage, like champions in the vanguard, they have fought in advance.
Like very strong young bloods, the men have grown strong. They
confound the eye of the sun with their rains.
Wie flammenrother Rosse eng verbundne Schar, Vorkämpfern gleichend kämpfen tapfer sie voran, Wie kühne Helden zeigten kühn die Männer sich; der Sonne Auge mildern sie durch Regenguss.
Wie rötliche Rosse sind sie von gleicher Rasse und sie kämpfen an der Spitze wie die Helden als Vorkämpfer. Wie wohlgewachsene Jünglinge sind die Männer gewachsen; das Auge der Sonne vermindern sie durch den Regen.
Словно рыжие кони, вы той же самой породы.
Как герои, сражающиеся в первых рядах, вы сражаетесь в первых рядах.
Словно юноши прекрасного роста, выросли (эти) мужи.
Струями дождя они уменьшают глаз солнца.
ते अ॑ज्ये॒ष्ठा अक॑निष्ठास उ॒द्भिदोऽम॑ध्यमासो॒ मह॑सा॒ वि वा॑वृधुः । सु॒जा॒तासो॑ ज॒नुषा॒ पृश्नि॑मातरो दि॒वो मर्या॒ आ नो॒ अच्छा॑ जिगातन ॥
ते । अ॒ज्ये॒ष्ठाः । अक॑निष्ठासः । उ॒त्ऽभिदः॑ । अम॑ध्यमासः । मह॑सा । वि । व॒वृ॒धुः॒ । सु॒ऽजा॒तासः॑ । ज॒नुषा॑ । पृश्नि॑ऽमातरः । दि॒वः । मर्याः॑ । आ । नः॒ । अच्छ॑ । जि॒गा॒त॒न॒ ॥
ते मरुतः अज्येष्ठाः अकनिष्ठासः अकनिष्ठाः उद्भिदः उद्भेदयितारः शत्रूणाम् अमध्यमासः अमध्यमाः सर्वप्रकारैः समाः महसा तेजसा वि ववृधुः विवर्धन्ते । सुजातासः सुष्ठु संभूताः जनुषा जन्मना पृश्निमातरः पृश्नेः पुत्राः मर्याः मनुष्येभ्यो हिता यूयं दिवः सकाशात् नः अस्मान् अच्छ अभिमुखम् आ जिगातन सर्वतः प्रशंसत साध्वनुष्ठितमिति । उत्तरार्धः प्रत्यक्षकृतः । यद्वा । ये सुजाता जनुषा पृश्निमातरश्च तान् दिव आगतान् हे ऋत्विजो मर्या यूयमा जिगातन आगच्छत ते नोऽच्छ आगच्छतास्मदभिमुखम् ॥
“None of them are older, none younger (than the others); the destroyers of (foes), none hold a middle (rank), but all excel in glory; honourable by birth having Pṛṣṇi for your mother, do you, Maruts, favourable to man, come from heaven to our presence.”
Having no eldest and no youngest in their band, no middlomost, preeminent they have waxed in might,
These Sons of Prsni, sprung of noble ancestry: come hitberward to us, ye bridegrooms of the sky.
They, bursting forth with no oldest one, no youngest, no middle, have grown forth in their greatness.
Noble by birth, having Pr̥śni as mother, young bloods of heaven—come here to us.
Die Sprudler, deren keiner jüngster, ältester, noch mittler ist, in Pracht und Grösse wuchsen sie; Die Priçnisöhne hochgeadelt von Geburt, des Himmels Mannen; kommet doch zu uns herbei.
Ohne Ältesten, ohne Jüngsten, ohne Mittleren, alle an der Spitze sind sie in voller Größe ausgewachsen. Edel von Geburt, Söhne der Prisni, des Himmels Jungen, kommt zu uns her!
Без старшего, без младшего, без среднего –
(Все) во главе, они выросли во всю мощь.
Благородные по рождению, сыновьями Пришни,
Юноши неба, приезжайте к нам!
वयो॒ न ये श्रेणी॑: प॒प्तुरोज॒सान्ता॑न्दि॒वो बृ॑ह॒तः सानु॑न॒स्परि॑ । अश्वा॑स एषामु॒भये॒ यथा॑ वि॒दुः प्र पर्व॑तस्य नभ॒नूँर॑चुच्यवुः ॥
वयः॑ । न । ये । श्रेणीः॑ । प॒प्तुः । ओज॑सा । अन्ता॑न् । दि॒वः । बृ॒ह॒तः । सानु॑नः । परि॑ । अश्वा॑सः । ए॒षा॒म् । उ॒भये॑ । यथा॑ । वि॒दुः । प्र । पर्व॑तस्य । न॒भ॒नून् । अ॒चु॒च्य॒वुः॒ ॥
ये मरुतः वयो न पक्षिण इव श्रेणीः पङ्क्तयः सन्तः ओजसा बलेन दिवः अन्तरिक्षस्यादित्यस्य वा अन्तान् पर्यन्तान बृहतः महतः सानुनः समुन्नतस्याकाशवलयस्य परि परितः पप्तुः पतन्ति एषाम् अश्वासः अश्वाः पर्वतस्य मेघस्य नभनून् ॥ भनतेः शब्दकर्मणो नभ्राडितिवत् नभनवः ॥ उदकानि प्र अचुच्यवुः च्यावयन्ति । उभये देवा मनुष्याश्च यथा विदुः जानन्ति तथा । मनुष्याणां ज्ञानं प्रसिद्धम् । देवाश्च वृष्टौ सत्यामाग्रयणादौ हविष्प्रदानेन जानन्ति । देवानां वृष्टिसंपूर्तिपरिज्ञानमाश्वलायनेनोक्तम्- यदा वर्षस्य तृप्तः स्यादथाग्रयणेन यजेत ' इत्युपक्रम्य ‘ अपि हि देवा आहुस्तृप्तो नूनं वर्षस्याग्रयणेन हि यजते ' ( आश्व. श्रौ. २. ९) इति ॥
“Like birds (that fly) in rows they pass along in their strength above the vast summit (of the sky) to the ends of the firmament; their horses have caused the waters of the cloud to descend, as both (gods and mortals) know.”
Like birds of air they flew with might in lengthened lines from heaven's high ridges to the borders of the sky.
The steeds who carry them, as Gods and mortals know, have caused the waters of the mounuains to desGend.
They who, like birds in formation, have flown with their strength to the ends of heaven from (heaven’s) lofty back—
their horses, as both (races [=human and divine]) know, have stirred forth the spurting (waters) of the mountain.
Die kräftig flogen gleich gereihter Vögel Schar, zum Himmelssaum hoch über seine Wölbung hin; Der Maruts Rosse, wie den beiden Stämmen kund, sie schüttelten des Wolkenberges Quellen aus.
Die wie Vogelketten ungestüm flogen von dem hohen Himmelsrücken bis zu den Grenzen des Himmels; ihre Rosse haben, wie beide Teile wissen, die Wildwasser des Berges hervorsprudeln lassen.
(Те,) что, словно птицы, мощно летают рядами к границам
Неба с высокой (его) вершины, –
Кони их, как будто знают оба (рода) –
Колыхали источники горы.
मिमा॑तु॒ द्यौरदि॑तिर्वी॒तये॑ न॒: सं दानु॑चित्रा उ॒षसो॑ यतन्ताम् । आचु॑च्यवुर्दि॒व्यं कोश॑मे॒त ऋषे॑ रु॒द्रस्य॑ म॒रुतो॑ गृणा॒नाः ॥
मिमा॑तु । द्यौः । अदि॑तिः । वी॒तये॑ । नः॒ । सम् । दानु॑ऽचित्राः । उ॒षसः॑ । य॒त॒न्ता॒म् । आ । अ॒चु॒च्य॒वुः॒ । दि॒व्यम् । कोश॑म् । ए॒ते । ऋषे॑ । रु॒द्रस्य॑ । म॒रुतः॑ । गृ॒णा॒नाः ॥
नः अस्मदर्थं द्यौः अन्तरिक्षं मिमातु निर्मिमातु वृष्टिम् । तदनुकूलं करोत्वित्यर्थः । कीदृशी। अदितिः अदीना । यद्वा । द्यौर्मिमात्वदितिर्भूमिश्च मिमातु सुखम् । किमर्थम् । वीतये उत्पत्तये प्रजननाय वा । दानुचित्राः विचित्रप्रकाशादिदानाः उषसः सं यतन्ताम् । हे ऋषे त्वया गृणानाः स्तूयमानाः मरुतः रुद्रस्य । पुत्रा इति शेषः । एते दिव्यं कोशं मेघमुदकम् आचुच्यवुः आच्यावयन्ति ॥ द्विकर्मकोऽयम् ॥ ॥ २४ ॥
“May the heaven and the earth yield (rain) for our sustenance; may the wonderfully bounteous dawns exert themselves (for our good); may these sons of Rudra, lauded, Ṛṣi, (by you), send down the celestial rain.”
May Dyaus, the Infinite, roar for our banquet: may Dawns toil for us, glittering with moisture.
Lauded by thee, these Maruts, Sons o Rudra, O Rsi, have sent down the heavenly treasure.
Let heaven bellow, let Aditi (come) to pursue our (oblations). Let the dawns, bright with drops, take their places together.
These have stirred the heavenly bucket hither—o seer—the Maruts, (sons) of Rudra, being hymned.
Der weite Himmel spende uns zum Mahle, die Morgenröthen ziehen thauerglänzend; Des Himmels Eimer haben uns ergossen des Rudra Maruts, holdgesinnt, o Sänger.
Der Himmel soll brüllen, die Aditi soll uns gut aufnehmen; die Morgenröten mit ansehnlichen Gaben sollen gleichen Schritt halten. Diese Marut haben den himmlischen Eimer aufgezogen, o Rishi, die Söhne des Rudra, die Gepriesenen.
Пусть взревет небо! (Пусть) Адити (будет) милостива к нам!
Пусть утренние зори с ярким дарами соблюдают череду (для нас)!
Выплеснули небесную бадью эти
Маруты, (сыновья) Рудры, о риши, воспетые (нами).