Sukta 5.63
ऋषिअर्चनाना आत्रेयः
देवतामित्रावरुणौ
मन्त्र7
छन्दजगती
ऋत॑स्य गोपा॒वधि॑ तिष्ठथो॒ रथं॒ सत्य॑धर्माणा पर॒मे व्यो॑मनि । यमत्र॑ मित्रावरु॒णाव॑थो यु॒वं तस्मै॑ वृ॒ष्टिर्मधु॑मत्पिन्वते दि॒वः ॥
ऋत॑स्य । गो॒पौ॒ । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । रथ॑म् । सत्य॑ऽधर्माणा । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । यम् । अत्र॑ । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । अव॑थः । यु॒वम् । तस्मै॑ । वृ॒ष्टिः । मधु॑ऽमत् । पि॒न्व॒ते॒ । दि॒वः ॥
हे ऋतस्य उदकस्य गोपौ रक्षितारौ सत्यधर्माणा सत्यधर्माणौ युवां रथम् अधि तिष्ठथः । आरोहथोऽस्मद्यज्ञमागमनार्थम् । कुत्र । परमे व्योमनि निरतिशये आकाशे । हे मित्रावरुणौ युवं युवाम् अत्र अस्मिन् यज्ञे यं यजमानम् अवथः रक्षथः तस्मै यजमानाय वृष्टिः पर्जन्यः मधुमत् उदकं दिवः द्युलोकात् पिन्वते सिञ्चति वर्धयति ॥
“Guardians of water, observers of truth, you ascend your car in the highest heaven; to him whom you, Mitra and Varuṇa, protect, the rain sends down the sweet (shower) from the sky.”
GUARDIANS of Order, ye whose Laws are ever true, in the sublimest heaven your chariot ye ascend.
O Mitra-Varuna whomsoe'er ye: favour, here, to him the rain with sweetness streameth down from heaven.
O herdsmen of the truth, o you whose nature holds true, you two stand upon your chariot in the most distant heaven.
For him whom you two help here, Mitra and Varuṇa, the rain swells rich in honey from heaven.
Gesetzeshüter, ihr besteigt den Wagen nun, ihr Rechtbeschirmer in dem höchsten Himmelsraum; Wem hier, o Mitra-Varuna, ihr hülfreich seid, dem schwillt des Himmels Regen voll von Süssigkeit.
Ihr Hüter des Gesetzes, deren Satzungen gültig sind, ihr beide besteiget den Wagen im höchsten Himmel. Wem ihr hier gewogen seid, Mitra und Varuna, für den quillt der Regen die Süßigkeit des Himmels.
О хранители закона, вы восходите на колесницу,
О те, чьи установления истинны, на высшем небе.
Кому, о Митра-Варуна, вы здесь помогаете,
Для того бьет ключом дождь – сладость неба.
स॒म्राजा॑व॒स्य भुव॑नस्य राजथो॒ मित्रा॑वरुणा वि॒दथे॑ स्व॒र्दृशा॑ । वृ॒ष्टिं वां॒ राधो॑ अमृत॒त्वमी॑महे॒ द्यावा॑पृथि॒वी वि च॑रन्ति त॒न्यव॑: ॥
स॒म्ऽराजौ॑ । अ॒स्य । भुव॑नस्य । रा॒ज॒थः॒ । मित्रा॑वरुणा । वि॒दथे॑ । स्वः॒ऽदृशा॑ । वृ॒ष्टिम् । वा॒म् । राधः॑ । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । ई॒म॒हे॒ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वि । च॒र॒न्ति॒ । त॒न्यवः॑ ॥
हे मित्रावरुणा मित्रावरुणौ सम्राजौ सम्यक् राजमानौ युवाम् अस्य भुवनस्य राजथः ईशाथे । स्वर्दृशा स्वर्गस्य द्रष्टारौ युवां विदथे अस्मद्यज्ञे सम्राजाविति संबन्धः । वां युवां वृष्टिं राधः धनं वृष्ट्याख्यं धनम् अमृतत्वं स्वर्गं च ईमहे प्रार्थयामहे । युवयोः तन्यवः विसृता रश्मयः द्यावापृथिवी वि चरन्ति विविधं प्राप्नुवन्ति । अथवा वृष्टिं धनममृतत्वं चेमहे ॥
“Imperial rulers of this world, you shine, Mitra and Varuṇa, at this sacrifice, the beholders of heaven; we ask of you the wealth (that is) rain, and immortality for your forms traverse earth and heaven.”
This world's imperial Kings, O Mitra-Varuna, ye rule in holy synod, looking on the light.
We pray for rain, your boon, and immortality. Through heaven and over earth the thunderers take their way.
As sovereign kings, you two of sunlike appearance rule over this living world in its division, o Mitra and Varuṇa.
We implore the gift that is rain, that is immortality. Thunder ranges through Heaven and Earth.
Als Oberherrn beherrscht ihr beide diese Welt, der Sonne gleich beim Feste, Mitra-Varuna; Wir flehn euch an um Regen, Schatz, Unsterblichkeit; die Donnerer durchwandern Erd' und Himmelsraum.
Als Allherrscher herrschet ihr über diese Welt, Mitra und Varuna, in Weisheit, durch die Sonne sehend. Wir bitten um eure Gabe, um Regen und Unsterblichkeit. Die Donner gehen über Himmel und Erde hin.
Как два самодержца правите вы этим миром,
О Митра-Варуна, (главные) на жертвенной раздаче, вы, которые видят солнце.
Мы просим вас о дожде как о даре, о бессмертии.
Громы раскатываются вокруг земли и неба.
स॒म्राजा॑ उ॒ग्रा वृ॑ष॒भा दि॒वस्पती॑ पृथि॒व्या मि॒त्रावरु॑णा॒ विच॑र्षणी । चि॒त्रेभि॑र॒भ्रैरुप॑ तिष्ठथो॒ रवं॒ द्यां व॑र्षयथो॒ असु॑रस्य मा॒यया॑ ॥
स॒म्ऽराजौ॑ । उ॒ग्रा । वृ॒ष॒भा । दि॒वः । पती॑ इति॑ । पृ॒थि॒व्याः । मि॒त्रावरु॑णा । विच॑र्षणी॒ इति॒ विऽच॑र्षणी । चि॒त्रेभिः॑ । अ॒भ्रैः । उप॑ । ति॒ष्ठ॒थः॒ । रव॑म् । द्याम् । व॒र्ष॒य॒थः॒ । असु॑रस्य । मा॒यया॑ ॥
सम्राजौ सम्यक् राजमानौ उग्रा उद्गूर्णबलौ वृषभा वर्षितारौ दिवः द्युलोकस्य पती स्वामिनौ पृथिव्याः च पती विचर्षणी सर्वस्य द्रष्टारौ मित्रावरुणौ । एवं महानुभावौ चित्रेभिः चायनीयैः अभ्रैः मेघैः सह रवं स्तोत्रम् उप तिष्ठथः । पश्चात द्यां च वर्षयथः असुरस्य उदकनिरसितुः पर्जन्यस्य मायया प्रज्ञया सामर्थ्येन ॥
“Imperial and mighty showerers, lords of heaven and earth, beholders of the universe, you approach, Mitra and Varuṇa, with variegated clouds to hear the sound (of your praises), and cause the sky to (send down) rain by the power of the emitter of showers.”
Imperial Kings, strong, Heroes, Lords of earth and heaven, Mitra and Varuna, ye ever active Ones,
Ye wait on thunder with the many-tinted clouds, and by the Asura's magic power cause Heaven to rain.
Sovereign kings, powerful bulls, and lords of heaven and of earth, Mitra and Varuṇa, who know no boundaries—
you two approach the roar with shimmering clouds. You make heaven rain by the cunning of a lord.
Gewalt'ge Herrscher, Stiere sind sie, Himmels Herrn, Varuna-Mitra, und der Erde, eifervoll; Gekrach erregt ihr durch das helle Blitzgewölk, und sendet Regen durch des Gottes Zaubermacht.
Allherrscher, gewaltige Bullen, Herren des Himmels und der Erde sind Mitra und Varuna, die Ausgezeichneten. Mit buntfarbigen Wolken stellt ihr euch auf den Schall ein. Ihr lasset den Himmel regnen durch die Zaubermacht des Asura.
Самодержцы, грозные быки, хозяева неба
И земли – (это) Митра-Варуна, очень подвижные.
С пестрыми тучами вы приближаетесь к грому.
Волшебною силой Асуры вы заставляете небо излиться дождем.
मा॒या वां॑ मित्रावरुणा दि॒वि श्रि॒ता सूर्यो॒ ज्योति॑श्चरति चि॒त्रमायु॑धम् । तम॒भ्रेण॑ वृ॒ष्ट्या गू॑हथो दि॒वि पर्ज॑न्य द्र॒प्सा मधु॑मन्त ईरते ॥
मा॒या । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । दि॒वि । श्रि॒ता । सूर्यः॑ । ज्योतिः॑ । च॒र॒ति॒ । चि॒त्रम् । आयु॑धम् । तम् । अ॒भ्रेण॑ । वृ॒ष्ट्या । गू॒ह॒थः॒ । दि॒वि । पर्ज॑न्य । द्र॒प्सा । मधु॑ऽमन्तः । ई॒र॒ते॒ ॥
हे मित्रावरुणा वां युवयोः माया दिवि श्रिता आश्रिता । कैषा युवयोर्मायोच्यते । सूर्यः सर्वस्य प्रेरकः ज्योतिः दीप्यमानः चित्रं चायनीयम् आयुधम् उक्तलक्षणायुधरूपः चरति परिभ्रमत्यन्तरिक्षे । शत्रुमारकत्वादायुधमुच्यते । तं सूर्यम् अभ्रेण मेघेन वृष्ट्या दिवि गूहथः गोपायथः । हे पर्जन्य देव मित्रावरुणाभ्यां वृष्ट्यर्थं प्रेरितेन त्वया मधुमन्त: द्रप्साः ईरते ईर्यन्ते । त्वत्सृष्टा वा गच्छन्ति ।
“Your deevice, Mitra and Varuṇa, is manifested in heaven, when the light (that is) the sun, your wonderful weapon, moves (in the firmament); him you invest in the sky with the cloud (and) with rain; and (your) sweet drops, Parjanya, fall (at their desire).”
Your magic, Mitra-Varuna, resteth in the heaven. The Sun, the wondrous weapon, cometh forth as light.
Ye hide him in the sky with cloud and flood of rain, and water-drops, Parjanya! full of sweetness flow.
Mitra and Varuṇa, your cunning rests upon heaven. The sun, your light, moves as a shimmering weapon.
You hide it in heaven by cloud and by rain. O Parjanya, the honeyed drops are arising.
Zum Himmel stieg, Varuna-Mitra, eure Macht, zum Licht, dem hellen Rüstzeug, dringt der Sonnengott; Ihn hüllt am Himmel ihr mit Regen und Gewölk; die süssen Tropfen, o Pardschanja, regen sich.
Eure Zaubermacht erstreckte sich bis zum Himmel: Es wandelt die Sonne, das Licht, die buntfarbige Waffe. Dies verhüllt ihr durch das Gewölk, durch den Regen am Himmel. Parjanya! Deine süßen Tropfen brechen hervor.
Ваша волшебная сила, о Митра-Варуна, укреплена на небе:
Движется солнце, свет, сверкающее оружие.
Вы скрываете его за тучей, дождем на небе.
О Парджанья, начинают падать медовые капли.
रथं॑ युञ्जते म॒रुत॑: शु॒भे सु॒खं शूरो॒ न मि॑त्रावरुणा॒ गवि॑ष्टिषु । रजां॑सि चि॒त्रा वि च॑रन्ति त॒न्यवो॑ दि॒वः स॑म्राजा॒ पय॑सा न उक्षतम् ॥
रथ॑म् । यु॒ञ्ज॒ते॒ । म॒रुतः॑ । शु॒भे । सु॒खम् । शूरः॑ । न । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । गोऽइ॑ष्टिषु । रजां॑सि । चि॒त्रा । वि । च॒र॒न्ति॒ । त॒न्यवः॑ । दि॒वः । स॒म्ऽरा॒जा॒ । पय॑सा । नः॒ । उ॒क्ष॒त॒म् ॥
हे मित्रावरुणौ युवयोरनुग्रहात् मरुतः शुभे उदकार्थं सुखं शोभनाक्षद्वारं रथं युञ्जते अश्वैर्योजयन्ति । शूरो न शूर इव । स यथा युद्धार्थं रथं युनक्ति तद्वत् । गविष्टिषु गवामुदकानाम् एषणेषु निमित्तेषु चित्रा चायनीयानि रजांसि लोकान् तन्यवः ततास्ते मरुतः वि चरन्ति विविधं चरन्ति । तस्मात् तैः सहितौ हे सम्राजा युवां दिवः द्युलोकात् पयसा उदकेन नः अस्मान् उक्षतं सिञ्चतम् ॥
“The Maruts harness their easy-going chariot, Mitra and Varuṇa, for (the emission of) water, as a hero (harnesses his war-car); their forms traverse the different spheres to distribute the rain; do you, therefore, supreme rulers, shed upon us water from heaven.”
The Maruts yoke their easy car for victory, O Mitra-Varuna, as a hero in the wars.
The thunderers roam through regions varied in their hues. Imperial Kings, bedew us with the milk of heaven.
The Maruts harness their easy-running chariot for beauty, like a champion on cattle raids, o Mitra and Varuṇa.
Thunder ranges through the shimmering air. O sovereign kings, sprinkle us with milk from heaven.
Den raschen Wagen schirrn die Maruts an zum Prunk, wie in den Schlachten, Mitra-Varuna, der Held; Die Luft durchwandern sie, die lauten Donnerer, benetzt uns mit des Himmels Milch, o Könige.
Die Marut schirren ihren leichten Wagen zur Prunkfahrt an wie ein Held auf den Beutezügen nach Rindern, o Mitra und Varuna. Grelle Donner durchziehen die Lüfte. Ihr beiden Allherrscher, netzet uns mit der Milch des Himmels!
Маруты запрягают для блеска легкоходную колесницу,
Словно герой, о Митра-Варуна, отправляясь в поисках коров.
Пронзительные громы раскатываются по (небесным) просторам.
О самодержцы, окропите нас молоком неба!
वाचं॒ सु मि॑त्रावरुणा॒विरा॑वतीं प॒र्जन्य॑श्चि॒त्रां व॑दति॒ त्विषी॑मतीम् । अ॒भ्रा व॑सत म॒रुत॒: सु मा॒यया॒ द्यां व॑र्षयतमरु॒णाम॑रे॒पस॑म् ॥
वाच॑म् । सु । मि॒त्रा॒व॒रु॒णौ॒ । इरा॑ऽवतीम् । प॒र्जन्यः॑ । चि॒त्राम् । व॒द॒ति॒ । त्विषि॑ऽमतीम् । अ॒भ्रा । व॒स॒त॒ । म॒रुतः॑ । सु । मा॒यया॑ । द्याम् । व॒र्ष॒य॒त॒म् । अ॒रु॒णाम् । अ॒रे॒पस॑म् ॥
हे मित्रावरुणौ युवयोरनुग्रहात् पर्जन्यः मेघः सु सुष्ठु इरावतीम् अन्नवतीं अन्नसाथिकां चित्रां चायनीयां त्विषीमतीं दीप्तिमतीं वाचं गर्जनशब्दं वदति । शब्दयति वृष्ट्यर्थम् । मरुतः च अभ्रा अभ्राणि मेघान् सु सुष्ठु वसत आच्छादयन्ति मायया स्वप्रज्ञया । युवां च पर्जन्येन मरुद्भिश्च सह अरुणाम् अरुणवर्णाम् अरेपसम् अपापां वृष्ट्यविघातिनीं द्यां वर्षयतम् ॥
“The cloud, (through your will), Mitra and Varuṇa, utters a wonderful sound, indicative of radiance, and announcing (abundant) food; the Maruts thoroughly invest the clouds with (their) devices, and, (along with them), you two cause the purple and faultless sky to send down rain.”
Refreshing is your voice, O Mitra-Varuna: Parjanya sendeth out a wondrous mighty voice.
With magic power the Maruts clothe them with the clouds. Ye Two cause Heaven to rain, the red, the spotless One.
O Mitra and Varuṇa, Parjanya speaks his refreshment-bringing word, shimmering and shattering.
The Maruts clothe themselves in clouds by your cunning. Make heaven rain, ruddy and spotless.
Sein lautes Lied, das labende, erschütternde, stimmt an Pardschanja schon, o Mitra-Varuna; In Wolken hüllten sich die Maruts, zaubervoll, den reinen rothen Himmel liessen regnen sie.
Parjanya läßt fein seine erquickende, grelle, schreckhafte Stimme ertönen, o Mitra und Varuna. Die Marut kleiden sich fein mit Zauberkunst in Wolken; ihr beide lasset den rötlichen makellosen Himmel regnen!
О Митра-Варуна, Парджанья мощно поднимает
Голос, подкрепляющий, пронзительный, устрашающий.
Маруты прекрасно оделись в тучи благодаря волшебной силе.
Вы двое заставьте излиться дождем алое беспорочное небо!
धर्म॑णा मित्रावरुणा विपश्चिता व्र॒ता र॑क्षेथे॒ असु॑रस्य मा॒यया॑ । ऋ॒तेन॒ विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि रा॑जथ॒: सूर्य॒मा ध॑त्थो दि॒वि चित्र्यं॒ रथ॑म् ॥
धर्म॑णा । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । वि॒पः॒ऽचि॒ता॒ । व्र॒ता । र॒क्षे॒थे॒ इति॑ । असु॑रस्य । मा॒यया॑ । ऋ॒तेन॑ । विश्व॑म् । भुव॑नम् । वि । रा॒ज॒थः॒ । सूर्य॑म् । आ । ध॒त्थः॒ । दि॒वि । चित्र्य॑म् । रथ॑म् ॥
हे मित्रावरुणा विपश्चिता प्राज्ञौ युवां धर्मणा जगद्धारकेण वृष्ट्यादिलक्षणेन कर्मणा व्रता यज्ञादिकर्माणि रक्षेथे पालयथः । असुरस्य मेघानां निरसितुः पर्जन्यस्य मायया प्रज्ञया च ऋतेन उदकेन यज्ञेन वा निमित्तेन विश्वं भुवनं सर्वं भूतजातं वि राजथः विदीपयथः इत्यर्थः । सूर्यमा सूर्यं च चित्र्यं पूज्यं रथं रंहणस्वभावं दिवि द्युलोके धत्थः धारयथो जगदुपकारार्थम् ॥ ॥ १ ॥
“Discerning, sagacious, Mitra and Varuṇa, by your office you protect pious rites, through the power of the emitter of showers; you illumine the whole world with water; you sustain the sun, the adorable chariot in the sky.”
Wise, with your Law and through the Asura's magic power ye guard the ordinances, Mitra-Varuna.
Ye by eternal Order govern all the world. Ye set the Sun in heaven as a refulgent car.
According to your nature, o Mitra and Varuṇa who perceive inspired words, you two guard your commandments by the cunning of a lord. By truth you rule over the whole living world. You place the sun here in heaven as your shimmering chariot.
Durch Ordnung schützet ihr, o Mitra-Varuna, Gesetz, o Weise, durch des Gottes Zaubermacht; Durch heil'ges Recht beschützet ihr die ganze Welt; zum Himmel setzt die Sonn' als lichten Wagen ihr.
Von Rechts wegen wachet ihr redekundigen Mitra und Varuna über die Gebote mit des Asura Zaubermacht. Mit dem Gesetz herrschet ihr über die ganze Welt; die Sonne setzet ihr an den Himmel als weitkenntlichen Wagen.
По (своему) установлению, о Митра-Варуна прозорливые,
Вы охраняете заветы (богов), волшебной силой Асуры.
Благодаря закону вы царствуете во всей вселенной.
Солнце вы помещаете на небо (как) яркую колесницу.