Sukta 5.65
ऋषिरातहव्य आत्रेयः
देवतामित्रावरुणौ
मन्त्र6
छन्दअनुष्टुप्
यश्चि॒केत॒ स सु॒क्रतु॑र्देव॒त्रा स ब्र॑वीतु नः । वरु॑णो॒ यस्य॑ दर्श॒तो मि॒त्रो वा॒ वन॑ते॒ गिर॑: ॥
यः । चि॒केत॑ । सः । सु॒ऽक्रतुः॑ । दे॒व॒ऽत्रा । सः । ब्र॒वी॒तु॒ । नः॒ । वरु॑णः । यस्य॑ । द॒र्श॒तः । मि॒त्रः । वा॒ । वन॑ते । गिरः॑ ॥
यः स्तोता चिकेत जानाति स्तुतिं युवयोः स सुक्रतुः स एव शोभनकर्मा देवत्रा देवेषु स्तोतृमध्ये । यद्वा देवेषु मध्ये। युवयोरेव स्तुतिं यश्चिकेत स सुक्रतुरिति । सः सुकर्मा नः अस्माकं ब्रवीतु स्तुतिं परम् उपदिशतु । यश्च दर्शतः दर्शनीयः वरुणः दर्शनीयः मित्रो वा मित्रश्च । वाशब्दश्चार्थे । गिरः अस्मदीयाः स्तुतीः वनते संभजते ॥
“He who knows (how to honour you two) among the gods, is ghe performer of good works; let him, communicate (that knowledge) to us, he of whom the graceful Varuṇa or Mitra accepts the laudation.”
FULL wise is he who hath discerned: let him speak to us of the Gods,—
The man whose praise-songs Varuṇa the beautiful, or Mitra, loves.
He who is perceptive has strong resolve. Let him speak among the gods for us—
he whose songs beautiful Varuṇa or Mitra longs for.
Wer es versteht, der wirke schön, der sage von den Göttern uns, Wess Lieder Mitra gerne hat und Varuna, der prächtige.
Wer verständig ist, der hat den rechten Sinn für die Götter, der soll uns sagen, wessen Lobreden der gerngesehene Varuna oder Mitra gut aufnimmt,
Кто понимает, тот – обладатель прекрасной силы духа.
Пусть выскажется он за нас среди богов,
(Тот,) чьи песни любят
Варуна или Митра, чей вид желанен.
ता हि श्रेष्ठ॑वर्चसा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा । ता सत्प॑ती ऋता॒वृध॑ ऋ॒तावा॑ना॒ जने॑जने ॥
ता । हि । श्रेष्ठ॑ऽवर्चसा । राजा॑ना । दी॒र्घ॒श्रुत्ऽत॑मा । ता । सत्प॑ती॒ इति॒ सत्ऽप॑ती । ऋ॒त॒ऽवृधा॑ । ऋ॒तऽवा॑ना । जने॑ऽजने ॥
ता हि तौ खलु मित्रावरुणौ श्रेष्ठवर्चसा प्रशस्ततेजस्कौ राजाना ईश्वरौ दीर्घश्रुत्तमा दूरदेशादाह्वानश्रोतृतमौ । ता तौ सत्पती सतां यजमानानां स्वामिनौ ऋतावृधा यज्ञस्योदकस्य वा वर्धयितारौ जनेजने सर्वेषु स्तोतृषु निमित्तेषु ऋतावाना गमनवन्तौ ॥
“They two, verily excelling in radiance, royal (deities), who hear (invocations) from the greatest distance; lords of the virtuous, favourers of the sacrifice, are in movement (for the good of) each individual man.”
For they are Kings of noblest might, of glorious fame most widely spread;
Lords of the brave, who strengthen Law, the Holy Ones with every race.
Since these two are kings of most glorious luster and farthest fame, they are lords of the settlement, who grow through the truth and possess the truth, among every people.
Denn beide sind von hellstem Glanz und weitberühmte Könige, Gebieter, die des Rechts sich freun, die heiligen, in jedem Volk.
Denn sie sind die Könige von höchstem Ansehen, die weithin bekanntesten. Sie sind die rechtmäßigen Herren, die Mehrer des rechten, rechthandelnd gegen jedermann.
Ведь они два царя
С ярчайшим блеском, о которых слышно дальше всех.
Они два истинных повелителя, усиливающих закон,
Действующих по закону в отношении каждого человека.
ता वा॑मिया॒नोऽव॑से॒ पूर्वा॒ उप॑ ब्रुवे॒ सचा॑ । स्वश्वा॑स॒: सु चे॒तुना॒ वाजाँ॑ अ॒भि प्र दा॒वने॑ ॥
ता । वा॒म् । इ॒या॒नः । अव॑से । पूर्वौ॑ । उप॑ । ब्रुवे॑ । सचा॑ । सु॒ऽअश्वा॑सः । सु । चे॒तुना॑ । वाजा॑न् । अ॒भि । प्र । दा॒वने॑ ॥
ता तौ पूर्वौ पुरातनौ वां युवाम् इयानः गच्छन् अवसे रक्षणाय सचा सह उप ब्रुवे उपेत्य स्तौमि । स्वश्वासः स्वश्वा वयमात्रेयाः । सुचेतुना शोभनप्रज्ञानौ युवां वाजानभि अन्नान्यभिलक्ष्य प्र प्रकर्षेण दावने दानाय स्तुम इति शेषः । यद्वा । स्वश्वासः स्वश्वौ ॥ द्वितीयाद्विवचनस्य जसादेशः ॥ उप ब्रुव इति संबन्धः ॥
“Approaching you, ancient (divinities), I invoke you together for protection; possessed of good steeds, (we praise you) who are provident to give us food.”
Approaching you with prayer for aid, together I address you first
We who have good steeds call on you, Most Sage, to give us strength besides.
Imploring you for help, I address you two ancient ones together:
“Through your good perception, with your good horses, (race) toward the prizes of victory to give them out.”
Indem ich euch um Hülfe fleh, ruf ich zugleich euch alte an, Dass rossereich durch eure Huld wir viele Labungen empfahn.
Um eure Gunst bittend rufe ich zuerst euch beide zusammen an: Die Besitzer guter Rosse gehen mit guter Absicht auf Siegesgewinn aus, um sie zu verschenken.
(Раз вы) такие, прежде всего я обращаюсь
К вам вместе, прося вас о помощи:
(Пусть) повелители прекрасных коней под добрым знаком
(Мчатся) к наградам, чтобы получить дары.
मि॒त्रो अं॒होश्चि॒दादु॒रु क्षया॑य गा॒तुं व॑नते । मि॒त्रस्य॒ हि प्र॒तूर्व॑तः सुम॒तिरस्ति॑ विध॒तः ॥
मि॒त्रः । अं॒होः । चि॒त् । आत् । उ॒रु । क्षया॑य । गा॒तुम् । व॒न॒ते॒ । मि॒त्रस्य॑ । हि । प्र॒ऽतूर्व॑तः । सु॒ऽम॒तिः । अस्ति॑ । वि॒ध॒तः ॥
मित्रः देवः अंहोश्चित् अंहस्वतोऽपि स्तोतुः आत् अनन्तरमेव उरु उरवे क्षयाय गृहाय निवासाय वा गातुम् उपायं वनते प्रयच्छति । मित्रस्य हि मित्रस्य खलु देवस्य सुमतिः शोभनबुद्धिः प्रतूर्वतः प्रकर्षेण हिंसतोऽपि विधतः परिचरतः शुश्रूषकस्य अस्ति हि भवति खलु ॥
“Mitra grants even to the sinful (worshipper) the (means of) repairing to his spacious dwelling; the favour of Mitra, the destroyer fo foes, is (granted) to (his) adorer.”
E’en out of misery Mitra gives a way to dwelling at our case,
For he who worships hath the grace of Mitra, fighter in the van. '
Mitra [/an ally] then wins a broad way for peaceful dwelling, even out of narrow straits,
since the favor of triumphant Mitra belongs to him who distributes
offerings.
Mitra befreit aus jeder Noth, und schenkt den Gang zu sicherm Sitz; Denn dem Verehrer wird zu Theil des Mitra Huld, des siegenden.
Mitra gewinnt selbst aus Bedrängnis einen Ausweg, freie Bahn zu einem Wohnsitz, denn Mitra´s Gunst gehört dem Verehrer, der vorausstrebt.
Митра даже из узости (создает) широкое место,
Он добывает выход для поселения.
Ведь благожелательность Митры,
Прорывающегося вперед, принадлежит почитателю.
व॒यं मि॒त्रस्याव॑सि॒ स्याम॑ स॒प्रथ॑स्तमे । अ॒ने॒हस॒स्त्वोत॑यः स॒त्रा वरु॑णशेषसः ॥
व॒यम् । मि॒त्रस्य॑ । अव॑सि । स्याम॑ । स॒प्रथः॑ऽतमे । अ॒ने॒हसः॑ । त्वाऽऊ॑तयः । स॒त्रा । वरु॑णऽशेषसः ॥
वयं यजमानाः मित्रस्य दुःखनिवारकस्य देवस्य सप्रथस्तमे सर्वतः पृथुतमे अवसि रक्षणे वयं स्याम भवेम । किंच अनेहसः अपापाः त्वोतयः त्वया रक्षिताः वरुणशेषसः। शेष इत्यपत्यनाम । वारकाः पुत्रा येषां ते । तादृशाः सत्रा वयं सर्वे सहैव भवेम ॥
“May we ever be in the comprehensive guardianship of Mitra, and, free from sin, enjoy, (Mitra), your protection, being at the same time the children of Varuṇa”
In Mitra's shelter that extends to utmost distance may we dwell,
Unmenaced, guarded by the care, ever as sons of Varuṇa.
Blameless, helped by you, we would be completely within the most extensive help
of Mitra, whose complement is Varuṇa.
Wir mögen unter Mitra's Schutz, dem ausgedehntesten, bestehn, Von dir behütet sündenlos, Varuna's Kinder allesammt.
Wir wollen in dem weitreichendsten Schutze des Mitra sein, ohne Fehl, von dir beschützt, allesamt im Schutze der Mutter des Varuna.
Да будем мы у Митры
В величайшей милости,
Безгрешные, поддержанные тобой,
Все вместе, с Варуной про запас!
यु॒वं मि॑त्रे॒मं जनं॒ यत॑थ॒: सं च॑ नयथः । मा म॒घोन॒: परि॑ ख्यतं॒ मो अ॒स्माक॒मृषी॑णां गोपी॒थे न॑ उरुष्यतम् ॥
यु॒वम् । मि॒त्रा॒ । इ॒मम् । जन॑म् । यत॑थः । सम् । च॒ । न॒य॒थः॒ । मा । म॒घोनः॑ । परि॑ । ख्य॒त॒म् । मो इति॑ । अ॒स्माक॑म् । ऋषी॑णाम् । गो॒ऽपी॒थे । नः॒ । उ॒रु॒ष्य॒त॒म् ॥
हे मित्रा मित्रावरुणौ युवं युवाम् इमं जनं स्तोतारं मां प्रति यतथः गच्छथः । आगत्य च सं च नयथः संनयथश्च । कामान् प्रापयथः । यद्वा । यतथ इत्यन्तर्णीतण्यर्थोऽयम् । अहनि यतथः व्यापारेषु गमयथः । रात्रौ च सं नयथः । निर्व्यापारं कारयथः । मघोनः हविर्लक्षणान्नवतोऽस्मान् मा परि ख्यतं मा परित्यजतम् । मो मैव ऋषीणाम् अस्माकं पुत्रानपि परि ख्यतम् । किंतु 'गोपीथे । गौः सोमरसः । तस्य पानं यस्मिन् स गोपीथो यज्ञः । तस्मिन् नः उरुष्यतं रक्षतम् ॥ ॥ ३ ॥
“You come, Mitra and Varuṇa, to this man, and guide him (to his desires); deny us not when we are rich (in offerings); (deny us not), who are (the sons) of ṛṣis protect us in the presenting of the libation.”
Ye, Mitra, urge this people on, and to one end direct their ways.
Neglect not ye the wealthy chiefs, neglect not us the Ṛṣis: be our guardians when ye quaff the milk.
The two of you, o Mitra, arrange this people and lead them together. Do not overlook the generous one nor us seers. Give us wide space under your protection.
Ihr beid', o Mitra, einiget und führt zusammen dieses Volk; Vergesset nicht des Opferherrn, noch uns, die Dichter, überseht; verschafft uns Raum in eurer Huld,
Ihr beide, Mitra und Varuna, einiget unsereins und bringet uns zusammen! Vergesset nicht des Gönners, nicht unser, der Rishi´s! Schaffet uns sicheren Ausweg unter eurem Schutze!
Вы двое, о Митра (и Варуна), объединяете
Этот народ и ведете его вместе.
Не проглядите ни щедрого покровителя,
Ни нас, поэтов!
Под (вашей) защитой создайте нам широкий выход!