Sukta 5.7
ऋषिइष आत्रेयः
देवताअग्निः
मन्त्र10
छन्दअनुष्टुप्
स᳓खायः सं᳓ वः सम्य᳓ञ्चम्
इ᳓षं स्तो᳓मं च अग्न᳓ये
व᳓र्षिष्ठाय क्षितीना᳐᳓म्
ऊर्जो᳓ न᳓प्त्रे स᳓हस्वते
हे सखायः सखिभूता ऋत्विजः वः यूयं सं संस्कुरुत । उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः । किंच सम्यञ्चम् इषम् अन्नं स्तोमं स्तोत्रं चाग्नये वर्षिष्ठाय अतिशयेन प्रवृद्धाय क्षितीनां यजमानानामर्थाय वर्षिष्ठाय प्रवृद्धतमाय ऊर्जो नप्त्रे बलस्य न पातयित्रे तत्पुत्राय वा सहस्वते बलवते संस्कुरुतेति ॥
OFFER to Agni, O my friends, your seemly food, your seemly praise;
To him supremest o'er the folk, the Son of Strength, the mighty Lord:
O friends, (bring) together your united food and praise to Agni, the strongest (god) of (human) dwellings, the offspring of Vigour, the mighty one—
O companions, (unite) together your united refreshment and praise to Agni,
to the highest (dweller) of the dwellings, to the child of nourishment endowed with strength,
O Freunde bringet insgesammt dem Agni Lob und Labung dar, Dem herrlichsten der ganzen Welt, dem sieggewohnten Sohn der Kraft,
Ihr Freunde, bringet euer Labsal und Loblied vereint dem Agni, dem Obersten der Völker, dem gewaltigen Kind der Kraft!
О друзья, (принесите) вы вместе
Жертвенную усладу и хвалу Агни,
Высочайшему (богу человеческих) поселений,
Отпрыску силы, могущественному!
कु᳓त्रा चिद् य᳓स्य स᳓मृतौ
रण्वा᳓ न᳓रो नृष᳓दने
अ᳓र्हन्तश् चिद् य᳓म् इन्धते᳓
संजन᳓यन्ति जन्त᳓वः
सोऽग्निः कुत्र चित् वर्तते इति शेषः । कुत्रास्ते । यस्य अग्नेः समृतौ संप्राप्तौ रण्वाः रममाणाः नरः नेतार ऋत्विजः । नृषदने यागगृहे अर्हन्तश्चित् । चिदिति पूजायाम् । अर्हन्तः पूज्याः पूजयन्तो वा सन्तः यमिन्धते दीपयन्ति । तदर्थं संजनयन्ति च अरण्यां जन्तवः प्राणिनः । स कुत्रेति संबन्धः ॥
Him in whose presence, when they meet in full assembly, men rejoice;
Even him whom worthy ones inflame, and living creatures bring to life.
At whose onslaught 1, wherever it be, men rejoice in the seat of men, whom the worthy ones kindle, whom (human) creatures produce.
At the encounter together with whom, wherever it be, delighting men [=priests] (unite) in the session of men [=the sacrifice]
and whom even the worthy (gods) kindle and our folk bring to birth.
Bei dessen Einkehr sich erfreun die Männer stets im Männerrath, Ihm, den entzündet, wer's vermag, und den erzeugt der Männer Schar.
Über dessen Dabeisein die Männer überall froh sind in der Männersitzung, den selbst die Würdenträger anzünden, den alle Leute erzeugen.
При встрече с которым, где бы (она не была),
Мужы (бывают) радостными в собрании мужей,
Которого зажигают только достойные,
(Которого) (все) люди порождают вместе:
सं᳓ य᳓द् इषो᳓ व᳓नामहे
सं᳓ हव्या᳓ मा᳓नुषाणा᳐म्
उत᳓ द्युम्न᳓स्य श᳓वस
ऋत᳓स्य रश्मि᳓म् आ᳓ ददे
यत् यदा इषः अन्नानि सं वनामहे संभजामहे । यदी च मानुषाणां मनुष्याणाम् अस्माकं हव्या हवींषि अग्निः सं सेवते उत तदानीं द्युम्नस्य द्योतमानस्यान्नस्य शवसा बलेन सामर्थ्येन ऋतस्य उदकस्य ग्राहकं रश्मिमा ददे आदत्तेऽग्निः । फलजनकं तेजः स्वीकृतवान् इत्यर्थः । यद्वा । ऋतस्य यज्ञस्य रश्मिं रश्मिवत् ग्राहकं स्तवम् आ ददे स्वीकरोति ॥
When we present to him the food and sacrificial gifts of men,
He by the might of splendour grasps the holy Ordinance's rein.
When we get together the food and the offerings of men, he has grasped, with the strength of his splendour, the rein of Rita.
When we get together the refreshments and together the oblations of the sons of Manu,
he for his part has taken the rein of truth with the vast power of his brilliance.
Wenn wir der Menschen Tränke ihm und ihre Opfergüsse weihn, Ergreift des Glanzes Zügel er, des Gottesdienstes mit Gewalt.
Wenn wir die Labungen, die Opfer der Menschen zusammenbringen, dann ergreift auch er Kraft seines Glanzes den Zügel des rechten Brauchs.
Когда мы вместе приготовим жертвенные услады,
Вместе жертвы людей,
То и он силой вспышки
Хватает узду закона.
स᳓ स्मा कृणोति केतु᳓म् आ᳓
न᳓क्तं चिद् दूर᳓ आ᳓ सते᳓
पवाको᳓+ य᳓द् व᳓नस्प᳓तीन्
प्र᳓ स्मा मिना᳓ति अज᳓रः
स स्म स खल्वग्निः कृणोति करोति केतुं प्रज्ञानम् आ सर्वतः । कस्येत्युच्यते । चिदप्यर्थे । नक्तं चित् रात्रावपि दूरे आ सते । आ इति चार्थे । दूरेऽपि वर्तमानाय मनुष्याय । कदा । यत् यदा पावकः अयमग्निः अजरः अजीर्णोऽनभिभाव्यः सन् वनस्पतीन् एधांसि प्र स्म मिनाति प्रकर्षेण दहति । स्मेति पूरणः ॥
He gives a signal in the night even to him who is afar,
When he, the Bright, unchanged by eld, consumes the sovrans of the wood.
He indeed produces light even by night to him who is afar, when he, the ever-young purifier, destroys the lords of the forest.
Again he makes a beacon here, even during the night, for him who is far away,
when he, the pure one, again diminishes the lords of the forest (into ash), himself unaging.
Er schaffet Licht auch in der Nacht für den auch, der noch ferne ist, Wenn flammend er, der nie verlischt, des Waldes Bäume ganz verzehrt.
Er gibt auch des Nachts, dem in der Ferne Weilenden ein Erkennungszeichen, wenn der Helle, der Alterlose die Bäume zerkleinert.
Это он создает яркий знак
Даже ночью для того, кто находится вдалеке,
Когда чистый уничтожает
Деревья, (он) нестареющий.
अ᳓व स्म य᳓स्य वे᳓षणे
स्वे᳓दम् पथि᳓षु जु᳓ह्वति
अभी᳓म् अ᳓ह स्व᳓जेनियम्
भू᳓मा पृष्ठे᳓व रुरुहुः
यस्य अग्नेः वेषणे परिचर्यायां पथिषु होममार्गेषु रश्मिषु स्वेदं स्रवदाज्यम् अव अधोमुखं जुह्वति अध्वर्यवः तदानीम् ईम् एनमग्निम् अभि रुरुहुः अह । अभ्यारोहन्त्येवाज्यधाराः । अह इति विनिग्रहार्थीयः । स्वजेन्यं स्वोत्पन्नं भूम । बहु भवतीति भूमापत्यम् । तत् पृष्ठेव पितुः पृष्ठदेशानिव । पुत्राः यथा पितुरङ्कम् आरोहन्ति तद्वत् ॥ ॥ २४ ॥
He in whose service on the ways they offer up their drops of sweat,
On him is their high kin have they mounted, as ridges on the earth.
He at whose officiating (men) pour down the offering of their sweat on the paths—to Him who is noble by his own nature, the worlds have risen as to ridges (of hills)—
In whose service they again pour down their sweat upon his paths, they have mounted this land of his own noble birth like the backs (of horses).
Auf ihn, den Blutsfreund, stiegen hin die Wesen, wie auf Bergeshöhen, Bei dessen Dienst sie vielen Schweiss vergiessen auf die Pfad' hinab.
In dessen Dienste sie unterwegs Schweiß opfern, sie haben das heimatliche Land wie Reiter die Pferderücken erstiegen.
(Тот,) на службе у кого
Они проливают пот на дорогах, –
(Для него) они взобрались на родную
Землю, как (всадники) на спины (коней).
य᳓म् म᳓र्तियः पुरुस्पृ᳓हं
विद᳓द् वि᳓श्वस्य धा᳓यसे
प्र᳓ स्वा᳓दनम् पितूना᳐᳓म्
अ᳓स्ततातिं चिद् आय᳓वे
यम् अग्निं पुरुस्पृहं बहुभिः स्पृहणीयं विदत् वेत्ति । मर्त्यः यजमानः विश्वस्य धायसे सर्वस्य व्यापारार्थं पितूनाम् अन्नानां प्र स्वादनं प्रकर्षेण स्वादूकर्तारम् अस्ततातिम् अस्ते गृहे निवासकर्तारम् आयवे अन्नार्थं यजमानार्थं वा । चित् पूरण:॥
Whom, sought of many, mortal man hath found to be the Stay of all;
He who gives flavour to our food, the home of every man that lives.
He whom the mortal has acquired, the much-desired (god), for the refreshment of every one, the sweetener of nourishment, the homestead for the Âyu—
The much coveted one whom the mortal finds in order that he suckle everyone [=both gods and mortals],
(the one who is) the sweetening of foods and also the homeland for Āyu,
Der vielbegehrte, den der Mensch zur Pflege alles Gutes fand, Er, der verschönt die Tränke all, und der des Menschen Heimat ist.
Den Vielbegehrten, den der Sterbliche fand zur Sättigung eines jeden, den Schmackhaftmacher der Speisen, die wahre Heimstätte für den Ayu.
(Тот) многожеланный (бог), которого смертный
Нашел для (жертвенного) насыщения каждого,
(Он,) делающий пищу вкусной, про(двигается вперед),
Настоящая родина для Аю.
स᳓ हि᳓ ष्मा ध᳓न्व आ᳓क्षितं
दा᳓ता न᳓ दा᳓ति आ᳓ पशुः᳓
हि᳓रिश्मश्रुः शु᳓चिदन्न्
ऋभु᳓र् अ᳓निभृष्टतविषिः
स हि ष्म स खल्वग्निः धन्व निरुदकप्रदेशम् आक्षितं तृणकाष्ठादिभिराक्षितम् आ दाति सर्वतः खण्डयति दहतीत्यर्थः । दाता तृणादिखण्डयिता पशुः न पशुरिव । पशुर्यथा तृणजातं क्रमेण भक्षयति तद्वत् । हिरिश्मश्रुः हिरण्यश्मश्रुः शुचिदन् दीप्तदन्तः ऋभुः उरु भवन् । महानित्यर्थः । अनिभृष्टतविषिः अपीडितबलः ॥
Even as a herd that crops the grass he shears the field and wilderness,
With flashing teeth and beard of gold, deft with his unabated might.
He indeed, the beast, mows off deserts and habitable land like a mower, the golden-bearded with brilliant teeth, the Ribhu of undecaying strength.
Because like a mower, he again mows the uninhabitable wasteland like a grazing animal— he of golden beard and blazing teeth, the craftsman whose might is never blunted—
Auch immer grüne Auen mäht er ab, wie keine Heerd' es kann, mit hellem Zahn und goldnem Bart, der starke, ewig frisch an Kraft.
Denn die Steppe, das bewohnte Land mäht er wie ein Mäher, recht wie ein grasendes Tier, der mit goldenem Barte, mit blanken Zähnen, ein Ribhu von ungeschwächter Kraft.
Ведь это он пустыню (и) заселенную землю
Косит, словно косец, словно (пасущийся) скот (все сьедает),
Златобородый, со сверкающими зубами,
Рибху с неоскудевающей силой.
शु᳓चिः ष्म य᳓स्मा अत्रिव᳓त्
प्र᳓ स्व᳓धितीव री᳓यते
सुषू᳓र् असूत माता᳓
क्राणा᳓ य᳓द् आनशे᳓ भ᳓गम्
अयमग्निः शुचिः ष्म दीप्तः खलु । यस्मै अग्नये अत्रिवत् अत्रिरिव यजमानो हविर्दातुं प्र रीयते प्रगच्छति । यद्वा । स्मेति पूरणः । शुचिर्यस्मै ॥ प्रथमार्थे चतुर्थी । दीप्तो योऽत्रिवत् । अत्ति तृणमित्यत्रिः पशुः । स इव । स यथा तृणानि खादमानो गच्छति तद्वद्दहतीत्यर्थः । स्वधितिरिव परशुरिव छिन्दन् । सुषूः सुप्रसवा माता अरणिः असूत क्राणा कुर्वाणं जगदुपकारकम् । यत् यस्मात् य इति वा । योऽग्निः भगम् अन्नम् आनशे अश्नुते ॥
For him, to whom, bright as an axe he, as to Atri, hath flashed forth,
Hath the well-bearing Mother borne, producing when her time is come.
The bright one for whom (the ghrita) streams (quickly) like an axe 1, as at (the sacrifice of) Atri. Him the well-bearing mother has born, as soon as 2 she had enjoyed love 3.
Him his mother bore bearing easily, when she successfully obtained the good fortune (of Agni’s birth),
(for the sacrificer), for whom, as for Atri, blazing (Agni) again streams forth like an axe.
Ihn, welchem recht nach Atri-Art die Flamme vordringt wie ein Beil, Gebar die Mutter sonder Müh, als kräftig er sein Loos erreicht.
Dem wie bei Atri die Flamme hervorschießt blank wie eine Axt, ihn hat die Mutter in leichter Geburt geboren, nachdem sie dazu bereit das Liebesglück erlangt hatte.
Для кого, как у Атри, совсем чистый
(Жир) стекает, словно (скользит) топор, –
(Его) очень легко родила мать,
После того как охотно вкусила любовного счастья.
आ᳓ य᳓स् ते सर्पिरासुते
अ᳓ग्ने श᳓म् अ᳓स्ति धा᳓यसे
अइ᳓षु द्युम्न᳓म् उत᳓ श्र᳓व
आ᳓ चित्त᳓म् म᳓र्तियेषु धाः
हे सर्पिरासुते घृताख्यान्न अग्ने यः त्वम् आ सर्वतो भवसि तादृशाय धायसे सर्वस्य धात्रे ते तुभ्यं शमस्ति सुखमस्ति । स्तुतेः सकाशात् । तथा चेत् एषु मर्त्येषु स्तोतृष्वात्रेयेषु द्युम्नं यशः आ धाः आधेहि। उत अपि च श्रवः अन्नम् आ धाः । चित्तं त्वदीयामनुग्रहबुद्धिमपि आ धाः ॥
Agni to whom the oil is shed by him thou lovest to support,
Bestow upon these mortals fame and splendour and intelligence.
He who satisfies thee for refreshment, O Agni who drinkest butter: mayst thou bestow splendour, renown, and (wise) mind on such mortals 1.
(For the sacrificer), who is luck for you so that you suckle (everyone), o Agni, o you having butter as your soma-drink,
establish brilliance and fame here among these mortals, (establish)
insight here.
Welch Gut du zu vertheilen hast, o fettgetränkter Agni du, Das schenke diesen Sterblichen, Ruhm, Herrlichkeit und weisen Sinn.
Wer es dir, Agni mit dem Schmalzaufguß, recht macht zur Labung, all den Sterblichen sollst du Glanz und Ruhm und Einsicht verleihen.
Кто тебе, о глотающий топленое масло
Агни, бывает на благо, чтобы ты насыщался, –
Таким смертным дай
Блеск, славу и ум!
इ᳓ति चिन् मन्यु᳓म् अध्रि᳓जस्
त्वा᳓दातम् आ᳓ पशुं᳓ ददे
ã᳓द् अग्ने अ᳓पृणतो
अ᳓त्रिः सासहियाद् द᳓स्यून्
इषः᳓ सासहियान् नॄ᳓न्
इति चित् इत्थं कृतप्रकारेण मन्युं मननसाधनं स्तोत्रम् अध्रिजः । अधृतम् अन्यैरग्निव्यतिरिक्तैः अधृष्यं वा जनयिता ऋषिः त्वादातं त्वया दातव्यं पशुम् आ ददे आदत्ते । आददीत वा । आत् अनन्तरमेव अग्नेः अपृणतः अददतः दस्यून् अत्रिः तद्गोत्रः इषः सासह्यात् भृशमभिभवेत् । इषः एष्टॄन् नॄन् विरोधिनः सासह्यात् । पुनरुक्तिरादरार्था ॥ ॥ २५ ॥
Such zeal hath he, resistless one: he gained the cattle given by thee.
Agni, may Atri overcome the Dasyus who bestow no gifts, subdue the men who give no food.
Thus I have seized upon the spirit of Adhrig(?) as upon a head of cattle given by thee 1. May then Atri, O Agni, overcome the Dasyus who do not give (to the Brahmans); may Isha overcome the men (who do not give).
With just these words, I take the battle-fury of Adhrij, the (sacrificial) animal given by you.
Then, o Agni, Atri should overpower the Dasyus, who never give; Iṣa should overpower men [=other sacrificers].
Auf diese Art [oder durch dieses Lied] empfing der Unaufhaltsame Eifer und von dir geschenktes Gut; dann möge Atri, o Agni, die Geizigen bewältigen, Feinde, Güter (?) und Männer bewältigen (?)
So habe ich die böse Absicht des Reichen vereitelt: Ich nehme das von dir geschenkte Tier in Besitz. Nun möge Atri die kargen Dasyu´s bezwingen, o Agni; möge Isa die kargen Herren bezwingen.
Так (развеял я) ярость богатого:
Я взял скот, данный тобою.
И пусть, о Агни, скупых
Дасью осилит Атри,
Пусть осилит он (их) подношения (и) мужей!