Sukta 5.73
ऋषिपौर आत्रेयः
देवताअश्विनौ
मन्त्र10
छन्दअनुष्टुप्
यद॒द्य स्थः प॑रा॒वति॒ यद॑र्वा॒वत्य॑श्विना । यद्वा॑ पु॒रू पु॑रुभुजा॒ यद॒न्तरि॑क्ष॒ आ ग॑तम् ॥
यत् । अ॒द्य । स्थः॒ । पा॒रा॒ऽवति॑ । यत् । आ॒र्वा॒ऽवति॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । यत् । वा॒ । पु॒रु । पु॒रु॒ऽभु॒जा॒ । यत् । अ॒न्तरि॑क्षे । आ । ग॒त॒म् ॥
हे पुरुभुजा बहुषु यज्ञेषु भोक्तारौ अधिकं रक्षितारौ वा हे अश्विना यत् यदि अद्य अस्मिन् काले परावति अत्यन्तं दूरदेशे द्युलोके स्थः भवथः । यत् वा अर्वावति अरणवति गन्तुं शक्ये प्रदेशे अन्तिके स्थः । यत् यदि वा अथवा पुरु बहुप्रदेशेषु स्थः । यत् यदि अन्तरिक्षे स्थः तस्मात्सर्वस्मात् अद्य आ गतम् आगच्छतम् ॥
“Whether, Aśvins, you are at present far, whether you are nigh, whether you are (straying) many plural ces, or whether you are in mid-air, do you, who partake of many offerings, come hither.”
WHETHER, O Asvins, ye this day be far remote or near at hand,
In many spots or in mid-air, come hither, Lords of ample wealth.
Whether today you two are far distant, whether close by, o Aśvins, or whether—o you who bring many enjoyments many times—
(you are) in the midspace, come here.
Wenn heut ihr in der Ferne seid, wenn nahe, vielgeniessende, Wenn vielfach weilend, Ritter ihr, wenn in der Luft, so kommet her.
Wenn ihr Asvin heute in der Ferne, wenn ihr in der Nähe seid, oder wenn ihr vielmals Vielnützende im Luftreich seid, so kommt her!
Если сегодня вы находитесь далеко,
Если близко, о Ашвины,
Или если во многих местах, о многополезные,
Если в воздушном пространстве – приезжайте (к нам)!
इ॒ह त्या पु॑रु॒भूत॑मा पु॒रू दंसां॑सि॒ बिभ्र॑ता । व॒र॒स्या या॒म्यध्रि॑गू हु॒वे तु॒विष्ट॑मा भु॒जे ॥
इ॒ह । त्या । पु॒रु॒ऽभूत॑मा । पु॒रु । दंसां॑सि । बिभ्र॑ता । व॒र॒स्या । या॒मि॒ । अध्रि॑गू॒ इत्यध्रि॑ऽगू । हु॒वे । तु॒विःऽत॑मा । भु॒जे ॥
इह अस्मिन् यज्ञे त्या तौ पुरुभूतमा पुरूणां बहूनां यजमानानां भावयितृतमौ पुरु पुरूणि दंसांसि कर्माणि बिभ्रता धारयन्तौ वरस्या वरणीयौ अध्रिगू अन्यैः अधृतगमनकर्माणौ यामि उपागच्छामि । तुविष्टमा प्रभूततमौ भुजे भोगाय पालनाय वा हुवे आह्वयामि ॥
“I approach you (to invite you) hither, you who are the encouragers of many; (who are) the achievers of many (great) exploits, most excellent and irresistible, I invoke you, who are most mighty, for protection.”
These here, who show o'er widest space, bringing full many a wondrous act,
Resistless, lovingly I seek, I call the Mightiest to enjoy.
Here are these two who appear most often, bringing their many
wondrous powers.
With longing for space, I beseech the pair who are not poor. I call upon the two most powerful ones to give enjoyment.
Hier diese vielerscheinenden, viel Wunder mit sich führenden; Die schnellen bitt' ich voll Begier, die stärksten lad' ich zum Genuss.
Hierher mögen die beiden gar Vielseitigen kommen, die viele Meisterkünste mit sich führen. Ich wende mich an die beiden Reichen als Bittsteller; ich rufe sie an, die am meisten zum Nutzen dienen.
Сюда (пусть приедут) эти двое лучше всех возникающих во многих местах,
Неся (с собой) многие чудесные силы!
Я обращаюсь с желанием дара к (ним,), лишенным скупости,
Я зову сильнейших для удовольствия.
ई॒र्मान्यद्वपु॑षे॒ वपु॑श्च॒क्रं रथ॑स्य येमथुः । पर्य॒न्या नाहु॑षा यु॒गा म॒ह्ना रजां॑सि दीयथः ॥
ई॒र्मा । अ॒न्यत् । वपु॑षे । वपुः॑ । च॒क्रम् । रथ॑स्य । ये॒म॒थुः॒ । परि॑ । अ॒न्या । नाहु॑षा । यु॒गा । म॒ह्ना । रजां॑सि । दी॒य॒थः॒ ॥
हे अश्विनौ युवां रथस्य युष्मदीयस्य अन्यत् चक्रम् ईर्मा ॥ अर्तेः ईर्मा इति रूपम् । गन्तर्यादित्ये वपुषे तस्य शोभायै वपुः वपुष्मत् तेजोवत् चक्रं येमथुः नियमितवन्तौ स्थः । अन्या अन्येन चक्रेण मह्ना महत्त्वेन स्वसामर्थ्येन नाहुषा युगा । नहुषा मनुष्याः । तेषां युगा युगोपलक्षितान् कालान् प्रातरादिसवनान् अहोरात्रादिकालान् वा रजांसि लोकांश्च परि दीयथः परिगच्छथः । ‘न्य१घ्न्यस्य मूर्धनि चक्रं रथस्य येमथुः ' ( ऋ. सं १. ३०. १९ ) इत्युक्तम् ॥
“You hae arrested one luminous wheel of (your) car for illumining the form (of the sun), while with the other you traverse the spheres (to regulate) by your power the ages of mankind.”
Another beauteous wheel have ye fixed there to decorate your car.
With others through the realms ye roam in might unto the neighbouring tribes.
You maintain at rest your chariot’s one wheel [=the sacrificial fire], the marvel to be marveled at.
With the other (wheel) [=the sun?] you fly around the generations of the descendants of Nahuṣa and the airy regions by your greatness.
Ihr habt des Wagens eines Rad zur Pracht das prächt'ge hergelenkt; Um andre Nachbarstämme fliegt ihr durch die Luft mit Herrlichkeit.
Das eine Rad des Wagens - zum Staunen erstaunlich - habt ihr zurückgehalten; mit dem anderen flieget ihr über die nahusischen Geschlechter, mit Macht über die Räume hinweg.
Одно колесо колесницы – диво на удивление –
Вы удержали в стороне.
(С другим) вы летаете над другими –
Над поколениями Нахуши, мощно – над просторами.
तदू॒ षु वा॑मे॒ना कृ॒तं विश्वा॒ यद्वा॒मनु॒ ष्टवे॑ । नाना॑ जा॒ताव॑रे॒पसा॒ सम॒स्मे बन्धु॒मेय॑थुः ॥
तत् । ऊँ॒ इति॑ । सु । वा॒म् । ए॒ना । कृ॒तम् । विश्वा॑ । यत् । वा॒म् । अनु॑ । स्तवे॑ । नाना॑ । जा॒तौ । अ॒रे॒पसा॑ । सम् । अ॒स्मे इति॑ । बन्धु॑म् । आ । ई॒य॒थुः॒ ॥
हे विश्वा व्याप्तौ यत् येन स्तोत्रेण वां युवाम् अनु ष्टवे अनुस्तुवे तदु । उ इति पूरणः । एना अनेन पौरेण सु सुष्ठु वां युवाभ्यां कृतं संपादितं भवतु । नाना पृथगेव जातौ समृद्धौ अरेपसा अपापौ अस्मे अस्मभ्यं बन्धुम् अन्नं धनं वा सम् आ ईयथुः सम्यक् गमयथः । सम्यक् प्रयच्छतमित्यर्थः ॥
“May the praise, universal (deities), wherewith I laud you, be agreeable to you, as offered by this (your worshipper); and do yo, who are severally born, and free from blame bestow upon us food.”
That deed of yours that is extolled, Visvas! hath all been done with this.
Born otherwise, and spotless, ye have entered kinship's bonds with us.
And that is accomplished by this (chariot) of yours—(that act) of yours which is praised throughout all (generations):
Born separately, faultless, you two together have come to kinship
with us.
Das habt ihr herrlich hier vollbracht, und alles, was man von euch rühmt; Ihr reinen, anderwärts erzeugt, gingt mit uns in Verwandschaft ein.
Das habt ihr fein mit ihm getan, was bei allen Geschlechtern von euch gepriesen wird. An verschiedenen Orten ohne Makel geboren habt ihr mit uns Freundschaft geschlossen.
И это вы так прекрасно сделали,
Что славят вас все (поколения).
Родившись в разных местах, беспорочные,
Вы вступили с нами в тесную связь.
आ यद्वां॑ सू॒र्या रथं॒ तिष्ठ॑द्रघु॒ष्यदं॒ सदा॑ । परि॑ वामरु॒षा वयो॑ घृ॒णा व॑रन्त आ॒तप॑: ॥
आ । यत् । वा॒म् । सू॒र्या । रथ॑म् । तिष्ठ॑त् । र॒घु॒ऽस्यद॑म् । सदा॑ । परि॑ । वा॒म् । अ॒रु॒षाः । वयः॑ । घृ॒णा । व॒र॒न्ते॒ । आ॒तपः॑ ॥
हे अश्विनौ वां युवयोः सदा सर्वदा रघुष्यदं शीघ्रगं रथं सूर्या युवयोः पत्नी यत् यदा आ तिष्ठत् अस्थितवती तदा वां परि वरन्ते परितो वृण्वन्ति । के। अरुषाः आरोचमानाः घृणा दीप्ताः आतपः आतापनाः शत्रूणां वयः अश्वाः । अथवा आतपः इति विशेष्यम् । वयो गन्तार उक्तलक्षणा आतपः सर्वतस्तापयित्र्यो दीप्तयः परि वरन्ते ॥ ॥ ११ ॥
“When Sūrya has ascended your ever easy-moving car, then bright-waving, resplendent rays (of light) encompass you.”
When Surya mounted on your car that rolls for ever rapidly,
Birds of red hue were round about and burning splendours compassed you.
When Sūryā mounts your ever swift-running chariot,
your ruddy birds keep its [=the sun’s] glowing heat from burning.
Als euren Wagen Suria bestieg, der stets in Eile fliegt, Da wehrten ab die heisse Glut die rothen Vögel, die ihr habt.
Wenn Surya euren Wagen besteigt, den immer schnell fahrenden, dann halten eure rötlichen Vogelrosse die Gluten von sich ab, daß sie nicht versengen.
Когда Сурья поднималась на вашу
Колесницу, всегда стремительно мчащуюся,
Ваши алые птицы (-кони)
Отвращали солнечный зной, чтобы не сгореть.
यु॒वोरत्रि॑श्चिकेतति॒ नरा॑ सु॒म्नेन॒ चेत॑सा । घ॒र्मं यद्वा॑मरे॒पसं॒ नास॑त्या॒स्ना भु॑र॒ण्यति॑ ॥
यु॒वोः । अत्रिः॑ । चि॒के॒त॒ति॒ । नरा॑ । सु॒म्नेन॑ । चेत॑सा । घ॒र्मम् । यत् । वा॒म् । अ॒रे॒पस॑म् । नास॑त्या । आ॒स्ना । भु॒र॒ण्यति॑ ॥
हे नरा नेतारावश्विनौ युवोः युवयोः । युवामित्यर्थः । अत्रिः अस्मत्पिता ऋषिः सुम्नेन सुखेन अग्निदाहोपशमरूपेण हेतुना चेतसा आदरयुक्तेन मनसा चिकेतति जानाति । स्तुतवानित्यर्थः । सति दुःखे सुखमपेक्षते । दुःखस्य कः प्रसङ्ग इत्यत आह । यत् यस्मात् हे नासत्यौ वां युवयोः आस्ना आस्येन तन्निष्पनेन स्तोत्रेण घर्मं दीप्तं दहन्तमग्निमसुरैः स्वदाहाय प्रक्षिप्तम् अरेपसम् अपापं सुखकरं भुरण्यति प्राप्तवान् ॥ भुरण्यतिर्गतिकर्मा ॥ अत्रेरनेः सकाशात् रक्षणं ' हिमेनाग्निं घ्रंसम् ' ( ऋ. सं १. ११६. ८ ), ' युवमृबीसमुत तप्तमत्रये ' ( ऋ. सं. १०. ३९. ९ ) इत्यादिभिः स्पष्टं प्रदर्शितम् ॥
“Leaders (of rites), Atri recognized (your benevolence) with (a grateful) mind on account of the relief (you afforded him), when, Nāsatyās, through his praise of you, he found the (fiery) heat innocuous.”
Atri bethinks himself of you, O Heroes, with a friendly mind,
What time, Nasatyas, with his mouth he stirs the spotless flame for you.
O you men, Atri will be attentive to you two with his good thought and attention,
when he scurries toward your faultless hot(-vessel) with his mouth, o Nāsatyas.
Mit liebevollem Sinne hat, o Männer, Atri auf euch Acht, Wenn er den reinen Opfertrank, o treue, vor euch wallen lässt.
Euer gedenkt Atri mit Wohlwollen im Herzen, ihr Herren, da er nach eurem tadellosen Milchtrank mit dem Munde hastig fuhr, ihr Nasatya´s.
Атри вспоминает вас,
О два мужа, с признательностью в сердце,
Когда он ищет ртом
Ваше беспорочное горячее молоко, о Насатьи.
उ॒ग्रो वां॑ ककु॒हो य॒यिः शृ॒ण्वे यामे॑षु संत॒निः । यद्वां॒ दंसो॑भिरश्वि॒नात्रि॑र्नराव॒वर्त॑ति ॥
उ॒ग्रः । वा॒म् । क॒कु॒हः । य॒यिः । शृ॒ण्वे । यामे॑षु । स॒म्ऽत॒निः । यत् । वा॒म् । दंसः॑ऽभिः । अ॒श्वि॒ना॒ । अत्रिः॑ । न॒रा॒ । आ॒ऽव॒वर्त॑ति ॥
उग्रः उद्गूर्णबलः वां युवयोः ककुहः उच्छ्रितो महान् ययिः गन्ता संतनिः सततं गच्छन् रथः यामेषु गमनेषु यज्ञेषु वा शृण्वे श्रूयते । हे अश्विना हे नरा यत् यस्मात् वां युवां दंसोभिः कर्मभिः अत्रिः अस्मत्पिता आववर्तति आवर्तयति ॥
“Your strong, lofty, moving, ever-progressing (ear) has been renowned at sacrifices ever since; Aśvins, leaders (of rites), Atri was rescued by your acts.”
Strong is your swiftly moving steed, famed his exertion in the course
When by your great deeds, Atyins, Chiefs, Atri is brought to us again.
Your powerful lead horse is moving. Its thundering is heard on its journeys,
o Aśvins, when Atri will turn it here along with your wondrous powers, you men.
Es eilt eur starkes, hohes Ross, auf euren Fahrten schallt Getön, Wenn, Ritter, euch durch schönes Werk, o Männer, Atri wendet her.
Euer gewaltiger Buckelochse ist im Lauf; man hört sein Getrappel auf den Fahrten, wenn euch Atri durch seine Meisterkünste hervorbringen wird, ihr Herren Asvin.
Бежит ваш грозный горбатый бык,
Эхо слышно по дорогам,
Когда вас, о Ашвины, чудесными силами
Заставляет повернуть сюда Атри, о два мужа.
मध्व॑ ऊ॒ षु म॑धूयुवा॒ रुद्रा॒ सिष॑क्ति पि॒प्युषी॑ । यत्स॑मु॒द्राति॒ पर्ष॑थः प॒क्वाः पृक्षो॑ भरन्त वाम् ॥
मध्वः॑ । ऊँ॒ इति॑ । सु । म॒धु॒ऽयु॒वा॒ । रुद्रा॑ । सिस॑क्ति । पि॒प्युषी॑ । यत् । स॒मु॒द्रा । अति॑ । पर्ष॑थः । प॒क्वाः । पृक्षः॑ । भ॒र॒न्त॒ । वा॒म् ॥
हे मधूयुवा मधुरस्य सोमादेर्मिश्रयितारौ हे रुद्रा। रुत् स्तुतिः । तया द्रवणीयौ रुद्रपुत्रौ वा वां मध्वः मधुररसेन सु पिप्युषी सुष्ठु प्याययन्ती स्तुतिरस्मत्कृता सिषक्ति सेवते । यत् यदा समुद्रा समुद्द्रवणसाधनानि अन्तरिक्षाणि अति पर्षथः अतिपारयथः । यज्ञं प्राप्नुथः इत्यर्थः । पक्वाः पृक्षः अन्नानि हविर्लक्षणानि वां भरन्त भ्रियन्ते यजमानैः ॥
“Mixers of the Soma juice, Rudras, (our) nutritious (adoration) bedews you will with the libation, when you traverse (the limits) of the firmament, and the prepared viands (of the sacrifice) support you.”
Lovers of sweetness, Rudras, she who streams with sweetness waits on you.
When ye have travelled through the seas men bring you gifts of well-dressed food.
The one that swells with honey follows you two closely, o you
honey-seeking Rudras.
When you two will cross beyond the seas, they [=priests] bring cooked foods to you.
Süssliebende, o glänzende, die schwillt von Süss, erwartet euch; Wenn ihr durchfahrt die Meeresflut, so bringt man gare Tränke euch.
Die von Süßigkeit Überquellende kommt fein mit, ihr Süßes liebenden Rudra´s. Wann ihr übers Meer fahret, werden euch gekochte Stärkungen aufgetragen.
Хорошо пропитанный медом (кнут),
О любящие мед Рудры, (вас) сопровождает.
Когда вы пересекаете море,
Вам преподносятся вареные подкрепления.
स॒त्यमिद्वा उ॑ अश्विना यु॒वामा॑हुर्मयो॒भुवा॑ । ता याम॑न्याम॒हूत॑मा॒ याम॒न्ना मृ॑ळ॒यत्त॑मा ॥
स॒त्यम् । इत् । वै । ऊँ॒ इति॑ । अ॒श्वि॒ना॒ । यु॒वाम् । आ॒हुः॒ । म॒यः॒ऽभुवा॑ । ता । याम॑न् । या॒म॒ऽहूत॑मा । याम॑न् । आ । मृ॒ळ॒यत्ऽत॑मा ॥
हे अश्विना युवां सत्यमित् सत्यमेव । वै इति पादपूरणः । मयोभुवा सुखस्य भावयितारौ आहुः पुराविदः । ता तौ सुखकरत्वेन प्रसिद्धौ युवां यामन् यज्ञे यामहूतमा गमनार्थं भृशमाह्वातव्यौ भवतमिति शेषः । यामन् अस्मद्यज्ञे अस्मदर्थागमने वा मृळयत्तमा चातिशयेन सुखयितारौ भवतम् । आकारश्चार्थे ॥
“Truly have they called you, Aśvins, the bestowers of felicity; such may you be when earnestly invoked to our sacrifice; bountiful bestowers of felicity at our sacrifice.”
Asvins, with truth they call you Twain bestowers of felicity;
At sacrifice most prompt to hear, most gracious ye at sacrifice.
It is really true, o Aśvins: they call you joy itself.
On their journey these two are the most often summoned on the
journey; here on their journey they are the most merciful.
Mit vollem Rechte nennet man o Ritter, Wonnebringer euch, Beim Fest die hülfsbereitesten, beim Fest die holdgesinntesten.
In Wahrheit heißen sie euch ja die Heilsamen, ihr Asvin. Ihr seid auf der Fahrt die Fahrtgerufensten, auf der Fahrt die Barmherzigsten.
А ведь правда же, о Ашвины,
Вас называют утешителями.
В пути вы лучше всех призываетесь,
В пути вы больше всех жалеете.
इ॒मा ब्रह्मा॑णि॒ वर्ध॑ना॒श्विभ्यां॑ सन्तु॒ शंत॑मा । या तक्षा॑म॒ रथाँ॑ इ॒वावो॑चाम बृ॒हन्नम॑: ॥
इ॒मा । ब्रह्मा॑णि । वर्ध॑ना । अ॒श्विऽभ्या॑म् । स॒न्तु॒ । शम्ऽत॑मा । या । तक्षा॑म । रथा॑न्ऽइव । अवो॑चाम । बृ॒हत् । नमः॑ ॥
अथ स्तुतिं निगमयति । इमा इमानि इदानीं कृतानि ब्रह्माणि परिवृढानि स्तोत्राणि अश्विभ्यां वर्धना वर्धनानि समर्धकानि शंतमा सुखतमानि सन्तु । या यानि तक्षाम संपादयाम रथानिव शिल्पी तद्वत्तक्षाम तानि सन्तु । वयं बृहत् प्रभूतं प्रभूतफलप्रदं नमः नमस्कारोक्तिम् अवोचाम ॥ ॥ १२ ॥
“May these praises exalting the Aśvins be productive of happiness, the praise that we fabricate as (a wheelwright) a car; we proclaim aloud fervent adoration.”
Most pleasing to the Asvins be these prayers which magnify their might,
Which we have fashioned, even as cars high reverence have we spoken forth.
Let these strengthening formulations for the Aśvins be most
luck-bringing—
these that we fashion like chariots. We have spoken lofty reverence.
Den Rittern mögen kräftigend willkommen die Gebete sein, Die wir wie Wagen zimmerten, wir sprechen hohe Ehrfurcht aus.
Diese erbaulichen Worte sollen den Asvin recht wohltuende Stärkungen sein, die wir wie Wagen gezimmert haben. Wir haben sie als hohe Huldigungen gesprochen.
Эти усиливающие слова молитвы
Да будут Ашвинам на самое большое благо,
(Слова,) которые мы выточили, как (плотники) – колесницы.
Мы произнесли (их) как высокое поклонение.