Sukta 5.79
ऋषिसत्यश्रवा आत्रेयः
देवताउषाः
मन्त्र10
छन्दपङ्क्तिः
म॒हे नो॑ अ॒द्य बो॑ध॒योषो॑ रा॒ये दि॒वित्म॑ती । यथा॑ चिन्नो॒ अबो॑धयः स॒त्यश्र॑वसि वा॒य्ये सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
म॒हे । नः॒ । अ॒द्य । बो॒ध॒य॒ । उषः॑ । रा॒ये । दि॒वित्म॑ती । यथा॑ । चि॒त् । नः॒ । अबो॑धयः । स॒त्यऽश्र॑वसि । वा॒य्ये । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
अद्य अस्मिन् यागदिने हे उषः उषोदेवि दिवित्मती दीप्तिमती त्वं नः अस्मान् महे महते राये धनप्राप्तये बोधय प्रज्ञापय । प्रकाशयेत्यर्थः । सति प्रकाशे क्रतुद्वारा दृव्यस्योपार्जयितुं शक्यत्वात् । यथा चित् यथैव पूर्वं नः अस्मान् अबोधयः अतीतेषु दिवसेषु यथा बोधितवती तद्वदद्यापि इत्यर्थः । हे सुजाते शोभनप्रादुर्भूते अश्वसूनृते । अश्वार्था प्रियसस्यात्मिका स्तुतिवाक् यस्याः सा । हे तादृशि देवि वाय्ये वय्यपुत्रे सत्यश्रवसि मय्यनुगृहाणेत्यर्थः ॥
“Radiant Uṣas, wake up today for (the acquisition of) ample riches, in like manner as you have awakened us (of old); bright-born, and praised sincerely for (the gift of) horses, show favour to satyaśravas, the son of Vayya.”
O HEAVENLY Dawn, awaken us to ample opulence to-day
Even as thou hast wakened us with Satyasravas, Vayya's son, high-born! delightful with thy steeds!
Awaken us today for great wealth, o Dawn, as heaven-bright one,
just as you also awakened us at Satyaśravas Vāyya’s
– o well-born lady, liberal with horses.
Zu grossem Reichthum weck uns heut, o Morgenroth, zu glänzendem; Wie du uns immer aufgeweckt, bei Vajja's Sohn, Satjaçravas, o edle, rossereiche du.
Weck uns heute, o Usas, zu großem Reichtum, du die Glanzreiche, wie du uns sonst bei Satyasravas Vayya geweckt hast, du Edelgeborene, Roßeschenkende.
Разбуди нас сегодня для великого
Богатства, о Ушас, полная блеска,
Как ты будила нас
У Сатьяшраваса Вайи,
О благородная, о щедро дающая коней!
या सु॑नी॒थे शौ॑चद्र॒थे व्यौच्छो॑ दुहितर्दिवः । सा व्यु॑च्छ॒ सही॑यसि स॒त्यश्र॑वसि वा॒य्ये सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
या । सु॒ऽनी॒थे । शौ॒च॒त्ऽर॒थे । वि । औच्छः॑ । दु॒हि॒तः॒ । दि॒वः॒ । सा । वि । उ॒च्छ॒ । सही॑यसि । स॒त्यऽश्र॑वसि । वा॒य्ये । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे दिवः दुहितः दिवः सूर्यस्य पुत्र्युषः या त्वं सुनीथे एतन्नामके शौचद्रथे शुचद्रथस्थापत्ये पूर्वं व्यौच्छः व्यवासयस्तमांसि सा त्वं सहीयसि अतिशयेन बलवति वाय्ये वय्यपुत्रे सत्यश्रवसि मयि व्युच्छ तमो विवासय । उच्छी विवासे' । विवासो वर्जनम् । शिष्टमुक्तम् ॥
“Daughter of heaven, who have dawned upon Sunitha, the son of Śucadratha, bright-born, and praised sincerely for (the gift of) horses, dawn upon the powerful son of Vayya, Satyaśravas.”
Daughter of Heaven, thou dawnedst on Sunitha Sucadratha's son,
So dawn thou on one mightier still, on Satyasravas, Vayya's son, high-born! delightful with thy steeds!
You who dawned forth at Sunītha Śaucadratha’s, o Daughter of Heaven, dawn forth at the mightier Satyaśravas Vāyya’s
– o well-born lady, liberal with horses.
᳓
Wie du bei Çutscharatha's Sohn, Sunitha, Himmelstochter schienst, So leuchte bei dem stärkeren, bei Vajja's Sohn, Satjaçravas, o edle, rossereiche du.
Die du aufgeleuchtet bist über Sunitha, des Sucadratha Sohn, o Himmelstochter, leuchte du über dem mächtigeren Satyasravas Vayya auf, du Edelgeborene, Rosseschenkende!
Ты, что ярко зажигалась
У Сунитхи Шаучадратхи, о дочь неба,
Зажгись ярко у еще более сильного
Сатьяшраваса Вайи,
О благородная, о щедро дающая коней!
सा नो॑ अ॒द्याभ॒रद्व॑सु॒र्व्यु॑च्छा दुहितर्दिवः । यो व्यौच्छ॒: सही॑यसि स॒त्यश्र॑वसि वा॒य्ये सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
सा । नः॒ । अ॒द्य । आ॒भ॒रत्ऽव॑सुः । वि । उ॒च्छ॒ । दु॒हि॒तः॒ । दि॒वः॒ । यो इति॑ । वि । औच्छः॑ । सही॑यसि । स॒त्यऽश्र॑वसि । वा॒य्ये । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे दुहितर्दिवः उषः आभरद्वसुः आहृतधना सा प्रसिद्धा त्वं नः अस्माकम् अद्य अस्मिन् दिने व्युच्छ तमो विवासय । हे 'सहीयसि यो या । उकारोऽनर्थकः । या त्वं पूर्वं व्यौच्छः साद्यापीति ॥
“Daughter of heaven, who are the bringer of opulence, dawn upon us today, as, bright-born, and praised for (the gift of) horses, you have dawned upon the powerful Satyaśravas, the son of Vayya.”
So, bringing treasure, dawn to-day on us thou Daughter of the Sky,
As thou, O mightier yet. didst shine for Satyatravas, Vayya's son, high-born! delightful with thy steeds!
As one bringing goods hither, dawn forth for us today, o Daughter of Heaven—
you who dawned forth at the mightier Satyaśravas Vāyya’s
– o well-born lady, liberal with horses.
So leuchte, Himmelstochter, uns und bring auch heute Güter her, Wie du erstrahlt beim stärkeren, bei Vajja's Sohn, Satjaçravas, o edle, rossereiche du.
Leuchte du uns heute schätzebringend auf, o Himmelstochter, die du bei dem mächtigeren Satyasravas Vayya aufleuchtetest, du Edelgeborene, Rosseschenkende.
Зажгись для нас ярко сегодня,
Принося добро, о дочь неба, та,
Что ярко зажигалась у еще более сильного
Сатьяшраваса Вайи,
О благородная, о щедро дающая коней!
अ॒भि ये त्वा॑ विभावरि॒ स्तोमै॑र्गृ॒णन्ति॒ वह्न॑यः । म॒घैर्म॑घोनि सु॒श्रियो॒ दाम॑न्वन्तः सुरा॒तय॒: सुजा॑त॒॑ अश्व॑सूनृते ॥
अ॒भि । ये । त्वा॒ । वि॒भा॒ऽव॒रि॒ । स्तोमैः॑ । गृ॒णन्ति॑ । वह्न॑यः । म॒घैः । म॒घो॒नि॒ । सु॒ऽश्रियः॑ । दाम॑न्ऽवन्तः । सु॒ऽरा॒तयः॑ । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे विभावरि प्रकाशोपेते ॥ विभाशब्दात् ‘ छन्दसीवनिपौ' . इति वनिप् । भातेर्वा कर्तरि वनिप् ॥ उषः त्वा त्वाम् अभि प्रति ये वह्नयः वोढारः ऋत्विजः स्तोतारः स्तोमैः स्तोत्रैः गृणन्ति स्तुवन्ति ते स्तोतारः मघैः हे मघोनि धनैर्धनवति त्वदनुग्रहात् सुश्रियः भवन्ति । सुष्ठ्वर्थिभिराश्रयणीया भवन्ति । दामन्वन्तः दानवन्तो भवन्ति । सुरातयः । रातिर्दानम् । सुदानाश्च भवन्ति ॥
“The offerers of oblations who eulogize you, lustrous Uṣas, with sacred hymns, become prosperous with affluence, (through your favour), bestower of wealth, bright-born goddess, (who are) sincrely praised for (the gift of) horses.”
Here round about thee are the priests who laud thee, Bright One, with their hymns,
And men with gifts, O Bounteous Dame, splendid with wealth and offering much, high-born! delightful with thy steeds!
The (oblation-)conveyors who greet you with praises, far-radiant one— those very splendid ones (will become) possessed of gifts and lovely presents, through your bounties, o bounteous one
– o well-born lady, liberal with horses.
Die Priester, die, o glänzende, mit Lobgesängen dich erhöhn, Die sei'n, o reiche, hochbeglückt, an Gaben und an Spenden reich, o edle, rossereiche du.
Die Opferleiter, die dich mit Lobliedern begrüßen, du Erstrahlende, diese sollen mit ihren Gaben, du Gabenreiche, die glückgesegneten, reichbelohnenden Schenker beschenken, du Edelgeborene, Rosseschenkende.
Те, что воспевают тебя, о сверкающая,
Восхвалениями, ведущие (обряд),
С подарками, о щедрая, (да будут они) богаты блеском,
Дарами, прекрасными подношениями,
О благородная, о щедро дающая коней!
यच्चि॒द्धि ते॑ ग॒णा इ॒मे छ॒दय॑न्ति म॒घत्त॑ये । परि॑ चि॒द्वष्ट॑यो दधु॒र्दद॑तो॒ राधो॒ अह्र॑यं॒ सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
यत् । चि॒त् । हि । ते॒ । ग॒णाः । इ॒मे । छ॒दय॑न्ति । म॒घत्त॑ये । परि॑ । चि॒त् । वष्ट॑यः । द॒धुः॒ । दद॑तः । राधः॑ । अह्र॑यम् । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे उषः यच्चिद्धि । हीति पूरणः । यत् ये केचन ते तव स्वभूताः इमे पुरतो वर्तमाना: गणाः संघभूताः मघत्तये धनदातये धनदानाय धनवत्त्वाय वा छदयन्ति उपच्छन्दयन्ति ते सर्वेऽप्यस्मान् परि दधुः परितो धारयन्ति वष्टयः अस्मानेव कामयमानाः । किं कुर्वन्तः । अह्रयम् अह्रियमाणमक्षीणमलजावहं वा राधः धनं हविर्लक्षणं ददतः यजन्त इत्यर्थः । अर्थिभ्योऽक्षीणं ददतो वा । ये त्वां हविर्ददतः स्तुवन्ति ते सर्वेऽप्यस्मदर्थमेव फलं धारयन्ति । स्तुवन्तीत्यर्थः । अथवा यच्चिद्धीत्यत्र यद्यपीति व्याख्येयम् । तस्मिन् पक्षे उत्तरवाक्ये तथापीत्यध्याहार्यम् । अवशिष्टं समानम् ॥ ॥ २१ ॥
“These, your assembled (worshippers), who stand before you to distribute wealth, entertain towards us kindly intentions, offering unlimited riches; bright-born goddess, (who are) sincerely praised for (the gift of) horses.”
Whatever these thy bands perform to please thee or to win them wealth,
E'en fain they gird us round and give rich gifts which ne'er are reft away, high-born! delightful with thy steeds!
For whenever these throngs appear to you (fit) for the giving of bounties, eager, they surround those who give immoderate benefit [=patrons]
– o well-born lady, liberal with horses.
Wenn irgend diese Scharen dir gefallen zu des Guts Empfang, So sind um uns begehrende, die Gaben reichlich spenden auch, o edle, rossereiche du.
Denn sooft auch diese Sängerchöre dir zur Beschenkung würdig erscheinen, haben sie willig den Abschluß gemacht, indem sie ein anständiges Geschenk gaben, du Edelgeborene, Rosseschenkende.
Если же вообще эти толпы
Кажутся тебе годными для получения даров,
То они в свою очередь охотно окружили (нас),
Давая подобающий почетный дар,
О благородная, о щедро дающая коней!
ऐषु॑ धा वी॒रव॒द्यश॒ उषो॑ मघोनि सू॒रिषु॑ । ये नो॒ राधां॒स्यह्र॑या म॒घवा॑नो॒ अरा॑सत॒ सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
आ । ए॒षु॒ । धाः॒ । वी॒रऽव॑त् । यशः॑ । उषः॑ । म॒घो॒नि॒ । सू॒रिषु॑ । ये । नः॒ । राधां॑सि । अह्र॑या । म॒घऽवा॑नः । अरा॑सत । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे उषः देवि मघोनि मघवति त्वम् एषु सूरिषु स्तोतृषु वा वीरवद्यशः वीरैः पुत्रादिभिरुपेतमन्नं यशो वा आ धाः आधेहि । आदेहि आनय ये मघवानः धनवन्तः सूरयः नः अस्मभ्यं तव स्तोतृभ्यः राधांसि धनानि अह्रया अक्षीणानि अरासत ददुः तेष्वित्यर्थः ॥
“Affluent Uṣas, bestow upon these (yor) devout adorers food and posterity, so that, being opulent, they may, without stint, bestow riches upon us; bright-born goddess who are sincerely praised for (the gift of) horses.”
Give to these wealthy patrons fame, O affluent Dawn, with hero sons,
To these our princes who have brought rich gifts ne'er to be reft away, highborn! delightful with thy steeds!
Upon them confer glory in heroes, bounteous Dawn—upon the patrons, who, bounteous (themselves), have granted us immoderate benefits
– o well-born lady, liberal with horses.
᳓
Gib, reiche Morgenröthe du, den Fürsten heldenreichen Schatz, Den Opferherrn, die reichliche Geschenke gaben uns zum Lohn, o edle, rossereiche du.
Diesen freigebigen Herren mögest du gabenreiche Usas den Ruhm vieler Söhne bringen, die uns anständige Geschenke gewährt haben, die Freigebigen, du Edelgeborene, Rosseschenkende!
Этих покровителей, о щедрая Ушас,
Надели великолепием, связанным с героями,
Щедрых, которые подарили нам
Подобающие почетные дары,
О благородная, о щедро дающая коней!
तेभ्यो॑ द्यु॒म्नं बृ॒हद्यश॒ उषो॑ मघो॒न्या व॑ह । ये नो॒ राधां॒स्यश्व्या॑ ग॒व्या भज॑न्त सू॒रय॒: सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
तेभ्यः॑ । द्यु॒म्नम् । बृ॒हत् । यशः॑ । उषः॑ । म॒घो॒नि॒ । आ । व॒ह॒ । ये । नः॒ । राधां॑सि । अश्व्या॑ । ग॒व्या । भज॑न्त । सू॒रयः॑ । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे उषो मघोनि त्वं तेभ्यो द्युम्नं द्योतमानं हिरण्यादिरूपं धनं बृहद्यशः महदन्नं महती कीर्तिं वा तेभ्यो यजमानेभ्यः आ वह । ये आढ्याः नः अस्मभ्यं राधांसि धनानि अश्व्याः अश्वैर्युक्तानि गव्या गोभिर्युक्तानि गोसमूहानश्वसमूहान् च भजन्त भजेरन् ददुः सूरयः दातारः॥
“Affluent Uṣas, bring wealth and abundant food to those who, liberal givers, bestow upon us riches with horses and cattle; bright-born goddess (who are) sincerely prised for (the gift of) horses.”
Bring lofty and resplendent fame, O thou munificent Dawn, to these
Our wealthy patrons who bestow rich gifts on us of steeds and kine, high-born! delightful with thy steeds!
To them bring lofty brilliance and glory, o bounteous Dawn,
to the patrons who apportion to us benefits consisting of horses
and cows
– o well-born lady, liberal with horses.
᳓
O fahre Schätze, grossen Glanz, o reiche Uschas, diesen zu, Den Opferherren, die mit Ross und Rindern reichlich uns beschenkt, o edle, rossereiche du.
Ihnen bring, o gabenreiche Usas, hohen Glanz und Ruhm mit, den freigebigen Herren, die uns Geschenke von Rossen und Rindern zuteilten, du Edelgeborene, Rosseschenkende!
Великий блеск, великолепие
Привези, о щедрая Ушас, тем
Покровителям, которые наделяют нас
Почетными дарами, состоящими из коней, состоящими из коров,
О благородная, о щедро дающая коней!
उ॒त नो॒ गोम॑ती॒रिष॒ आ व॑हा दुहितर्दिवः । सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: शु॒क्रैः शोच॑द्भिर॒र्चिभि॒: सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
उ॒त । नः॒ । गोऽम॑तीः । इषः॑ । आ । व॒ह॒ । दु॒हि॒तः॒ । दि॒वः॒ । सा॒कम् । सूर्य॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ । शु॒क्रैः । शोच॑त्ऽभिः । अ॒र्चिऽभिः॑ । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
उत अपि च नः अस्मभ्यं गोमतीः गोभिरुपेतानि इषः अन्नानि आ वह आनय हे दिवः दुहितः उषः । कदा । सूर्यस्य रश्मिभिः साकं शोचद्धिः दीपयद्भिः शुक्रैः निर्मलैः अर्चिभिः अग्नेस्तेजोभिश्च साकम् । सूर्योदयकालेऽग्नीन्धनकाले चेत्यर्थः ॥
“Daughter of heaven, bring to us food and cattle together with the pure rays of the sun, and the radiant flames (of the kindled fires); bright-born goddess, (who are) sincerely praised for (the gift of) horses.”
Bring us, O Daughter of the Sky, subsistence in our herds of kine,
Together with the sunbeams, with the shine of pure refulgent flames, highborn! delightful with thy steeds!
And bring to us refreshments along with cows, o Daughter of Heaven, simultaneously with the rays of the sun, with his glittering,
gleaming beams
– o well-born lady, liberal with horses.
Und rinderreiche Labungen, o Himmelstochter, fahr zugleich Uns mit der Sonne Strahlen zu und mit dem hellen Flammenschein, o edle, rossereiche du.
Und bring uns Nahrung nebst Kühen, o Himmelstochter, zugleich mit den Strahlen der Sonne, mit den hellen, brennenden Gluten des Feuers, du Edelgeborene, Rosseschenkende!
А также привези нам жертвенные услады,
Состоящие из коров, о дочь неба,
Вместе с лучами солнца,
С сверкающими, светлыми языками пламени (Агни),
О благородная, о щедро дающая коней!
व्यु॑च्छा दुहितर्दिवो॒ मा चि॒रं त॑नुथा॒ अप॑: । नेत्त्वा॑ स्ते॒नं यथा॑ रि॒पुं तपा॑ति॒ सूरो॑ अ॒र्चिषा॒ सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
वि । उ॒च्छ॒ । दु॒हि॒तः॒ । दि॒वः॒ । मा । चि॒रम् । त॒नु॒थाः॒ । अपः॑ । न । इत् । त्वा॒ । स्ते॒नम् । यथा॑ । रि॒पुम् । तपा॑ति । सूरः॑ । अ॒र्चिषा॑ । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे दिवः दुहितः उषः त्वं व्युच्छ विभातं कुरु । अपः अस्मदीयं कर्म प्रति चिरं विलम्बं मा तनुथाः मा कृथाः । त्वा त्वां रिपुं स्तेनं यथा संतापयति राजादिः तद्वत सूरः सूर्यः अर्चिषा तेजसा नेत् नैव तपाति तप्यात् । शीघ्रं नोदत्वित्यर्थः ॥
“Daughter of heaven, Dawn! delay not our (sacred) rite; let not the sun scorch you with his ray, as (a prince punishes) a thief, or (subdues) an enemy; bright-born goddess,(who are), sincerely praised for (the gift of) horses.”
O Daughter of the Sky, shine forth; delay not to perform thy task.
Let not the Sun with fervent heat consume thee like a robber foe, high-born! delightful with the steeds!
Dawn forth, Daughter of Heaven. Don’t keep dragging out your work over a long time,
lest the sun scorch you with his beam as (he might) a swindling thief – o well-born lady, liberal with horses.
O Himmelstochter, leuchte auf; und nicht verzögere dein Werk, Damit dich nicht, wie einen Dieb, die Sonne brennt mit ihrem Strahl, o edle, rossereiche du.
Leuchte auf, Tochter des Himmels, zieh dein Werk nicht in die Länge, damit dich nicht wie einen betrügerischen Dieb die Sonne mit ihrer Glut versenge, du Edelgeborene, Rosseschenkende.
Ярко зажгись, о дочь неба,
Не тяни долго со своей работой,
Чтобы тебя, как вора-обманщика,
Не спалило солнце (своим) зноем,
О благородная, о щедро дающая коней!
ए॒ताव॒द्वेदु॑ष॒स्त्वं भूयो॑ वा॒ दातु॑मर्हसि । या स्तो॒तृभ्यो॑ विभावर्यु॒च्छन्ती॒ न प्र॒मीय॑से॒ सुजा॑ते॒ अश्व॑सूनृते ॥
ए॒ताव॑त् । वा॒ । इत् । उ॒षः॒ । त्वम् । भूयः॑ । वा॒ । दातु॑म् । अ॒र्ह॒सि॒ । या । स्तो॒तृऽभ्यः॑ । वि॒भा॒ऽव॒रि॒ । उ॒च्छन्ती॑ । न । प्र॒ऽमीय॑से । सुऽजा॑ते । अश्व॑ऽसूनृते ॥
हे उषः त्वमस्मभ्यं वा अथवा दित्सितं किम् एतावत् एव । इच्छब्द एवकारार्थः । अस्मिन् सूक्ते प्रार्थितमेवेत्यर्थः । अथवा भूयः दातुमर्हसि । अप्रार्थितमपि । यद्दातव्यमस्ति तत्सर्वं देहि इत्यर्थः । हे विभावरि उषः या त्वं स्तोतृभ्यः तेषां लौकिकवैदिकव्यवहारार्थं व्युच्छन्ती तमो विवासयन्ती न प्रमीयसे न हंसि । न क्रुध्यसीत्यर्थः । सा त्वं दातुमर्हसीति ॥ ' मीञ् हिंसायाम् ' इत्यस्मात् श्नास्थाने व्यत्ययेन श्यन् ॥ ॥ २२ ॥
“You, Uṣas, are able to give (us) whatever, indeed, (has been solicited), and much (that has not been asked for); for, radiant (divinity), who are dawning upon your adorers, you are never cruel (to them);bright-born goddess (who are) sincerely praised for (the gift of) horses.”
So much, and more exceedingly, O Dawn, it suits thee to bestow,
Thou Radiant One who ceasest not to shine for those who sing thy praise, highborn! delightful with thy steeds!
So much you ought to give, o Dawn, or more—
you who, as you dawn, far-radiant one, do not dwindle for the praisers – o well-born lady, liberal with horses.
Soviel fürwahr und auch noch mehr kannst, Morgenröthe, geben du die, glänzende, den Sängern du aufleuchtend nimmer dich entziehst, o edle, rossereiche du.
So viel oder noch mehr vermagst du, Usas, zu schenken, die du, Erstrahlende, für die Sänger nie abnimmst, wenn du aufleuchtest, du Edelgeborene, Rosseschenkende.
Вот столько, о Ушас, или больше
Ты должна дать,
(Ты,) о лучезарная, которая, зажигаясь,
Не пренебрегаешь восхвалителями,
О благородная, о щедро дающая коней!