Sukta 5.81
ऋषिश्यावाश्व आत्रेयः
देवतासविता
मन्त्र5
छन्दजगती
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥
यु॒ञ्जते॑ । मनः॑ । उ॒त । यु॒ञ्जते॑ । धियः॑ । विप्राः॑ । विप्र॑स्य । बृ॒ह॒तः । वि॒पः॒ऽचितः॑ । वि । होत्राः॑ । द॒धे॒ । व॒यु॒न॒ऽवित् । एकः॑ । इत् । म॒ही । दे॒वस्य॑ । स॒वि॒तुः । परि॑ऽस्तुतिः ॥
विप्राः मेधाविन ऋत्विग्यजमानाः मनः स्वीयं सर्वेषु कर्मसु युञ्जते योजयन्ति । सवित्रनुग्रहाय संकल्पं कुर्वन्तीत्यर्थः । उत अपि च धियः कर्माण्यपि युञ्जते प्राप्नुवन्ति । कस्यानुज्ञयेत्युच्यते । विप्रस्य मेधाविनः बृहतः महतः विपश्चितः स्तुत्यस्य ज्ञानवतो वा सवितुः अनुज्ञयेति ।' सविता वै प्रसवानामीशे' (ऐ. ब्रा. ७. १६ ) इति हि श्रुतिः । स एव सविता होत्राः सप्तहोत्रकाणामुचिताः क्रियाः वयुनावित् । वयुनमिति प्रज्ञानाम । तत्तदनुष्ठानविषयप्रज्ञावेत्ता एक इत् एक एव वि दधे करोति । पृथक्पृथगवधारयति । किंच तस्य सवितुः देवस्य परिष्टुतिः स्तुतिः मही महती अतिप्रभूता । स्तुत्यगोचरेत्यर्थः ॥
“The wise apply their minds; they perform sacred rites for the propitiation of the intelligent, great, adorable Savitā; he alone, knowing their functions, directs the priests; verily, great is the praise of the divine Savitā.”
THE priests of him the lofty Priest well-skilled in hymns harness their spirit, yea, harness their holy thoughts.
He only knowing works assigns their priestly tasks. Yea, lofty is the praise of Savitar the God.
They yoke their minds, and yoke their thoughts,
The priests of the mighty wise priest;
He alone, who knows the way, ordains their priestly functions;
Great is the praise of the god Savitr.
They hitch up their mind and they hitch up their insights—the inspired poets attentive to the poetic inspiration of the lofty inspired poet.
He distributes the ritual offerings as the only one who knows the
patterns. Great is the encircling praise of Savitar.
Des grossen, weisen Priesters Priester rüsten zu den eignen Sinn und rüsten die Gebete zu; Den Opferdienst vertheilt, der einzig es versteht; erhaben ist das Lob des Gottes Savitar.
Sie spannen den Geist an, und sie spannen die Gedanken an, die redekundigen, die die Reden auf den Hohen, den Redekundigen kennen. Er ganz allein bestimmt die Opfer als zeitkundiger. Groß ist das Lob des Gottes Savitri.
Они запрягают дух, а также запрягают поэтические мысли,
Вдохновенные, у вдохновенного высокого прозорливца.
Он один распределил себе жертвы, зная правила (жертвоприношений).
Велика полная хвала бога Савитара.
विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि रा॑जति ॥
विश्वा॑ । रू॒पाणि॑ । प्रति॑ । मु॒ञ्च॒ते॒ । क॒विः । प्र । अ॒सा॒वी॒त् । भ॒द्रम् । द्वि॒ऽपदे॑ । चतुः॑ऽपदे । वि । नाक॑म् । अ॒ख्य॒त् । स॒वि॒ता । वरे॑ण्यः । अनु॑ । प्र॒ऽयान॑म् । उ॒षसः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥
कविः मेधावी सविता विश्वा सर्वाणि रूपाणि आत्मनि प्रति मुञ्चते बध्नाति धारयति । किंच भद्रं कल्याणं गमनादिविषयं प्रासावीत् अनुजानाति । कस्मै । द्विपदे मनुष्याय चतुष्पदे गवाश्वादिकाय । किंच सविता सर्वस्य प्रेरको देवः वरेण्यः वरणीयः सन् वि अख्यत् ख्यापयति प्रकाशयति । किम् । नाकम् । नास्मिन्नकं दुःखमस्तीति नाकः स्वर्गः । यजमानार्थं स्वर्गं प्रकाशयतीत्यर्थः । स देवः उषसः प्रयाणम् उदयम् अनु वि राजति प्रकाशते । सवितुरुदयात् पूर्वं ह्युषा उदेति ॥
“The wise Savitā comprehends all forms (in himself); he has engendered what is good for biped and quadruped; the adorable Savitā has illumed the heaven, and shines in sequence to the passage of the Dawn.”
The Sapient One arrays himself in every form: for quadruped and biped he hath brought forth good.
Excellent Savitar hath looked on heaven's high vault, and shineth after the outgoing of the Dawn.
The sage poet fastens all forms upon himself. He has impelled benefit to the two-footed and the four-footed.
He has looked out across the firmament—Savitar worthy to be chosen. He rules following the lead of Dawn.
In alle Farben kleidet sich der weise Gott, er schaffet Segen für den Menschen und das Vieh; Den Himmel machte hell der schöne Savitar; der Morgenröthe folgt er nach auf ihrer Bahn.
Alle Gestalten legt der Seher an. Zweifüßlern und Vierfüßlern hat er jetzt Gutes zugewiesen. Savitri, der Vorzügliche, hat jetzt nach dem Himmelsraum Ausblick gehalten; nach der Ausfahrt der Usas führt er das Regiment.
Поэт облекается во все формы.
Он вызвал к жизни благо для двуногого и четвероногого.
Он сделал видным небосвод, Савитар превосходный.
Он направляет (свой путь) вслед за выходом Ушас.
यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मोज॑सा । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजां॑सि दे॒वः स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना ॥
यस्य॑ । प्र॒ऽयाम॑म् । अनु॑ । अ॒न्ये । इत् । य॒युः । दे॒वाः । दे॒वस्य॑ । म॒हि॒मान॑म् । ओज॑सा । यः । पार्थि॑वानि । वि॒ऽम॒मे । सः । एत॑शः । रजां॑सि । दे॒वः । स॒वि॒ता । म॒हि॒ऽत्व॒ना ॥
अन्य इत् देवाः अन्येऽप्यग्न्यादयः यस्य देवस्य द्योतमानस्य सवितुः प्रयाणमनु ययुः गच्छन्ति प्राप्नुवन्ति । किम् । महिमानं महत्त्वम् । सवितुरुदयाभाचे अग्निहोत्राद्यनिष्पत्तेस्तेषां हविःस्तुत्याद्यभावात् । ओजसा बलेन च युक्ता भवन्ति । यः सविता पार्थिवानि रजासि पृथिव्यादिलोकान् महित्वना स्वमहत्त्वेन विममे परिच्छिनत्ति सः देवः एतशः एतवर्णः शुभ्रः शोभमानः सन् । राजते इति शेषः । ‘ युवशा ताकृणोतन' ( ऋ. सं. १. १६१. ७ ) इत्यादिवत् एतश इत्यादिशकारोपजनश्छान्दसः ॥
“After the passage of which divine (being) the other deities proceed to (obtain) majesty with power; he who by his greatness has measured out the terrestrial regions the divine Savitā, (is) resplendent.”
Even he, the God whose going-forth and majesty the other Deities have followed with their might,
He who hath measured the terrestrial regions out by his great power, he is the Courser Savitar.
Whose lead the others have followed: the gods (following) the might of the god with their power;
who measured out the earthly (spaces)—he, the steed [/Etaśa], (also) measured out the (heavenly) spaces with his greatness: god Savitar.
Und seinem Vorgang folgen wieder andre nach, des Gotts die Götter, kräftig seiner Majestät; Der Erde Luftraum hat durchmessen Savitar, der Gott als schnelles Sonnenross in Herrlichkeit.
Dessen Ausfahrt die anderen Götter folgten, der Hoheit des Gottes durch seine Kraft, der die irdischen Räume durchmessen hat mit seiner Größe, dieser Gott Savitri, der Etasa.
Вслед за кем всегда выезжали и другие
Боги, (преклоняясь перед) величием бога, (вызванным его) силой,
Кто измерил земные просторы, тот Эташа,
Бог Савитар со (своим) великолепием.
उ॒त या॑सि सवित॒स्त्रीणि॑ रोच॒नोत सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॒: समु॑च्यसि । उ॒त रात्री॑मुभ॒यत॒: परी॑यस उ॒त मि॒त्रो भ॑वसि देव॒ धर्म॑भिः ॥
उ॒त । या॒सि॒ । स॒वि॒त॒रिति॑ । त्रीणि॑ । रो॒च॒ना । उ॒त । सूर्य॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ । सम् । उ॒च्य॒सि॒ । उ॒त । रात्री॑म् । उ॒भ॒यतः॑ । परि॑ । ई॒य॒से॒ । उ॒त । मि॒त्रः । भ॒व॒सि॒ । दे॒व॒ । धर्म॑ऽभिः ॥
हे सवितः देव उत अपि च त्रीणि रोचना रोचमानान् द्युलोकान् यासि गच्छसि । ‘ तिस्रो दिवः पृथिवीः ' (ऋ. सं. ४, ५३. ५) इत्युक्तम् । उत अपि च सूर्यस्य रश्मिभिः समुच्यसि संगच्छसि ॥ ‘उच समवाये' इत्यस्येदं रूपम् ॥ उदयात् पूर्वभावी सविता उदयास्तमयवर्ती सूर्य इति । उत अपि च रात्रीमुभयतः उभयपार्श्वे परीयसे परिगच्छसि । उत अपि च हे देव सवितस्त्वं धर्मभिः जगद्धारकैः कर्मभिः मित्रो भवसि मित्राख्यो देवो भवसि । अथवा प्रकाशादिप्रदानेन सखा भवसि सर्वजगताम् ॥
“eithe ryou traverse, Savitā, the three regions, or combine with the rays of Sūrya; or you pass between the night on either hand; or you, divine Savitā are Mitra, through your (benevolent) functions.”
To the three spheres of light thou goest, Savitar, and with the rays of Sidrya thou combinest thee.
Around, on both sides thou encompassest the night: yea, thou, O God, art Mitra through thy righteous laws.
And you travel, Savitar, through the three luminous realms, and you are at home with the rays of the sun.
And you encircle the night on both sides, and you become Mitra [/an ally], o god, through your supports.
Auch in die drei Lichträume gehst du, Savitar, hinein und labest an der Sonne Strahlen dich; Und auch die Nacht durchwanderst du von West und Ost und bist durch feste Ordnungen dem Mitra gleich.
Und du kommst zu den drei Lichtreichen, o Savitri, und wohnst mit den Strahlen der Sonne zusammen, und du umkreisest auf beiden Seiten die Nacht, und du bist nach deinen Eigenschaften der Mitra, o Gott.
И ты движешься, о Савитар, по трем светлым пространствам,
И ты живешь вместе с лучами солнца,
И ночь ты окружаешь с обеих сторон,
И ты являешься Митрой, о бог, по (своим) особенностям.
उ॒तेशि॑षे प्रस॒वस्य॒ त्वमेक॒ इदु॒त पू॒षा भ॑वसि देव॒ याम॑भिः । उ॒तेदं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि रा॑जसि श्या॒वाश्व॑स्ते सवित॒ स्तोम॑मानशे ॥
उ॒त । ई॒शि॒षे॒ । प्र॒ऽस॒वस्य॑ । त्वम् । एकः॑ । इत् । उ॒त । पू॒षा । भ॒व॒सि॒ । दे॒व॒ । याम॑ऽभिः । उ॒त । इ॒दम् । विश्व॑म् । भुव॑नम् । वि । रा॒ज॒सि॒ । श्या॒वऽअ॑श्वः । ते॒ । स॒वि॒त॒रिति॑ । स्तोम॑म् । आ॒न॒शे॒ ॥
हे सवितः त्वमेक इत् एक एव प्रसवस्य सर्वकर्मानुज्ञाकरणस्य ईशिषे समर्थो भवसि । ये लौकिकं गमनादिरूपं वैदिकमग्निहोत्रादिरूपं कर्मानुतिष्ठन्ते तेषां सर्वेषामनुज्ञातुमेक एव प्रभवसि । उत अपि च पूषा पोषकः भवसि हे देव यामभिः गमनैः । उत अपि च इदं विश्वं भुवनं भूतजातं वि राजसि ईशिषे धारयितुम् । यस्मादेवं महानुभावस्तस्मात् हे सवितः ते तुभ्यं श्यावाश्वः ऋषिः स्तोमं स्तोत्रम् आनशे व्याप्नोति करोति । इत्येवमात्मानं परोक्षतया निर्दिशन्नाह ॥ ॥ २४ ॥
“You alone rule over (the actions of) living beings; you are Pūṣan, divine (Savitā), by the movements; you are soverign over the whole world; Śyāvāśva offers praise, Savitā, to you.”
Over all generation thou art Lord alone: Pusan art thou, O God, in all thy goings-forth.
Yea, thou hast domination over all this world. Syavasva hath brought praise to thee, O Savitar,
And you are master over impulsion, just you alone, and you become Pūṣan through your journeys.
And you rule over all this world here. Śyāvāśva has achieved his praise for you, Savitar.
Und aller Antrieb steht in deiner Macht allein, und Puschan bist auf allen Wegen du, o Gott, Und über diese ganze Welt gebietest du; dir, Savitar, hat Çjavaaçva Lob gebracht.
Und du allein hast die Macht anzuweisen, und du bist der Pusan durch deine Fahrten, o Gott. Und diese ganze Welt regierest du. Syavasva hat dir ein Loblied, o Savitri, zustande gebracht.
И ты правишь силой вызывать к жизни – ты один,
И ты являешься Пушаном, о бог, благодаря (своим) выездам,
И ты царствуешь над этим всем мирозданием,
Шьявашва тебе, о Савитар, поднес хвалебную песнь.