Sukta 6.14
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवताअग्निः
मन्त्र6
छन्दअनुष्टुप्
अ॒ग्ना यो मर्त्यो॒ दुवो॒ धियं॑ जु॒जोष॑ धी॒तिभि॑: । भस॒न्नु ष प्र पू॒र्व्य इषं॑ वुरी॒ताव॑से ॥
अ॒ग्ना । यः । मर्त्यः॑ । दुवः॑ । धिय॑म् । जु॒जोष॑ । धी॒तिऽभिः॑ । भस॑त् । नु । सः । प्र । पू॒र्व्यः । इष॑म् । वु॒री॒त॒ । अव॑से ॥
यो मर्यः मनुष्यः अग्ना अग्नावग्निविषयं दुवः परिचरणं धियं कर्म च यज्ञादिलक्षणं धीतिभिः स्तुतिभिः सार्धं जुजोष सेवते आचरति सः मर्त्यः पूर्व्यः पूर्वेषां मुख्यः सन् नु क्षिप्रं प्र भसत् प्रभासेत । प्रकृष्टप्रकाशवान् भवेत् । अवसे पुत्रादीनां रक्षणार्थम् इषम् अन्नं स वुरीत वृणीत संभजेत । शत्रुसकाशाल्लभेतेत्यर्थः ॥
“May the mortal who propitiates Agni by devotion and worship, together with praises, quickly become distinguished as first (among men), and acquire ample food for the support (of his children).”
WHOSO to Agni hath endeared his thought and service by his hymns,
That mortal eats before the rest, and finds sufficiency of food.
The mortal who (has placed his) friendship in Agni and has savored insight through his insightful thoughts,
chewing (it [=insight]) now, he should be the first to choose (it as)
refreshment, for help.
Der Mann, der Gaben und Gebet dem Agni reichte andachtsvoll, Der esse vor den andern nun, empfange Trunk auch zum Genuss.
Welcher Sterbliche Agni die schuldige Achtung erweist und mit seinen Gedanken gern seiner gedenkt, der soll zuerst den Mund auftun; er soll sich zur Gnade eine Erfreuung ausbitten.
(Тот) смертный, который наслаждается у Агни
Даром поэтического озарения благодаря (своим) произведениям,
Тот первым сразу благодаря (своим) произведениям.
Пусть выберет он себе в помочь жертвенную усладу!
अ॒ग्निरिद्धि प्रचे॑ता अ॒ग्निर्वे॒धस्त॑म॒ ऋषि॑: । अ॒ग्निं होता॑रमीळते य॒ज्ञेषु॒ मनु॑षो॒ विश॑: ॥
अ॒ग्निः । इत् । हि । प्रऽचे॑र्ताः । अ॒ग्निः । वे॒धःऽत॑मः । ऋषिः॑ । अ॒ग्निम् । होता॑रम् । ई॒ळ॒ते॒ । य॒ज्ञेषु॑ । मनु॑षः । विशः॑ ॥
अग्निरित् अग्निरेव प्रचेताः प्रकृष्टज्ञानवान् नान्यः कश्चित् । हि यस्मादेवं तस्मात् वेधस्तमः विधातृतमोऽतिशयेन हविर्वहनादीनां कर्मणां कर्ता ऋषिः सर्वस्य द्रष्टा च भवति । मनुषः मनुष्यस्य यजमानस्य विशः प्रजाः ऋत्विग्लक्षणाः होतारं देवानामाह्वातारं तादृशम् अग्निं यज्ञेषु यागेषु ईळते स्तुवन्ति ॥
“Agni verily is most wise; he is the chief performer of religious rites, a holy sage; the progeny of men glorify Agni as the invoker of the gods at sacrifices.”
Agni, in truth, is passing wise, most skilled in ordering, a Seer.
At sacrifices Manus' sons glorify Agni as their Priest.
For just Agni is provident; Agni is the seer, the best ritual adept.
Agni as Hotar do the clans of Manu reverently invoke at the sacrifices.
Denn Agni ist der weiseste, der liebevollste Sänger er; Der Menschen Stämme preisen ihn, den Priester, bei den Opfern hoch.
Denn Agni ist der kluge, Agni der meisterliche Rishi. Den Agni berufen zum Hotri bei den Opfern die Stämme des Manu.
Ведь это Агни-прозорливец,
Агни-риши, лучше всех устраивающий (обряд).
Агни как хотара призывают
На жертвоприношениях племена Мануса.
नाना॒ ह्य१॒॑ग्नेऽव॑से॒ स्पर्ध॑न्ते॒ रायो॑ अ॒र्यः । तूर्व॑न्तो॒ दस्यु॑मा॒यवो॑ व्र॒तैः सीक्ष॑न्तो अव्र॒तम् ॥
नाना॑ । हि । अ॒ग्ने॒ । अव॑से । स्पर्ध॑न्ते । रायः । अ॒र्यः । तूर्व॑न्तः । दस्यु॑म् । आ॒यवः॑ । व्र॒तैः । सीक्ष॑न्तः । अ॒व्र॒तम् ॥
हे अग्ने अर्यः अरेः शत्रोः रायः धनानि अवसे त्वत्स्तोतॄणां रक्षणार्थं नाना शत्रुसकाशात् पृथग्भूताः स्पर्धन्ते । अहमेव पलियान्यहमेव पालयानीति स्पर्धा कुर्वन्ति । आयवः मनुष्यास्ते च स्तोतारः दस्युम् उपक्षपयितारं शत्रुं तूर्वन्तः हिंसन्तः व्रतैः त्वद्देवत्यैर्यागैः अव्रतं व्रतविरोधिनं च पुरुषं सीक्षन्तः सोढुमभिभवितुमिच्छन्तो भवन्ति ॥
“The manifold treasures of the enemy (detached from them) are emulous, Agni, for the preservation (of your worshippers); men who worship you, triumphing over the spoiler, seek to shame him who celebrates no sacred rite by (their) observances.”
The foeman's wealth in many a place, Agni, is emulous to help.
Men fight the fiend, and seek by rites to overcome the riteless foe.
For, o Agni, they [=the clans of Manu], the “riches of the stranger,” contend with each other, every man for himself, for (your) help—
(that is,) the Āyus—(while at the same time) overcoming the Dasyu (and) seeking to vanquish with their commandments the one who follows no commandment.
Denn die ergeb'nen streben viel nach Schätzen, Agni, zum Genuss, Die Menschen, bändigend den Feind, durch Opfer den, der opferlos.
Denn von verschiedenen Seiten wetteifern die Reichtümer des hohen Herrn um deine Gunst, Agni, und die Ayu´s, die über den Dasyu die Oberhand bekommen, die durch Opfergelübde den Gelübdelosen zu besiegen suchen.
Ведь с разных сторон, о Агни, ради (твоей) помощи
Состязаются богатство чужого
(И племена) Аю, побеждающие дасью,
Стремящиеся одолеть лишенного обетов (дасью) с помощью обетов.
अ॒ग्निर॒प्सामृ॑ती॒षहं॑ वी॒रं द॑दाति॒ सत्प॑तिम् । यस्य॒ त्रस॑न्ति॒ शव॑सः सं॒चक्षि॒ शत्र॑वो भि॒या ॥
अ॒ग्निः । अ॒प्साम् । ऋ॒ति॒ऽसह॑म् । वी॒रम् । द॒दा॒ति॒ । सत्ऽप॑तिम् । यस्य॑ । त्रस॑न्ति । शव॑सः । स॒म्ऽचक्षि॑ । शत्र॑वः । भि॒या ॥
अयम् अग्निः वीरं पुत्रं ददाति स्तोतृभ्यः प्रयच्छति । कीदृशं पुत्रम् । अप्साम् अपामाप्तव्यानां कर्मणां सनितारं संभक्तारम् ऋतीषहम् ऋतीनामरातीनां सोढारमभिभवितारं सत्पतिं सतां कर्मणां पालयितारम् । यस्य वीरस्य संचक्षि संदर्शने सति शवसः बलात् भिया भीत्या शत्रवः त्रसन्ति उद्विजन्ते तं वीरमित्यन्वयः ॥
“Agni bestows (upon his worshippers) a male descendant, (the performer of good) works, the subduer of foes, the protector of the virtuous, at whose appearance his enemies tremble through fear of his prowess.”
Agni bestows the hero chief, winner of waters, firm in fray.
Soon as they look upon his might his enemies tremble in alarm.
Agni gives a hero winning the waters, vanquishing with his attack, as lord of settlements,
whose rivals tremble at the full sight of his vast power, in fear.
Den starken Helden, Agni, gib, der Angriff wehrt, Erquickung beut, Vor dessen Kraft beim Anblick schon aus Furcht der Feinde Schar erbebt.
Agni schenkt einen Helden, einen rechtmäßigen Gebieter, der Wasser gewinnt, der Angriffe siegreich besteht, bei dessen Anblick aus Furcht vor seiner Stärke die Feinde erbeben.
Агни дает героя, завоевывающего воды,
Отражающего атаки, истинного господина,
Перед силой которого трясутся
От страха при виде (него) враги.
अ॒ग्निर्हि वि॒द्मना॑ नि॒दो दे॒वो मर्त॑मुरु॒ष्यति॑ । स॒हावा॒ यस्यावृ॑तो र॒यिर्वाजे॒ष्ववृ॑तः ॥
अ॒ग्निः । हि । वि॒द्मना॑ । नि॒दः । दे॒वः । मर्त॑म् । उ॒रु॒ष्यति॑ । स॒हऽवा॑ । यस्य॑ । अवृ॑तः । र॒यिः । वाजे॑षु । अवृ॑तः ॥
सहावा । सहो बलम् । तद्वान् देवः दानादिगुणयुक्तः अग्निः विद्मना ज्ञानेन युक्तः सन् तं मर्त मनुष्यं यजमानं निदः निन्दकात् उरुष्यति रक्षति । हि इति पूरकः । यस्य मर्तस्य रयिः हविर्लक्षणं धनम् अवृतः रक्षः प्रभृतिभिरनाच्छादितं वाजेषु यज्ञेषु अवृतः अन्यैर्यजमानैः असंभक्तं तं हविष्मन्तं यजमानमुरुष्यतीत्यन्वयः ॥
“The mighty and divine Agni, endowed with knowledge, protects the mortal from reproach whose rich (offerings) are unobstructed (by evil spirits), and unshared by other (offerers) at sacrifices.”
For with his wisdom Agni, God, protects the mortal from reproach,
Whose conquering wealth is never checked, is never checked in deeds of might.
For Agni, the god, through his know-how delivers from scorn
(that) mortal
whose “wealth” is victorious and unobstructible, unobstructible in the prize-contests.
Denn Agni schirmt den Sterblichen, der Gott vor Schmähung mit Bedacht, Dess starker Reichthum ungehemmt, der ungehemmt in Schlachten ist.
Denn Gott Agni, der Überlegene, befreit durch sein Wissen den Sterblichen von Tadel, dessen Reichtum nicht zurückgehalten wird, bei den Preiskämpfen nicht zurückgehalten wird
Ведь Агни (своим) знанием, бог –
Смертного избавляет от хулы,
Владыка, чье богатство неустранимо,
В состязаниях за награду неустранимо.
अच्छा॑ नो मित्रमहो देव दे॒वानग्ने॒ वोच॑: सुम॒तिं रोद॑स्योः । वी॒हि स्व॒स्तिं सु॑क्षि॒तिं दि॒वो नॄन्द्वि॒षो अंहां॑सि दुरि॒ता त॑रेम॒ ता त॑रेम॒ तवाव॑सा तरेम ॥
अच्छ॑ । नः॒ । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । दे॒व॒ । दे॒वान् । अग्ने॑ । वोचः॑ । सु॒ऽम॒तिम् । रोद॑स्योः । वी॒हि । स्व॒स्तिम् । सु॒ऽक्षि॒तिम् । दि॒वः । नॄन् । द्वि॒षः । अंहां॑सि । दुः॒ऽइ॒ता । त॒रे॒म॒ । ता । त॒रे॒म॒ । तव॑ । अव॑सा । त॒रे॒म॒ ॥
व्याख्यातेयं अक्षरार्थस्तु अनुकूलदीप्ते दानादिगुणयुक्ताग्ने द्यावापृथिव्योरभिगतरुचं अस्मदीयांसुष्टुतिं यष्टव्यान् देवान् प्रति वोचः प्र- ब्रूहि स्तुतेर्नेतॄनस्मांश्च सुनिवासं अविनाशङ्गमय वयञ्च त्वत्प्रसादात् द्वेष्टॄन् पापानि तत्फलानि दुर्गमनानिचातिक्रामेम व्यवहितानि ज- न्मान्तरकृतानिच तान्यतिक्रामेम त्वदीयेनरक्षणेन अत्यन्तमतिक्रामेमेति ॥ ६ ॥इममूषुवइत्येकोनविंशत्यृचम्पञ्चदशंसूक्तं आङ्गिरसस्यवीतहव्यस्यभरद्वाजस्यवार्षं आग्नेयं आदौनवजगत्यः तृतीयाषष्ठ्यौतुशक्वर्यतिश- क्वर्यौ पञ्चदशीशक्वरी सप्तदश्यनुष्टुप् अष्टादशीबृहती दशम्याद्याःपञ्च षोळश्येकोनविंशीचेतिसप्तत्रिष्टुभः तथाचानुक्रान्तं—इममूष्वेकोना- वीतहव्यऋषिर्वा जागतम्प्रग्दशम्याः तृतीयापञ्चदश्यौशक्वर्यौषष्ठ्यतिशक्वर्यनुष्टुब्बृहत्याउपान्त्येइति प्रातरनुवाकेआग्नेयेक्रतौआश्विनशस्त्रे- चआदितोनवर्चः सूत्रितञ्च—इममूषुवोअतिथिमुषर्बुधमिति । दशरात्रेपञ्चमेहनिनवर्चमाज्यशस्त्रञ्च सूत्रितञ्च—इममूषुवोअतिथिमुषर्बुध- मितिनवाज्यमिति ।
“Divine Agni, revered as a friend, who, abiding in heaven and earth, communicates our praise to the gods, conduct the offerer of adoration to domestic felicity, and may we overcome our adversaries, our iniquities, our difficulties; may we overcome them by your protection.”
O Agni, God with Mitra's might call hither the favour of the Gods from earth and heaven.
Bring weal from heaven that men may dwell securely. May we o'ercome the foe's malign oppressions, may we o'ercome them, through thy help o'ercome them.
O god Agni with the might of Mitra, to us you call the gods, call the grace of the two world-halves.
Pursue well-being, good dwelling; pursue the men of heaven. May we cross over hatreds, over narrow straits difficult to traverse.
May we cross over; with your help may we cross over.
Rufe uns, o freundereicher Gott die Götter her, o Agni, und das Wohlwollen beider Welten; führe die Männer des Himmels her zu Heil und Sicherheit; über des Feindes Drangsale und Gefahren mögen wir hinüberdringen, über sie hinüberdringen, durch deine Hülfe hinüberdringen.
Lade, du wie Mitra gefeierter Gott, die Götter zu uns ein, o Agni, erbitte die Gunst beider Welten! Ersuche die Männer des Himmels um Glück, um gutes Wohnen! Wir möchten über die Anfeindungen, die Nöte, die Fährlichkeiten hinwegkommen, wir möchten über diese hinwegkommen, durch deine Gnade hinwegkommen.
Пригласи к нам богов, о бог, великий как Митра,
О Агни, (ниспошли нам) милость двух миров!
Отправляйся к мужам неба за благополучием (и) прекрасным поселением!
Да пересечем мы проявления враждебности, беды, трудности!
Да пересечем мы их! Да пересечем с твоей помощью!