Sukta 6.20
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवताइन्द्रः
मन्त्र13
छन्दत्रिष्टुप्
द्यौर्न य इ॑न्द्रा॒भि भूमा॒र्यस्त॒स्थौ र॒यिः शव॑सा पृ॒त्सु जना॑न् । तं न॑: स॒हस्र॑भरमुर्वरा॒सां द॒द्धि सू॑नो सहसो वृत्र॒तुर॑म् ॥
द्यौः । न । यः । इ॒न्द्र॒ । अ॒भि । भूम॑ । अ॒र्यः । त॒स्थौ । र॒यिः । शव॑सा । पृ॒त्ऽसु । जना॑न् । तम् । नः॒ । स॒हस्र॑ऽभरम् । उ॒र्व॒रा॒ऽसाम् । द॒द्धि । सू॒नो॒ इति॑ । स॒ह॒सः॒ । वृ॒त्र॒ऽतुर॑म् ॥
यः रयिः पुत्ररूपं धनं शवसा बलेन पृत्सु संग्रामेषु अर्यः अरीन् शत्रून् जनान् अभि तस्थौ आक्रामेत् । तत्र दृष्टान्तः। द्यौर्न । द्योतमानः सूर्यो यथा भूम भूतानि आक्रामति तद्वत् । हे सहसः सूनो बलस्य पुत्र इन्द्र त्वं तं पुत्रं नः अस्मभ्यं दद्धि देहि । कीदृशम् । सहस्रभरं सहस्रस्य धनस्य भर्तारम् उर्वरासाम् उर्वराणां सस्याढ्यानां भूमीनां सनितारं संभक्तारं वृत्रतुरं वृत्राणां शत्रूणां तरितारं तुर्वितारं वा ॥
“Indra, son of strength, grant us (a son), the possessor of thousands, the owner of cultivated lands, the usbduer of foes, the riches that may overcome men in battles by strength, as the radiant (sun) overspreads the earth by his rays.”
GIVE us wealth, Indra, that with might, as heaven o'ertops the earth, o'ercomes our foes in battle
Wealth that brings thousands and that wins the corn-lands, wealth, Son of Strength! that vanquishes the foeman.
O Indra, wealth that in its vast power surmounts (the wealth) of the stranger, (namely) the peoples in battles, as heaven does the earth,
that brings thousands as plunder, wins fertile fields, and overcomes
obstacles—give that (wealth) to us, o son of strength.
Den Reichthum, Indra, der die Feind' in Schlachten mit Kraft umspannt, wie Himmelsrund die Erde, Der Feld uns schafft und tausendfaches Gut bringt, den Feindbezwinger, schenke, Sohn der Kraft, uns.
Den Reichtum, der an Kraft hoch und niedrig in den Kämpfen überlegen ist, wie der Himmel über die Erde, o Indra, der tausendfachen Gewinn bringt, der Felder erringt und Feinde überwindet, den gib uns, du Sohn der Kraft!
(То) богатство благочестивого мужа, что, словно Небо-Землю, о Индра,
Всегда превосходит силой народы в сраженьях,
Его, приносящее тысячи, добывающее пашни,
Побеждающее врагов, дай нам, о сын силы!
दि॒वो न तुभ्य॒मन्वि॑न्द्र स॒त्रासु॒र्यं॑ दे॒वेभि॑र्धायि॒ विश्व॑म् । अहिं॒ यद्वृ॒त्रम॒पो व॑व्रि॒वांसं॒ हन्नृ॑जीषि॒न्विष्णु॑ना सचा॒नः ॥
दि॒वः । न । तुभ्य॑म् । अनु॑ । इ॒न्द्र॒ । स॒त्रा । अ॒सु॒र्य॑म् । दे॒वेभिः॑ । धा॒यि॒ । विश्व॑म् । अहि॑म् । यत् । वृ॒त्रम् । अ॒पः । व॒व्रि॒ऽवांस॑म् । हन् । ऋ॒जी॒षि॒न् । विष्णु॑ना । स॒चा॒नः ॥
दिवो न दिवे सूर्यायेव हे इन्द्र तुभ्यं सत्रा सत्यमेव विश्वं व्याप्तम् असुर्यम् असुरत्वं बलं देवेभिः देवैः स्तोतृभिः अनु धायि व्यधायि । अकारि । स्तोत्रैः स्तूयमाना देवता बलवती भवतीत्यर्थः । हे ऋजीषिन् विगतरससोमेन्द्र विष्णुना सचानः संगच्छमानस्त्वम् । ‘षच समवाये' इति धातो रूपम् । यत् येनासुर्येण अपः उदकानि वव्रिवांसं परिवृण्वन्तम् अहिम् आगत्य हन्तारं वृत्रम् असुरं हन् अहन् अवधीः तद्वलं व्यधायीति पूर्वेण संबन्धः ॥
“To you, Indra, as to the sun, all strength has verily been given by the gods; so that, drinker of the stale Soma, associated with Viṣṇu, you mightiest slay the hostile Ahi obstructing the waters.”
Even as the power of Dyaus, to thee, O Indra, all Asura sway was by the Gods entrusted,
When thou, Impetuous! leagued with Visnu, slewest Vrtra the Dragon who enclosed the waters.
All lordly power, like (that) of heaven, was entirely ceded to you by the gods, o Indra,
when you, accompanied by Viṣṇu, smashed the serpent Vr̥tra, who had obstructed the waters, you possessor of the silvery drink.
Dir, wie dem Himmel, räumten alle Götter, o Indra, ein die ganze Gottheitsfülle, Als du dem Vritra, der die Wasser einschloss, die Schlang' erschlugst, o eilender, mit Vischnu.
Dir, Indra, ward die ganze Asuramacht insgesamt gleich der des Himmels von den Göttern zugestanden, als du, Trinker des Trestersafts mit Vishnu verbündet den Drachen Vritra erschlugst, der die Gewässer eingeschlossen hatte.
Вся асурская сила была уступлена тебе
Богами – полностью, о Индра, равно как и (сила) неба,
Когда змея Вритру, сковавшего воды,
Ты убил в союзе с Вишну, о (бог,) пьющий сому из выжимок.
तूर्व॒न्नोजी॑यान्त॒वस॒स्तवी॑यान्कृ॒तब्र॒ह्मेन्द्रो॑ वृ॒द्धम॑हाः । राजा॑भव॒न्मधु॑नः सो॒म्यस्य॒ विश्वा॑सां॒ यत्पु॒रां द॒र्त्नुमाव॑त् ॥
तूर्व॑न् । ओजी॑यान् । त॒वसः॑ । तवी॑यान् । कृ॒तऽब्र॑ह्मा । इन्द्रः॑ । वृ॒द्धऽम॑हाः । राजा॑ । अ॒भ॒व॒त् । मधु॑नः । सो॒म्यस्य॑ । विश्वा॑साम् । यत् । पु॒राम् । द॒र्त्नुम् । आव॑त् ॥
यत् यदा इन्द्रः विश्वासां सर्वासां पुरां पुरीणां दर्त्नुं दारकं वज्रम् आवत् प्रापत् तदा सोम्यस्य सोममयस्य मधुनः मधुररसस्य राजा अभवत् स्वामी आसीत् । कीदृशः । तूर्वन् हिंसकान् हिंसन् ओजीयान् अतिशयेनौजस्वी तवसः बलवतः तवीयान् बलवत्तरः कृतब्रह्मा ॥ कृतं ब्रह्म स्तोत्रं यस्मै स्तोतृभिः सः । अथवा कृतं दत्तं ब्रह्म अन्नं येन स्तोतृभ्यः सः । वृद्धमहाः वृद्धतेजाः । एवंभूत इन्द्रो राजाभवदिति ॥
“When Indra, the destroyer, the most mighty, the strongest of the strong, the giver of food, the possessor of vast splendour, received (the thunderbolt), the shatterer of all the cities (of the asuras), he became the lord of the sweet Soma.”
Indra, Strong, Victor, Mightier than the mighty, addressed with prayer and perfect in his splendour,
Lord of the bolt that breaketh forts in pieces, became the King of the sweet juice of Soma..
Overpowering, mightier and stronger than the strong, he for whom the sacred formulation is created, whose greatness increased—Indra
became king of the somian honey when he aided the splitting of all the strongholds.
Vordringend, stärker, mächtiger, als Macht ist, voll ausgewachsen Indra durch Gebete, Ward König er des süssen Somatrunkes, als er dem Brecher aller Burgen beistand.
Überwindend als der Kräftigere, stärker als stark, machterstarkt, wann ihm eine Erbauung bereitet wird, ward Indra König des somischen Metes, der dem Brecher aller Burgen half.
Одерживая верх как более могучий, сильнее сильного,
Индра, чья мощь возросла от сотворенной (ему) молитвы,
Стал царем меда из сомы,
Который пришел на помощь проломителю всех крепостей.
श॒तैर॑पद्रन्प॒णय॑ इ॒न्द्रात्र॒ दशो॑णये क॒वये॒ऽर्कसा॑तौ । व॒धैः शुष्ण॑स्या॒शुष॑स्य मा॒याः पि॒त्वो नारि॑रेची॒त्किं च॒न प्र ॥
श॒तैः । अ॒प॒द्र॒न् । प॒णयः॑ । इ॒न्द्र॒ । अत्र॑ । दश॑ऽओणये । क॒वये॑ । अ॒र्कऽसा॑तौ । व॒धैः । शुष्ण॑स्य । अ॒शुष॑स्य । मा॒याः । पि॒त्वः । न । अ॒रि॒रे॒ची॒त् । किम् । च॒न । प्र ॥
अत्र अस्मिन् अर्कसातौ । अर्कोऽन्नं प्राप्यतेऽस्मिन्नित्यर्कसातिर्युद्धम् । तस्मिन् दशोणये बहुहविष्कात् कवये मेधाविनः । पञ्चम्यर्थे चतुर्थी । हे इन्द्र त्वत्सहायात् कुत्सात् बिभ्यतः पणयः एतन्नामकासुराः शतैः शतसंख्याकैः बलैः सार्धम् अपद्रन् अपाद्रवन् । अपलायन्त । अपि चेन्द्रः अशुषस्य अशुष्कस्य । संपूर्णबलस्येत्यर्थः । शुष्णस्य एतन्नामकासुरस्य कुत्सस्य शत्रोः मायाः कपटान् वधैः हननसाधनैरायुधैः न प्र अरिरेचीत् प्ररिक्तानतिरिक्तान्नाकरोत् । पित्वः अन्नस्य । पितुरित्यन्ननामैतत् । किं चन किंचिदपि न प्रारिरेचीत् । तदीयमन्नं सर्वमप्यपाहारयत् ॥
“The Paṇis, Indra, fled, with hundres (of asuras), from the sage, your worshipper (and ally) in battle; neither did e, (Indra), suffer the deceptions of the powerful Śuṣṇa to prevail over his weapons, nor did he (leave him) any of his sustenance.”
There, Indra, while the light was won, the Panis f1ed, 'neath a hundred blows, for wise Dasoni,
And greedy Susna's magical devices nor left he any of their food remaining.
The Paṇis were felled here by hundreds (of deadly weapons), o Indra, for the sake of the ten-armed poet at the winning of the (sun’s) rays;
by the deadly weapons the magic powers of the voracious Śuṣṇa (were felled). Nothing at all had he left over from the meal.
Durch hundert Hiebe stürzten da die Diebe, o Indra, und des bösen Çuschna Listen, Als sich Daçoni Glück erwarb, der Sänger, nichts übertraf da dieses Trankes Kräfte.
Durch hundert Streiche sanken da die Pani´s hin für den zehnarmigen Kavi im Kampf um die Sonne, o Indra; durch deine Streiche sanken die Blendwerke des gefräßigen Susna. Nicht zog er irgend etwas der Speise vor.
От сотен (ударов) полегли там Пани, о Индра,
Ради десятирукого мудреца при завоевании солнца.
От (твоих) смертельных ударов (разлетелись) колдовские чары прожорливого Шушны.
Из еды он не оставил (ему) ничего.
म॒हो द्रु॒हो अप॑ वि॒श्वायु॑ धायि॒ वज्र॑स्य॒ यत्पत॑ने॒ पादि॒ शुष्ण॑: । उ॒रु ष स॒रथं॒ सार॑थये क॒रिन्द्र॒: कुत्सा॑य॒ सूर्य॑स्य सा॒तौ ॥
म॒हः । द्रु॒हः । अप॑ । वि॒श्वऽआ॑यु । धा॒यि॒ । वज्र॑स्य । यत् । पत॑ने । पादि॑ । शुष्णः॑ । उ॒रु । सः । स॒ऽरथ॑म् । सार॑थये । कः॒ । इन्द्रः॑ । कुत्सा॑य । सूर्य॑स्य । सा॒तौ ॥
यत् यदा सः शुष्णः असुरः वज्रस्य पतने पाते पादि अगच्छत् । अम्रियतेत्यर्थः । तदा महः महतः द्रुहः द्रोग्धुः शुष्णस्य संबन्धि विश्वायु सर्वगतम् । बलमिति शेषः । अप धायि अपहितमकारि। तिरस्कृतमित्यर्थः । सः इन्द्रः सारथये सारथिभूताय कुत्साय सरथं समानरथं सूर्यस्य सातौ भजने निमित्तभूते उरु विस्तीर्णं यथा भवति तथा कः अकरोत् । तथा चोक्तं - कुत्सायेन्द्रोऽसुरं शुष्णं जिघांसुः कुत्समात्मनः । सारथिं कल्पयित्वास्य शत्रुं शुष्णमहंस्ततः । कुत्सस्य रक्षां बहुलां चकारेत्यनयोच्यते' इति ॥ ॥ ९ ॥
“When Śuṣṇa passed away upon the falling of the thunderbolt, then the universal strength of the great oppressor was annihilated, and Indra enlarged their common car for (the use of) his charioteer Kutsa, for (the sake of) the worship of the sn.”
What time the thunder fell and Susna perished, all life's support from the great Druh was taken.
Indra made room for his car-drivcr Kutsa who sate beside him, when he gained the sunlight.
A whole lifetime of great deception was set aside when Śuṣṇa was felled at the flying of the mace.
Sharing the same chariot, Indra made a wide way for Kutsa, the sharer of his chariot, at the winning of the sun.
Des grosen Unholds Leben ward genommen, des Çuschna, als durch Blitzes Wurf er hinsank; Raum schaffte Indra Kutsa, dem Gefährten, auf gleichem Wagen, zu des Lichts Erlangung.
Des großen Unholdes ganze Lebenszeit war zu Ende, als im Fallen der Keule Susna hinsank. Indra machte auf gleichem Wagen seinem Wagenlenker Kutsa bei der Gewinnung der Sonne freie Bahn.
Отнят весь срок жизни у великого вредителя,
Когда Шушна повалился при падении ваджры.
Этот Индра, находясь (с ним) на одной колеснице, создал для колесничего
Кутсы широкий (простор) при завоевании солнца.
प्र श्ये॒नो न म॑दि॒रमं॒शुम॑स्मै॒ शिरो॑ दा॒सस्य॒ नमु॑चेर्मथा॒यन् । प्राव॒न्नमीं॑ सा॒प्यं स॒सन्तं॑ पृ॒णग्रा॒या समि॒षा सं स्व॒स्ति ॥
प्र । श्ये॒नः । न । म॒दि॒रम् । अं॒शुम् । अ॒स्मै॒ । शिरः॑ । दा॒सस्य॑ । नमु॑चेः । म॒था॒यन् । प्र । आ॒व॒त् । नमी॑म् । सा॒प्यम् । स॒सन्त॑म् । पृ॒णक् । रा॒या । सम् । इ॒षा । सम् । स्व॒स्ति ॥
श्येनः सुपर्णश्च । न इत्ययं शब्दः समुच्चये वर्तते । अस्मै इन्द्राय मदिरं मदकरम् अंशुं सोमम् । प्र इति आ इत्यस्यार्थे वर्तते । आहरत् । उपसर्गदर्शनाच्चाख्यात्मध्याह्रियते । किंचायमिन्द्रोऽपि दासस्य प्राणिनामुपक्षपयितुः नमुचेः एतन्नाम्नोऽसुरस्य शिरः शीर्षं मथायन् मन्थनं कुर्वन् साप्यं सपस्य पुत्रं ससन्तं स्वपन्तं नमीम् एतत्संज्ञकमृषिं प्रावत् प्रारक्षत् । स्वस्ति अविनाशेन राया पश्वादिधनेन इषा अन्नेन च तमृषिं सं पृणक् समयोजयत् ॥
“And the hawk bore to Indra the exhilarating Soma, when, bruising the head of the oppressor Namuci, and protecting the slumbering Nami, the son of Sapya, he provided, for the weeell-being (of the sage), riches and food.”
As the Hawk rent for him the stalk that gladdens, he wrenched the head from Namuci the Dasa.
He guarded Nam, Sayya's son, in slumber, and sated him with food, success, and riches.
Like the falcon stealing the exhilarating plant for him, he, stealing the head of the Dāsa Namuci,
helped Namī Sāpya as he slept. He imbued (him) with wealth, with
refreshment, and with well-being.
Als ihm der Adler zugeführt den Rauschtrank, riss ab das Haupt er Namutschi des Dämons, War hold dem Nami Sajia im Schlafe, erfüllte ihn mit Reichthum, Trunk und Segen.
Indem er das Haupt des Dasa Namuci abriß wie der Falke für ihn den berauschenden Stengel entrissen hat, stand er dem schlafenden Nami Sapya bei. Er überhäufte ihn mit Reichtum, mit Wohlstand, mit Glück.
Когда, срывая голову дасы Намучи,
Как (некогда) коршун (сорвал) для него (самого) пьянящее растение,
Он помог спящему Нами Сапья,
Он задарил его богатством, жертвенной усладой, счастьем.
वि पिप्रो॒रहि॑मायस्य दृ॒ळ्हाः पुरो॑ वज्रि॒ञ्छव॑सा॒ न द॑र्दः । सुदा॑म॒न्तद्रेक्णो॑ अप्रमृ॒ष्यमृ॒जिश्व॑ने दा॒त्रं दा॒शुषे॑ दाः ॥
वि । पिप्रोः॑ । अहि॑ऽमायस्य । दृ॒ळ्हाः । पुरः॑ । व॒ज्रि॒न् । शव॑सा । न । द॒र्द॒रिति॑ दर्दः । सुऽदा॑मन् । तत् । रेक्णः॑ । अ॒प्र॒ऽमृ॒ष्यम् । ऋ॒जिश्व॑ने । दा॒त्रम् । दा॒शुषे॑ । दाः॒ ॥
हे वज्रिन् वज्रवन्निन्द्र त्वम् अहिमायस्य आहन्त्र्यो माया यस्य पिप्रोः एतन्नाम्नोऽसुरस्य संबन्धिनीः दृळ्हाः दृढानि पुरः प्राकारादीनि दुर्गाणि शवसा बलेन वि दर्दः विदारितवानसि । न इति पादपूरणः । त्वं पिप्रोर्नृमणः प्रारुज: पुरः ' (ऋ. सं. १. ५१. ५); ‘शतं पूर्भिरायसीभिर्नि पाहि' (ऋ. सं. ७. ३. ७ ) इति दर्शनात् । अपि च हे सुदामन् शोभनदानेन्द्र त्वं दात्रं हविर्लक्षणं धनं दाशुषे दत्तवते ऋजिश्वने एतन्नामकाय राजर्षये अप्रमृष्यं केनाप्यबाध्यं तत् तस्य स्वभूतं रेक्णः धनं दाः अदाः दत्तवानसि ॥
“You have scatered by force, wielder of the thunderbolt, the strong cities of the deadly-deluding Pipru; you have given, bountiful Indra, uninjurable wealh to rijiṣvat, the donor of sacrificial gifts.”
Thou, thunder-armed, with thy great might hast shattered Pipru's strong forts who knew the wiles of serpents.
Thou gavest to thy worshipper Rjisvan imperishable Wealth, O Bounteous Giver.
You split open the fortified strongholds of Pipru, who had the tricks of a snake, o mace-bearer, as if with swelling strength.
O generous giver, you gave that legacy not to be spurned as a gift to the pious R̥jiśvan.
Des schlangelist'gen Pipru feste Burgen zerbrachst du, o gewalt'ger Blitzesträger; Vielgebender, du gabst zum Lohn dem frommen Ridschiçvan diesen Schatz, der unvertilgbar.
Die festen Burgen des Pipru, der sich in einen Drachen verwandelte, hast du Keulenträger wie mit Gewalt zersprengt. Du reichlich Schenkender hast dieses unvergeßliche Besitztum dem opferspendenden Rijisvan als Geschenk gegeben.
Прочные крепости Пипру, обладающего змеиной силой превращений,
Ты разнес словно мощью (своей), о громовержец.
Очень щедрый, это незабываемое наследство
Ты дал как дар почтившему (тебя) Риджишвану.
स वे॑त॒सुं दश॑मायं॒ दशो॑णिं॒ तूतु॑जि॒मिन्द्र॑: स्वभि॒ष्टिसु॑म्नः । आ तुग्रं॒ शश्व॒दिभं॒ द्योत॑नाय मा॒तुर्न सी॒मुप॑ सृजा इ॒यध्यै॑ ॥
सः । वे॒त॒सुम् । दश॑ऽमायम् । दश॑ऽओणिम् । तूतु॑जिम् । इन्द्रः॑ । स्व॒भि॒ष्टिऽसु॑म्नः । आ । तुग्र॑म् । शश्व॑त् । इभ॑म् । द्योत॑नाय । मा॒तुः । न । सी॒म् । उप॑ । सृ॒ज॒ । इ॒यध्यै॑ ॥
स्वभिष्टिसुम्नः सुष्ठु अभ्येषणीयान्यभिगम्यानि सुम्नानि सुखानि येन देयानि सः इन्द्रः दशमायं बहुवञ्चनं वेतसुं वेतसुनामानमसुरं दशोणिम् एतन्नामकं च तूतुजिं तूतुजिनामकं च आ अपि च तुग्रं तुग्रनामकमसुरं तथा इभम् एतन्नामकमसुरं च इयध्यै एतुं द्योतनाय एतत्संज्ञाय राज्ञे शश्वत् उप सृज उपासृजत् । वशीचकार । तत्र दृष्टान्तः । मातुर्न मातुर्जनन्या इव पुत्रम् । यथा मात्रे पुत्रो वशीभवति तद्वत् वशं चकारेत्यर्थः । सीम् इति पादपूरणः ॥
“Indra, the granter of wished-for felicity, compelled the many-fraudulent Etaśa and Dasoṇi, Tūtuji, Tugra and Ibha, always to come submissively to (the rājā) Dyotana, as a son (comes before a mother).”
The crafty Vetasu, the swift Dasni, and Tugra speedily with all his servants,
Hath Indra, gladdening with strong assistance, forced near as 'twere to glorify the Mother.
Indra showed the favor of his dominance to Vetasu of the ten tricks and ten arms and to the thrusting (Tuji), (saying,)
“Tugra as perpetual vassal for brilliant (Vetasu) shall I dispatch, like (calves) to their mother, to go (to him).”
Den sehr gewandten Vetasu, den schnellen Daçoni und mit allen Dienern Tugra, Dem Djotana entsandt' sie Indra hülfreich, wie aus der Mutter Schooss zu ihm zu kommen.
Zu Vetasu mit zehn Listen, mit zehn Armen, dem Angreifer sprach Indra, dessen Gunst Überlegenheit gibt: "Den Tugra, den Ibha will ich dem Dyotana zutreiben, daß er immer wieder zu ihm komme wie das Kalb zum Euter der Mutter".
К Ветасу с десятью колдовскими силами, десятирукому
Захватчику (обратился) Индра, чья милость дает превосходство:
Тугру, Ибху я хочу подогнать к Дьотане,
Чтобы он постоянно возвращался к нему, как (теленок) к матери.
स ईं॒ स्पृधो॑ वनते॒ अप्र॑तीतो॒ बिभ्र॒द्वज्रं॑ वृत्र॒हणं॒ गभ॑स्तौ । तिष्ठ॒द्धरी॒ अध्यस्ते॑व॒ गर्ते॑ वचो॒युजा॑ वहत॒ इन्द्र॑मृ॒ष्वम् ॥
सः । ई॒म् । स्पृधः॑ । व॒न॒ते॒ । अप्र॑तिऽइतः । बिभ्र॑त् । वज्र॑म् । वृ॒त्र॒ऽहन॑म् । गभ॑स्तौ । तिष्ठ॑त् । हरी॒ इति॑ । अधि॑ । अस्ता॑ऽइव । गर्ते॑ । व॒चः॒ऽयुजा॑ । व॒ह॒तः॒ । इन्द्र॑म् । ऋ॒ष्वम् ॥
गभस्तौ हस्ते वृत्रहणं वृत्राणां शत्रूणां हन्तारं वज्रं स्वकीयमायुधं बिभ्रत् धारयन् अप्रतीतः शत्रुभिरप्रतिगतः सः इन्द्रः स्पृधः स्पर्धमानान् ईम् इमान् वृत्रप्रभृतीन शत्रून् वनते हन्ति । हरी स्वकीयावश्वौ अधि तिष्ठत् आरोहति । तत्र दृष्टान्तः । अस्तेव गर्ते । यथा क्षेप्ता शूरो रथेऽधितिष्ठति तद्वत् । तथा वचोयुजा वचोमात्रेण युज्यमानौ । यद्वा । स्तोतॄणां स्तुतिभिर्युज्यमानौ तौ हरी च ऋष्वं महान्तम् इन्द्रं वहतः ॥
“Bearing in his hand the foe-destroyig thunderbolt, Indra, unresisted, demolishing those his adversaries; he mounts his two-horse (car), as a warrior (ascends) his chariot; harnessed at a word, his steeds, convey the migty Indra.”
Resistless, with the hosts he battles, bearing in both his arms the Vrtra-slaying thunder.
He mounts his Bays, as the car-seat an archer: yoked at a word they bear the lofty Indra.
Unopposable, he will vanquish the contenders, bearing his
Vr̥tra-smashing mace in his fist.
He mounts his two fallow bays, like an archer upon his chariot seat; those yoked by speech convey lofty Indra.
Er überwindet unbesiegt die Gegner, und hält im Arm den Blitz, der Feinde tödtet, Besteigt die Füchse, wie der Held den Streitsitz; sie fahren Indra, wortgeschirrt den hohen.
Er überwindet unwiderstehlich die Gegner, der die vritratötende Keule in der Hand trägt. Er besteigt die Hari´s wie ein Schütze den Schützenstand. Die auf bloßes Wort Geschirrten fahren den hohen Indra.
Это он побеждает соперников, не имея равных,
(Тот,) кто несет в руке ваджру, убивающую врагов.
Он садится на пару буланых коней, как стрелок (поднимается) на свое место.
(Кони,) запрягаемые словом, везут огромного Индру.
स॒नेम॒ तेऽव॑सा॒ नव्य॑ इन्द्र॒ प्र पू॒रव॑: स्तवन्त ए॒ना य॒ज्ञैः । स॒प्त यत्पुर॒: शर्म॒ शार॑दी॒र्दर्द्धन्दासी॑: पुरु॒कुत्सा॑य॒ शिक्ष॑न् ॥
स॒नेम॑ । ते । अव॑सा । नव्यः॑ । इ॒न्द्र॒ । प्र । पू॒रवः॑ । स्त॒व॒न्ते॒ । ए॒ना । य॒ज्ञैः । स॒प्त । यत् । पुरः॑ । शर्म॑ । शार॑दीः । दर्त् । हन् । दासीः॑ । पु॒रु॒ऽकुत्सा॑य । शिक्ष॑न् ॥
हे इन्द्र ते त्वदीयेन अवसा रक्षणेन नव्यः नवीयः नवतरं त्वया दीयमानं धनं सनेम वयं स्तोतारो भजेमहि । पूरवः मनुष्याः स्तोतारः एना अनेन स्तोत्रेण युक्तैः यज्ञैः प्र स्तवन्ते त्वां स्तुवन्ति । यत् यस्मात् कारणात् दासीः कर्मणामुपक्षपयित्रीः शत्रुप्रजाः हन् घ्नन् हिंसन् पुरुकुत्साय एतन्नामकाय राज्ञे शिक्षन् धनानि प्रयच्छन् हे इन्द्र त्वं शारदीः शरन्नाम्नोऽसुरस्य संबन्धिनीः सप्त सप्तसंख्याकाः पुरः पुरीः शर्म शर्मणा वज्रेण दर्त् विदारितवानसि तस्मात् कारणात् त्वां स्तोतारः स्तुवन्तीत्यर्थः ॥
“(Favoured) by your proection, Indra, we solicit new (wealth); by this adoration men glorify you at sacrifices, for that you have shattered with your bolt the seven cities of Śarat, killing the opponents (of sacred rites), killing the opponents (of sacred rites), and giving (their spoils) to Purukutsa.”
May we, O Indra, gain by thy new favour: so Parus laud thee, with their sacrifices,
That thou hast wrecked seven autumn forts, their shelter, slain Dasa tribes and aided Purukutsa.
Might we win anew through your help, Indra. The Pūrus start up the praise with this (hymn) along with sacrifices.
When he split the seven autumnal strongholds, their shelter, he smote the Dāsa (clans), doing his best for Purukutsa.
Mög', Indra, deine Huld uns neues schenken, es preisen dich mit Opfern hier die Menschen, Weil du des Herbstes sieben Burgen brachest, Dämonen schlugst, dem Purukutsa helfend.
Wir möchten mit deinem Beistand aufs neue gewinnen, Indra. Darum stimmen die Puru´s mit Opfern dein Lob an. Als er die herbstlichen Burgen, ihre Zuflucht, brach, da erschlug er die dasischen Stämme, um dem Purukutsa einen Dienst zu leisten.
Мы хотим снова захватывать с твоей помощью, о Индра!
Поэтому люди Пуру прославляют тебя жертвами.
Когда ты разбил семь осенних крепостей, (их) убежище,
Ты поубивал (племена) дасов, оказывая милость Пурукутсе.
त्वं वृ॒ध इ॑न्द्र पू॒र्व्यो भू॑र्वरिव॒स्यन्नु॒शने॑ का॒व्याय॑ । परा॒ नव॑वास्त्वमनु॒देयं॑ म॒हे पि॒त्रे द॑दाथ॒ स्वं नपा॑तम् ॥
त्वम् । वृ॒धः । इ॒न्द्र॒ । पू॒र्व्यः॑ । भूः॒ । व॒रि॒व॒स्यन् । उ॒शने॑ । का॒व्याय॑ । परा॑ । नव॑ऽवास्त्वम् । अ॒नु॒ऽदेय॑म् । म॒हे । पि॒त्रे । द॒दा॒थ॒ । स्वम् । नपा॑तम् ॥
हे इन्द्र पूर्व्यः पुरातनः त्वं काव्याय कविपुत्राय उशने उशनसे भार्गवाय वरिवस्यन् धनमिच्छन् वृधः भूः स्तोतॄणां वर्धको भवसि । अनुदेयम् अनुदातव्यं धनं नववास्त्वम् एतन्नामकमसुरं पराहत्य स्वं स्वकीयमौशनसं नपातं युद्धे शत्रुभिर्गृहीतं पुत्रं महे महते पित्रे पालयितव्याय उशनसे परा ददाथ । तस्य शत्रुं हत्वा प्रकर्षेण दत्तवानसि ॥
“Desirous of opulence, you, Indra, have been an ancient benefactor of Uśanas, the son of Kavi; having slain Navavāstva, you have given back his own grandson, who was (fit) to be restored o the grandfather.”
Favouring Usana the son of Kavi, thou wast his ancient strengthener, O Indra.
Thou gavest Navavastva. as a present, to the great father gavest back his grandson.
You, Indra, became the first strengthener. Making wide space for Uśanā Kāvya,
(to him as?) grandfather you handed over Navavāstu, who was to be delivered up, as his own grandson.
Du, Indra, bist von Alters her der Helfer, der Raum du schafftest Uçana dem Kavjer, Als du den eignen Sohn dem grossen Vater, den Navavastva als Geschenk zurückgabst.
Du, Indra; warst der allererste der Förderer, als du dem Usanas Kavya einen Ausweg suchtest. Du hast ihm den mitzugebenden Navavastva überlassen, dem Großvater seinen eigenen Enkel.
Ты был первым помощником, о Индра,
Когда создавал простор для Ушанаса Кавьи.
Нававаству, которого нужно было оставить (?),
Ты передал (ему), деду – его собственного внука.
त्वं धुनि॑रिन्द्र॒ धुनि॑मतीॠ॒णोर॒पः सी॒रा न स्रव॑न्तीः । प्र यत्स॑मु॒द्रमति॑ शूर॒ पर्षि॑ पा॒रया॑ तु॒र्वशं॒ यदुं॑ स्व॒स्ति ॥
त्वम् । धुनिः॑ । इ॒न्द्र॒ । धुनि॑ऽमतीः । ऋ॒णोः । अ॒पः । सी॒राः । न । स्रव॑न्तीः । प्र । यत् । स॒मु॒द्रम् । अति॑ । शू॒र॒ । पर्षि॑ । पा॒रय॑ । तु॒र्वश॑म् । यदु॑म् । स्व॒स्ति ॥
हे इन्द्र धुनिः शत्रूणां कम्पयिता त्वं धुनिमतीः धुनिर्नामासुरो यासु निरोधकतया विद्यते ताः अपः उदकानि सीरा न नदीरिव स्रवन्तीः प्रवहन्तीः ऋणोः अगमयः । धुनिं हत्वा तेन निरोधितान्युदकानि प्रवाहयतीत्यर्थः । हे शूर वीरेन्द्र यत् यदा समुद्रम् अति अतिक्रम्य प्र पर्षि प्रतीर्णो भवसि तदा समुद्रपारे तिष्ठन्तौ तुर्वशं यदुं च स्वस्ति क्षेमेण पारय अपारयः । समुद्रमतारयः ॥
“You, Indra, who make (your enemies) tremble, have caused the waters, detained by Dhuni, to flow like rushing rivers; so, hero, when, having crossed the ocean, you have reached the shore, you have brought over in safety Turvaśa and Yadu.”
Thou, roaring Indra, drovest on the waters that made a roaring sound like rushing rivers,
What time, O Hero, o'er the sea thou broughtest, in safety broughtest Turvasa and Yadu.
You, the tumultuous one, Indra, set the tumultuous waters in motion, flowing like streams.
When you will cross the sea, o hero, make Turvaśa and Yadu cross to well-being.
Die brausenden Gewässer liessest rauschend du, Indra, rinnen, die wie Ströme flossen; Wie du zum Meer, o Held, hindurch sie leitest, so führ zum Heile Turvaça und Jadu.
Du, Indra, der Tosende, setztest die tosenden Gewässer in Bewegung, die strömen, wie die Flüsse gewöhnt sind. Wenn du über das Meer fahren kannst, o Held, so fahre den Turvasa und Yadu heil hinüber !
Ты, возмутитель, о Индра, возмущенные
Воды выпустил течь, словно мчащиеся реки.
Если ты пересекаешь океан, о герой,
Переправь благополучно Турвашу и Яду!
तव॑ ह॒ त्यदि॑न्द्र॒ विश्व॑मा॒जौ स॒स्तो धुनी॒चुमु॑री॒ या ह॒ सिष्व॑प् । दी॒दय॒दित्तुभ्यं॒ सोमे॑भिः सु॒न्वन्द॒भीति॑रि॒ध्मभृ॑तिः प॒क्थ्य१॒॑र्कैः ॥
तव॑ । ह॒ । त्यत् । इ॒न्द्र॒ । विश्व॑म् । आ॒जौ । स॒स्तः । धुनी॒चुमु॑री॒ इति॑ । या । ह॒ । सिस्व॑प् । दी॒दय॑त् । इत् । तुभ्य॑म् । सोमे॑भिः । सु॒न्वन् । द॒भीतिः॑ । इ॒ध्मऽभृ॑तिः । प॒क्थी । अ॒र्कैः ॥
हे इन्द्र आजौ संग्रामे तव ह तवैव विश्वं व्याप्तं त्यत् तादृशं कर्म भवति । कीदृशमिति तदुच्यते । या यौ धुनीचुमुरी । धुनिश्च चुमुरिश्चेत्येतन्नामकावसुरौ । सिष्वप् त्वमस्वापयः तावसुरौ सन्तः संग्रामे सुप्तवन्तौ । मृतावित्यर्थः ॥ भूतार्थे व्यत्ययेन लट् । द्वितीयो हशब्दः पादपूरणः ॥ तदनन्तरं हे इन्द्र तुभ्यं त्वदर्थं सुन्वन् सोमानभिषुण्वन् पक्थी पक्थवान् हवींषि पक्ववान् इध्मभृतिः इध्मानां भर्ता आहर्ता वा दभीतिः नाम राजर्षिः सोमेभिः सोमैः अर्कैः हविर्लक्षणैरन्नैः दीदयदित् दीप्यत एव । धुनिं चुमुरिं तस्मै जघन्थेत्यर्थः । त्वं नि दस्युं चुमुरिं धुनिं च ' ( ऋ. सं. ७. १९. ४ ) इति हि दर्शनात् ॥ ॥ १० ॥
“All this, Indra, has been your work in war; you have put to sleep, (in depth), the slumbering Dhunī and Cumurī; and thereupon Dabhīti, pouring the libation, preparing the oblation, and supplying the fuel, has glorified you with Soma offerings.”
This Indra, was thy work in war: thou sentest Dhuni and Cumuri to sleep and slumber.
Dabhiti lit the flame for thee, and worshipped with fuel, hymns, poured Soma, dressed oblations.
Everything in the contest is yours, Indra. Dhuni and Cumuri sleep, whom you put to sleep.
Just he will shine: Dabhīti who presses for you with the soma juices, who brings the firewood and the cooked food, along with the chants.
Dies ganze Werk ist, Indra, dein im Kampfe; Dhuni und Tschumuri, durch dich sind sie entschlafen; Da glänzte dir mit Liedern, Somatränken Dabhiti pressend, Brennholz schichtend, kochend.
Dir Indra, gehörte das alles im Kampfe. Dhuni und Cumuri schlummern, die du eingeschläfert hast. Dabhiti. Der für dich kelterte, strahlte von Soma und Preisgesängen, Brennholz zutragend und Opferspeisen kochend.
Ведь все это, о Индра, в борьбе принадлежит тебе.
Спят Дхуни и Чумури, которых ты усыпил.
Светится от соков сомы и гимнов Дабхити,
Выжимавший, носивший дрова, варивший для тебя.