Sukta 6.31
ऋषिसुहोत्रः
देवताइन्द्रः
मन्त्र5
छन्दत्रिष्टुप्
अभू॒रेको॑ रयिपते रयी॒णामा हस्त॑योरधिथा इन्द्र कृ॒ष्टीः । वि तो॒के अ॒प्सु तन॑ये च॒ सूरेऽवो॑चन्त चर्ष॒णयो॒ विवा॑चः ॥
अभूः॑ । एकः॑ । र॒यि॒ऽप॒ते॒ । र॒यी॒णाम् । आ । हस्त॑योः । अ॒धि॒थाः॒ । इ॒न्द्र॒ । कृ॒ष्टीः । वि । तो॒के । अ॒प्ऽसु । तन॑ये । च॒ । सूरे॑ । अवो॑चन्त । च॒र्ष॒णयः॑ । विवा॑चः ॥
हे रयिपते धनस्य पालक इन्द्र एकः प्रधानभूतस्त्वं रयीणां धनानां स्वामी अभूः भवसि । यद्वा । रयीणां रयिपत इति संबन्धः । एको रयिशब्दोऽनुवादो यथा 'गवामसि गोपतिरेक इन्द्र' (ऋ. सं. ७. ९८. ६) इति । तदानीमेको मुख्यस्त्वं भवसीति योजनीयम् । अपि च हे इन्द्र त्वं हस्तयोः आत्मीययोर्बाह्वोः कृष्टीः प्रजाः आ अधिथाः आधत्से। सर्वं जगत्तवाज्ञायां वर्तत इत्यर्थः । किंच चर्षणयः मनुष्याः तोके पुत्रे अप्सु उदकेषु सूरे शत्रूणां प्रेरके तनये पौत्रे चैतेषु निमित्तभूतेषु सत्सु विवाचः विशिष्टाः स्तुती: वि अवोचन्त विविधं ब्रुवन्ति ॥
“You, lord of riches, are the chief (soverign) over riches; you hold men in your two hands, and men glorify you with various praises for (the sake of obtaining) sons, and valiant grandsons, and rain.”
SOLE Lord of wealth art thou, O Lord of riches: thou in thine hands hast held the people, Indra!
Men have invoked thee with contending voices for seed and waters, progeny and sunlight.
You, o wealth-lord, have become the single (lord) of wealth: you have taken (all) the communities in your hands, Indra.
The separate peoples, disputants, were disputing with each other over progeny and posterity, the waters, and the sun.
Du bist der einz'ge Schätzeherr der Schätze, du Indra hast in deiner Hand die Völker, Um Kinder, Enkel, Wasser, Licht der Sonne bekämpften sich der Menschen rüst'ge Streiter.
Du wardst der einzige Herr der Reichtümer, du hast die Völker in deine Hand genommen, Indra. Die Stämme sind um den Samen, um Wasser und leibliche Nachkommenschaft, um die Sonne streitend in Streit geraten.
Ты стал единственным господином богатств,
Народы ты взял в свои руки, о Индра.
Ради продолжения рода, ради вод, ради солнца
Состязались в спорах (о тебе) спорящие люди.
त्वद्भि॒येन्द्र॒ पार्थि॑वानि॒ विश्वाच्यु॑ता चिच्च्यावयन्ते॒ रजां॑सि । द्यावा॒क्षामा॒ पर्व॑तासो॒ वना॑नि॒ विश्वं॑ दृ॒ळ्हं भ॑यते॒ अज्म॒न्ना ते॑ ॥
त्वत् । भि॒या । इ॒न्द्र॒ । पार्थि॑वानि । विश्वा॑ । अच्यु॑ता । चि॒त् । च्य॒व॒य॒न्ते॒ । रजां॑सि । द्यावा॒क्षामा॑ । पर्व॑तासः । वना॑नि । विश्व॑म् । दृ॒ळ्हम् । भ॒य॒ते॒ । अज्म॑न् । आ । ते॒ ॥
हे इन्द्र त्वत् त्वत्तः भिया भयेन विश्वा विश्वानि व्यापकानि पार्थिवानि । पृथिव्यन्तरिक्षनाम । तत्र भवानि रजांसि उदकानि अच्युता चित् च्यावयितुमशक्यान्यपि च्यावयन्ते मेघाः प्रच्यावयन्ति । वर्षन्तीत्यर्थः। अपि च हे इन्द्र ते तव आ अज्मन् आगमने सति द्यावाक्षामा द्यावापृथिव्यौ पर्वतासः गिरयः वनानि वृक्षाश्च भयं प्राप्नुवन्ति । किं बहुना विश्वं सर्वं दृळ्हं स्थिरं प्राणिजातं भयते बिभेति ॥
“Through fear of you, Indra, all the regions of the firmamet cause the unfallen (rain) to descend; the heavens, the earth, the mountains, the forests, all the solid (universe) is alarmed at your approach.”
Through fear of thee, O Indra, all the regions of earth, though naught may move them, shake and tremble.
All that is firm is frightened at thy coming, -the earth, the heaven, the mountain, and the forest.
Through fear of you, Indra, all the earthly realms, though unshakeable, are brought to shaking.
Heaven and earth, the mountains, and the forests—all that is firmly fixed takes fright at your drive.
Aus Furcht vor dir erbebt der Raum der Erde, das Unbewegte, Indra, und der Luftraum, Die Erd', der Himmel, Bergeshöhn und Wälder und alles Feste bebt bei deinem Gange.
Aus Furcht vor dir, Indra, werden alle irdischen Räume, selbst die unerschütterlichen, erschüttert. Himmel und Erde, die Berge, Wälder, alles Feste bangt bei deinem Ansturm.
Из страха перед тобой, о Индра, все земные
Просторы, даже несотрясаемые, начинают сотрясаться.
Земля и небо, горы (и) леса,
Все твердое боится, когда ты наступаешь.
त्वं कुत्से॑ना॒भि शुष्ण॑मिन्द्रा॒शुषं॑ युध्य॒ कुय॑वं॒ गवि॑ष्टौ । दश॑ प्रपि॒त्वे अध॒ सूर्य॑स्य मुषा॒यश्च॒क्रमवि॑वे॒ रपां॑सि ॥
त्वम् । कुत्से॑न । अ॒भि । शुष्ण॑म् । इ॒न्द्र॒ । अ॒शुष॑म् । यु॒ध्य॒ । कुय॑वम् । गवि॑ष्टौ । दश॑ । प्र॒ऽपि॒त्वे । अध॑ । सूर्य॑स्य । मु॒षा॒यः । च॒क्रम् । अवि॑वेः । रपां॑सि ॥
हे इन्द्र त्वं कुत्सेन सह अशुषं शोषयितुमशक्यं प्रबलं शुष्णं सर्वस्य शोषकमेतत्संज्ञमसुरम् अभि युध्य अभ्ययुध्यः । कुत्सस्य साहाय्यार्थं तेनासुरेण सह युद्धं कृतवानसीत्यर्थः । तथा गविष्टौ । गावो बाणा इष्यन्ति गच्छन्तीति गविष्टिः संग्रामः। तस्मिन् कुयवम् एतत्संज्ञमसुरं च दश अदशः । हिंसितवानसि ॥ 'दंश दशने' इत्येतस्माच्छान्दसे लोटि रूपम् ॥ अध अपि च प्रपित्वे प्रपतने युद्धे सूर्यस्य चक्रं रथावयवभूतं मुषायः अमुष्णाः। तदाप्रभृति सूर्यस्य रथ एकचक्रोऽभूत् । तथा चाम्नातं--'सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रम्' (ऋ. सं. १. १६४. २) इति । एतशाख्यस्य ऋषेः सूर्येण सह युद्धे तत्साहाय्यार्थमागत इन्द्रः सूर्यस्य चक्रमपहृतवान् इत्याख्यातम् । 'सूरश्चक्रं प्रवृहज्जात ओजसा' (ऋ. सं. १. १३०. ९) इति च निगमान्तरम् । अपि च रपांसि पापकारीणि रक्षःप्रभृतीनि अविवेः अस्माल्लोकादगमयः । अवधीरित्यर्थः ॥
“You, Indra, with Kutsa, have warred against the inexhaustible Śuṣṇa; you have overthrown Kuyava in battle; in conflict you have carried off the wheel (of the chariot) of the sun; you have driven away the malignant (spirits).”
With Kutsa, Indra! thou didst conquer Susna, voracious, bane of crops, in fight for cattle.
In the close fray thou rentest him: thou stolest the Sun's wheel and didst drive away misfortunes.
You, Indra—fight along with Kutsa against the insatiable Śuṣṇa, the demon of bad harvest, in the quest for cattle,
and against his ten before the (ritual) mealtime. Then you steal the wheel of the sun. You have toiled at your labors.
Du schlugst, o Indra, den gefräss'gen Çuschna, den Kujava im Kampf vereint mit Kutsa, Am Morgen zehn Dämonen, nahmst hinweg dann der Sonne Rad und tilgtest aus die Schäden.
Bekämpfe du, Indra, mit Kutsa den gefräßigen Susna, den Welscher, auf dem Kriegszug um Rinder! Stachle deine Rosse an und raube im Vorlauf das Rad der Sonne!" So hast du die Scharten ausgewetzt.
Ты, Индра, вместе с Кутсой победи
В походе за коровами прожорливого Шушну, портящего урожай!
Вгрызайся при разбеге и отнимай
Колесо у солнца! (Так) ты принялся за дела.
त्वं श॒तान्यव॒ शम्ब॑रस्य॒ पुरो॑ जघन्थाप्र॒तीनि॒ दस्यो॑: । अशि॑क्षो॒ यत्र॒ शच्या॑ शचीवो॒ दिवो॑दासाय सुन्व॒ते सु॑तक्रे भ॒रद्वा॑जाय गृण॒ते वसू॑नि ॥
त्वम् । श॒तानि॑ । अव॑ । शम्ब॑रस्य । पुरः॑ । ज॒घ॒न्थ॒ । अ॒प्र॒तीनि॑ । दस्योः॑ । अशि॑क्षः । यत्र॑ । शच्या॑ । श॒ची॒ऽवः॒ । दिवः॑ऽदासाय । सु॒न्व॒ते । सु॒त॒ऽक्रे॒ । भ॒रत्ऽवा॑जाय । गृ॒ण॒ते । वसू॑नि ॥
हे इन्द्र त्वं शतानि शतसंख्यानि दस्योः उपक्षपयितुरसुरस्य शम्बरस्य एतत्संज्ञस्य पुरः पुरी: अप्रतीनि । लिङ्गव्यत्ययः । केनाप्यप्रतिगताः अव जघन्थ अवाहन् । हे शचीवः प्रज्ञावन् हे सुतक्रे अभिषुतेन सोमेन क्रीतेन्द्र यत्र यस्मिन् काले सुन्वते सोमाभिषवं कुर्वते दिवोदासाय शच्या प्रज्ञया अशिक्षः धनानि प्रादाः गृणते स्तवते भरद्वाजाय च वसूनि प्रादाः तस्मिन् काले शाम्बरीः पुरोऽव जघन्थेत्यन्वयः ॥
“You have destroyed the hundred impregnable cities of the Dasyu, Śambara, when sagacious Indra, you, who are brought by the libation, have bestowed in your liberality riches upon Divodāsa presenting to you libations, and upon Bharadvāja hymning your praise.”
Thou smotest to the ground the hundred castles, impregnable, of Sambara the Dasyu,
When, Strong, with might thou holpest Divodasa who poured libations out, O Soma-buyer, and madest Bharadvaja rich who praised thee.
You smashed down hundreds of impregnable fortresses of the Dasyu Śambara,
when, able one, with your ability you did your best for Divodāsa the presser and for Bharadvāja the singer, for (them to obtain) goods, o
you who can be bought with the pressing.
Du brachst herab des Dämons hundert Burgen, des Çambara, die unangreifbar waren, Als du mit Kraft, o kräftiger, o schneller, dem Somapresser Divodasa halfest (und Güter gabst dem Sänger Bharadvadscha.)
Die hundert Burgen des Dasyu Sambara, gegen die keiner ankonnte, hast du hinabgestürzt, wobei du mit deiner Kraft, du Kräftiger, dem somaopfernden Divodasa, dem lobsingenden Bharadvaja die Schätze zu verschaffen suchtest, du mit Soma Käuflicher.
Ты низверг сотни крепостей
Дасы Шамбары – неприступных,
Когда ты стремился силой (своей), о сильный,
Для Диводасы, выжимающего (тебе) сому, о ты, покупаемый за сому,
Для Бхарадваджи, воспевающего (тебя), добыть богатство.
स स॑त्यसत्वन्मह॒ते रणा॑य॒ रथ॒मा ति॑ष्ठ तुविनृम्ण भी॒मम् । या॒हि प्र॑पथि॒न्नव॒सोप॑ म॒द्रिक्प्र च॑ श्रुत श्रावय चर्ष॒णिभ्य॑: ॥
सः । स॒त्य॒ऽस॒त्व॒न् । म॒ह॒ते । रणा॑य । रथ॑म् । आ । ति॒ष्ठ॒ । तु॒वि॒ऽनृ॒म्ण॒ । भी॒मम् । या॒हि । प्र॒ऽप॒थि॒न् । अव॑सा । उप॑ । म॒द्रिक् । प्र । च॒ । श्रु॒त॒ । श्र॒व॒य॒ । च॒र्ष॒णिऽभ्यः॑ ॥
हे 'सत्यसत्वन् । सत्याः सत्वानो भटा यस्य स तथोक्तः । हे तुविनृम्ण । तुवि बहुलं नृम्णं धनं यस्य स तथोक्तः । हे तादृशेन्द्र सः त्वं महते रणाय संग्रामाय तदर्थं भीमं भयंकरमात्मीयं रथमा तिष्ठ । हे प्रपथिन् प्रकृष्टमार्गेन्द्र अवसा रक्षणेन सह तेन च रथेन उप याहि आगच्छ मद्रिक् मदभिमुखः। तथा हे श्रुत विश्रुतेन्द्र 'चर्षणिभ्यः प्रजाभ्यः प्र श्रावय च अस्मान् प्रख्यापय च । सर्वासु प्रजासु मध्ये अस्मान् प्रख्यातान् कुर्वित्यर्थः ॥ ॥३॥
“Leader of true heroes, possessor of infinite wealth, mount your formidable car for the arduous conflict; come to me, pursuer of a forward path, for my protection; do you who are renowned, proclaim (our renown) among men.”
As such, true Hero, for great joy of battle mount thy terrific car, O Brave and Manly.
Come with thine help to me, thou distant Roamer, and, glorious God, spread among men my glory.
Mount your fearsome chariot, you real “real thing,” powerfully manly, for the great battle.
O you in the vanguard, drive here toward me with your help, and
proclaim our fame, famous one, to the separate peoples.
Besteige denn den Wagen, wahrhaft starker, zur grossen Schlacht, sehr kräftiger, den hehren; Vordringend komm zu mir herbei mit Hülfe, und mach die Menschen du berühmt, berühmter.
Besteige den furchtbaren Wagen zum großen Kampffest, du Mannhafter, der du echte Krieger hast! Komm du Reisiger mit deiner Gnade zu mir her und mache uns bei den Völkern berühmt, du Berühmter!
О истинный воин, для великой радости (битвы)
Взойди на страшную колесницу, о мощномужественный!
Приди же ко мне, путешественник, со (своей) помощью
И сделай нас знаменитыми среди людей, о знаменитый!